№ას-1639-2022

23 მარტი, 2023 წელი თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

რევაზ ნადარაია (მომხსენებელი), ლაშა ქოჩიაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – ააიპ „ა.მ.“, ვ.უ–ძე, ლ.ფ–ვა (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – უ.მ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 02 დეკემბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – მოპასუხეთა მიერ საჯარო სივრცეში გაკეთებული განცხადებების ცილისწამებად აღიარება, გავრცელებული ცილისმწამებლური ინფორმაციის უარყოფა, მორალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. უ.მ–მა (შემდეგში - მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში ააიპ „ა.მ.“, ვ.უ–ძისა და ლ.ფ–ვას მიმართ (შემდეგში - მოპასუხეები, კასატორები) შემდეგი სასარჩელო მოთხოვნებით:

1.1.მოპასუხეების მიერ გავრცელებული სადავო განცხადებები აღიარებულ იქნეს ცილისწამებად და დაევალოს მოპასუხე ორგანიზაცია - ააიპ „ა.მ.“ და მის წარმომადგენლებს: ვ.უ–ძესა და ლ.ფ–ვას, მოსარჩელის შესახებ გავრცელებული ცილისმწამებლური განცხადებების უარყოფა სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის განმავლობაში, ტელეკომპანია პ–ის გადაცემა „დ.ა–ში“; ტელეკომპანია „მ–ის“ საინფორმაციო გამოშვებაში; რადიო თ–ის ეთერში; ე.ჯ–ს ეთერში; ტელეკომპანია მ–ის გადაცემა „მ. ა–ში“ და ასევე ორგანიზაცია ააიპ „ა.მ.“ ოფიციალურ ფეისბუქ გვერდზე, სასამართლო გადაწყვეტილების შესახებ შემდეგი სახით ცნობის გამოქვეყნების გზით, კერძოდ:

1.1.1. ორგანიზაციის წარმომადგენლის - ვ.უ–ძის მიერ, 2022 წლის 30 იანვარს ტელეკომპანია პ–ის გადაცემა დ.ა–ში გაკეთებული მტკიცებითი განცხადება: „ეს არის ადამიანი, კორუფციის სიმბოლო საქართველოში, შეიძლება ითქვას, ეს არის უ.მ–ი, რომელიც ხელმძღვანელობს და მფარველობს საქართველოში ერთ-ერთ ყველაზე დიდ დანაშაულს, ეს არის ტრანსნაციონალური დანაშაული და ყველას გვაქვს ინფორმაცია ე.წ. ქოლ-ცენტრების შესახებ, საიდანაც ხდება ევროპის მოქალაქეების კიბერთავდასხმა“ - არის არსებითად მცდარი და ცილისმწამებლური;

1.1.2. ორგანიზაციის წარმომადგენლის - ვ.უ–ძის მიერ, 2022 წლის 31 იანვარს, რადიო თ–ის ჟურნალისტთან გაკეთებული მტკიცებითი განცხადება: „ამ ქოლ-ცენტრების უკან დგანან კონკრეტული პირები, მათ აქვთ სახელები და გვარები. ეს არის უ.მ–ი, ი–ის დეიდაშვილი, რომელიც კურირებს მთლიანად ამ ბიზნესს საქართველოში, თუ ამას შეიძლება ბიზნესი დავარქვათ“ - არის არსებითად მცდარი და ცილისმწამებლური;

1.1.3. ორგანიზაციის წარმომადგენლის - ვ.უ–ძის მიერ, 2022 წლის 18 თებერვალს, ტელეკომპანია მ–ის გადაცემა მ. ა–ში გაკეთებული მტკიცებითი განცხადება: „გამორჩეულად ქოლ-ცენტრები, რომლებსაც ფლობენ უ.მ–ი და თქვენ როგორც აღნიშნეთ, ბიზნესის ფრთა, რომლებიც პირადად აფინანსებენ საარჩევნო კამპანიებს არაფორმალურ ნაწილში, ეს არის ამომრჩევლების მოსყიდვა, ე.წ. ქუჩის დაფინანსება, ისინი რჩება, განსაკუთრებული ზომების დაცვით, მათი ოფისები იქნება განთავსებული თაუერების ბოლო სართულებზე, სადაც შესვლა ფაქტიურად შეუძლებელია“ - არის არსებითად მცდარი და ცილისმწამებლური;

1.1.4. ორგანიზაციის წარმომადგენლის - ვ.უ–ძის მიერ, 2022 წლის 10 თებერვალს, ე.ჯ–ს სიუჟეტში გასული მტკიცებითი განცხადება: „გამომდინარე იქიდან, რომ ჩვენ გვაქვს დაზუსტებული ინფორმაცია, რომ საქართველოსა და იმ ქვეყნებს შორის, საიდანაც ჩვენ ვყიდულობთ ელექტროენერგიას, არსებობენ შუამავალი კომპანიები, რომლებიც ასრულებენ მხოლოდ და მხოლოდ ერთ როლს, ეს არის უ.მ–ისთვის დამატებითი თანხების აკუმულირება, რაც თავისთავად აძვირებს თვითღირებულებას ელექტროენერგიის და ეს არის მთავარი წყარო საქართველოში ელექტროენერგიის გაზრდის“ - არის არსებითად მცდარი და ცილისმწამებლური;

1.1.5. ორგანიზაციის წარმომადგენლის - ლ.ფ–ვას მიერ, 2022 წლის 10 თებერვალს, ტელეკომპანია მ–ის ეთერში გასული მტკიცებითი განცხადება, „ჩვენ ვიცით, რომ არსებობენ ქვეყანაში არაფორმალური მმართველები, როგორიც არის ბატონი ფ–ძე, ბატონი უ.მ–ი, რომლის კომპანიები და კონკრეტულად ის შუამავალი კომპანიები, რომლებიც იმპორტიდან სარგებლობენ და მიაქვთ ე.წ „შავი ფული“ და ამაში ჩართული არის სემეკის თავმჯდომარე ბატონი ნ–ია და ეს არის დიდი ერთობლივი, ორკესტრირებული კორუფციული სქემა, რომელსაც ხელმძღვანელობს ი–ის რეჟიმი“ - არის არსებითად მცდარი და ცილისმწამებლური;

1.1.6. ორგანიზაციის წარმომადგენლის, ვ.უ–ძის მიერ 2022 წლის 10 თებერვალს, ტელეკომპანია ფ–ას ეთერში გასული მტკიცებითი განცხადება: „დღეს ჩვენ მოვედით ასევე ესკოსთან, ენერგეტიკული ბაზრის მმართველ კომპანიასთან, რომელიც უშუალოდ აფორმებს ამ ხელშეკრულებებს უ.მ–ის ე.წ. შუამავალ კომპანიებთან და ამ შემთხვევაში ხდება ფასნამატის გაკეთება შუამავალი კომპანიების მეშვეობით, სადაც სახელმწიფოს და მოქალაქეების ხარჯზე, მილიონობით ლარს აკეთებს უ.მ–ი და მისი გარემოცვა, რომელიც არის დაკავებული კრიმინალური და კორუფციული საქმიანობით ამ ქვეყანაში“ - არის არსებითად მცდარი და ცილისმწამებლური;

1.1.7. ორგანიზაციის წარმომადგენლის - ვ.უ–ძის მიერ, 2022 წლის 21 იანვარს, ტელეკომპანია მ–ის ეთერში გასული მტკიცებითი განცხადება: „ეს კამპანია ემსახურება იმ კორუფციული სქემის დამარცხებას, რომელიც არის საქართველოს ელექტროსისტემაში და ის, რომ ჩვენ (მოსახლეობას) ელექტროენერგიის ტარიფი გვიძვირდება ამას ჰყავს თავისი შემოქმედები და მათ აქვთ სახელები და გვარები, ეს არის არაფორმალური ვერტიკალის ერთ-ერთი მ–ი ბოსი, შეიძლება ითქვას - უ.მ–ი, რომელიც თავისი კომპანიებით, თავისი გარემოცვით არის ჩართული კორუფციულ სქემაში, როცა საქართველო ახდენს ელექტროენერგიის შეძენას იმპორტზე, ეს არის რუსეთი, აზერბაიჯანი, სომხეთი“ - არის არსებითად მცდარი და ცილისმწამებლური.

1.2. ააიპ „ა. მ.“ უ.მ–ის სასარგებლოდ დაეკისროს მორალური ზიანის კომპენსაციის სახით - 50 000 ლარის გადახდა;

1.3. ვ.უ–ძეს უ.მ–ის სასარგებლოდ დაეკისროს მორალური ზიანის კომპენსაციის სახით - 50 000 ლარის გადახდა;

1.4. ლ.ფ–ვას უ.მ–ის სასარგებლოდ დაეკისროს მორალური ზიანის კომპენსაციის სახით - 50 000 ლარის გადახდა.

2. მოპასუხეებმა წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 05 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, უ.მ–ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ:

3.1. მოპასუხეების მიერ გავრცელებული სადავო განცხადებები აღიარებულ იქნა ცილისწამებად და დაევალა მოპასუხე ორგანიზაციას - ააიპ „ა.მ–სა“ და მის წარმომადგენლებს: ვ.უ–ძეს და ლ.ფ–ვას, მოსარჩელის შესახებ გავრცელებული ცილისმწამებლური განცხადებების უარყოფა სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის განმავლობაში, ტელეკომპანია პ–ის გადაცემა „დ.ა–ში“; ტელეკომპანია „მ–ის“ საინფორმაციო გამოშვებაში; რადიო თ–ის ეთერში; ე.ჯ–ს ეთერში; ტელეკომპანია მ–ის გადაცემა „მ. ა–ში“ და ასევე, ორგანიზაცია ა.მ. ოფიციალურ ფეისბუქ გვერდზე, სასამართლო გადაწყვეტილების შესახებ შემდეგი სახით ცნობის გამოქვეყნების გზით, კერძოდ:

3.1.1. ორგანიზაციის წარმომადგენლის - ვ.უ–ძის მიერ, 2022 წლის 30 იანვარს ტელეკომპანია პ–ის გადაცემა დ.ა–ში გაკეთებული მტკიცებითი განცხადება: „ეს არის ადამიანი, კორუფციის სიმბოლო საქართველოში, შეიძლება ითქვას, ეს არის უ.მ–ი, რომელიც ხელმძღვანელობს და მფარველობს საქართველოში ერთ-ერთ ყველაზე დიდ დანაშაულს, ეს არის ტრანსნაციონალური დანაშაული და ყველას გვაქვს ინფორმაცია ე.წ. ქოლ-ცენტრების შესახებ, საიდანაც ხდება ევროპის მოქალაქეების კიბერთავდასხმა“ - არის არსებითად მცდარი და ცილისმწამებლური;

3.1.2. ორგანიზაციის წარმომადგენლის - ვ.უ–ძის მიერ, 2022 წლის 31 იანვარს, რადიო თ–ის ჟურნალისტთან გაკეთებული მტკიცებითი განცხადება: „ამ ქოლ-ცენტრების უკან დგანან კონკრეტული პირები, მათ აქვთ სახელები და გვარები. ეს არის უ.მ–ი, ი–ის დეიდაშვილი, რომელიც კურირებს მთლიანად ამ ბიზნესს საქართველოში, თუ ამას შეიძლება ბიზნესი დავარქვათ“ - არის არსებითად მცდარი და ცილისმწამებლური;

3.1.3. ორგანიზაციის წარმომადგენლის - ვ.უ–ძის მიერ, 2022 წლის 18 თებერვალს, ტელეკომპანია მ–ის გადაცემა მ– ა–ში გაკეთებული მტკიცებითი განცხადება: „გამორჩეულად ქოლ-ცენტრები, რომლებსაც ფლობენ უ.მ–ი და თქვენ როგორც აღნიშნეთ, ბიზნესის ფრთა, რომლებიც პირადად აფინანსებენ საარჩევნო კამპანიებს არაფორმალურ ნაწილში, ეს არის ამომრჩევლების მოსყიდვა, ე.წ. ქუჩის დაფინანსება, ისინი რჩება, განსაკუთრებული ზომების დაცვით, მათი ოფისები იქნება განთავსებული თაუერების ბოლო სართულებზე, სადაც შესვლა ფაქტიურად შეუძლებელია“ - არის არსებითად მცდარი და ცილისმწამებლური;

3.1.4. ორგანიზაციის წარმომადგენლის - ვ.უ–ძის მიერ, 2022 წლის 10 თებერვალს, ე.ჯ–ს სიუჟეტში გასული მტკიცებითი განცხადება: „გამომდინარე იქიდან, რომ ჩვენ გვაქვს დაზუსტებული ინფორმაცია, რომ საქართველოსა და იმ ქვეყნებს შორის, საიდანაც ჩვენ ვყიდულობთ ელექტროენერგიას, არსებობენ შუამავალი კომპანიები, რომლებიც ასრულებენ მხოლოდ და მხოლოდ ერთ როლს, ეს არის უ.მ–ისთვის დამატებითი თანხების აკუმულირება, რაც თავისთავად აძვირებს თვითღირებულებას ელექტროენერგიის და ეს არის მ–ი წყარო საქართველოში ელექტროენერგიის გაზრდის“ - არის არსებითად მცდარი და ცილისმწამებლური;

3.1.5. ორგანიზაციის წარმომადგენლის - ლ.ფ–ვას მიერ, 2022 წლის 10 თებერვალს, ტელეკომპანია მ–ის ეთერში გასული მტკიცებითი განცხადება, „ჩვენ ვიცით, რომ არსებობენ ქვეყანაში არაფორმალური მმართველები, როგორიც არის ბატონი ფ–ძე, ბატონი უ.მ–ი, რომლის კომპანიები და კონკრეტულად ის შუამავალი კომპანიები, რომლებიც იმპორტიდან სარგებლობენ და მიაქვთ ე.წ „შავი ფული“ და ამაში ჩართული არის სემეკის თავმჯდომარე ბატონი ნ–ია და ეს არის დიდი ერთობლივი, ორკესტრირებული კორუფციული სქემა, რომელსაც ხელმძღვანელობს ი–ის რეჟიმი“ - არის არსებითად მცდარი და ცილისმწამებლური;

3.1.6. ორგანიზაციის წარმომადგენლის, ვ.უ–ძის მიერ 2022 წლის 10 თებერვალს, ტელეკომპანია ფ–ას ეთერში გასული მტკიცებითი განცხადება: „დღეს ჩვენ მოვედით ასევე ესკოსთან, ენერგეტიკული ბაზრის მმართველ კომპანიასთან, რომელიც უშუალოდ აფორმებს ამ ხელშეკრულებებს უ.მ–ის ე.წ. შუამავალ კომპანიებთან და ამ შემთხვევაში ხდება ფასნამატის გაკეთება, შუამავალი კომპანიების მეშვეობით, სადაც სახელმწიფოს და მოქალაქეების ხარჯზე, მილიონობით ლარს აკეთებს უ.მ–ი და მისი გარემოცვა, რომელიც არის დაკავებული კრიმინალური და კორუფციული საქმიანობით ამ ქვეყანაში“ - არის არსებითად მცდარი და ცილისმწამებლური;

3.1.7. ორგანიზაციის წარმომადგენლის - ვ.უ–ძის მიერ, 2022 წლის 21 იანვარს, ტელეკომპანია მ–ის ეთერში გასული მტკიცებითი განცხადება: „ეს კამპანია ემსახურება იმ კორუფციული სქემის დამარცხებას, რომელიც არის საქართველოს ელექტროსისტემაში და ის, რომ ჩვენ (მოსახლეობას) ელექტროენერგიის ტარიფი გვიძვირდება ამას ჰყავს თავისი შემოქმედები და მათ აქვთ სახელები და გვარები, ეს არის არაფორმალური ვერტიკალის ერთ-ერთი მ–ი ბოსი, შეიძლება ითქვას - უ.მ–ი, რომელიც თავისი კომპანიებით, თავისი გარემოცვით არის ჩართული კორუფციულ სქემაში, როცა საქართველო ახდენს ელექტროენერგიის შეძენას იმპორტზე, ეს არის რუსეთი, აზერბაიჯანი, სომხეთი“ - არის არსებითად მცდარი და ცილისმწამებლური.

3.2.ააიპ „ა.მ–ას“ უ.მ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა მორალური ზიანის კომპენსაციის სახით - 5000 ლარის გადახდა;

3.3. ვ.უ–ძეს უ.მ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა მორალური ზიანის კომპენსაციის სახით - 5000 ლარის გადახდა;

3.4.ლ.ფ–ვას უ.მ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა მორალური ზიანის კომპენსაციის სახით - 5000 ლარის გადახდა.

4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 13 ივნისის, 06 ივლისის და 29 ივლისის მოწმეთა დაკითხვაზე უარის თქმის შესახებ საოქმო განჩინებებთან ერთად, სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ააიპ „ა.მ–ამ“, ვ.უ–ძემ და ლ.ფ–ვამ, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებისა და საოქმო განჩინებების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 02 დეკემბრის განჩინებით, ააიპ „ა.მ.“, ვ.უ–ძისა და ლ.ფ–ვას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 05 აგვისტოს გადაწყვეტილება, ასევე 2022 წლის 13 ივნისის, 06 ივლისისა და 29 ივლისის საოქმო განჩინებები მოწმეთა დაკითხვაზე უარის თქმის შესახებ.

6. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

6.1. სააპელაციო სასამართლო სრულად დაეთანხმა და გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

6.1.1. მოპასუხე ა(ა)იპ „ა.მ.“ დაფუძნებულია 2021 წლის 24 დეკემბერს. ორგანიზაციის მმართველობის ორგანოა გამგეობა/საერთო კრება, რომლის თავმჯდომარეა ვ.უ–ძე, ხოლო წევრები - ლ.ფ–ვა და ი.ფ–ი. ორგანიზაციის ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ სუბიექტებად რეგისტრირებულნი არიან მოპასუხეები - ლ.ფ–ვა და ვ.უ–ძე.

6.1.2. 2022 წლის 30 იანვარს, ტელეკომპანია „პ–ის“ გადაცემა „დ.ა–ში“ ვ.უ–ძის მიერ გაკეთდა განცხადება: „ეს არის ადამიანი, კორუფციის სიმბოლო საქართველოში, შეიძლება ითქვას, ეს არის უ.მ–ი, რომელიც ხელმძღვანელობს და მფარველობს საქართველოში ერთ-ერთ ყველაზე დიდ დანაშაულს, ეს არის ტრანსნაციონალური დანაშაული და ყველას გვაქვს ინფორმაცია ე.წ. „ქოლ-ცენტრების“ შესახებ, საიდანაც ხდება ევროპის მოქალაქეების კიბერთავდასხმა“.

6.1.3. 2022 წლის 31 იანვარს, რადიო თ–ის ჟურნალისტთან ვ.უ–ძის მიერ გაკეთდა განცხადება: „ამ ქოლ-ცენტრების უკან დგანან კონკრეტული პირები, მათ აქვთ სახელები და გვარები. ეს არის უ.მ–ი, ი–ის დეიდაშვილი, რომელიც კურირებს მთლიანად ამ ბიზნესს საქართველოში, თუ ამას შეიძლება ბიზნესი დავარქვათ“.

6.1.4. 2022 წლის 18 თებერვალს, ტელეკომპანია „მ–ის“ გადაცემა „მ– ა–ში“ ვ.უ–ძის მიერ გაკეთდა განცხადება: „გამორჩეულად ქოლ-ცენტრები, რომლებსაც ფლობენ უ.მ–ი და თქვენ, როგორც აღნიშნეთ ბიზნესის ფრთა, რომლებიც პირადად აფინანსებენ საარჩევნო კამპანიებს არაფორმალურ ნაწილში, ეს არის ამომრჩევლების მოსყიდვა, ე.წ. ქუჩის დაფინანსება, ისინი რჩება, განსაკუთრებული ზომების დაცვით, მათი ოფისები იქნება განთავსებული თაუერების ბოლო სართულებზე, სადაც შესვლა ფაქტიურად შეუძლებელია“.

6.1.5. 2022 წლის 10 თებერვალს, „ე.ჯ–ს“ სიუჟეტში ვ.უ–ძის მიერ გაკეთდა განცხადება: „გამომდინარე იქიდან, რომ ჩვენ გვაქვს დაზუსტებული ინფორმაცია, რომ საქართველოსა და იმ ქვეყნებს შორის საიდანაც ჩვენ ვყიდულობთ ელექტროენერგიას, არსებობენ შუამავალი კომპანიები, რომლებიც ასრულებენ მხოლოდ და მხოლოდ ერთ როლს, ეს არის უ.მ–ისთვის დამატებითი თანხების აკუმულირება, რაც თავისთავად აძვირებს თვითღირებულებას ელექტროენერგიის და ეს არის მ–ი წყარო საქართველოში ელექტროენერგიის გაზრდის“.

6.1.6. 2022 წლის 10 თებერვალს ტელეკომპანია „მ–ის“ ეთერში გავიდა ლ.ფ–ვას განცხადება: „ჩვენ ვიცით, რომ არსებობენ ქვეყანაში არაფორმალური მმართველები, როგორიც არის ბატონი ფ–ძე, ბატონი უ.მ–ი, რომლის კომპანიები და კონკრეტულად ის შუამავალი კომპანიები, რომლებიც იმპორტიდან სარგებლობენ და მიაქვთ ე.წ „შავი ფული“ და ამაში ჩართული არის სემეკის თავმჯდომარე ბატონი ნ–ია და ეს არის დიდი ერთობლივი, ორკესტრირებული კორუფციული სქემა, რომელსაც ხელმძღვანელობს ი–ის რეჟიმი“.

6.1.7. 2022 წლის 10 თებერვალს, ტელეკომპანია „ფ–ას“ ეთერში გავიდა ვ.უ–ძის განცხადება: „დღეს ჩვენ მოვედით ასევე ესკოსთან, ენერგეტიკული ბაზრის მმართველ კომპანიასთან, რომელიც უშუალოდ აფორმებს ამ ხელშეკრულებებს უ.მ–ის ე.წ. შუამავალ კომპანიებთან და ამ შემთხვევაში, ხდება ფასნამატის გაკეთება შუამავალი კომპანიების მეშვეობით, სადაც სახელმწიფოს და მოქალაქეების ხარჯზე მილიონობით ლარს აკეთებს უ.მ–ი და მისი გარემოცვა, რომელიც არის დაკავებული კრიმინალური და კორუფციული საქმიანობით ამ ქვეყანაში“.

6.1.8. 2022 წლის 21 იანვარს, ტელეკომპანია „მ–ის“ ეთერში გავიდა ვ.უ–ძის განცხადება: „ეს კამპანია ემსახურება იმ კორუფციული სქემის დამარცხებას, რომელიც არის საქართველოს ელექტროსისტემაში და ის, რომ ჩვენ (მოსახლეობას) ელექტროენერგიის ტარიფი გვიძვირდება, ამას ჰყავს თავისი შემოქმედები და მათ აქვთ სახელები და გვარები, ეს არის არაფორმალური ვერტიკალის ერთ-ერთი მ–ი ბოსი, შეიძლება ითქვას, უ.მ–ი, რომელიც თავისი კომპანიებით, თავისი გარემოცვით არის ჩართული კორუფციულ სქემაში, როცა საქართველო ახდენს ელექტროენერგიის შეძენას იმპორტზე, ეს არის რუსეთი, აზერბაიჯანი, სომხეთი“.

6.1.9. მოპასუხეთა მიერ სადავო განცხადებების გამოქვეყნება მოხდა ასევე მოპასუხე ორგანიზაციის „ა.მ.“ ოფიციალურ ფეისბუქ გვერდზე.

6.1.10. 2022 წლის 08 ივნისის საქართველოს შსს მომსახურების სააგენტოს ცნობის თანახმად, უ.მ–ი, დაბადებული 06.07.1967 წელს, პ/ნ ......, მცხ. თბილისი, ........, არ არის ნასამართლევი და არ იმყოფება ძებნაში.

6.1.11. 2022 წლის 17 მაისის N13/29951 საქართველოს გენერალური პროკურატურის წერილის თანახმად, უ.მ–ს ე.წ. „ქოლ-ცენტრების“ საქმიანობის ირგვლივ მიმდინარე გამოძიების ფარგლებში, არ აქვს რაიმე სახის საპროცესო სტატუსი, ამავდროულად არ მომხდარა მისი დაბარება ან/და გამოკითხვა.

6.1.12. 2022 წლის 19 ივლისის N08-6 სს „ს.ფ–ის“ ცნობის თანახმად, 2012 წელს, უ.მ–თან გაფორმდა N46 შრომითი ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისადაც, იგი იკავებდა აღმასრულებელი დირექტორის მოადგილის მრჩევლის თანამდებობას.

6.1.13. 2013 წლის 21 ნოემბრის N04-4 ბრძანებისა და უ.მ–ის თანხმობის საფუძველზე, N46 ხელშეკრულება შეწყვეტილ იქნა და იმავე წლის 22 ნოემბრიდან იგი დაინიშნა აღმასრულებელი დირექტორის მოადგილედ.

6.1.14. 2016 წლის 11 თებერვლის აღმასრულებელი დირექტორის N04-1 ბრძანებისა და უ.მ–ის პირადი განცხადების საფუძველზე, იგი გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან.

6.2. სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს.

6.3. სააპელაციო პალატის განმარტებით, წინამდებარე შემთხვევაში შესაფასებელი იყო პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები წარმოადგენდა თუ არა სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლითა და „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონით დაცულ სფეროში იმგვარ ჩარევას, რაც სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრებას წარმოშობდა. სახელდობრ, სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში პალატის შეფასების საგანი იყო მოპასუხეთა მიერ გავრცელებული განცხადებები წარმოადგენდა თუ არა ცილისწამებას, რასაც შედეგად მოჰყვა მოსარჩელის დისკრედიტაცია, მისი პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის შელახვა.

6.4. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხეთა მხრიდან უ.მ–ის მისამართით ვრცელდებოდა ინფორმაცია ორ საკითხთან მიმართებით, კერძოდ ერთი მხრივ, საუბარი იყო ე.წ. „ქოლ-ცენტრების“ ტრანსნაციონალურ დანაშაულთან კავშირის არსებობაზე, ხოლო, მეორე მხრივ, ელექტროენერგიის იმპორტთან და აღნიშნული საფუძვლით, მოსახლეობისათვის ტარიფის გაძვირებასთან დაკავშირებით.

6.5. მოსარჩელე მხარის შეფასებით, მოპასუხეთა მიერ გავრცელებული განცხადებები წარმოადგენდა ცილისწამებას, რომელიც ლახავდა მის პატივს, ღირსებასა და საქმიან რეპუტაციას. ამასთანავე, განცხადებები გავრცელებული იყო მიზანმიმართულად მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენების მიზნით, კერძოდ: 1) 2022 წლის 30 იანვარს, ტელეკომპანია პ–ის გადაცემა დ.ა–ში ვ.უ–ძის მიერ გაკეთებული განცხადება: „ეს არის ადამიანი, კორუფციის სიმბოლო საქართველოში, შეიძლება ითქვას, ეს არის უ.მ–ი, რომელიც ხელმძღვანელობს და მფარველობს საქართველოში ერთ-ერთ ყველაზე დიდ დანაშაულს, ეს არის ტრანსნაციონალური დანაშაული და ყველას გვაქვს ინფორმაცია ე.წ. ქოლ-ცენტრების შესახებ, საიდანაც ხდება ევროპის მოქალაქეების კიბერთავდასხმა“; 2) 2022 წლის 31 იანვარს, რადიო თ–ის ჟურნალისტთან ვ.უ–ძის მიერ გაკეთებული განცხადება: „ამ ქოლცენტრების უკან დგანან კონკრეტული პირები, მათ აქვთ სახელები და გვარები. ეს არის უ.მ–ი, ი–ის დეიდაშვილი, რომელიც კურირებს მთლიანად ამ ბიზნესს საქართველოში, თუ ამას შეიძლება ბიზნესი დავარქვათ“; 3) 2022 წლის 18 თებერვალს, ტელეკომპანია მ–ის გადაცემა მ– ა–ში ვ.უ–ძის მიერ აკეთებული განცხადება: „გამორჩეულად ქოლცენტრები, რომლებსაც ფლობენ უ.მ–ი და თქვენ როგორც აღნიშნეთ ბიზნესის ფრთა, რომლებიც პირადად აფინანსებენ საარჩევნო კამპანიებს არაფორმალურ ნაწილში, ეს არის ამომრჩევლების მოსყიდვა ე.წ. ქუჩის დაფინანსება, ისინი რჩება, განსაკუთრებული ზომების დაცვით, მათი ოფისები იქნება განთავსებული თაუერების ბოლო სართულებზე, სადაც შესვლა ფაქტიურად შეუძლებელია“.

6.6. საქმეში წარმოდგენილი CD დისკზე არსებული ვიდეო სიუჟეტების ჩანაწერების გამოკვლევის საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ 2022 წლის 30 იანვარს, ტელეკომპანია პ–ის გადაცემა დ.ა–ში გასულ სიუჟეტში მოპასუხე ვ.უ–ძე, უ.მ–ის სურათით ხელში საუბრობს, რომ „უ.მ–ი არის ადამიანი, კორუფციის სიმბოლო საქართველოში, რომელიც ხელმძღვანელობს და მფარველობს საქართველოში ერთ-ერთ ყველაზე დიდ დანაშაულს, ეს არის ტრანსნაციონალური დანაშაული“. აქვე, ჟურნალისტის მიერ დასმულ შეკითხვაზე, ორგანიზაციას თუ აქვს ამის შესახებ ფაქტები, იგი პასუხობს, „რა თქმა უნდა ჩვენს ორგანიზაციას აქვს არა მხოლოდ ფაქტები, ეხლა ვიწყებთ გამოძიებას და მოკვლევას. მივალთ ყველა იმ ქოლ-ცენტრში...“. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოხმობილი განცხადება თავისი შინაარსითა და სიუჟეტის კონტექსტის გათვალისწინებით არ წარმოადგენდა კომენტარს, თვალსაზრისს, მსჯელობას, არამედ წარმოადგენდა კონკრეტულ პიროვნებაზე - უ.მ–ზე და მოვლენაზე - ტრანსნაციონალურ დანაშაულზე არა ვ.უ–ძის სუბიექტური დამოკიდებულების შემცველ განცხადებას, შეხედულებებს, არამედ იგი მოიცავდა უ.მ–სა და ტრანსნაციონალურ დანაშაულზე ინფორმაციის შემცველ ფაქტს და აღნიშნულ საკითხზე საუბრობდა, როგორც რეალურ და ნამდვილ გარემოებებზე, რომელთა დადასტურებაც მისი მხრიდან შესაძლებელი იყო.

6.7. ასევე, პალატის მითითებით, 2022 წლის 31 იანვარს, რადიო თ–ის ჟურნალისტთან ვ.უ–ძე აცხადებდა, რომ „ამ ქოლცენტრების უკან დგანან კონკრეტული პირები, მათ აქვთ სახელები და გვარები. ეს არის უ.მ–ი, ი–ის დეიდაშვილი, რომელიც კურირებს მთლიანად ამ ბიზნესს საქართველოში, თუ ამას შეიძლება ბიზნესი დავარქვათ“. წამყვანის შეკითხვაზე, თუ რით ადასტურებს აღნიშნულს, მოპასუხე პასუხობს „დიახ, ანუ, ნახეთ, არსებობს საერთაშორისო მექანიზმები, რა თქმა უნდა, ხდება საქმეების აღძვრა იმ ქვეყნებში, რომელ ქვეყნებშიც არის დაზარალებული, ეს არის ავსტრია, შვეიცარია, გერმანია, იტალია და ა.შ., თუმცა ეს არის განგრძობადი პროცესი, გერმანიაში საქმის აღძვრას სჭირდება დრო, გამოკვლევას სჭირდება დრო, იდენტიფიცირებას სჭირდება დრო, თუმცა აქ არის შექმნილი სქემა, - რომ ყოველ სამ თვეში ერთხელ, ექვს თვეში ერთხელ ეს ქოლ-ცენტრები იცვლიან ადგილმდებარეობას, როცა ხდება უკვე საქმის გადმოცემა საქართველოსთვის, საქართველოში უბრალოდ ვერ ხდება იდენტიფიცირება ან/და მოჩვენებითად იყო ხოლმე შემთხვევები, როდესაც გერმანიიდან ჩამოსული იყო პროკურატურის წარმომადგენლები და რამდენიმე, ასე ვთქვათ, ქოლ-ცენტრის წარმომადგენელი დააკავეს და რიგითი ადამიანები, უბრალოდ მოჩვენებითად ჩასვეს ციხეში და შემდეგ საპროცესო შეთანხმების საფუძველზე გარეთ გამოუშვეს. ანუ, ამ სქემაში არის ჩართული ხელისუფლების გავლენიანი თითქმის ყველა თანამდებობის პირი, გადანაწილებულიც კი არის, რომ ვის რამდენი ქოლ-ცენტრის მფარველობის უფლება აქვს. მთლიანი ბრუნვის 5% პირდაპირ მიდის უ.მ–თან, რომელიც ხდება შემდეგ ე.წ. „შავ ყულაბაში“, რომელი ფულითაც ხდება ე.წ. „ქუჩის დაფინანსება“, შემდეგ არჩევნებზე არიან ისინი გამოყენებულები, როგორც საფრთხობელა, შემდეგ ისინი ახდენენ ხმების ყიდვას, სხვადასხვა შავბნელი ღონისძიებების ჩატარებას, რომელიც ახდენს ხელისუფლების მიტაცებას, ანუ ფუძე ამ შავი ფულის აკუმულირების კორუფციული გარიგებაა და ეს ისეთი დანაშაულია, რომელ დანაშაულსაც ჩვენ მოვიმკით შემდგომ წლებში, იმიტომ, რომ ეს გროვდება, გროვდება მთელი ევროპის მასშტაბით მოქალაქეების ზღვა რაოდენობა, რომლებიც ამბობენ, რომ ისინი ფაქტიურად არიან დაყაჩაღებულნი კიბერდანაშაულის შედეგად და ეს ყაჩაღობის კვალი მოდის თბილისამდე და ამას ჰყავს მფარველი ხელისუფლების სახით, ანუ ჩვენ ისეთი პრობლემები შეიძლება შეგვექმნას, რომ საერთოდ აღარ გვქონდეს საუბარი არანაირ განვითარებაზე და არანაირ პერსპექტივაზე და სწორედ ამის პრევენციის სახით ჩვენ დავიწყეთ კონკრეტული მოძრაობა, სადაც მოვახდენთ იდენტიფიცირებას ყველა ასეთი ოფისის თბილისში, მოვახდენთ იდენტიფიცირებას და მხილებას იმ პირების, რომლებიც დგანან ამ ოფისების უკან და თბილისი პატარა ქალაქია და ყველამ კარგად იცის ვინ, რა, სად, როგორ მფარველობს და კურირებს, თავად საუბრობენ ხოლმე, არ სჭირდება ამას დიდი გამოძიება და აუცილებლად ამ ინფორმაციის, ერთის მხრივ, გასაჯაროვებას მოვახდენთ, მეორეს მხრივ, დავადოკუმენტირებთ და ვთარგმნით ინგლისურ ენაზე და გავაგზავნით ყველა საელჩოში და უკვე გვაქვს აუდიენცია და ლაპარაკები გერმანიის, ავსტრიის და შვეიცარიის პროკურატურასთან, სადაც მივაწვდით ამ ინფორმაციას დეტალურად, განსხვავებით ჩვენი სახელმწიფო უსაფრთხოების და პროკურატურის სამსახურისგან და მოვითხოვთ მათი მხრიდან იქნეს გამოყენებული ბერკეტი, რომ ის თანამდებობის პირები, რომლებიც მფარველობენ ქოლ-ცენტრებს მოხვდნენ შავ სიაში“. სააპელაციო პალატის შეფასებით, აღნიშნული განცხადებით ვ.უ–ძის მიერ გამოხატულ იქნა არა საკუთარი სუბიექტური დამოკიდებულება, საკუთარი შეხედულება ტრანსნაციონალურ დანაშაულზე, არამედ მოიცავდა უ.მ–სა და ტრანსნაციონალურ დანაშაულზე ინფორმაციის შემცველ ფაქტს და აღნიშნულ საკითხზე საუბრობდა, როგორც რეალურ და ნამდვილ გარემოებებზე, რომელთა დადასტურებაც მისი მხრიდან შესაძლებელი იყო და რომელსაც მიაწვდიდა საგამოძიებო ორგანოებს.

6.8. 2022 წლის 18 თებერვალს, ტელეკომპანია მ–ის გადაცემა მ. ა–ში ვ.უ–ძე საუბრობდა ე.წ. ქოლ ცენტრების „ბიზნესზე“ და აკეთებდა ზოგად მიმოხილვას, სადაც უთითებდა, რომ იგი ფართო მასშტაბიანი ეკონომიკური საქმიანობა გახდა. თუკი ვინმეს თანხა გააჩნდა ყველა ამ „ბიზნესში“ წავიდა. ასევე გულისწყრომას გამოხატავდა წამყვანთან ერთად, რომ ამ საქმეში ჩართული იყვნენ ახალგაზრდა განათლებული ადამიანები. მოპასუხე აღნიშნავდა, რომ მითითებული „ბიზნესის განვითარების“ მიზეზი ქვეყანაში არსებული კორუფცია და საკადრო რესურსი იყო“. აქვე მოპასუხე განმარტავდა, რომ ქოლ-ცენტრები გადააქვთ სომხეთში, სადაც მომსახურე პერსონალის დეფიციტია და ამბობდა, რომ „გამორჩეულად ქოლ-ცენტრები, რომლებსაც ფლობენ უ.მ–ი და თქვენ როგორც აღნიშნეთ ბიზნესის ფრთა, რომლებიც პირადად აფინანსებენ საარჩევნო კამპანიებს არაფორმალურ ნაწილში, ეს არის ამომრჩევლების მოსყიდვა ე.წ. ქუჩის დაფინანსება, ისინი რჩება, განსაკუთრებული ზომების დაცვით, მათი ოფისები იქნება განთავსებული თაუერების ბოლო სართულებზე, სადაც შესვლა ფაქტიურად შეუძლებელია“. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, აღნიშნულ შემთხვევაშიც, სადავო წინადადების გაჟღერება მოპასუხის მხრიდან ხდებოდა არა როგორც კომენტარის, მოსაზრების, იდეის, თვალსაზრისის, არამედ როგორც დადასტურებული ფაქტის შესახებ, საუბრისას იგი იყენებდა ფრაზებს: ,,გამორჩეულად ქოლცენტრები, რომლებსაც ფლობენ უ.მ–ი და თქვენ, როგორც აღნიშნეთ ბიზნესის ფრთა...“ რაც გამოხატავდა და პირდაპირ ადასტურებდა, რომ იგი საუბრობდა არა როგორც თავის მოსაზრებაზე, არამედ როგორც რეალურ, ნამდვილ გარემოებებზე.

6.9. სააპელაციო პალატის შეფასებით, ზემოთ მოხმობილი განცხადებები თავისი შინაარსით წარმოადგენდა პირის ბრალდებას დანაშაულის ჩადენასთან მიმართებით, რაც მოითხოვდა შესაბამის დადასტურებას.

6.10. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა საქმეზე წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე, რომელთა ერთობლივი შესწავლის საფუძველზე, ვერ იქნება მიჩნეული დადასტურებულად კონკრეტული პირის მხრიდან დანაშაულებრივი ქმედების ჩადენა. უფრო მეტიც, პალატის მოსაზრებით, წარმოდგენილი მტკიცებულებებით მოპასუხეებმა ვერც იმ გარემოების დადასტურება უზრუნველყვეს, რომ მათ მიერ გაჟღერებული განცხადებები ეფუძნებოდა რაიმე ობიექტურ მონაცემებს, რომელიც ამართლებდა ვარაუდს კონკრეტული პირის მხრიდან დანაშაულის ჩადენასთან მიმართებით.

6.11. კერძოდ, საქმეში წარმოდგენილი იყო 2022 წლის 08 ივნისის საქართველოს შსს მომსახურების სააგენტოს ცნობა, რომლის თანახმად, უ.მ–ი, დაბადებული 06.07.1967 წელს, მცხ. თბილისი, ......., არ არის ნასამართლევი და არ იმყოფება ძებნაში. ასევე, 2022 წლის 17 მაისის N13/29951 საქართველოს გენერალური პროკურატურის წერილის თანახმად, უ.მ–ს ე.წ. „ქოლცენტრების“ საქმიანობის ირგვლივ მიმდინარე გამოძიების ფარგლებში არ ჰქონია რაიმე სახის საპროცესო სტატუსი, ამავდროულად არ მომხდარა მისი დაბარება ან/და გამოკითხვა.

6.12. მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნა ასევე შეეხებოდა: 1) 2022 წლის 10 თებერვალს, ე.ჯ–ს სიუჟეტში ვ.უ–ძის მიერ გაკეთებულ განცხადებას: „გამომდინარე იქიდან, რომ ჩვენ გვაქვს დაზუსტებული ინფორმაცია, რომ საქართველოსა და იმ ქვეყნებს შორის საიდანაც ჩვენ ვყიდულობთ ელექტროენერგიას, არსებობენ შუამავალი კომპანიები, რომლებიც ასრულებენ მხოლოდ და მხოლოდ ერთ როლს, ეს არის უ.მ–ისთვის დამატებითი თანხების აკუმულირება, რაც თავისთავად აძვირებს თვითღირებულებას ელექტროენერგიის და ეს არის მ–ი წყარო საქართველოში ელექტროენერგიის გაზრდის“; 2) 2022 წლის 10 თებერვალს, ტელეკომპანია მ–ის ეთერში გასული ლ.ფ–ვას განცხადებას: „ჩვენ ვიცით, რომ არსებობენ ქვეყანაში არაფორმალური მმართველები, როგორიც არის ბატონი ფ–ძე, ბატონი უ.მ–ი, რომლის კომპანიები და კონკრეტულად ის შუამავალი კომპანიები, რომლებიც იმპორტიდან სარგებლობენ და მიაქვთ ე.წ „შავი ფული“ და ამაში ჩართული არის სემეკის თავმჯდომარე ბატონი ნ–ია და ეს არის დიდი ერთობლივი, ორკესტრირებული კორუფციული სქემა, რომელსაც ხელმძღვანელობს ი–ის რეჟიმი“; 3) 2022 წლის 21 იანვარს, ტელეკომპანია მ–ის ეთერში გასული ვ.უ–ძის განცხადებას: „ეს კამპანია ემსახურება იმ კორუფციული სქემის დამარცხებას, რომელიც არის საქართველოს ელექტროსისტემაში და ის, რომ ჩვენ (მოსახლეობას) ელექტროენერგიის ტარიფი გვიძვირდება ამას ჰყავს თავისი შემოქმედები და მათ აქვთ სახელები და გვარები, ეს არის არაფორმალური ვერტიკალის ერთ-ერთი მ–ი ბოსი შეიძლება ითქვას, უ.მ–ი, რომელიც თავისი კომპანიებით, თავისი გარემოცვით არის ჩართული კორუფციულ სქემაში, როცა საქართველო ახდენს ელექტროენერგიის შეძენას იმპორტზე, ეს არის რუსეთი, აზერბაიჯანი, სომხეთი“; 4) 2022 წლის 10 თებერვალს, ტელეკომპანია ფ–ას ეთერში გასული ვ.უ–ძის განცხადებას: „დღეს ჩვენ მოვედით ასევე ესკოსთან, ენერგეტიკული ბაზრის მმართველ კომპანიასთან, რომელიც უშუალოდ აფორმებს ამ ხელშეკრულებებს უ.მ–ის ე.წ. შუამავალ კომპანიებთან და ამ შემთხვევაში, ხდება ფასნამატის გაკეთება, შუამავალი კომპანიების მეშვეობით, სადაც სახელმწიფოს და მოქალაქეების ხარჯზე მილიონობით ლარს აკეთებს უ.მ–ი და მისი გარემოცვა, რომელიც არის დაკავებული კრიმინალური და კორუფციული საქმიანობით ამ ქვეყანაში“.

6.13. სასარჩელო მოთხოვნის ზემოაღნიშნულ ნაწილშიც, პალატამ მიზანშეწონილად მიიჩნია შეემოწმებინა განცხადებების შინაარსი, გამოთქმის ფორმა და გამოთქმის კონტექსტი, ის თუ რა ფაქტობრივ კომპონენტებს მოიცავდნენ ისინი.

6.14. 2022 წლის 10 თებერვალს, „ე.ჯ–ს“ სიუჟეტში ვ.უ–ძე განმარტავდა: „გამომდინარე იქიდან, რომ ჩვენ გვაქვს დაზუსტებული ინფორმაცია, რომ საქართველოსა და იმ ქვეყნებს შორის, საიდანაც ჩვენ ვყიდულობთ ელექტროენერგიას, არსებობენ შუამავალი კომპანიები, რომლებიც ასრულებენ მხოლოდ და მხოლოდ ერთ როლს, ეს არის უ.მ–ისთვის დამატებითი თანხების აკუმულირება...“. პალატამ მიიჩნია, რომ აღნიშნული განცხადების შინაარსი, გამოთქმის ფორმისა და კონტექსტის გათვალისწინებით არ წარმოადგენდა კომენტარს, თვალსაზრისს, მსჯელობას, არამედ წარმოადგენდა კონკრეტულ პიროვნებაზე - უ.მ–ზე და მოვლენაზე - ელექტრო ენერგიის იმპორტში მისი მონაწილეობის შესახებ ინფორმაციის შემცველ ფაქტს და აღნიშნულ საკითხზე მოპასუხე საუბრობდა, როგორც რეალურ და ნამდვილ გარემოებებზე. აღნიშნული განცხადება შეიცავდა მოსარჩელის ცილისმწამებლურ ინფორმაციას.

6.15. 2022 წლის 10 თებერვალს, ტელეკომპანია „მ–ის“ ეთერში გასულ სიუჟეტში ლ.ფ–ვა განმარტავდა: „ამ წუთიდან პროკურატურას შეუძლია დაიწყოს გამოძიება, „სუს“-ის ანტიკორუფციულ სააგენტოს შეუძლია დაიწყოს და თავად ნახავენ იმ კორუფციას, რომელ კორუფციაზეც ჩვენ ვსაუბრობთ, რის გამოც საქართველოს მოქალაქეებს, მომხმარებლებს ელექტროენერგიაზე გაუძვირდათ ტარიფი. ჩვენ ვიცით, რომ არსებობენ ქვეყანაში არაფორმალური მმართველები, როგორიც არის ბატონი ფ–ძე, ბატონი უ.მ–ი, რომლის კომპანიები და კონკრეტულად ის შუამავალი კომპანიები, რომლებიც იმპორტიდან სარგებლობენ და მიაქვთ ე.წ „შავი ფული“ და ამაში ჩართული არის სემეკის თავმჯდომარე ბატონი ნ–ია და ეს არის დიდი ერთობლივი, ორკესტრირებული კორუფციული სქემა, რომელსაც ხელმძღვანელობს ი–ის რეჟიმი“. პალატამ მიიჩნია, რომ მითითებული განცხადებაც ვერ შეფასდებოდა კომენტარად, თვალსაზრისად ან/და მსჯელობად, რამეთუ წარმოადგენდა ინფორმაციის შემცველ ფაქტს მოსარჩელე უ.მ–ის მიმართ და შეიცავდა მოსარჩელის შესახებ ცილისმწამებლურ ინფორმაციას. მოპასუხე აღნიშნულ საკითხზე საუბრობდა, როგორც რეალურ და ნამდვილ გარემოებებზე, საუბრობდა გადაჭრით, მტკიცებით ფორმაში, ანუ მოპასუხე აქცენტს რაიმე ვარაუდზე კი არ აკეთებდა, არამედ იყო დარწმუნებული, რომ უტყუარად ჰქონდა ადგილი იმ ფაქტს, რასაც უთითებდა.

6.16. 2022 წლის 21 იანვარს, ტელეკომპანია „მ–ის“ ეთერში გასული ვ.უ–ძის მიერ გაკეთებული განცხადება: „ეს კამპანია ემსახურება იმ კორუფციული სქემის დამარცხებას, რომელიც არის საქართველოს ელექტროსისტემაში და ის, რომ ჩვენ (მოსახლეობას) ელექტროენერგიის ტარიფი გვიძვირდება ამას ჰყავს თავისი შემოქმედები და მათ აქვთ სახელები და გვარები, ეს არის არაფორმალური ვერტიკალის ერთ-ერთი მ–ი ბოსი შეიძლება ითქვას, უ.მ–ი, რომელიც თავისი კომპანიებით, თავისი გარემოცვით არის ჩართული კორუფციულ სქემაში, როცა საქართველო ახდენს ელექტროენერგიის შეძენას იმპორტზე, ეს არის რუსეთი, აზერბაიჯანი, სომხეთი“ და ასევე, 2022 წლის 10 თებერვალს ტელეკომპანია „ფ–ას“ ეთერში გასული ვ.უ–ძის განცხადება: „დღეს ჩვენ მოვედით ასევე ესკოსთან, ენერგეტიკული ბაზრის მმართველ კომპანიასთან, რომელიც უშუალოდ აფორმებს ამ ხელშეკრულებებს უ.მ–ის ე.წ. შუამავალ კომპანიებთან და ამ შემთხვევაში ხდება ფასნამატის გაკეთება, შუამავალი კომპანიების მეშვეობით, სადაც სახელმწიფოს და მოქალაქეების ხარჯზე მილიონობით ლარს აკეთებს უ.მ–ი და მისი გარემოცვა, რომელიც არის დაკავებული კრიმინალური და კორუფციული საქმიანობით ამ ქვეყანაში“, არ წარმოადგენდა კომენტარს, თვალსაზრისს, მსჯელობას, არამედ წარმოადგენდა კონკრეტულ პიროვნებაზე - უ.მ–ზე და მოვლენაზე - ელექტრო ენერგიის იმპორტში მისი მონაწილეობის შესახებ ინფორმაციის შემცველ ფაქტს და აღნიშნულ საკითხზე საუბრობდა, როგორც რეალურ და ნამდვილ გარემოებებზე, რომლის დადასტურებაც შესაძლებელი იყო.

6.17. სააპელაციო პალატის განმარტებით, მოხმობილი განცხადებების ცილისწამებად კვალიფიკაციისათვის, ასევე მნიშვნელოვანი იყო დადგენილიყო მათი მცდარობა. პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე მხარემ სპეციალური კანონით მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის რეალიზების პირობებში უზრუნველყო დაესაბუთებინა, რომ არ ვლინდებოდა მისი შემხებლობა კონკრეტულ საქმიანობასთან დაკავშირებით. აღნიშნულის საპირისპიროდ, მოპასუხე მხარემ რელევანტური მტკიცებულებების წარმოდგენის გზით, ვერ შეძლო გაექარწყლებინა მოსარჩელის პოზიცია და ამავდროულად დაესაბუთებინა მის მიერ გაჟღერებული მონაცემის ობიექტური საფუძველი.

6.18. პირველი ინსტანციით საქმის განხილვისას სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაიკითხა არაერთი პირი, რომლებმაც უარყვეს უ.მ–ის კავშირი რაიმე „ელექტროსისტემის ბიზნესთან“ დაკავშირებით; კერძოდ, მოწმის სახით დაიკითხა საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი კომისიის თავმჯდომარე დ. ნ–ია, ელექტროენერგეტიკული ბაზრის ოპერატორის გენერალური დირექტორი დ.თ–ი, კომპანია „ე.გ–ის“ სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი ზ.ნ–ი, სს „ს.ს.ე–ის“ გენერალური დირექტორი გ.გ–ი. დასახელებულმა პირებმა უარყვეს რაიმე საქმიანი კავშირის არსებობა უ.მ–თან. სასამართლო სხდომაზე ასევე მოწმის სახით დაიკითხა ბიზნესმენი გ.ც–ვა, რომელმაც დაადასტურა გარკვეული ბიზნეს კავშირები უ.მ–თან, ამასთან მოწმის მითითებით, მისთვის უცნობი იყო უ.მ–ის რაიმე კავშირი ტრანსნაციონალურ დანაშაულთან თუ ელექტროენერგიის ტრანზიტთან დაკავშირებით.

6.19. სააპელაციო პალატის შეფასებით, ზემოთ დასახელებულმა პირებმა დეტალურად განმარტეს მათი უშუალო კავშირი ელექტროენერგიის ტრანზიტთან მიმართებით და გამორიცხეს უ.მ–ის რაიმე შემხებლობა აღნიშნულ საქმიანობასთან მიმართებით. აღნიშნულის საპირისპიროდ მოპასუხე მხარეს არ წარმოუდგენია საპირწონე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა მოსარჩელის კავშირს ელექტროენერგიის ტარიფების გაზრდასთან მიმართებით. შესაბამისი ობიექტური საფუძვლის არ არსებობის პირობებში კი, სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებაზე აპელირება ვერ მიიჩნეოდა გამართლებულად.

6.20. სააპელაციო პალატამ, როგორც ეროვნულ, ასევე საერთაშორისო პრაქტიკაზე დაყრდნობით მიიჩნია, რომ იმ პირობებში, როდესაც პირის მიმართ ვრცელდება დანაშაულის ნიშნების შემცველი განცხადება, მიუხედავად იმისა, განცხადება მიჩნეულ იქნება ფაქტად, თუ აზრად, მას საფუძვლად უნდა ედოს გარკვეული მონაცემი, იმგვარი ვითარება, რამაც შესაძლოა განმცხადებელს აფიქრებინოს, რომ მის მიერ გავრცელებული ინფორმაცია/შეფასება შეესაბამება სინამდვილეს და ემყარება გარკვეულ ობიექტურ წინაპირობებს. მოცემულ შემთხვევაში კი, პალატის განმარტებით, მოპასუხე მხარე არ მიუთითებდა არავითარ გარემოებაზე, თუ რის საფუძველზე განახორციელა უშუალოდ მოსარჩელე უ.მ–ის მიმართ თავისი შეფასებისა თუ ინფორმაციის გავრცელება. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებისა და მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ თავისი მტკიცების ფარგლებში შეძლო დაედასტურებინა, რომ მოპასუხეების მიერ გავრცელებული განცხადებები, რომელიც ასევე გავრცელებულ იქნა მოპასუხე ორგანიზაციის ოფიციალურ ფეისბუქ გვერდზე, წარმოადგენდა ფაქტების შემცველ ინფორმაციას. საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, პალატამ ასევე განმარტა, რომ მოსარჩელემ მისი მტკიცების ფარგლებში დაადასტურა, რომ ქოლ-ცენტრებთან მიმართებაში არ ყოფილა დაბარებული საქართველოს პროკურატურაში და მას არანაირი სტატუსი არ გააჩნდა აღნიშნულ საქმეში. იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელემ შეძლო აღნიშნული გარემოების დადასტურება, მტკიცების ტვირთის შებრუნების ფარგლებში, მოპასუხის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი შესაბამისი მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა მოსარჩელის ტრანსნაციონალურ დანაშაულში მონაწილეობას. საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლისა და ადამიანის უფლებათა და ძირითად თ–ათა დაცვის კონვენციის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტიდან გამომდინარე, სისხლის სამართლის საქმის აღძვრის თაობაზე დადგენილების არსებობა და მოცემულ საქმეზე პირის ეჭვმიტანილად ცნობაც კი, პალატის მოსაზრებით არ შეიძლებოდა მიჩნეულ ყოფილიყო საკმარის საფუძვლად იმ გარემოების არსებობისათვის, რომ პირის მიერ ჩადენილი იყო დანაშაულებრივი ქმედება. როგორც მოპასუხე მხარე განმარტავდა, აღნიშნულ საქმეში ჩართული იყო უცხო ქვეყნის საგამოძიებო დაწესებულებებიც, თუმცა არც აღნიშნული ორგანიზაციებიდან იქნა წარმოდგენილი შესაბამისი ფაქტის დამადასტურებელი მტკიცებულება, ხოლო, კერძო პირი არ იყო უფლებამოსილი ან ბრალდებულად ეცნო, ან დამნაშავედ ეღიარებინა პირი.

6.21. მოპასუხე მხარე ასევე უთითებდა, რომ მოსარჩელე ჩართული იყო ელექტრო ენერგიის იმპორტში, რაც გახდა საფუძველი სემეკის მხრიდან აღნიშულ საკითხთან დაკავშირებით ინფორმაციის გასაიდუმლოებისა. მოწმეების: დ.ნ–იას, დ.თ–ის, ზ.ნ–ის და გ.გ–ის განმარტებით, უ.მ–ს ელექტრო ენერგიის იმპორტიორ კომპანიებთან კავშირი არ ჰქონდა და აღნიშნულ საკითხებთან მისი შემხებლობა გამორიცხეს.

6.22. პალატამ განმარტა, რომ აღნიშნული ინფორმაციის გასაიდუმლოება არ შეიძლებოდა ჩათვლილიყო მოსარჩელე მხარის ელ. ენერგიის იმპორტში მონაწილეობის დაფარვის მიზნით გასაიდუმლოებად, ვინაიდან ის მონაცემები, რაც გასაიდუმლოებული იყო, წარმოადგენდა კონკრეტული საზოგადოებების კომერციულ საიდუმლოებას (იხ. მოწმის ჩვენება). გარდა აღნიშნულისა, სასამართლომ განმარტა, რომ მოპასუხე მხარის მიერ გამოთხოვილი ინფორმაციით დგინდებოდა ის კომპანიები, რომლებიც მონაწილეობდნენ ელექტრო ენერგიის იმპორტში, თუმცა აღნიშნული კომპანიებიდან არც ერთი არ წარმოადგენდა უ.მ–ის საკუთრებაში არსებულ კომპანიებს.

6.23. პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხე ააიპ „ა.მ.“ აქტიურად ახდენდა ინფორმაციის მოძიებას ე.წ. „ქოლ-ცენტრების“ საქმიანობასა და ელექტროენერგიის იმპორტთან მიმართებით; მათ ასევე მიმართეს არაერთ ორგანიზაციას/დაწესებულებას, მათ შორის პროკურატურას და საერთაშორისო ორგანიზაციებს შესაბამისი გამოძიების დაწყების მოთხოვნით. ამდენად, მოპასუხეებმა ერთი მხრივ, მოახდინეს გარკვეული ინფორმაციების მოძიება, საზოგადოებაში შექმნეს განცდა, რომ მათ მიუწვდებოდათ ხელი სათანადო მტკიცებულებებთან, რომლითაც დგინდება კონკრეტულად მოსარჩელე უ.მ–ის ბრალეულობა, თუმცა მიუხედავად არსებული სტატუსისა და განხორციელებული საქმიანობისა, მოპასუხეები ვერ ასახელებდნენ კონკრეტულ სანდო მტკიცებულებებს, რომლებზე დაყრდნობითაც ისინი ბრალს სდებდნენ პირს დანაშაულებრივი ქმედების ჩადენაში, რაც გარკვეულწილად მიუთითებდა მოპასუხეთა განზრახვაზე არა საზოგადოებისათვის სანდო მონაცემზე დაყრდნობით მიეწოდებინათ გარკვეული ინფორმაცია, არამედ მათ მიზანს წარმოადგენდა კონკრეტული სუბიექტის დისკრედიტაცია, რომლის რეალური შემხებლობა რაიმე ტიპის დანაშაულთან მიმართებით, მათ მიერ მოძიებული მტკიცებულებებით არ დგინდებოდა. ამასთანავე, მოპასუხეები ვერც იმ გარემოებას ასაბუთებდნენ, თუ რაზე დაყრდნობით ჩამოუყალიბდათ მათ ამგვარი ვარაუდი. მითითება სატელევიზო სიუჟეტებზე არარელევანტური იყო, ვინაიდან სატელევიზიო სიუჟეტების შექმნა პირიქით, მათ მიერ გავრცელებულ განცხადებებს მოყვა და შესაბამისად, გაუმართლებელი იყო საინფორმაციო გადაცემებზე აპელირება და მტკიცება, რომ დასახელებული საკითხები წარმოადგენდა საზოგადოებისათვის აქტიური განხილვის საგანს.

6.24. სააპელაციო პალატამ მიღებული განჩინების ფარგლებში, ასევე მნიშვნელოვნად მიიჩნია შეეფასებინა საქართველოს სახალხო დამცველის მიერ წარმოდგენილი „სასამართლო მეგობრის“ პოზიცია, რომლის მითითების შესაბამისადაც, სასამართლოს „ა.მ.“ უნდა განეხილა, როგორც საზედამხედველო ფუნქციის განმახორციელებელი უფლებადამცველი ორგანიზაცია, ხოლო მისი წევრების მიერ გაცრცელებული სადავო გამონათქვამები - მათთვის გაეროს 1998 წლის დეკლარაციით მინიჭებული უფლებებით სარგებლობის ფორმად და იმ შემთხვევაში კი, თუ სასამართლო მიიჩნევდა, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზე იყო გამოხატვის თავისუფლების დაცულ სფეროში ჩარევის საფუძველი, სასამართლოს უნდა ემსჯელა, მიღებულ გადაწყვეტილებას ხომ არ ექნებოდა უარყოფითი გავლენა უფლებადამცველთა საქმიანობის შეუფერხებლად განხორციელებაზე მომავალში; კერძოდ, ხომ არ გამოიწვევდა აღნიშნულ „მსუსხავ ეფექტს“ მათ მიერ საჯარო ინტერესს მიკუთვნებულ საკითხებზე საზოგადოების ინფორმირების კუთხით.

6.25. ზემოაღნიშნულ ნაწილში, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხე ააიპ „ა.მ.“ დაარსებული იყო 2021 წლის 24 დეკემბერს, ხოლო სადავო განცხადებები აქტიურად ვრცელდებოდა 2022 წლის იანვარსა და თებერვალში (დაფუძნებიდან დაახლოებით 1 თვეში). ასევე, საგულისხმო იყო, რომ მოპასუხე მხარეს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია მათი ორგანიზაციის მხრიდან სხვა შესაძლო კორუფციულ დანაშაულებთან მიმართებით დაინტერესებისა და აქტიური საქმიანობის თაობაზე, რაც აჩენდა განცდას, რომ კონკრეტული ორგანიზაციის არსებული სახელწოდებით დაარსების მიზანი შესაძლოა თავიდანვე სწორედ სადავო განცხადებების ფართო მასებისათვის მიწოდება და მათ მიერ გაჟღერებული ინფორმაციისათვის მეტი დამაჯერებლობის მინიჭება ყოფილიყო. შესაბამისად, სახალხო დამცველის პოზიცია უფლებადამცველი ორგანიზაციების საქმიანობის შეფერხებასთან მიმართებით არ იქნა გაზიარებული განსახილველი დავის ფარგლებში, რადგანაც მიუხედავად ორგანიზაციის მიზნისა, მისი საქმიანობის არეალის შეფასებით არ დგინდებოდა, რომ ორგანიზაცია აქტიურად იყო დაკავებული კორუფციის აღკვეთის ინტერესით. აღნიშნულის ნაცვლად, გავრცელებული განცხადებების რაოდენობისა და ქრონოლოგიის გათვალისწინებით, იქმნებოდა განცდა, რომ გაკეთებული განცხადებები არ მიემართებოდა უფლებადამცველობით მიზნებს, არამედ მიზანმიმართულად ხორციელდებოდა კონკრეტული პირის საწინააღმდეგო განცხადებების გავრცელება, იმგვარად, რომ არ იყო დასაბუთებული არსებული განცხადებების გავრცელებისათვის გონივრული საფუძვლის არსებობა. გარდა აღნიშნულისა, მხოლოდ მითითება უფლებადამცველობით საქმიანობაზე არ შეიძლებოდა აპრიორი განხილულიყო ცილისწამების გავრცელებისათვის პირის პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძვლად.

6.26. ამდენად, ზემოთ განვითარებული მსჯელობისა და განჩინებაში მოხმობილი პრეცედენტების გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასება და გაუმართლებლად მიიჩნია მოპასუხეთა მხრიდან ცილისმწამებლური განცხადებების გავრცელება, რამაც თავის მხრივ განაპირობა მოსარჩელის პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის დაუსაბუთებელი შელახვა.

6.27. განსახილველი დავის გადაწყვეტის მიზნებისათვის, სააპელაციო პალატამ ასევე, მნიშვნელოვანად მიიჩნია შეეფასებინა მოსარჩელე უ.მ–ის სტატუსი. აპელანტთა მტკიცებით, უ.მ–ი წარმოადგენდა საჯარო პირს, ვინაიდან იგი გავლენიანი ბიზნესმენია, რომელიც არაერთ კომპანიაში ფლობს წილს, იმავდროულად იგი ქვეყანაში ერთ-ერთი გავლენიანი პოლიტიკოსის ბ. ი–ის ნათესავია. მითითებული პოზიციის საწინააღმდეგოდ, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასება მასზედ, რომ უ.მ–ი „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზნებისთვის, წარმოადგენს კერძო პირს. ამასთანავე, უ.მ–ის საჯარო პირად განხილვის პირობებშიც, მოპასუხეებს ეკისრებოდათ სპეციალური კანონით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა, ვინაიდან როგორც სააპელაციო პალატამ შეაფასა, მოპასუხეებმა გამოიჩინეს აშკარა და უხეში დაუდევრობა, რამაც გამოიწვია არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველი განცხადების გავრცელება და მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენება (სპეციალური კანონის მე-14 მუხლი).

6.28. პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ უ.მ–ს 2012 წელს ეკავა სს „ს.ფ–ის“ აღმასრულებელი დირექტორის მოადგილის მრჩევლის თანამდებობა. 2013 წლის 22 ნოემბრიდან მოსარჩელე დაინიშნა აღმასრულებელი დირექტორის მოადგილედ, ხოლო 2016 წლის 11 თებერვლის აღმასრულებელი დირექტორის N04-1 ბრძანებისა და უ.მ–ის პირადი განცხადების საფუძველზე იგი გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან [სს „ს.ფ–ი“ არის სახელმწიფო საინვესტიციო ფ–ი, რომელიც დაარსდა 2011 წელს. ფ–ს მინიჭებული ჰქონდა საერთაშორისო სარეიტინგო სააგენტო F-ის რეიტინგი „BB“, რაც საქართველოს საკრედიტო რეიტინგის თანასწორია. „ს.ფ–ი“ შეიქმნა სატრანსპორტო, ენერგეტიკისა და ინფრასტრუქტურის სფეროში არსებული მსხვილი სახელმწიფო საწარმოების კონსოლიდაციის ბაზაზე. ფ–ის მ–ი დანიშნულებაა საქართველოში ინვესტიციების წახალისება საინვესტიციო პროექტების განვითარების საწყის ეტაპზე თანამონაწილეობის გზით (კაპიტალში თანაინვესტირება, სუბორდინირებული სესხი და ა.შ.). სს „ს.ფ–ის“ საქმიანობა ხორციელდება ორი ძირითადი მიმართულებით: 1. აქტივების მართვა - ფ–ის მართვაში არსებული აქტივების ჯამურმა ბრუნვამ 2018 წელს 717 მილიონ აშშ დოლარს გადააჭარბა. ფ–ის აქტივების პორტფელი შედგება შემდეგი სტრატეგიული მნიშვნელობის კომპანიებისგან: ს. რ–ა - 100% წილი; ს.ნ. და გ. კ–ია - 100% წილი. ფ–ი ფინანსურ პარტნიორობას უწევს კერძო ინვესტორებს, რაც საშუალო და გრძელვადიან თანადაფინანსირებაში გამოისახება. იგი პასიური პარტნიორის როლში იღებს მონაწილეობას როგორც G. (ახალი ბიზნეს ინიციატივები), ისე B.პროექტებში (ინვესტიცია არსებულ ბიზნესში), წინასწარ განსაზღვრული გასვლის სტრატეგიით. ფ–ი პროექტში თავისი მონაწილეობის პარალელურად, ასევე ხელს უწყობს პროექტებისთვის უპირატესი დაფინანსების მოპოვებას კომერციული წყაროებიდან და საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტებიდან. დაფინანსება ფ–ის მხრიდან ხდება კაპიტალში მონაწილეობით და ზოგიერთ შემთხვევაში სუბორდინირებული (კონვერტირებადი და არა-კონვერტირებადი) სესხების მეშვეობით (https://www.fund.ge/who-we-are)].

6.29. პალატის განმარტებით, დღეის მდგომარეობით, უ.მ–ი არ წარმოადგენდა „საჯარო დაწესებულებაში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლით განსაზღვრულ თანამდებობის პირს, რადგან იგი ეწევა ბიზნეს საქმიანობას, ფლობს წილებს რამდენიმე სამეწარმეო საზოგადოებებში, კერძოდ: შპს „ჰ–ი“ - 100%, შპს „გ–ს“ - 100%, სს „მ.ს.კ–ის“ აქციათა 95%, შპს „ჯ.რ.ი–ის“ 80%-ის ფლობელია სს „მ.ს.კ–ი“, შპს „მ.ი.“ - 50%. სააპელაციო პალატამ აპელანტთა არც ის მოსაზრება გაიზიარა, რომ უ.მ–ი საჯარო პირია ბ. ი–თან ახლო ნათესაური კავშირის გამო, რომლის მიმართაც თავისი ბიზნეს საქმიანობიდან გამომდინარე, მიმართულია საზოგადოების ყურადღება, რამეთუ პალატის მოსაზრებით, ობიექტური შეფასების საზომით, მოსარჩელე ვერ მიიჩნეოდა საზოგადოების ფართო მასებისათვის ცნობად პირად, რომლის საქმიანობა აქტიურად განიხილებოდა ფართო საზოგადოების მხრიდან; მეტიც, საზოგადოების უმრავლესობისათვის უ.მ–ის სახელი და გვარი უცნობი იყო და მისი ტელევიზიის მეშვეობით გაჟღერება უკავშირდებოდა სწორედ მოპასუხეთა მიერ გაჟღერებულ ბრალდებებს და არა პირიქით. რაც შეეხებე ე.წ. „ქოლ-ცენტრების“ ბიზნესს, აღნიშნულ ნაწილშიც უ.მ–ის კავშირთან დაკავშირებით ინფორმაცია გავრცელებული იყო თავად მოპასუხეთა მხრიდან, რასაც მოყვა შესაბამისი სატელევიზიო სიუჟეტები. საგულისხმო იყო, რომ მოსარჩელე არ გამოირჩეოდა საჯარო გამოსვლებითა და აქტივობით. ხოლო ბ. ი–ის მხრიდან მისი საჯარო ინტერვიუში ხსენება, „სიტყვისა და გამოხატვის თ–ის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზნებიდან გამომდინარე, ვერ განიხილებოდა „საჯარო პირად“ მიჩნევისათვის საკმარის წინაპირობად.

6.30. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც უ.მ–ი სპეციალური კანონის მიზნიდან გამომდინარე, მიიჩნეოდა კერძო პირად, პალატის შეფასებით, იგი სარგებლობდა დაცვის უფრო მაღალი სტანდარტით, ამასთანავე იმ ვითარებაშიც კი, თუ სასამართლოს მხრიდან უ.მ–ი მიიჩნეოდა „საჯარო პირად“, მის წინააღმდეგ გავრცელებული ბრალდებები, თავისი სიმძიმის ხარისხიდან გამომდინარე, ობიექტური წინაპირობების არ არსებობისას, ვერ გამართლდებოდა გამოხატვის თავისუფლებაზე აპელირებით.

6.31. ზემოთ მითითებულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ განსახილველი დავის ფარგლებში, მოსარჩელე მხარემ უზრუნველყო მისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დადასტურება. კერძოდ საქმეზე დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ: ა) მოპასუხეთა განცხადებები შეიცავდა არსებითად მცდარ ფაქტს უშუალოდ მოსარჩელის შესახებ; ბ) ამ განცხადებით მოსარჩელეს ზიანი მიადგა (შეილახა მისი პატივი, ღირსება და საქმიანი რეპუტაცია); გ) განცხადებული ფაქტის მცდარობა მოპასუხეთათვის წინასწარ იყო ცნობილი/მოპასუხეებმა გამოიჩინეს აშკარა და უხეში დაუდევრობა, რამაც გამოიწვია არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველი განცხადების გავრცელება.

6.32. პალატის განმარტებით, მოპასუხე მხარის აპელირება ზიანის არარსებობასთან მიმართებით დაუსაბუთებელი იყო, რამეთუ ზიანი კონკრეტულ შემთხვევაში გამოსახული იყო პირის პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის შელახვაში და შესაბამისად, მითითება ზიანის არ არსებობასა და აღნიშნული საფუძვლით სარჩელის უარყოფაზე, დაუსაბუთებელი იყო.

6.33. სააპელაციო პალატამ ასევე, დაუსაბუთებლად მიიჩნია მოპასუხე ფიზიკურ პირთა აპელირება მათ არასათანადო მოპასუხეობასთან მიმართებით და ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხეები წარმოადგენდენ არასამთავრობო ორგანიზაცია „ა.მ.“, რომლის მთავარ მიზანს კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა წარმოადგენდა, ხოლო შესაბამისი კვლევების შედეგად, ისინი საზოგადოებას აცნობდნენ ორგანიზაციის მიერ გაკეთებულ დასკვნებსა და შეფასებებს. სააპელაციო პალატის განმარტებით, ბუნებრივი და უდავო იყო, რომ იურიდიული პირი, ფიზიკური პირისგან განსხვავებით, დამოუკიდებლად და მისი წარმომადგენლების გარეშე, ვერ გააკეთებდა ვერანაირ განცხადებას.

6.34. მოპასუხე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 5.1 მუხლზე (კანონში პირდაპირ გაუთვალისწინებელი ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად გამოიყენება ყველაზე უფრო მსგავსი ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლის ნორმა (კანონის ანალოგია)) დაყრდნობით ითხოვდა, რომ საქმეზე გამოყენებულ ყოფილიყო „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის 6.2 მუხლი, რომლის თანახმადაც, მედიაში ჟურნალისტის მიერ გამოქვეყნებულ ცილისწამებასთან დაკავშირებული სასამართლო დავისას მოპასუხეა მედიის მესაკუთრე. მოპასუხე მხარე განმარტავდა, რომ როგორც ჟურნალისტის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციასთან დაკავშირებით დავისას მოპასუხეს წარმოადგენს მედიის მესაკუთრე, ასევე აღნიშნულ საქმეზე მოპასუხე ფიზიკური პირები არ წარმოადგენენ სათანადო მოპასუხეებს, ვინაიდან ისინი აჟღერებდნენ ორგანიზაციის მიერ გაკეთებულ განცხადებებს. მოსარჩელე მხარის განმარტებით კი, მოპასუხე ფიზიკური პირები მოქმედებდნენ საკუთარი სახელით და სარგებლობდნენ ა.მ. პლატფორმით. მით უფრო, რომ საქმეში არ მოიპოვებოდა მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა, რომ ორგანიზაციამ განახორციელა კვლევები, მივიდა დასკვნამდე და გამოაქვეყნა უ.მ–ის შესახებ გავრცელებული ინფორმაცია და ეს ინფორმაცია გამოაქვეყნეს მოპასუხე ფიზიკურმა პირებმა. მათი მხრიდან ხდებოდა ა.მ. პლატფორმის გამოყენება მათ მიერ განხორციელებული ქმედებების შესაფუთად.

6.35. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასება და მიუთითა, რომ დავის გადაწყვეტისას, სასამართლო ვერ გამოიყენებდა „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის 6.2 მუხლს, რადგან იგი სპეციალურ (საგამონაკლისო) დანაწესს წარმოადგენს და ეხება კონკრეტულად ჟურნალისტის მიერ მედიაში გავრცელებულ ინფორმაციას, ხოლო, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 5.3 მუხლით კი, სპეციალური ურთიერთობების მომწესრიგებელი ნორმები (საგამონაკლისო ნორმები) არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ანალოგიით. გარდა აღნიშნულისა, სასამართლომ განმარტა, რომ „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის 6.5 მუხლის შესაბამისად, ცილისწამების თაობაზე სასამართლო დავისას არასათანადო მოპასუხეს წარმოადგენს პირი, რომელიც არ არის განცხადების ავტორი ან რედაქტორი, ან პირი, რომელმაც ტექნიკურად უზრუნველყო განცხადების გავრცელება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ის აშკარად და პირდაპირ უჭერდა მხარს განცხადებას, ხოლო კონკრეტულ შემთხვევაში მოპასუხეები ვ.უ–ძე და ლ.ფ–ვა წარმოადგენდნენ გავრცელებული ინფორმაციის ავტორებს. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ აღნიშნული პირები წარმოადგენდნენ საქმეზე სათანადო მოპასუხეებს.

6.36. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შესაბამისად, პალატის მოსაზრებით, მოპასუხეებს უნდა დაკისრებოდათ მათ მიერ გავრცელებული არასწორი ფაქტების (ცილისწამების) უარყოფა - სასამართლოს მიერ დადგენილი ფორმით ცნობის გამოქვეყნება, რადგანაც სახეზე იყო სპეციალური კანონის მე-13/14 მუხლის ფაქტობრივი შემადგენლობა, რაც იწვევდა ამავე კანონის მე-17 მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ პასუხისმგებლობას, რომლის მიხედვითაც, ცილისწამებასთან დაკავშირებით, მოპასუხეს შეიძლებოდა დაკისრებოდა სასამართლოს მიერ დადგენილი ფორმით ცნობის გამოქვეყნება სასამართლოს გადაწყვეტილების შესახებ.

6.37. სააპელაციო პალატამ მორალური ზიანის არსებობის ნაწილში გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასება და აღნიშნავს, რომ მოსარჩელემ უზრუნველყო დაედასტურებინა, რომ მოპასუხეთა მიერ საჯაროდ გავრცელდა არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველი ინფორმაცია უშუალოდ მოსარჩელის შესახებ, აღნიშნული განცხადება იყო მოსარჩელისათვის ზიანის მიმყენებელი - რეპუტაციის შემლახველი და სახელის გამტეხი. სააპელაციო პალატის შეფასებით, საქალაქო სასამართლომ გონივრული ოდენობით მოახდინა მორალური ზიანის განსაზღვრა 5 000 ლარის ოდენობით (თითოეული მოპასუხის ნაწილში), რაც გავრცელებული ფაქტების უარყოფის ვალდებულებასთან ერთად, პროპორციულად უზრუნველყოფდა მოსარჩელის დარღვეული უფლების აღგენას და ამავდროულად, გადაჭარბებულ პასუხისმგებლობას არ დააკისრებდა მოპასუხეებს.

6.38. წარმოდგენილი სააპელაციო საჩივრით ასევე სადავოდ იყო გამხდარი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 13 ივნისის, 06 ივლისის და 29 ივლისის საოქმო განჩინებები ლ.ხ–ის, ნ.გ–სა და გ.ქ–იას მოწმედ დაკითხვაზე უარის თქმის შესახებ.

6.39. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტთა პრეტენზია მასზედ, რომ რადგან ლ.ხ–ი არასამათავრობო ორგანიზაციასთან ერთად იყო ჩართული ე.წ „ქოლ-ცენტრების“ საქმის გამოძიებაში, მას სასამართლოში შეეძლო დაემტკიცებინა, რომ ორგანიზაციის მიერ გამოქვეყნებული დასკვნები და შეფასებები გაკეთებული იყო ორგანიზაციის საქმიანობის ფარგლებში მოპოვებული ინფორმაციის შედეგად, რაც ცალსახად გამორიცხავდა მოპასუხეების მიერ აშკარა და უხეში დაუდევრობის გამოჩენას. პალატამ მითითებული ფაქტობრივი გარემოების დადასტურებისათვის რელევანტურად არ მიიჩნია მოწმე ლ.ხ–ის ჩვენება, ვინაიდან მოპასუხეებს არსებული გარემოება უნდა დაედასტურებინათ სათანადო მტკიცებულებების წარმოდგენით, რაც ვერ ჩანაცვლდებოდა მოწმის ჩვენებით. ასევე, არ დგინდებოდა მოწის სახით ნ.გ–სა და გ.ქ–იას დაკითხვის მიზანშეწონილობა მოცემული საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტების დადგენის მიზნით. კერძოდ, აპელანტთა მითითებით, ნ.გ. იყო მ. ა–ის გენერალური დირექტორი, ჟურნალისტი, რომელიც პირადად შეხვდა და ინტერვიუ ჩაწერა ე.წ. ქოლ-ცენტრების ერთ-ერთ ხელმძღვანელ პირთან, რომელიც უშუალოდ საუბრობდა უ.მ–ის ე.წ. ქოლ-ცენტრების მფარველობის შესახებ და ფლობდა მნიშვნელოვან ინფორმაციას აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით, ხოლო, გ.ქ–ია იყო ყოფილი ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი, რომელიც თავის უფლებამოსილების ფარგლებში უწევდა ზედამხედველობას ელექტროენერგეტიკულ დარგს. მათ შორის, ფლობდა მნიშვნელოვან ინფორმაციას ენერგეტიკული ბაზრის შესახებ და ფლობდა ინფორმაციას უ.მ–ის კავშირების შესახებ. სააპელაციო პალატის შეფასებით, დასახელებული გარემოებები არ წარმოშობდა მოწმეთა დაკითხვისათვის საკმარის წინაპირობებს და შესაბამისად, არ არსებობდა გასაჩივრებული საოქმო განჩინებების გაუქმების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.

7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

7.1. კასატორების მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

7.1.1. კასატორების განმარტებით, სასამართლოს მხედველობაში უნდა მიეღო არასამთავრობო ორგანიზაციის წარმომადგენლების მიერ გაკეთებული განცხადებების კონტექსტი და ის გარემოებები, რასაც ეფუძნებოდა გაკეთებული შეფასებები. თბილისის სააპელაციო სასამართლომ 2022 წლის 02 დეკემბრის განჩინებაში ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე მიიჩნია, რომ გავრცელებული ცნობები იყო მტკიცებით ფორმაში გადმოცემული, არ წარმოადგენდა ორგანიზაციის მიერ გაკეთებულ დასკვნებს და თითქოს ისინი საზოგადოებას ისეთი ფორმით მიეწოდა, როგორც დადასტურებული ინფორმაცია. კასატორების მოსაზრებით, სადავო ცნობების სრულყოფილი შესწავლა აშკარას ხდის, რომ თავად განცხადებების კონტექსტიდან გამომდინარე, მოპასუხეები საზოგადოებისათვის აშკარას ხდიდნენ იმ გარემოებას, რომ გავრცელებული ცნობები იყო მათი დასკვნები.

7.1.2. კასატორების მოსაზრებით, უნდა გაიმიჯნოს, თუ რა წარმოადგენდა ფაქტებად გადმოცემულ ინფორმაციას და რა წარმოადგენდა ორგანიზაციის წარმომადგენლების შეფასებას. ქოლ-ცენტრების საქმესთან დაკავშირებით, კასატორები აღნიშნავენ, რომ ფაქტად გადმოცემულია მხოლოდ ქოლ-ცენტრების არსებობის შესახებ ინფორმაცია, რასაც ადასტურებს მტკიცებულებათა გამოკვლევის ეტაპზე განხილული განცხადებები. ორგანიზაციის წარმომადგენლები ფაქტის სახით გადმოსცემდნენ თავად დანაშაულის არსებობას. რაც შეეხება უ.მ–ის ხსენებას, განმცხადებელი თავადაც ასახელებს შემდეგ, რომ აღნიშნული დასკვნა ეყრდნობა არასამთავრობო ორგანიზაციის მიერ შეგროვებულ ინფორმაციას, რის საფუძველზეც ისინი აპირებდნენ გამოკვლევის გაგრძელებას და შესაბამისი მოქმედებების ჩატარების შემდეგ აპირებდნენ მხილებას შესაბამისი თანამდებობის პირებისა. ამასთან, განმცხადებელი საუბრობს იმაზე, რომ ორგანიზაცია აპირებს თანამშრომლობას საერთაშორისო ორგანოებთან და სხვადასხვა ქვეყნის პროკურატურასთან, რათა გამოძიებით დადგინდეს, თუ ვინ მონაწილეობს დანაშაულებრივ სქემაში. ამდენად, კასატორების მოსაზრებით, სიმართლეს არ შეესაბამება სააპელაციო სასამართლოს განმარტება იმის შესახებ, რომ მოპასუხეები ინფორმაციას დადასტურებულ ფაქტებად გადმოსცემდნენ.

7.1.3. კასატორების მითითებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ რამდენიმე განცხადებასთან მიმართებით არასწორად განმარტა, რომ მოპასუხეები აქცენტს არ აკეთებდნენ ვარაუდზე. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა კონტექსტზე ყურადღების გამახვილების გარეშე მიიჩნიეს განცხადებები ცილისწამებლურად. მოპასუხეები მათ მიერ გაკეთებული განცხადებების შემდეგ უთითებდნენ, რომ სავარაუდო დანაშაულის ფაქტი არ იყო გამოძიებული და სწორედ ისინი შეუწყობდნენ ხელს მის გამოძიებას. ამდენად, სასამართლოს სწორედ გაჟღერებული ფრაზების კონტექსტის გათვალისწინებით უნდა დაედგინა, რომ ორგანიზაციის წარმომადგენლის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციას სჭირდებოდა დადასტურება და დამოწმება შესაბამისი ორგანოების მიერ, რაც თავისთავად შეიცავდა გაჟღერებული მოვლენის ფაქტად არაღქმის პირობას.

7.1.4. კასატორების მოსაზრებით, რამდენადაც მოპასუხეები აპელირებდნენ შესაბამისი ორგანოების რეაგირებასა და გამოძიებაზე დამნაშავეების იდენტიფიცერების მიზნით, საზოგადოებისათვის ცნობილი იყო, რომ მოპასუხეების მიერ გაკეთებული განცხადებები იყო შეფასებითი ხასიათის. მედიაში უკვე გავრცელებული იყო ინფორმაცია მაღალი თანამდებობისა და „ქართულ ოცნებასთან“ სხვაგვარად დაკავშირებული პირების სავარაუდო ჩართულობასთან დაკავშირებით. სასამართლოს მითითება მასზედ, რომ სატელევიზიო სიუჟეტების შექმნა მოყვა მათ მიერ გავრცელებულ განცხადებებს, არარელევანტურია და მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ მან სრულყოფილად არ გამოიკვლია საქმეში არსებული მტკიცებულებები.

7.1.5. კასატორების მითითებით, ელექტროენერგიის გადასახადთან დაკავშირებით „ა.მ.“ მიერ გაკეთებული განცხადებები იყო საჯაროდ გავრცელებული ფაქტების შეფასება და დასკვნები, რაც ორგანიზაციის წარმომადგენლებმა გააცნეს საზოგადოებას. ელექტროენერგიის გაძვირებასთან დაკავშირებული მოსაზრებები ეყრდნობოდა ერთი მხრივ, იმ გარემოებას, რომ ქვეყანაში საგრძნობლად გაიზარდა ელექტროენერგიის გადასახადი და მეორე მხრივ, როდესაც ორგანიზაციის წარმომადგენლებმა გამოითხოვეს აღნიშნული ინფორმაცია, მათ გაუგებარი მიზეზების გამო უარი ეთქვათ ინფორმაციის მიწოდებაზე. მოპასუხეები მიუთითებდნენ, რომ ისინი აუცილებლად მიმართავდნენ სასამართლოს შუამავალი კომპანიების შესახებ ინფორმაციის მიღების მიზნით, რაც ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ საზოგადოებას მათ გააცნეს მათი მოსაზრებები, რომლის დასადასტურებლადაც ისინი აუცილებლად მიმართავდნენ ყველანაირ ზომებს. მსგავსი განცხადებები კი, მაყურებელს უჩენს იმის ვარაუდს, რომ გავრცელებული ცნობები წარმოადგენს შეფასებებს, რომელთაც დასადასტურებლადაც საჭიროა ჩატარდეს გამოძიება და შესაბამისი ზომები იქნას მიღებული უფლებამოსილი ორგანოების მხრიდან.

7.1.6. ზემოაღნიშნულ გარემოებათა გამო, კასატორები მიიჩნევენ, რომ ე.წ. „ქოლ-ცენტრებთან“ და ელექტროენერგიის იმპორტთან დაკავშირებული განცხადებები წარმოადგენდნენ არა ფაქტებს, არამედ შეფასებებს, რომლებიც გაკეთდა ორგანიზაციის საქმიანობის ფარგლებში.

7.1.7. კასატორების მითითებით, სასამართლომ ყურადღება უნდა გაამახვილოს იმაზეც, რომ საუბარია საზოგადოებისათვის მნიშვნელოვან ორ საკითხზე: (1) ხელისუფლებასთან დაკავშირებული პირების სავარაუდო ჩართულობაზე ტრანსნაციოლურ დანაშაულებში. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საყურადღებოა რომ „ა.მ.“ მიერ განცხადებების გავრცელებამდე მიმდინარეობდა საზოგადოებაში დისკუსია, რასაც წინ უსწრება მედიაში გავრცელებული არაერთი საგამოძიებო სიუჟეტი. ამდენად, საზოგადოებას ჰქონდა იმის საჭიროება/ინტერესი, რომ მიეღო დამატებითი ინფორმაცია და გაცნობოდა მეტ მოსაზრებას აღნიშნული საკითხის ირგვლივ; (2) ელექტროენერგიის კომუნალური გადასახადის ფასის მატებასთან მიმართებაშიც, ლოგიკურია, რომ არსებობს საზოგადოების მაღალი ინტერესი. პირველ რიგში, საზოგადოებამ უნდა მიიღოს ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ რა იწვევს გადასახადების მატებას და კავშირში არის თუ არა აღნიშნული ხელისუფლებასთან დაკავშირებული პირების მიერ შესაძლო კორუფციულ გარიგებებთან.

7.1.8. საჯარო ინტერესის საკითხთან დაკავშირებით ევროსასამართლოს განმარტებების (გამონათქვამები საჯარო ინტერესის საკითხზე, შესაძლებელია, უფრო შეფასებით მსჯელობას წარმოადგენდეს, ვიდრე ფაქტის შესახებ განცხადებას) მიუხედავად, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ დასაბუთების გარეშე, განცხადებების კონტექსტის, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოსა და საერთო სასამართლოების პრაქტიკის უგულებელყოფით, სადავო განცხადებები მიიჩნია ფაქტებად და არა მოსაზრებებად.

7.1.9. კასატორები აღნიშნავენ, რომ განცხადების კონტექსტიდან გამომდინარე, მათ მიზანს წარმოადგენდა არა კონკრეტულ პირზე თავდასხმა, არამედ, დანაშაულებრივი ქმედებების მხილება და შესაბამისი ორგანოებისათვის, ორგანიზაციის მიერ მოკვლეული ინფორმაციის მიწოდება, რათა დაიწყოს გამოძიება და შესაბამისმა ორგანომ თავად დააიდენტიფიციროს კონკრეტული პირები. ამასთან, კასატორების მითითებით, განცხადებებში ნახსენები არიან ხელისუფლებასთან დაკავშირებული სხვა პირებიც, რომელთა სავარაუდო დანაშაულებრივ ქმედებებზე მიანიშნებს მოპასუხე. ამდენად, განცხადებების მიზანი და მთავარი ადრესატი არ ყოფილა კონკრეტული პიროვნება და მასზე თავდასხმა, არამედ ზოგადად ხელისუფლების წარმომადგენლების ან ხელისუფლებასთან დაახლოებული პირების დანაშაულებრივი ქმედებების მხილება.

7.1.10. კასატორები არ იზიარებენ სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას მასზედ, რომ „ა.მ.“ დაარსების რეალური მიზანი სადავო განცხადებების ფართო მასებისთვის მიწოდება იყო. ამ მიმართებით, კასატორები ყურადღებას ამახვილებენ არასამთავრობო ორგანიზაციის საქმიანობასთან დაკავშირებით ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიდგომაზე, რომელმაც რამდენიმე კონკრეტულ საქმეში ყურადღება გაამახვილა არასამთავრობო ორგანიზაციის მოდარაჯის ფუნქციაზე და განცხადებების გაკეთების დროს, ქვეყანაში არსებულ პოლიტიკურ სიტუაციაზე. ევროსასამართლომ განსაკუთრებული აქცენტი გააკეთა იმაზე, რომ განცხადებები ეხებოდა საჯარო პირს, რომელსაც თმენის მაღალი ვალდებულება აქვს ისეთი პირების და ორგანიზაციების კრიტიკის მიმართ, ვინც არ იზიარებს პირის შეხედულებებს. ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპლიკანტის ორგანიზაციის განცხადებები არ ეხებოდა პირის პირად თუ ოჯახურ ცხოვრებას, არამედ მის პოლიტიკურ განცხადებებს. კასატორებს მიაჩნიათ, რომ აღნიშნული საქმის ანალოგიურად, სასამართლომ ყურადღება უნდა გაამახვილოს არასამთავრობო ორგანიზაციის საქმიანობის სპეციფიკაზე. ამასთან, სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს ის გარემოება, რომ არასამთავრობო ორგანიზაცის განცხადებები ეხებოდა ისეთ საკითხებს, რომლებიც დისკუსიის საგანი იყო როგორც ადგილობრივ, ისე საერთაშორისო დონეზე და ამასთან, ეხებოდა არა საჯარო პირის პირად/ინტიმურ ცხოვრებას, რაც არ წარმოადგენს საზოგადოებრივი ინტერესის საგანს, არამედ აფასებდა უ.მ–ს, როგორც გავლენიან ბიზნესმენსა და ქვეყნის არაფორმალური მმართველის ნათესავს, რომელიც შესაძლოა ფიგურირებდეს დანაშაულებრივ სქემაში და კორუფციულ გარიგებებში. მნიშვნელოვანია სასამართლომ მხედველობაში მიიღოს ის გარემოება, რომ ინფორმაციის მიწოდების ვალდებულება საზოგადოებრივი ინტერესის საკითხებზე არა მარტო მედიის, არამედ არასამთავრობო ორგანიზაციების ვალდებულებაცაა. მოპასუხე ორგანიზაცია სწორედ მის ვალდებულებებს ასრულებდა მაშინ, როდესაც ის უთითებდა ქვეყანაში ყველაზე გავლენიანი პირის დეიდაშვილის, უ.მ–ის სავარაუდო ჩართულობაზე ტრანსნაციონალურ დანაშაულში, ხოლო, მეორე მხრივ, მოსახლეობისათვის გაზრდილი გადასახადების სავარაუდო მიზეზებზე.

7.1.11. კასატორების მითითებით, მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია უტყუარი მტკიცებულებები იმის შესახებ, რომ მოპასუხეების მიერ გავრცელებული შეფასებები არ შეესაბამებოდა სინამდვილეს. ამ მიმართებით კასატორები აკრიტიკებენ საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებსა და სააპელაციო პალატის მიერ, ამ მტკიცებულებათა შეფასებებს. კერძოდ, კასატორები აღნიშნავენ, რომ ა) ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების მხედველობაში მიღებით, ცნობა ნასამართლეობის შესახებ და პროკურატურის პასუხი ვერ ჩაითვლება საკმარის მტკიცებულებად და ვერ დაადასტურებს იმ გარემოებას, რომ გავრცელებული შეფასებები იყო უსაფუძვლო. ამასთან, კასატორების მოსაზრებით, ის გარემოება, რომ საქმე ეხება ქვეყნის ყველაზე გავლენიანი პირის ნათესავს და ცნობილ ბიზნესმენ უ.მ–ს, თავისთავად მიანიშნებს იმაზე, რომ გამოძიების არ დაწყება მის წინააღმდეგ არ შეიძლება იყოს საკმარისი საფუძველი იმისა, რომ მოპასუხეების მიერ გაკეთებული შეფასებები უსაფუძვლოდ იქნას მიჩნეული; ბ) მოწმეთა ჩვენებებთან მიმართებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს, პირველ რიგში, უნდა გაეთვალისწინებინა ერთი მხრივ, ვინაობა თავად მოსარჩელის, ხოლო, მეორე მხრივ, მოწმეების ვინაობა და თანამდებობები და ისე შეეფასებინა მოწმეთა სანდოობა. დაკითხული მოწმეებიდან უმრავლესობა წარმოადგენდა ელექტროენერგიის სფეროში მაღალი თანამდებობის მქონე, ან გავლენიან პირებს, რომლებისგანაც, მათი პირადი ინტერესებიდან (როგორც რეპუტაციული, ისე ეკონომიკური) გამომდინარე, არ არსებობდა მოლოდინი, რომ პირდაპირ დაასახელებდნენ სავარაუდო დანაშაულებრივ სქემაში მონაწილე პირებს, რაც მათაც გახდიდა თანამონაწილეებად. ამდენად, მათ თავად ჰქონდათ პირადი დაინტერესება საკითხის ირგვლივ, რომ არ გამჟღვავნებულიყო ის სავარაუდო დანაშაულებრივი ქმედებები, რისი ვარაუდიც გააჩნიათ მოპასუხეებს; გ) მნიშვნელოვანია სააპელაციო სასამართლომ სწორად შეაფასოს შპს „ა.ჯ.დ.ჯ–ას“ მიერ მოწოდებული ინფორმაციის სანდოობა. ამ მიმართებით, კასატორები ყურადღებას ამახვილებენ „ა.ჯ.დ.ჯ–ას“ წერილში არსებულ ინფორმაციაზე, რომელსაც სს „მ.ს.კ–ისთვის“ (უ.მ–ის მიერ დაფუძნებული საინვესტიციო კომპანია) იჯარის უფლებით აქვს გადაცემული საიჯარო ფართი ბიზნეს ცენტრში „ს.თ–ი“. აღნიშნული წერილის საფუძველზე, შპს „ა.ჯ.დ.ჯ–ას“ თქმით, მათ ხელთ არსებული ინფორმაციით ე.წ „ქოლ-ცენტრები“ ბიზნეს ცენტრში „ს.თ–ი“ აღმოჩენილი არ არის და არანაირი საგამოძიებო მოქმედება აღნიშნულის მიზნით არ ჩატარებულა. ასევე, წერილში ნათქვამია, რომ სს „მ.ს.კ–ის“ გარდა უ.მ–ი პირადად ან მათ ხელთ არსებული ინფორმაციით, მასთან დაკავშირებული რომელიმე კომპანიის მეშვეობით არ ფლობს სხვა საიჯარო ფართს ბიზნეს ცენტრში „ს.თ–ი“. კერძოდ, არ არსებობს იმის მოლოდინი, რომ იმ ფართის მესაკუთრე, სადაც სავარაუდოდ არის განთავსებული “ქოლ-ცენტრები“, თავად დაადასტურებს მათ არსებობას და შესაბამისად, თავადვე აღიარებს დანაშაულებრივ მოქმედებებში მონაწილეობის მიღებას ან მათ დაფარვას. ამდენად, შპს “ა.ჯ.დ.ჯ–ა“ თავად წარმოადგენს უშუალოდ დაინტერესებულ პირს, რომლის ინტერესებშიც არ შედის მისივე საკუთრებაში არსებულ ფართში სავარაუდო ტრანსნაციონალური დანაშაულებრივი ქმედებების აღიარება და არც არსებობს მოლოდინი იმისა, რომ ის სასამართლოს მიაწვდიდა აღნიშნულ ინფორმაციას; ამასთანავე, საყურადღებოა რომ აღნიშნული ინფორმაცია შპს „ა.ჯ.დ.ჯ–ამ“ მხარეს და სასამართლოს მიაწოდა 2022 წლის 10 მაისს, ხოლო სასამართლოში მტკიცებულებად წარმოდგენილია 2022 წლის 9 აპრილის გადაცემა შპს „მ. ა–ზე“, სადაც ქოლ-ცენტრის ყოფილი თანამშრომელი უყვება ნ.გ–ს, რომ იმ პერიოდისთვის ქოლ-ცენტრები აღარ იყო იმ ტერიტორიაზე. ამდენად, კასატორების მოსაზრებით, წერილი ვერ ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ ქოლ-ცენტრები 2022 წლის 10 მაისამდე არ იყო „ს.თ–ის“ ტერიტორიაზე განთავსებული. მნიშვნელოვანია ასევე, „მ. შ–ის“ 2021 წლის 11 დეკმბერის სიუჟეტის ფარგლებში ჩატარებული ჟურნალისტური ექსპერტიმენტი. ექსპერიმენტის ფარგლებში, ჟურნალისტი მიდის „ს.თ–ის“ შენობაში განთავსებულ ოფისში, თითქოს „ქოლ-ცენტრების“ გასაუბრებაზე, რის შემდეგაც შენობაში მყოფი პირები უდასტურებენ ქოლ-ცენტრების არსებობას. ამდენად, კასატორების შეფასებით, აღნიშნული გარემოებაც ეჭვქვეშ აყენებს წერილის სანდოობას და ის ვერ ჩაითვლება საკმარის და უტყუარ მტკიცებულებად, რაც გამორიცხავს „ქოლ-ცენტრის“ არსებობას „ს.თ–ის“ შენობაში და მის სავარაუდო კავშირს უ.მ–თან. დასახელებული გარემოებებიდან გამომდინარე, კასატორები მიიჩნევენ, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ვერც ერთი მტკიცებულება ვერ ჩაითვლება უტყუარად და ვერ აღმოჩნდება მოპასუხეებისათვის სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი. თბილისის სააპელაციო სასამართლომ უგულვებელყო ის მაღალი სტანდარტი, რომელიც არსებობს ცილისწამების დავებში და ისე, რომ საქმეში არ იყო უტყუარი მტკიცებულებები, რაც ფაქტების სიმცდარეში დაარწმუნებდა, განცხადებები მიიჩნია ცილისმწამებლურად;

7.1.12. კასატორების მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს შეფასება, რომ უ.მ–ი არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს საჯარო პირად, ეწინააღმდეგება საერთო სასამართლოებისა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოების პრაქტიკასა და განმარტებებს საჯარო პირთან დაკავშირებით. უ.მ–ი ხშირად ექცეოდა მედიის ყურადღების ცენტრში, მასზე ღიად საუბრობდა ბ. ი–ი ტელევიზიაში და შესაბამისად, მასზე საზოგადოების ყურადღება იყო მიპყრობილი წლების განმავლობაში. სააპელაციო სასამართლოს განმარტება, თითქოს მოპასუხეები უ.მ–ის საჯარო პირად ცნობას ითხოვდნენ მხოლოდ იმის გამო, რომ ის ბ. ი–ის დეიდაშვილის, არასწორია. მოპასუხეებმა არაერთხელ მიუთითეს, რომ უ.მ–ი მისი დღევანდელი საქმიანობიდან გამომდინარეც უნდა იქნეს მიჩნეული საჯარო პირად, რამეთუ იგი არის გავლენიანი ბიზნესმენი, რომელზეც არაერთხელ გაჟღერებულა ინფორმაცია მედიებში და რომლის მიმართაც, მიპყრობილია საზოგადოებრივი ყურადღება.

7.1.13. კასატორების განმარტებით, უ.მ–ი სარჩელის არც ერთ ნაწილში არ უთითებს, რომ მოპასუხეებმა იცოდნენ ან უნდა სცოდნოდათ გავრცელებული ინფორმაციის ცილისმწამებლური ხასიათის შესახებ; ამასთან მას, როგორც საჯარო პირს, ასევე უნდა ემტკიცებინა, რომ მოპასუხეებმა გამოიჩინეს აშკარა და უხეში დაუდევრობა და გავრცელეს ცილისმწამებლური ინფორმაცია. მოსარჩელეს არც აღნიშნულ გარემოებაზე მიუთითებია. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ დაშვების დონეზე იქნება მიჩნეული, რომ მოპასუხეებმა გაავრცელა არსებითად მცდარი ფაქტები, ის დაცულია „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლით გათვალისწინებული კვალიფიციური პრივილეგიით.

7.1.14. სასამართლოს მიერ დადგენილი განცხადებების უარყოფა კასატორების მოსაზრებით, საფრთხეს უქმნის მედიის თავისუფლებას. მნიშვნელოვანია საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ მხედველობაში მიიღოს ის გარემოებებიც, რომ ვ.უ–ძე სადავო სიუჟეტებში მოწვეული იყო როგორც ექსპერტი, რომელიც მუშაობს „ანტიკორუფციულ მოძრაობაში“. არც მას და არც ლ.ფ–ვას არ აქვთ შესაძლებლობა თავად, საკუთარი სურვილიდან გამომდინარე მოსთხოვონ მედიის წარმომადგენლებს დაუთმონ მათ საეთერო დრო. სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს, რომ მოპასუხისთვის დასაკისრებელი ქმედებები არ უნდა იყოს შეუძლებელი. ამ შემთხვევაში, მოპასუხეები ვერ დაავალდებულებენ ტელევიზიებს დაუთმონ საეთერო დრო განცხადებების გასაკეთებლად, რაც შეუძლებელს ხდის სასამართლოს მიერ დაკისრებული ქმედებების შესრულებას. ამასთან, აღნიშნული მოთხოვნა ლახავს სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების კონსტიტუციურ უფლებას. ევროპული კონვენციის თანახმად, გამოხატვის თავისუფლება მოიცავს საჯარო ხელისუფლების ჩარევის გარეშე, ინფორმაციის გავრცელების უფლებას. შესაბამისად, სასამართლოს მიერ ტელეკომპანიებისთვის იმის დაკისრება, რომ საეთერო დრო დაუთმონ მოპასუხეებს, იქნება მათ სარედაქციო პოლიტიკაში უხეში ჩარევა და ეწინააღმდეგება მედიის თავისუფლების სტანდარტებს.

7.1.15. კასატორების განმარტებით, სასამართლომ მხედველობაში უნდა მიიღოს ის გარემოებაც, რომ მოპასუხეები წარმოადგენენ არასამთავრობო ორგანიზაციის წარმომადგენლებს და ორგანიზაციის მთავარ მიზანს წარმოადგენს კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა და ხელისუფლების წარმომადგენლების შესაძლო მხილება. სააპელაციო სასამართლოს, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს და არასამთავრობო მიერ დადგენილი პრინციპები უნდა მიეღო მხედველობაში ორგანიზაციების მნიშვნელოვანი როლიდან, მათი განცხადებების საჯარო დისკუსიებში წვლილის შეტანიდან და მოსარჩელის (როგორც საჯარო პირის) თმენის ვალდებულებიდან გამომდინარე დაედგინა სამართლიანი ბალანსი ორ ურთიერთდაპირისპირებულ უფლებას შორის. ამის მიუხედავად, სასამართლომ არ მიიღო მხედველობაში სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების დაცვის მაღალი სტანდარტები და უპირობოდ მიანიჭა უპირატესობა უ.მ–ის რეპუტაციის დაცვას (სადავო განცხადებების არასწორი შეფასებით და მათი ცილისწამებად მიჩნევით). გარდა ამისა, მან გადაწყვეტილებაში ეჭვქვეშ დააყენა მოპასუხე არასამთავრობო ორგანიზაციის საქმიანობის რეალური მიზნები. სააპელაციო სასამართლომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სტანდარტების უგულვებელყოფით, უპირატესობა მიანიჭა პირადი ცხოვრების უფლებას.

7.1.16. კასატორების განმარტებით, იურიდიული პირი, ფიზიკური პირისგან განსხვავებით, დამოუკიდებლად, წარმომადგენლების გარეშე, ვერ გააკეთებს ვერანაირ განცხადებას. ისეთ შემთხვევაში, როდესაც მედიით გავრცელებულ ინფორმაციას ავრცელებს ფიზიკური პირი ჟურნალისტი, პასუხისმგებლობა ეკისრება არათუ მას, არამედ თავად მედიის მესაკუთრეს. მიუხედავად იმისა, რომ ზემოაღნიშნული ჩანაწერები ვრცელდება მედიებზე და მის მესაკუთრეებზე, ანალოგიური მსჯელობა რელევანტურია არასამთავრობო ორგანიზაციების მიმართაც. შესაბამისად, ფიზიკური პირები - ვ.უ–ძე და ლ.ფ–ვა საკასაციო პალატამ უნდა მიიჩნიოს არასათანადო მოპასუხეებად და მათ წინააღმდეგ უნდა შეწყვიტოს საქმის წარმოება, რადგან ისინი განცხადების გაკეთებისას წარმოადგენენ ორგანიზაციას და ორგანიზაციის მიერ გაკეთებულ შეფასებებს აჟღერებდნენ.

7.1.17. გარდა ზემოაღნიშნულისა, კასატორების პრეტენზია შეეხება მორალური ზიანის ანაზღაურების მიზნით, თანხის დაკისრების სამართლებრივ საფუძველსა და დაკისრებული თანხის ოდენობასაც. კასატორების მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებები ზიანთან დაკავშირებით წინააღმდეგობაში მოდის ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს პრაქტიკასთან. ამასთან, კასატორები ყურადღებას ამახვილებენ მოწმე გ.ც–ვას ჩვენებაზე, რომელიც უ.მ–ის ბიზნესპარტნიორია და რომელმაც ვერ დაადასტურა მიზეზობრივი კავშირი გაკეთებულ განცხადებებსა და სავარაუდო მორალურ ზიანს შორის. იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე ვერ უთითებს ვერცერთ ისეთ გარემოებაზე, რომელიც დაადასტურებდა მიყენებულ ზიანს, არაგონივრულია მოთხოვნის დაკმაყოფილება იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც დაეკისრათ მოპასუხეებს.

7.1.18. კასატორები გასაჩივრებულ განჩინებას სადავოდ ხდიან იმ ნაწილშიც, რომლითაც უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 13 ივნისის, 06 ივლისისა და 29 ივლისის საოქმო განჩინებები მოწმეთა დაკითხვაზე უარის თქმის შესახებ. კასატორების მითითებით, იმის გათვალისწინებით, რომ ლ.ხ–ი არასამთავრობო ორგანიზაციასთან ერთად იყო ჩართული ე.წ „ქოლ-ცენტრების“ საქმის გამოძიებაში, მას სასამართლოში შეეძლო დაემტკიცებინა, რომ ორგანიზაციის მიერ გამოქვეყნებული დასკვნები და შეფასებები გაკეთებული იყო ორგანიზაციის საქმიანობის ფარგლებში მოპოვებული ინფორმაციის შედეგად, რაც ცალსახად გამორიცხავდა მოპასუხეების მიერ აშკარა და უხეში დაუდევრობის გამოჩენას. მიუხედავად ამისა, სასამართლომ არ მიიღო მხედველობაში აღნიშნული გარემოებები და დაუსაბუთებლად თქვა უარი მოწმის დაკითხვაზე, რაც ასევე, ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე გაიზიარა სააპელაციო სასამართლომაც. კასატორებს მიაჩნიათ, რომ განჩინება, რითაც უარი ეთქვათ მოპასუხეებს ლ.ხ–ის მოწმედ დაკითხვაზე, უნდა გაუქმებულიყო, ვინაიდან მას სასამართლოსთვის შეეძლო მნიშვნელოვანი ინფორმაციის მიწოდება სადავო საკითხის ირგვლივ. ლ.ხ–ის მსგავსად, საქმისათვის რელევანტური ინფორმაციის მოწოდება შეეძლოთ ნ.გ–სა და გ.ქ–იასაც, რომელთა მოწმედ დაკითხვაზეც ასევე დაუსაბუთებლად ეთქვათ უარი.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 20 თებერვლის განჩინებით, ააიპ „ა.მ.“, ვ.უ–ძისა და ლ.ფ–ვას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო, ამავე სასამართლოს 2023 წლის 16 მარტის განჩინებით, უ.მ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად.

9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 16 მარტის განჩინებით ააიპ „ა.მ.“, ვ.უ–ძისა და ლ.ფ–ვას საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად 391-ე მუხლის მე-4 ნაწილის (არაქონებრივ-სამართლებრივ დავებში საკასაციო საჩივარი დასაშვებია სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებასთან დაკავშირებულ დავებზე) საპროცესო სამართლებრივი საფუძვლით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

10. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, მხარეთა ახსნა-განმარტებების შემოწმებისა და მოსარჩელის საკასაციო საჩივრის სამართლებრივი დასაბუთებულობის არსებითად განხილვის შედეგად მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო განაცხადი დაუსაბუთებულია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

11. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კასატორებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). შესაბამისად, წინამდებარე განჩინების 6.1.1.-6.1.14 პუნქტებში მითითებულ, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, საკასაციო პალატისათვის სავალდებულო ძალა გააჩნიათ.

12. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მხარეთა შორის დავის განხილვისას სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რა ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს მოსარჩელე თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს სამართლებრივი ნორმა, რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რომლის მიღწევაც მხარეს სურს. მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენებით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს ამა თუ იმ ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს (სუსგ N ას-251-2018, 08.02.2022 წ.).

13. საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა, საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში. სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა აგებულია რა დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპებზე, პირის დარღვეული ან სადავოდ ქცეული უფლების დაცვა ამავე პირის ნებაზეა დამოკიდებული. მხარეები სამოქალაქო სამართალწარმოებაში თვითონვე განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის შეტანის შესახებ (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3-4-ე მუხლები), რაც კანონის მოთხოვნათა დაცვით (ამავე კოდექსის 178-ე მუხლი) უნდა აისახოს მხარეთა მიერ სასამართლოში წარდგენილ სარჩელში (იხ.: სუსგ საქმეებზე: Nას-1163-2018, 08.02.2019 წ.; Nას-495-2020, 23.10.2020 წ).

14. განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგნის (მოპასუხეთა მიერ, საჯარო სივრცეში გაკეთებული განცხადებების ცილისწამებად აღიარება, გავრცელებული ცილისმწამებლური ინფორმაციის უარყოფა და მორალური ზიანის ანაზღაურება), სასარჩელო მოთხოვნებისა და მის საფუძვლად მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზი, საკასაციო პალატას აძლევს იმ დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის მატერიალურ-სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლი, რომელიც ბლანკეტური შინაარსისაა და მოიცავს დათქმას სპეციალურ - „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონზე.

15. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის მე-2 ნაწილი განსაზღვრავს, რომ პირს უფლება აქვს სასამართლოს მეშვეობით, კანონით დადგენილი წესით დაიცვას საკუთარი პატივი, ღირსება, პირადი ცხოვრების საიდუმლოება, პირადი ხელშეუხებლობა ან საქმიანი რეპუტაცია შელახვისაგან. შესაბამისად, სადავო საკითხის გადასაწყვეტად, პატივისა და ღირსების შელახვის ფაქტობრივი გარემოებების გამოსარკვევად და დასადგენად, სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის მე-2 ნაწილის სამართლებრივი დანაწესიდან გამომდინარე, გამოყენებულ უნდა იქნეს „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონი, რომელიც წარმოადგენს პატივისა და ღირსების სამოქალაქო რეგულირების შემავსებელ ნორმატიულ აქტს და საბოლოოდ ქმნის საკითხის სამართლებრივად გადაწყვეტის წინაპირობას.

16. მოხმობილი ნორმების სადავო ფაქტებთან სუბსუმირების მიზნით, საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლით, სპეციალური კანონის მე-3 მუხლითა და ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის შესახებ ევროპული კონვენციის (შემდგომში - კონვენცია) მე-10 მუხლით გარანტირებულ გამოხატვის თავისუფლებაზე, რომელიც დემოკრატიული საზოგადოების ფუნდამენტია და ემსახურება როგორც თავად დემოკრატიული საზოგადოების, ისე - ინდივიდის ინტერესებს, გააჩნდეს საკუთარი შეხედულება ამა თუ იმ საკითხზე, თავისუფლად მიიღოს და გაავრცელოს ინფორმაცია და იდეები (დამატებით იხ. სპეციალური კანონის მე-2 მუხლი: ამ კანონის ინტერპრეტირება უნდა მოხდეს საქართველოს კონსტიტუციის, საქართველოს მიერ ნაკისრი საერთაშორისო სამართლებრივი ვალდებულებების, მათ შორის, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფდებათა ევროპული კონვენციისა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტული სამართლის შესაბამისად).

16.1. საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის 1-ლი და მე-2 პუნქტების თანახმად, აზრისა და მისი გამოხატვის თ–ა დაცულია. დაუშვებელია ადამიანის დევნა აზრისა და მისი გამოხატვის გამო. ყოველ ადამიანს აქვს უფლება თავისუფლად მიიღოს და გაავრცელოს ინფორმაცია. ამავე მუხლის მე-5 პუნქტით, ამ უფლებების შეზღუდვა დასაშვებია მხოლოდ კანონის შესაბამისად, დემოკრატიულ საზოგადოებაში აუცილებელი სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების ან ტერიტორიული მთლიანობის უზრუნველსაყოფად, სხვათა უფლებების დასაცავად, კონფიდენციალურად აღიარებული ინფორმაციის გამჟღავნების თავიდან ასაცილებლად ან სასამართლოს დამოუკიდებლობისა და მიუკერძოებლობის უზრუნველსაყოფად.

16.2. სპეციალური კანონის მე-3 მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილების თანახმად, სახელმწიფო ცნობს და იცავს სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებას, როგორც წარუვალ და უზენაეს ადამიანურ ფასეულობებს. ხელისუფლების განხორციელებისას ხალხი და სახელმწიფო შეზღუდულნი არიან ამ უფლებებითა და თავისუფლებით, როგორც უშუალოდ მოქმედი სამართლით. ყველას, ადმინისტრაციული ორგანოს გარდა, აქვს გამოხატვის თავისუფლება.

16.3. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის (შემდეგში - „კონვენციის“) მე-10 მუხლით, ყველას აქვს უფლება გამოხატვის თავისუფლებისა. ეს უფლება მოიცავს პირის თავისუფლებას, ჰქონდეს შეხედულებები, მიიღოს ან გაავრცელოს ინფორმაცია თუ მოსაზრებები საჯარო ხელისუფლების ჩაურევლად და სახელმწიფო საზღვრების მიუხედავად. ამ თავისუფლებათა განხორციელება, რამდენადაც ის განუყოფელია შესაბამისი ვალდებულებისა და პასუხისმგებლობისაგან, შეიძლება დაექვემდებაროს ისეთ წესებს, პირობებს, შეზღუდვებს ან სანქციებს, რომლებიც გათვალისწინებულია კანონით და აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში ეროვნული უშიშროების, ტერიტორიული მთლიანობის ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების ინტერესებისათვის, უწესრიგობისა თუ დანაშაულის აღსაკვეთად, ჯანმრთელობის ან მორალის დაცვის მიზნით, სხვათა რეპუტაციის ან უფლებების დასაცავად, საიდუმლოდ მიღებული ინფორმაციის გამჟღავნების თავიდან ასაცილებლად ან სასამართლო ხელისუფლების ავტორიტეტისა და მიუკერძოებლობის უზრუნველსაყოფად.

17. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია, თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა. შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებას პალატა სწორედ კასატორების პრეტენზიის ფარგლებში შეამოწმებს.

18. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ფარგლებში სადავოა და კასატორები არ ეთანხმებიან ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივ დასკვნებს მოპასუხეთა მიერ გავრცელებული სადავო გამონათქვამების ცილისწამებად შეფასებისა და აღნიშნულის გამო, მათთვის სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრების თაობაზე. კასატორები გასაჩივრებული განჩინების მოტივაციის საპირისპიროდ მიიჩნევენ, რომ განცხადებები დაფუძნებული იყო სუბიექტურ შეფასებებზე, რაც მათი სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძველს წარმოადგენდა. შესაბამისად, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, საკასაციო პალატის მიერ უნდა შეფასდეს, ვლინდება თუ არა „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-13 (პირს ეკისრება სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობა კერძო პირის ცილისწამებისათვის, თუ მოსარჩელე სასამართლოში დაამტკიცებს, რომ მოპასუხის განცხადება შეიცავს არსებითად მცდარ ფაქტს უშუალოდ მოსარჩელის შესახებ და ამ განცხადებით მოსარჩელეს ზიანი მიადგა) ან მე-14 (პირს ეკისრება სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობა საჯარო პირის ცილისწამებისათვის, თუ მოსარჩელე სასამართლოში დაამტკიცებს, რომ მოპასუხის განცხადება შეიცავს არსებითად მცდარ ფაქტს უშუალოდ მოსარჩელის შესახებ, ამ განცხადებით მოსარჩელეს ზიანი მიადგა და განცხადებული ფაქტის მცდარობა მოპასუხისათვის წინასწარ იყო ცნობილი ან მოპასუხემ გამოიჩინა აშკარა და უხეში დაუდევრობა, რამაც გამოიწვია არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველი განცხადების გავრცელება), მე-17.1 (ცილისწამებასთან დაკავშირებით მოპასუხეს შეიძლება დაეკისროს სასამართლოს მიერ დადგენილი ფორმით ცნობის გამოქვეყნება სასამართლოს გადაწყვეტილების შესახებ), მე-17.3 (თუ მოპასუხე კანონით დადგენილ ვადაში განახორციელებს შესწორებას ან უარყოფას, მაგრამ შესწორების ან უარყოფის გამოქვეყნება არ არის საკმარისი ცილისწამებით მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ჯეროვანი ანაზღაურებისათვის, მოპასუხეს შეიძლება დაეკისროს მოსარჩელისათვის მიყენებული ქონებრივი ან/და არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურება) მუხლებით და ასევე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413.1-ე (არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით) მუხლებით გათვალისწინებული საფუძვლები. ამისათვის კი, აუცილებელია გაირკვეს - მოპასუხეთა მიერ, მოსარჩელის შესახებ საჯაროდ გავრცელებული განცხადებები წარმოადგენდა თუ არა ცილისწამებას (დიფამაციური შინაარსის განცხადებას), რომელმაც შელახა მოსარჩელის პატივი, ღირსება და საქმიანი რეპუტაცია; ამასთან, შესაფასებელია, მოპასუხეთა გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვა აუცილებელია თუ არა დემოკრატიულ საზოგადოებაში მოსარჩელის უფლებების დასაცავად.

19. იმისათვის, რომ გამოყენებული იქნეს კონვენციის მე-8 მუხლი, პირის რეპუტაციაზე თავდასხმა უნდა ატარებდეს სიმძიმის გარკვეულ ხარისხს და განხორციელებული უნდა იყოს პირის პირადი ცხოვრების პატივისცემის უფლებაზე წინასწარ შექმნილი განწყობით გავლენის მოხდენის მიზნით (იხ. „Delfi AS v. Estonia“ [GC], no. 64569/09, § 137, ECHR 2015 და „Medžlis Islamske Zajednice Brčko and Others v. Bosnia and Herzegovina“ [დიდი პალატა], N 17224/11, § 76, 27 ივნისი 2017). იმ საშუალების ზომა, რომლის ფარგლებშიც ჩაითვლება დაცულად კონვენციის მე-8 მუხლი, ხელშემკვრელი სახელმწიფოების თავისუფალი შეფასების ფარგლებში ექცევა, პოზიტიურია სახელმწიფოს ეს ვალდებულება თუ ნეგატიური. ასევე კონვენციის მე-10 მუხლის ფარგლებში, ხელშემკვრელ სახელმწიფოებს აქვთ გარკვეული თავისუფლება იმის შეფასებისას, თუ რამდენად და რა მოცულობით ჩაითვლება აუცილებლად ჩარევა ამ მუხლით დაცულ გამოხატვის თავისუფლებაში (იხ. „Satakunnan Markkinapörssi Oy and Satamedia Oy v. Finland“ [დიდი პალატა], N 931/13, § 162, 27 ივნისი 2017 და „Couderc and Hachette Filipacchi Associés v. France“ [დიდი პალატა], N 40454/07, § 90, ECHR 2015).

20. რამდენადაც სპეციალური კანონი ერთმანეთისაგან განასხვავებს კერძო პირისა და საჯარო პირის სტატუსს და ამ პირთა მიმართ ცილისწამებისას მოსარჩელის მტკიცების ფარგლებს, ამასთან, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ საკასაციო საჩივრის შინაარსიდან გამომდინარე სადავოა მოსარჩელის სტატუსი, საკასაციო პალატა პირველ რიგში იმსჯელებს მოსარჩელე წარმოადგენს კერძო პირს თუ საჯარო პირს.

21. კერძო და საჯარო პირების განსაზღვრებას იძლევა სპეციალური კანონის პირველი მუხლის „ი“ და „კ“ ქვეპუნქტები, რომელთა თანახმად, საჯარო პირი არის - „საჯარო დაწესებულებაში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლით განსაზღვრული თანამდებობის პირი; პირი, რომლის გადაწყვეტილება ან აზრი მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს საზოგადოებრივ ცხოვრებაზე; პირი, რომლისკენაც მისი გარკვეული ქმედების შედეგად ცალკეულ საკითხებთან დაკავშირებით მიმართულია საზოგადოებრივი ყურადღება (სპეციალური კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია), ხოლო, კერძო პირი არის - ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელიც არ არის საჯარო პირი ან ადმინისტრაციული ორგანო. ამავე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტით, საზოგადოებრივ ყურადღებად განიმარტება - საზოგადოების ინტერესი (და არა ცალკეულ პირთა უბრალო ცნობისმოყვარეობა) იმ მოვლენისადმი, რომელიც დაკავშირებულია დემოკრატიულ სახელმწიფოში საზოგადოებრივი თვითმმართველობის განხორციელებასთან. ამასთან, სადავო პერიოდში მოქმედი „საჯარო დაწესებულებაში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ“ (მოქმედი რედაქციით „კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“) საქართველოს კანონის მე-2 მუხლი განსაზღვრავს „თანამდებობის პირთა“ ჩამონათვალს.

22. დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ უ.მ–ს 2012 წელს ეკავა სს „ს.ფ–ის“ აღმასრულებელი დირექტორის მოადგილის მრჩევლის თანამდებობა; 2013 წლის 22 ნოემბრიდან მოსარჩელე დაინიშნა აღმასრულებელი დირექტორის მოადგილედ, თუმცა, 2016 წლის 11 თებერვლის აღმასრულებელი დირექტორის N04-1 ბრძანებისა და უ.მ–ის პირადი განცხადების საფუძველზე, იგი გათავისუფლებულ იქნა დაკავებული თანამდებობიდან. ამდენად, დადგენილია, რომ სადავო განცხადებების გავრცელების პერიოდში, უ.მ–ი არ წარმოადგენდა „საჯარო დაწესებულებაში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლით (სადავო განცხადებების გავრცელების პერიოდში მოქმედი რედაქცია) განსაზღვრულ „თანამდებობის პირს“, რამეთუ სადავო პერიოდში იგი ეწეოდა და დღეის მდგომარეობითაც ეწევა ბიზნეს საქმიანობას. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას მასზედ, რომ უ.მ–ი მისი დღევანდელი საქმიანობიდან გამომდინარეც უნდა იქნეს მიჩნეული საჯარო პირად, ვინაიდან იგი არის გავლენიანი ბიზნესმენი, რომელზეც ღიად საუბრობდა ტელევიზიაში ბ. ი–ი და რომლისკენაც მიპყრობილია საზოგადოებრივი ყურადღება. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებას მასზედ, რომ მოსარჩელე არ გამოირჩევა საჯარო გამოსვლებითა და აქტივობით. იგი ვერ მიიჩნევა საზოგადოების ფართო მასებისათვის ცნობად პირად, რომლის საქმიანობა აქტიურად განიხილებოდა/განიხილება ფართო საზოგადოების მხრიდან; მეტიც, საზოგადოების უმრავლესობისათვის უ.მ–ის სახელი და გვარი უცნობი იყო და მისი ტელევიზიის მეშვეობით გაჟღერება სწორედ მოპასუხეთა მიერ გაჟღერებულ ბრალდებებს უკავშირდება. ამასთან, „სიტყვისა და გამოხატვის თ–ის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზნებიდან გამომდინარე, ბ. ი–ის მხრიდან უ.მ–ის საჯარო ინტერვიუში ხსენება, „საჯარო პირად“ მიჩნევისათვის საკმარის წინაპირობას არ წარმოადგენს. გარდა ამისა, საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს, რომ კანონი პირის მიმართ საზოგადოების ყოველგვარ ინტერესსა და ცნობისმოყვარეობას საზოგადოებრივი ყურადღების სტატუსს არ ანიჭებს. შესაძლოა ბ. ი–თან კავშირის გამო, ან თუნდაც, უ.მ–ის ბიზნეს საქმიანობიდან გამომდინარე საზოგადოების გარკვეული ნაწილის ინტერესი და ცნობისმოყვარეობა მის მიმართ მართლაც არსებობს, თუმცა ასეთ ინტერესს კანონი საზოგადოებრივი ყურადღების სტატუსს არ ანიჭებს, რამეთუ იგი დაკავშირებული არ არის საზოგადოებრივი თვითმმართველობის განხორციელებასთან. შესაბამისად, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის დასკვნას მასზედ, რომ მოსარჩელე „კერძო პირის“ სტატუსში ექცევა.

23. სპეციალური კანონის მე-13 მუხლის თანახმად, პირს ეკისრება სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობა კერძო პირის ცილისწამებისათვის, თუ მოსარჩელე სასამართლოში დაამტკიცებს, რომ მოპასუხის განცხადება შეიცავს არსებითად მცდარ ფაქტს უშუალოდ მოსარჩელის შესახებ და ამ განცხადებით მოსარჩელეს ზიანი მიადგა. მითითებული ნორმა მტკიცების ტვირთს მოსარჩელეს აკისრებს, რაც იმას ნიშნავს, რომ სასამართლოში სარჩელის წარდგენისას, ვალდებული მოსარჩელეა, ამტკიცოს, რომ შესრულებულია ნორმით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებლი ყველა წინაპირობა, კერძოდ:

ა) მოპასუხემ მის შესახებ გაავრცელა სადავო განცხადება;

ბ) სადავო განცხადება არ შეესაბამება სინამდვილეს, ანუ იგი მცდარი ფაქტების შემცველია;

გ) სადავო განცხადება ზიანს აყენებს მის პატივს, ღირსებასა ან/და საქმიან რეპუტაციას.

24. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია და სადავო არ არის, რომ:

24.1. 2022 წლის 30 იანვარს, ტელეკომპანია „პ–ის“ გადაცემა „დ.ა–ში“ ვ.უ–ძის მიერ გაკეთდა განცხადება: „ეს არის ადამიანი, კორუფციის სიმბოლო საქართველოში, შეიძლება ითქვას, ეს არის უ.მ–ი, რომელიც ხელმძღვანელობს და მფარველობს საქართველოში ერთ-ერთ ყველაზე დიდ დანაშაულს, ეს არის ტრანსნაციონალური დანაშაული და ყველას გვაქვს ინფორმაცია ე.წ. „ქოლ-ცენტრების“ შესახებ, საიდანაც ხდება ევროპის მოქალაქეების კიბერთავდასხმა“.

24.2. 2022 წლის 31 იანვარს, რადიო თ–ის ჟურნალისტთან ვ.უ–ძის მიერ გაკეთდა განცხადება: „ამ ქოლ-ცენტრების უკან დგანან კონკრეტული პირები, მათ აქვთ სახელები და გვარები. ეს არის უ.მ–ი, ი–ის დეიდაშვილი, რომელიც კურირებს მთლიანად ამ ბიზნესს საქართველოში, თუ ამას შეიძლება ბიზნესი დავარქვათ“.

24.3. 2022 წლის 18 თებერვალს, ტელეკომპანია „მ–ის“ გადაცემა „მ. ა–ში“ ვ.უ–ძის მიერ გაკეთდა განცხადება: „გამორჩეულად ქოლ-ცენტრები, რომლებსაც ფლობენ უ.მ–ი და თქვენ, როგორც აღნიშნეთ ბიზნესის ფრთა, რომლებიც პირადად აფინანსებენ საარჩევნო კამპანიებს არაფორმალურ ნაწილში, ეს არის ამომრჩევლების მოსყიდვა, ე.წ. ქუჩის დაფინანსება, ისინი რჩება, განსაკუთრებული ზომების დაცვით, მათი ოფისები იქნება განთავსებული თაუერების ბოლო სართულებზე, სადაც შესვლა ფაქტიურად შეუძლებელია“.

24.4. 2022 წლის 10 თებერვალს, „ე.ჯ–ს“ სიუჟეტში ვ.უ–ძის მიერ გაკეთდა განცხადება: „გამომდინარე იქიდან, რომ ჩვენ გვაქვს დაზუსტებული ინფორმაცია, რომ საქართველოსა და იმ ქვეყნებს შორის საიდანაც ჩვენ ვყიდულობთ ელექტროენერგიას, არსებობენ შუამავალი კომპანიები, რომლებიც ასრულებენ მხოლოდ და მხოლოდ ერთ როლს, ეს არის უ.მ–ისთვის დამატებითი თანხების აკუმულირება, რაც თავისთავად აძვირებს თვითღირებულებას ელექტროენერგიის და ეს არის მთავარი წყარო საქართველოში ელექტროენერგიის გაზრდის“.

24.5. 2022 წლის 10 თებერვალს ტელეკომპანია „მ–ის“ ეთერში გავიდა ლ.ფ–ვას განცხადება: „ჩვენ ვიცით, რომ არსებობენ ქვეყანაში არაფორმალური მმართველები, როგორიც არის ბატონი ფ–ძე, ბატონი უ.მ–ი, რომლის კომპანიები და კონკრეტულად ის შუამავალი კომპანიები, რომლებიც იმპორტიდან სარგებლობენ და მიაქვთ ე.წ „შავი ფული“ და ამაში ჩართული არის სემეკის თავმჯდომარე ბატონი ნ–ია და ეს არის დიდი ერთობლივი, ორკესტრირებული კორუფციული სქემა, რომელსაც ხელმძღვანელობს ი–ის რეჟიმი“.

24.6. 2022 წლის 10 თებერვალს, ტელეკომპანია „ფ–ას“ ეთერში გავიდა ვ.უ–ძის განცხადება: „დღეს ჩვენ მოვედით ასევე ესკოსთან, ენერგეტიკული ბაზრის მმართველ კომპანიასთან, რომელიც უშუალოდ აფორმებს ამ ხელშეკრულებებს უ.მ–ის ე.წ. შუამავალ კომპანიებთან და ამ შემთხვევაში, ხდება ფასნამატის გაკეთება შუამავალი კომპანიების მეშვეობით, სადაც სახელმწიფოს და მოქალაქეების ხარჯზე მილიონობით ლარს აკეთებს უ.მ–ი და მისი გარემოცვა, რომელიც არის დაკავებული კრიმინალური და კორუფციული საქმიანობით ამ ქვეყანაში“.

24.7. 2022 წლის 21 იანვარს, ტელეკომპანია „მ–ის“ ეთერში გავიდა ვ.უ–ძის განცხადება: „ეს კამპანია ემსახურება იმ კორუფციული სქემის დამარცხებას, რომელიც არის საქართველოს ელექტროსისტემაში და ის, რომ ჩვენ (მოსახლეობას) ელექტროენერგიის ტარიფი გვიძვირდება, ამას ჰყავს თავისი შემოქმედები და მათ აქვთ სახელები და გვარები, ეს არის არაფორმალური ვერტიკალის ერთ-ერთი მთავარი ბოსი, შეიძლება ითქვას, უ.მ–ი, რომელიც თავისი კომპანიებით, თავისი გარემოცვით არის ჩართული კორუფციულ სქემაში, როცა საქართველო ახდენს ელექტროენერგიის შეძენას იმპორტზე, ეს არის რუსეთი, აზერბაიჯანი, სომხეთი“.

24.8. მხარეთა შორის დავას არ იწვევს არც ის გარემოება, რომ ზემოაღნიშნული სადავო განცხადებების გამოქვეყნება მოხდა ასევე მოპასუხე ორგანიზაციის ააიპ „ა.მ.“ ოფიციალურ ფეისბუქ გვერდზე.

25. საკასაციო საჩივრის შესწავლითაც ირკვევა, რომ კასატორები სადავოდ არ ხდიან ტელეკომპანია პ–ის გადაცემა „დ.ა–ში“, ტელეკომპანია „მ–ის“ საინფორმაციო გამოშვებაში, რადიო თ–ის ეთერში, ე.ჯ–ს ეთერში, ტელეკომპანია მ–ის გადაცემა „მ– ა–ში“, ტელეკომპანია „ფ–ას“ ეთერში და ასევე, ორგანიზაცია ააიპ „ა.მ.“ ოფიციალურ ფეისბუქგვერდზე მოსარჩელის შესახებ სადავო განცხადებების მათი მხრიდან გავრცელების ფაქტს, შესაბამისად, სახეზეა სპეციალური კანონის მე-13 მუხლით გათვალისწინებული, მოსარჩელის მტკიცების ფარგლებში შემავალი პირველი გარემოება - მოპასუხეებმა მოსარჩელის შესახებ გაავრცელეს სადავო განცხადებები.

26. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრებისათვის, მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს განეკუთვნება იმის დადასტურება, რომ გავრცელებული ინფორმაცია არსებითად მცდარ ფაქტებს წარმოადგენს და არა პირის მოსაზრებას/მის სუბიექტურ ვარაუდს/შეხედულებას, რამეთუ ცილისწამების შემადგენლობის უმთავრესი ელემენტია სინამდვილის შეუსაბამო, არსებითად მცდარი ფაქტების გავრცელება.

27. პალატა აღნიშნავს, რომ ხშირად აზრისა და ფაქტის გამიჯვნა რთულია, თუმცა, როგორც „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის, ისე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკისა და ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლოს პრეცედენტული გადაწყვეტილებების ანალიზით, მათი განსხვავება შესაძლებელია.

28. „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონი, ამ ნორმატიული აქტის მიზნებისათვის, შემდეგნაირად განმარტავს ტერმინებს: „აზრი – შეფასებითი მსჯელობა, თვალსაზრისი, კომენტარი, აგრეთვე ნებისმიერი სახით ისეთი შეხედულების გამოხატვაა, რომელიც ასახავს რომელიმე პიროვნების, მოვლენის ან საგნის მიმართ დამოკიდებულებას და არ შეიცავს დადასტურებად ან უარყოფად ფაქტს“ (პირველი მუხლის ‘ბ“ ქვეპუნქტი), ხოლო ცილისწამება – არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველი და პირისთვის ზიანის მიმყენებელი, მისი სახელის გამტეხი განცხადებაა“ (პ–ი მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). ამავე კანონის მე-7 მუხლის თანახმად: „ამ კანონით აღიარებული და დაცული უფლებების ნებისმიერი შეზღუდვა უნდა ემყარებოდეს უტყუარ მტკიცებულებებს“ (2); „ამ კანონით აღიარებული და დაცული უფლებების შეზღუდვისას ყოველგვარი ეჭვი, რომელიც ვერ დადასტურდება კანონით დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს ამ უფლებების შეზღუდვის საწინააღმდეგოდ“ (5); „აზრის ან ფაქტის სტატუსის მინიჭების საკითხის განხილვისას ყოველგვარი გონივრული ეჭვი, რომელიც ვერ დადასტურდება კანონით დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს განცხადებაში მოყვანილი ცნობებისათვის აზრის სტატუსის მინიჭების სასარგებლოდ“ (6); „სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვისას მტკიცების ტვირთი ეკისრება შეზღუდვის ინიციატორს. ყოველგვარი ეჭვი, რომელიც ვერ დადასტურდება კანონით დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვის საწინააღმდეგოდ“.

28.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის შესაბამისად, სიტყვა „აზრი“ ფართოდ განმარტებისას გულისხმობს განსჯას, დამოკიდებულებასა თუ შეფასებას, რომლის სისწორე თუ მცდარობა დამოკიდებულია მთლიანად ინდივიდზე, მის სუბიექტურ დამოკიდებულებაზე. ფაქტები კი, როგორც წესი, მოკლებულია სუბიექტურ დამოკიდებულებას, იგი ობიექტური გარემოებებიდან გამომდინარეობს, ანუ ფაქტის გადამოწმება და დადგენა, რეალურად არსებობდა თუ არა ის, შესაძლებელია. უმეტეს შემთხვევაში აზრები და ფაქტები ერთმანეთთან მჭიდროდაა დაკავშირებული და მათი გამიჯვნა არცთუ ისე ადვილია. რეალურად გამოხატვის (გამოთქმის) ორივე ფორმა იშვიათად გვხვდება ე.წ. „სუფთა სახით“. უმთავრესად, სჭარბობს სწორედ ისეთი გამონათქვამები, რომლებშიც თავს იყრის, როგორც შეფასებითი, ასევე - ფაქტობრივი ელემენტები. აზრი ხშირად ეყრდნობა და ეხება ფაქტებს, ფაქტები კი, თავის მხრივ, აზრის საფუძველია, რომელიც ადასტურებს ან უარყოფს მათ, ამიტომაც ხშირად საკამათო გამონათქვამის, როგორც შეხედულების ან, როგორც ფაქტის გადმოცემის, სამართლებრივი კვალიფიკაციის დროს, შესაძლებელია გამოთქმის კონტექსტის მიხედვით მისი ცალკეული ნაწილების იზოლირება, მაგრამ ეს მეთოდი გამართლებულია მხოლოდ მაშინ, როდესაც ამით არ იკარგება ან არ ყალიბდება გამონათქვამის შინაარსი და ნამდვილი აზრი. თუკი ასეთი იზოლირება შეუძლებელია გამონათქვამის შინაარსის გაყალბების გარეშე, მაშინ ეს გამონათქვამი უნდა ჩაითვალოს მთლიანად აზრის გამოთქმად, ანუ შეხედულებად, შეფასებით მსჯელობად და, შესაბამისად, მთლიანად უნდა იქნეს შეყვანილი ძირითადი უფლებით დაცულ სფეროში (სუსგ-ები: №ას-1278-1298-2011, 20.02.2012წ; №ას-790-739-2017, 17.01.2018წ; №ას-928-868-2017, 17.01.2018წ; №ას-989-2019, 28.06.2022წ.). სადავო გამონათქვამის სწორი კვალიფიკაციისათვის უნდა შემოწმდეს მისი შინაარსი, გამოთქმის ფორმა და გამოთქმის კონტექსტი, რა ფაქტობრივი ელემენტებისაგან შედგება გამონათქვამი (იხ. სუსგ-ები №ას-1477-1489-2011, 3.04.2012წ.; №ას-569-540-2014, 11.03.2016წ.; №ას-1366-2019, 06.04.2020წ.).

28.2. ერთ-ერთ საქმეზე საკასაციო სასამართლომ განმარტა: „ფაქტის მტკიცებას ახასიათებს - მტკიცებულებით დადასტურებადი - ობიექტური კავშირი გამოთქმულსა და სინამდვილეს შორის, მაშინ, როდესაც, აზრის/მოსაზრების მაკვალიფიცირებელია პოზიციის ან რწმენის ელემენტი (იხ. სუსგ საქმეზე №ას-547-2020, 14.12.2021 წ.).

28.3. ევროსასამართლომ აზრის თავისუფლების დაცვის სტანდარტის ხაზგასასმელად, თავის გადაწყვეტილებებში საქმეებზე: ლინგენსი ავსტრიის წინააღმდეგ (Lingens v. Austria, 8 July 1986, §46, Series A no. 10) და ობერშლიკი ავსტრიის წინააღმდეგ (Obershlik v. Austria (Application no. 11662/85 (N1), 1991 23.05.1991) გამიჯნა განცხადებები ფაქტებთან დაკავშირებით და შეფასებითი მსჯელობა. ფაქტების არსებობა შეიძლება დადასტურდეს, ხოლო შეფასებითი მსჯელობის ჭეშმარიტების დამტკიცება შეუძლებელია. შეფასებითი მსჯელობის ჭეშმარიტების დამტკიცების შესახებ მოთხოვნის შესრულება შეუძლებელია და არღვევს თავად გამოხატვის თავისუფლებას, რაც წარმოადგენს მე-10 მუხლით დაცული უფლების ძირითად ნაწილს (იხ. დე ჰაესი და გიჯსელსი ბელგიის წინააღმდეგ, 1997 წლის 24 თებერვალი, §42, ანგარიშები 1997-I- De Haes and Gijsels, §42.), თუმცა, როდესაც განცხადება უტოლდება შეფასებით მსჯელობას, ჩარევის თანაზომიერება შეიძლება დამოკიდებული იყოს იმაზე, არსებობს თუ არა საკმარისი „ფაქტობრივი საფუძველი“ გასაჩივრებული განცხადებისათვის; თუ არ არსებობს, ასეთი შეფასებითი მსჯელობა შეიძლება დადგინდეს, როგორც გადაჭარბებული (De Haes and Gijsels v. Belgium, §47; ობერშლიკი ავსტრიის წინააღმდეგ (N2), 1997 წლის 1 ივლისი, §33, ანგარიშები 1997-IV (Oberschlick v. Austria (no. 2), 1 July 1997, § 33, Reports 1997-IV); ბრასილიერი საფრანგეთის წინააღმდეგ, N71343/01, § 36, 11/04/2006 (Brasilier v. France, no. 71343/01, § 36, 11 April 2006) და ლინდონი, ოჩაკოვსკი-ლაურენსი და ჟული, §55- Lindon, Otchakovsky-Laurens and July, § 55). ფაქტობრივი ბრალდებისა და შეფასებითი მსჯელობის გასამიჯნად აუცილებელია საქმის გარემოებებისა და გამონათქვამების ზოგადი ტონის გათვალისწინება. მხედველობაშია მისაღები აგრეთვე, რომ განცხადებები საზოგადოებრივი ინტერესის საკითხების თაობაზე, შესაძლოა, წარმოადგენდეს შეფასებით მსჯელობას და არა ფაქტის დაფიქსირებას (იხ. Morice v. France [GC], no. 29369/10, §126, ECHR 2015).

29. როგორც უზენაესმა სასამართლომ განმარტა (სუსგ №ას-677-638-2011, 24.09.2012წ.) ცილისწამების მაკვალიფიცირებელი ერთ-ერთი მთავარი ნიშანია განმცხადებლის მიერ იმ ფაქტების მითითება, რომელიც რეალობისგან არც ისე შორსაა, უფრო კონკრეტულია და არა ზოგადი ხასიათის, მეტად ობიექტური შინაარსისაა, ვიდრე სუბიექტური და, რაც მთავარია, მისი დადასტურება (დამტკიცება) შესაძლებელია (სუსგ №ას-179-172-2012, 01.10.2014წ.; №ას-1366-2019, 06.04.2020წ.). განსახილველ შემთხვევაში, სადავო განცხადებებით გადმოცემული ინფორმაცია ყველა ამ კრიტერიუმს აკმაყოფილებს და არცერთი გადმოცემული ფაქტი არ არის მოკლებული ობიექტურ (ფაქტობრივ) სიცხადეს. კერძოდ, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საჯაროდ გავრცელებულ სადავო განცხადებებში, მოპასუხეთა მხრიდან, მოსარჩელის მისამართით ვრცელდებოდა ინფორმაცია ორ საკითხთან მიმართებით: ერთი მხრივ, საუბარი იყო უ.მ–ის კავშირის არსებობაზე ე.წ. „ქოლ ცენტრების“ ტრანსნაციონალურ დანაშაულთან (30.01.2022 წ. - ტელეკომპანია „პ–ი“; 31.01.2022 წ. - რადიო „თ–ა“; 18.02.2022 წ. - ტელეკომპანია „მ–ი“), ხოლო, მეორე მხრივ, უ.მ–ის კავშირის არსებობაზე ელექტროენერგიის იმპორტთან და აღნიშნული საფუძვლით, მოსახლეობისათვის ტარიფის გაძვირებაზე (10.02.2022 წ. – „ე.ჯ–“; 10.02.2022 წ. - ტელეკომპანია „მ–ი“; 10.02.2022 წ. - ტელეკომპანია „ფ–ა“; 21.01.2022 წ. - ტელეკომპანია „მ–ი“).

30. ე.წ. „ქოლ ცენტრების“ ტრანსნაციონალურ დანაშაულთან უ.მ–ის კავშირზე მოპასუხე ვ.უ–ძე აღნიშნავს შემდეგს: „ეს არის ადამიანი, კორუფციის სიმბოლო საქართველოში, შეიძლება ითქვას, ეს არის უ.მ–ი, რომელიც ხელმძღვანელობს და მფარველობს საქართველოში ერთ-ერთ ყველაზე დიდ დანაშაულს, ეს არის ტრანსნაციონალური დანაშაული და ყველას გვაქვს ინფორმაცია ე.წ. „ქოლ-ცენტრების“ შესახებ, საიდანაც ხდება ევროპის მოქალაქეების კიბერთავდასხმა“ (30.01.2022 წ. - ტელეკომპანია „პ–ი“); „ამ ქოლ-ცენტრების უკან დგანან კონკრეტული პირები, მათ აქვთ სახელები და გვარები. ეს არის უ.მ–ი, ი–ის დეიდაშვილი, რომელიც კურირებს მთლიანად ამ ბიზნესს საქართველოში, თუ ამას შეიძლება ბიზნესი დავარქვათ“ (31.01.2022 წ. - რადიო „თ–ა“); „გამორჩეულად ქოლ-ცენტრები, რომლებსაც ფლობენ უ.მ–ი და თქვენ, როგორც აღნიშნეთ ბიზნესის ფრთა, რომლებიც პირადად აფინანსებენ საარჩევნო კამპანიებს არაფორმალურ ნაწილში, ეს არის ამომრჩევლების მოსყიდვა, ე.წ. ქუჩის დაფინანსება, ისინი რჩება, განსაკუთრებული ზომების დაცვით, მათი ოფისები იქნება განთავსებული თაუერების ბოლო სართულებზე, სადაც შესვლა ფაქტიურად შეუძლებელია“ (18.02.2022 წ. - ტელეკომპანია „მ–ი“), ხოლო, ელექტროენერგიის იმპორტთან უ.მ–ის კავშირსა და აღნიშნული საფუძვლით, მოსახლეობისათვის ტარიფის გაძვირებაზე, მოპასუხეები - ვ.უ–ძე და ლ.ფ–ვა აღნიშნავენ შემდეგს: „გამომდინარე იქიდან, რომ ჩვენ გვაქვს დაზუსტებული ინფორმაცია, რომ საქართველოსა და იმ ქვეყნებს შორის საიდანაც ჩვენ ვყიდულობთ ელექტროენერგიას, არსებობენ შუამავალი კომპანიები, რომლებიც ასრულებენ მხოლოდ და მხოლოდ ერთ როლს, ეს არის უ.მ–ისთვის დამატებითი თანხების აკუმულირება, რაც თავისთავად აძვირებს თვითღირებულებას ელექტროენერგიის და ეს არის მთავარი წყარო საქართველოში ელექტროენერგიის გაზრდის“ (10.02.2022 წ. – „ე.ჯ–“, ვ.უ–ძე); „ჩვენ ვიცით, რომ არსებობენ ქვეყანაში არაფორმალური მმართველები, როგორიც არის ბატონი ფ–ძე, ბატონი უ.მ–ი, რომლის კომპანიები და კონკრეტულად ის შუამავალი კომპანიები, რომლებიც იმპორტიდან სარგებლობენ და მიაქვთ ე.წ „შავი ფული“ და ამაში ჩართული არის სემეკის თავმჯდომარე ბატონი ნ–ია და ეს არის დიდი ერთობლივი, ორკესტრირებული კორუფციული სქემა, რომელსაც ხელმძღვანელობს ი–ის რეჟიმი“ (10.02.2022 წ. - ტელეკომპანია „მ–ი“, ლ.ფ–ვა); „დღეს ჩვენ მოვედით ასევე ესკოსთან, ენერგეტიკული ბაზრის მმართველ კომპანიასთან, რომელიც უშუალოდ აფორმებს ამ ხელშეკრულებებს უ.მ–ის ე.წ. შუამავალ კომპანიებთან და ამ შემთხვევაში, ხდება ფასნამატის გაკეთება შუამავალი კომპანიების მეშვეობით, სადაც სახელმწიფოს და მოქალაქეების ხარჯზე მილიონობით ლარს აკეთებს უ.მ–ი და მისი გარემოცვა, რომელიც არის დაკავებული კრიმინალური და კორუფციული საქმიანობით ამ ქვეყანაში“ (10.02.2022 წ. - ტელეკომპანია „ფ–ა“, ვ.უ–ძე); „ეს კამპანია ემსახურება იმ კორუფციული სქემის დამარცხებას, რომელიც არის საქართველოს ელექტროსისტემაში და ის, რომ ჩვენ (მოსახლეობას) ელექტროენერგიის ტარიფი გვიძვირდება, ამას ჰყავს თავისი შემოქმედები და მათ აქვთ სახელები და გვარები, ეს არის არაფორმალური ვერტიკალის ერთ-ერთი მთავარი ბოსი, შეიძლება ითქვას, უ.მ–ი, რომელიც თავისი კომპანიებით, თავისი გარემოცვით არის ჩართული კორუფციულ სქემაში, როცა საქართველო ახდენს ელექტროენერგიის შეძენას იმპორტზე, ეს არის რუსეთი, აზერბაიჯანი, სომხეთი“ (21.01.2022 წ. - ტელეკომპანია „მ–ი“, ვ.უ–ძე).

31. აზრისა და ფაქტის გამიჯვნის მიზნებისათვის, საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს თითოეულ საკითხთან მიმართებით განცხადების გაკეთებისას, მოპასუხეთა მიერ გამოყენებულ კონკრეტულ ფრაზებს, კერძოდ: „....უ.მ–ი, რომელიც ხელმძღვანელობს და მფარველობს საქართველოში ერთ-ერთ ყველაზე დიდ დანაშაულს, ეს არის ტრანსნაციონალური დანაშაული და ყველას გვაქვს ინფორმაცია ე.წ. „ქოლ-ცენტრების“ შესახებ......“ (30.01.2022 წ. - ტელეკომპანია „პ–ი“, ვ.უ–ძე); „ამ ქოლ-ცენტრების უკან დგანან კონკრეტული პირები, ...... ეს არის უ.მ–ი......რომელიც კურირებს მთლიანად ამ ბიზნესს საქართველოში.......“ (31.01.2022 წ. - რადიო „თ–ა“, ვ.უ–ძე), „გამორჩეულად ქოლ-ცენტრები, რომლებსაც ფლობენ უ.მ–ი.......მათი ოფისები იქნება განთავსებული თაუერების ბოლო სართულებზე.......“ (18.02.2022 წ. - ტელეკომპანია „მ–ი“, ვ.უ–ძე); „.....ჩვენ გვაქვს დაზუსტებული ინფორმაცია, რომ .... ეს არის უ.მ–ისთვის დამატებითი თანხების აკუმულირება, რაც თავისთავად აძვირებს თვითღირებულებას ელექტროენერგიის და ეს არის მთავარი წყარო საქართველოში ელექტროენერგიის გაზრდის“ (10.02.2022 წ. – „ე.ჯ–“, ვ.უ–ძე); „ჩვენ ვიცით, რომ არსებობენ ქვეყანაში არაფორმალური მმართველები, როგორიც არის ბატონი უ.მ–ი.....ეს არის დიდი ერთობლივი, ორკესტრირებული კორუფციული სქემა, რომელსაც ხელმძღვანელობს ი–ის რეჟიმი“ (10.02.2022 წ. - ტელეკომპანია „მ–ი“, ლ.ფ–ვა); „.....სახელმწიფოს და მოქალაქეების ხარჯზე მილიონობით ლარს აკეთებს უ.მ–ი და მისი გარემოცვა, რომელიც არის დაკავებული კრიმინალური და კორუფციული საქმიანობით ამ ქვეყანაში“ (10.02.2022 წ. - ტელეკომპანია „ფ–ა“, ვ.უ–ძე); „......ის, რომ ჩვენ (მოსახლეობას) ელექტროენერგიის ტარიფი გვიძვირდება, ამას ჰყავს თავისი შემოქმედები......ეს არის არაფორმალური ვერტიკალის ერთ-ერთი მ–ი ბოსი, შეიძლება ითქვას, უ.მ–ი......“(21.01.2022 წ. - ტელეკომპანია „მ–ი“, ვ.უ–ძე). საკასაციო პალატის მოსაზრებით, დასახელებული გამონათქვამები არც მთლიანი კონტექსტის, არც მისი შინაარსის გათვალისწინებით და არც იზოლირებულად განხილვის შემთხვევაში, არ იძლევა მათი „აზრის“ კატეგორიისადმი მიკუთვნების საფუძველს, რამეთუ მათი მეშვეობით, მოპასუხეები დადასტურებულად აღწერენ და მოსაზრებაზე ყოველგვარი მინიშნების გარეშე, ე.წ. „სუფთა სახით“ მიუთითებენ „ობიექტურად არსებულ გარემოებებზე“ და შეიცავენ ისეთ კონკრეტულ ინფორმაციას, რომელთა დადასტურება ან უარყოფა უთუოდ შესაძლებელია. მოპასუხეთა მხრიდან გამოხატვა განხორციელდა იმგვარი ფორმით, რომ მოსარჩელე წარმოჩინდა, ერთი მხრივ, ტრანსნაციონალური დანაშაულის ხელმძღვანელად თუ მფარველად, ხოლო, მეორე მხრივ, ელექტროენერგიის იმპორტთან კავშირში ყოფნის გამო, მოსახლეობისათვის ტარიფის გაძვირებაზე პასუხისმგებელ პირად, რაც ამ შემთხვევაშიც, დანაშაულის ჩადენაზე მიუთითებს; დასახელებულ ფაქტებზე/“ობიექტურად არსებულ გარემოებებზე“ კი, სისწორისა და ნამდვილობის მტკიცების კრიტერიუმები ვრცელდება.

32. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ევროსასამართლოს განმარტებით, რამდენადაც სერიოზულია ბრალდება, იმდენად სერიოზული უნდა იყოს ფაქტობრივი საფუძველი (Abeberry v France). განსახილველ შემთხვევაში, ეჭვგარეშეა, რომ მოპასუხეთა მიერ გავრცელებული გაცხადებების კონტექსტისა და შინაარსის გათვალისწინებით, ისინი ერთობლიობაში განაპირობებდა მოსარჩელისათვის შერაცხული ქცევის განსაკუთრებულად შეუსაბამოდ მიჩნევას, როგორც მორალური, ისე სოციალური თვალსაზრისით, ე.ი. ბრალდება მეტად სერიოზულს წარმოადგენდა, ვინაიდან განმცხადებლები მოსარჩელეს დანაშაულის ჩადენაში სდებდნენ ბრალს, თუმცა, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ის გარემოებები, რომ უ.მ–ი არ არის ნასამართლევი, არ იმყოფება ძებნაში (იხ. 2022 წლის 08 ივნისის საქართველოს შსს მომსახურების სააგენტოს ცნობა), ე.წ. „ქოლ-ცენტრების“ საქმიანობის ირგვლივ მიმდინარე გამოძიების ფარგლებში მას არ აქვს რაიმე სახის საპროცესო სტატუსი და არ მომხდარა მისი დაბარება ან/და გამოკითხვა (იხ. 2022 წლის 17 მაისის N13/29951 საქართველოს გენერალური პროკურატურის წერილი), საკმარისია იმ შეფასების გასაკეთებლად, რომ დადასტურებული შეუსაბამობა არსებობს სინამდვილესა და განცხადებაში გადმოცემულ ფაქტებს შორის. ამდენად, პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელემ წარმოადგინა კანონით გათვალისწინებული მტკიცებულებები, რომლითაც დადასტურდა ე.წ. „ქოლ ცენტრების“ ტრანსნაციონალურ დანაშაულთან უ.მ–ის კავშირის არსებობაზე გავრცელებული ინფორმაციის მცდარობა. იმ პირობებში კი, როდესაც მოსარჩელემ წარმოადგინა მტკიცებულებები, რომელიც უარყოფს მოპასუხის მიერ საჯაროდ გავრცელებული განცხადებების შინაარსს, სამოქალაქო პროცესში არსებული მტკიცების ტვირთი ბრუნდება და სწორედ მოპასუხეს (კასატორს) ეკისრება ვალდებულება, მითითებული ფაქტის სინამდვილის დამადასტურებელი რელევანტური მტკიცებულებები წარმოადგინოს. აღნიშნულის საპირისპიროდ, მოპასუხემ ვერ წარმოადგინა რაიმე რელევანტური მტკიცებულება, რომელიც სასამართლოს ფაქტების სისწორეში დაარწმუნებდა.

33. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს კასატორების იმ არგუმენტსაც, რომლითაც ისინი ეჭვქვეშ აყენებენ შპს „ა.ჯ.დ.ჯ–ას“ წერილისა და მასში გადმოცემული ინფორმაციის სანდოობას და მიიჩნევენ, რომ დასახელებული წერილი ვერ ჩაითვლება საკმარის და უტყუარ მტკიცებულებად, რაც გამორიცხავს „ქოლ-ცენტრის“ არსებობას „ს.თ–ის“ შენობაში და მის სავარაუდო კავშირს უ.მ–თან. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ე.წ. „ქოლ-ცენტრების“ ტრანსნაციონალურ დანაშაულთან უ.მ–ის კავშირის არსებობაზე გავრცელებული განცხადებების ცილისწამებად მიჩნევის ნაწილში, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნა ეყრდნობა არა შპს „ა.ჯ.დ.ჯ–ას“ წერილსა და მასში გადმოცემული ინფორმაციას, არამედ საქართველოს შსს მომსახურების სააგენტოს 2022 წლის 08 ივნისის ცნობას, საქართველოს გენერალური პროკურატურის 2022 წლის 17 მაისის N13/29951 წერილსა და იმ გარემოებას, რომ მოპასუხეებმა მტკიცების ტვირთის შემობრუნების ფარგლებში ვერ წარმოადგენს მითითებული ფაქტის სინამდვილის დამადასტურებელი რელევანტური მტკიცებულებები. ამასთან, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლოების საკვლევ გარემოებას წარმოადგენდა უშუალოდ უ.მ–ის კავშირის დადგენა ე.წ. „ქოლ-ცენტრების“ ტრანსაციონალურ დანაშაულთან, რის დასადასტურებლადაც, მარტოოდენ „ს.თ–ის“ შენობაში ე.წ. „ქოლ-ცენტრის“ არსებობა/არარსებობის ფაქტის დადგენა, საკმარისად ვერ მიიჩნევა და გადაწყვეტილებას საფუძვლად ვერ დაედება.

34. რაც შეეხება ელექტროენერგიის იმპორტთან უ.მ–ის კავშირსა და აღნიშნული საფუძვლით, მოსახლეობისათვის ტარიფის გაძვირებაზე გავრცელებულ განცხადებებს, პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ კასატორმა დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია ვერ დაუპირისპირა სააპელაციო პალატის მსჯელობას მასზედ, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაკითხულ მოწმეთა: დ. ნ–იას, დ.თ–ის, ზ.ნ–ის და გ.გ–ის ჩვენებების, ასევე, ენერგეტიკული ბაზრის მმართველი კომპანიიდან (ე.წ. „ესკო“) და საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი კომპანიიდან (ე.წ. „სემეკი“) მოპასუხე მხარის მიერ გამოთხოვილი ინფორმაციის თანახმად, გამოირიცხა უ.მ–ის რაიმე შემხებლობა აღნიშნულ საქმიანობასთან. აღნიშნულის საპირისპიროდ, მტკიცების ტვირთის შემობრუნების ფარგლებში, კასატორებს არ წარმოუდგენიათ საპირწონე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა მოსარჩელის კავშირს ელექტროენერგიის ტარიფების გაზრდასთან. ასეთ ვითარებაში კი, მოსარჩელემ დაძლია სპეციალური კანონით დადგენილი მტკიცების ტვირთი, რაც სარჩელის საფუძვლად მითითებული გარემოების (ელექტროენერგიის იმპორტთან უ.მ–ის კავშირსა და აღნიშნული საფუძვლით, მოსახლეობისათვის ტარიფის გაძვირებაზე გავრცელებული განცხადება შეიცავს არსებითად მცდარ ფაქტებს) დადასტურებულად მიჩნევის შესაძლებლობას იძლევა.

35. რაც შეეხება კასატორების არგუმენტს მასზედ, რომ დაკითხულ მოწმეთაგან უმრავლესობა წარმოადგენდა ელექტროენერგიის სფეროში მაღალი თანამდებობის მქონე პირებს და თავად ჰქონდათ პირადი დაინტერესება საკითხის ირგვლივ, რომ არ გამჟღავნებულიყო ის სავარაუდო დანაშაულებრივი ქმედებები, რომელთა ვარაუდიც გააჩნიათ მოპასუხეებს, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სტრასბურგის სასამართლოს განმარტებით, ნებისმიერ შემთხვევაში, მოწმეთა კომპეტენცია, პირველ რიგში ეროვნული კანონმდებლობის შესაბამისად წესრიგდება (იხ. the Lüdi v. Switzerland, გადაწყვეტილება 15.06.1992, სერია A, N238, გვ. 20, პარაგრაფი 43 და the Schuler-Zgraggen v. Switzerland გადაწყვეტილება 24.06.1993. სერია N263, გვ.21. პარაგრაფი 66). საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე და 140-ე მუხლების ანალიზიდან კი, გამომდინარეობს, რომ მოწმის ჩვენების მიღებისას, ეროვნულმა სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს ყველა იმ ობიექტური თუ სუბიექტური ფაქტორით, რაც ამ მტკიცებულების იურიდიულ ბუნებას ახლავს, მათ შორისაა მოწმის, როგორც სუბიექტის დამოუკიდებლობა მხარეთა შორის სადავო ფაქტებისა და მოვლენების მიმართ. სწორედ ამ კრიტერიუმებით განისაზღვრება ჩვენებაში გადმოცემული ფაქტების იურიდიული სანდოობა.

36. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ მიუთითებენ სარწმუნო არგუმენტებსა და რაიმე რელევანტურ მტკიცებულებებზე დაკითხულ მოწმეთა დამოუკიდებლობის საწინააღმდეგოდ, ხოლო, მარტოოდენ კასატორების სუბიექტურ აღქმებზე დამყარებული განცხადება მოწმეთა პირადი დაინტერესების თაობაზე, ვერ გახდება მათი ჩვენების სისწორეში ეჭვის შეტანის საფუძველი, მით უფრო იმ პირობებში, რომ მოწმეები სასამართლოს მიერ დაკითხულ იქნენ კანონით დადგენილი წესით, რაც ნიშნავს იმას, რომ მოწმეები სასამართლოს მიერ გაფრთხილებულ იქნენ განზრახ არასწორი ჩვენების მიცემის შემთხვევაში მოსალოდნელი სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობის შესახებ.

37. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორების მოსაზრებას მასზედ, რომ ე.წ. „ქოლ-ცენტრების“ ტრანსნაციონალურ დანაშაულთან უ.მ–ის კავშირზე დასკვნა ეყრდნობოდა არასამთავრობო ორგანიზაციის მიერ შეგროვებულ ინფორმაციას, რის საფუძველზეც ისინი აპირებდნენ გამოკვლევის გაგრძელებასა და შესაბამისი მოქმედებების ჩატარების შემდეგ აპირებდნენ მხილებას შესაბამისი თანამდებობის პირებისა, ხოლო, ელექტროენერგიის იმპორტთან დაკავშირებული მოსაზრებები ეყრდნობოდა ერთი მხრივ, იმ გარემოებას, რომ ქვეყანაში საგრძნობლად გაიზარდა ელექტროენერგიის გადასახადი და მეორე მხრივ, როდესაც ორგანიზაციის წარმომადგენლებმა გამოითხოვეს აღნიშნული ინფორმაცია, მათ გაუგებარი მიზეზების გამო უარი ეთქვათ ინფორმაციის მიწოდებაზე. აღნიშნულთან დაკავშირებით პალატა განმარტავს, რომ მოპასუხეს ე.წ. „ქოლ ცენტრების“ ტრანსნაციონალურ დანაშაულთან უ.მ–ის კავშირზე საუბრისას, არ მიუთითებია, რომ ინფორმაციის გადამცემის როლში მოქმედებდა და რომ ინფორმაცია სხვა წყაროებიდან მიიღო. მოპასუხე დადასტურებული ფაქტის სახით აწვდიდა საზოგადოებას ინფორმაციას ე.წ. „ქოლ-ცენტრების“ უ.მ–ის მიერ ფლობის, ხელმძღვანელობისა და მფარველობის შესახებ. ანალოგიურად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ელექტროენერგიის იმპორტთან დაკავშირებით უ.მ–ზე საუბრისას, განმცხადებლები ოთხივე შემთხვევაში (10.02.2022 წ. – „ე.ჯ–“; 10.02.2022 წ. - ტელეკომპანია „მ–ი“; 10.02.2022 წ. - ტელეკომპანია „ფ–ა“; 21.01.2022 წ. - ტელეკომპანია „მ–ი“) დადასტურებული ფაქტების სახით აწვდიდნენ საზოგადოებას ინფორმაციას უ.მ–ის კავშირზე ელექტროენერგიის იმპორტთან და მას წარმოაჩენდნენ რა მოსახლეობისათვის ელექტროენერგიის ტარიფის გაძვირებაზე პასუხისმგებელ პირად, ისინი ბრალს სდებდნენ მოსარჩელეს კორუფციული საქმიანობის განხორციელებაში. ოთხი განცხადებიდან ორ კონკრეტულ შემთხვევაში კი, მოპასუხეები თავადვე აღნიშნავდნენ, რომ მითითებული გარემოებები დაზუსტებულ ინფორმაციას წარმოადგენდა („ჩვენ გვაქვს დაზუსტებული ინფორმაცია“ - „ეს არის უ.მ–ისთვის დამატებითი თანხების აკუმულირება......ეს არის მთავარი წყარო საქართველოში ელექტროენერგიის გაზრდის“ (10.02.2022 წ. – „ე.ჯ–“); „ჩვენ ვიცით, რომ - არსებობენ ქვეყანაში არაფორმალური მმართველები, როგორიც არის ბატონი უ.მ–ი ... ეს არის დიდი ერთობლივი, ორკესტრირებული კორუფციული სქემა, რომელსაც ხელმძღვანელობს ი–ის რეჟიმი“ (10.02.2022 წ. - ტელეკომპანია „მ–ი“)). იმ ვითარებაში, როდესაც მოპასუხეებმა ორ შემთხვევაში გამოხატვის ფორმად შეარჩიეს და ტექსტი დაიწყეს შემდეგი სიტყვებით: „ჩვენ გვაქვს დაზუსტებული ინფორმაცია“, „ჩვენ ვიცით, რომ....“, პალატა მიიჩნევს, რომ განმცხადებლებმა თავი წარმოაჩინეს როგორც ამ ინფორმაციაზე პირდაპირი წვდომის მქონე პირებად და ამ ვითარებაში, თავიანთ განცხადებებზე პირდაპირი პასუხისმგებლობა გააჩნდათ. ანალოგიურ განმარტებას აკეთებს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო საქმეზე Medžlis Islamske Zajednice Brčko and Others v. Bosnia and Herzegovina (დიდი პალატა, 17224/11, 27.6.2017), სადაც ევროსასამართლომ განმარტა, რომ „მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენდა განმცხადებლების მიერ სადავო წერილში გამოყენებული ტექსტი. მათ პირდაპირ არ მიუთითეს, რომ მოცემული ინფორმაციის ნაწილი რასაც სახელმწიფო ორგანოებს უზიარებდნენ სხვა წყაროებიდან მიიღეს, კერძოდ კი რადიოს თანამშრომლებისგან. მათ თავიანთი წერილი დაიწყეს სიტყვებით: „ჩვენი ინფორმაციის თანახმად“, თუმცა ნათლად არ მიუთითეს, რომ ინფორმაციის გადამცემის როლში მოქმედებდნენ. შესაბამისად, მათ თავი წარმოაჩინეს როგორც ამ ინფორმაციაზე პირდაპირი წვდომის მქონე პირებად და ამ ვითარებაში თავიანთ განცხადებებზე პირდაპირი პასუხისმგებლობა გააჩნდათ“. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ მოცემულ აბზაცში განვითარებული მსჯელობა გამორიცხავს კასატორების არგუმენტის საფუძვლიანობას მასზედ, რომ ფიზიკური პირები - ვ.უ–ძე და ლ.ფ–ვა საკასაციო პალატამ უნდა მიიჩნიოს არასათანადო მოპასუხეებად, რადგან ისინი განცხადების გაკეთებისას წარმოადგენენ ორგანიზაციას და ორგანიზაციის მიერ გაკეთებულ შეფასებებს აჟღერებდნენ. ამასთან, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას მასზედ, რომ „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის 6.2 მუხლი (მედიაში ჟურნალისტის მიერ გამოქვეყნებულ ცილისწამებასთან დაკავშირებული სასამართლო დავისას მოპასუხეა მედიის მესაკუთრე) წარმოადგენს სპეციალურ (საგამონაკლისო) დანაწესს და ეხება კონკრეტულად ჟურნალისტის მიერ მედიაში გავრცელებულ ინფორმაციას, ხოლო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 5.3 მუხლით, სპეციალური ურთიერთობების მომწესრიგებელი ნორმები (საგამონაკლისო ნორმები) არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ანალოგიით.

38. გარდა ზემოაღნიშნულისა, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ალოგიკურია მოპასუხეების განმარტება იმის შესახებ, რომ ელექტროენერგიის იმპორტთან დაკავშირებული განცხადებების საფუძველი იყო ერთი მხრივ, ის გარემოება, რომ ქვეყანაში საგრძნობლად გაიზარდა ელექტროენერგიის გადასახადი, ხოლო, მეორე მხრივ, როდესაც ორგანიზაციის წარმომადგენლებმა გამოითხოვეს აღნიშნული ინფორმაცია, მათ გაუგებარი მიზეზების გამო უარი ეთქვათ ინფორმაციის მიწოდებაზე. საქმის მასალებში არაფერი მიუთითებს იმაზე, რომ ელექტროენერგიის ტარიფების ზრდასთან მოსარჩელეს რაიმე კავშირი აქვს ან, რომ კონკრეტული ინფორმაციის გასაიდუმლოება მოსარჩელე მხარის ელექტროენერგიის იმპორტში მონაწილეობას უკავშირდება. აღნიშნულის საპირისპიროდ მოწმის ჩვენების მიხედვით დგინდება, რომ ის მონაცემები, რაც გასაიდუმლოებულია, წარმოადგენს კონკრეტული საზოგადოებების კომერციულ საიდუმლოებას. მოპასუხეები კი, თავიანთ განცხადებებს ავრცელებდნენ იმგვარად, რომ მათ არათუ რაიმე რელევანტური მტკიცებულება, არამედ დამაჯერებული ახსნა-განმარტებაც კი არ წარმოუდგენიათ, თუ რა კავშირი აქვს უ.მ–ს ელექტროენერგიის იმპორტთან და ამ მიზეზით, ელექტროენერგიის ტარიფის გაძვირებასთან, მით უფრო იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ 2016 წლის 11 თებერვლის N04-1 ბრძანებისა და პირადი განცხადების საფუძველზე, მოსარჩელე გათავისუფლდა სს „ს.ფ–ში“ დაკავებული თანამდებობიდან და უდავოა, რომ დღეის მდგომარეობით მოსარჩელე ბიზნეს საქმიანობას ეწევა. შესაბამისად, პალატა მიიჩნევს, რომ საფუძველს მოკლებულია კასატორების განმარტება მასზედ, რომ ე.წ. „ქოლ ცენტრების“ ტრანსნაციონალურ დანაშაულთან უ.მ–ის კავშირზე დასკვნა ეყრდნობოდა არასამთავრობო ორგანიზაციის მიერ შეგროვებულ ინფორმაციას, ხოლო, ელექტროენერგიის იმპორტთან დაკავშირებული მოსაზრებები ეყრდნობოდა ერთი მხრივ, იმ გარემოებას, რომ ქვეყანაში საგრძნობლად გაიზარდა ელექტროენერგიის გადასახადი და მეორე მხრივ, როდესაც ორგანიზაციის წარმომადგენლებმა გამოითხოვეს აღნიშნული ინფორმაცია, მათ გაუგებარი მიზეზების გამო უარი ეთქვათ ინფორმაციის მიწოდებაზე.

39. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მძიმე ფაქტობრივი ბრალდება შეუძლებელია მიჩნეულ იქნეს შეფასებით მსჯელობად. აქვე, საკასაციო პალატა მოიშველიებს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს განმარტებას მასზედ, რომ „იმ შემთხვევაშიც კი, თუ სასამართლო მოსარჩელის წინააღმდეგ გამოთქმულ ბრალდებებს შეაფასებდა, როგორც შეფასებით მსჯელობას და არა ფაქტს, სასამართლო მხედველობაში მიიღებდა ევროსასამართლოს მიერ ჩამოყალიბებულ პრეცედენტულ პრაქტიკას, რომლის მიხედვით, თუნდაც განცხადება წარმოადგენდეს შეფასებით მსჯელობას, უნდა არსებობდეს საკმარისი ფაქტობრივი საფუძველი მის გასამყარებლად, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ის ჩაითვლება არასათანადოდ“ (იხ. ეგილ ეინარსონი ისლანდიის წანააღმდეგ (Egill Einarsson v. Iceland), N 24703/15, §52, 7 ნოემბერი 2017) პფაიფერი ავსტრიის წინააღმდეგ (Pfeifer v. Austria), N 12556/03, §46, 15 ნოემბერი 2007). ევროსასამართლოს დასახელებული განმარტებებიდან გამომდინარე, ნათელია, რომ შეფასებითი მსჯელობაც კი, გარკვეულ ფაქტობრივ საფუძველს უნდა ეყრდნობოდეს, რათა ეს შეფასებითი მსჯელობა სათანადოდ ჩაითვალოს. განსახილველი საქმის ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით კი, უტყუარად დადგინდა, რომ მოპასუხეთა მიერ გავრცელებული საკმაოდ სერიოზული ბრალდებები, მოკლებული იყო სათანადო ფაქტობრივ საფუძვლებს.

40. ერთ-ერთ საქმეზე ევროსასამართლომ არასწორ ფაქტად მიიჩნია პოლიტიკური თანამდებობის პირის - მინისტრის საჯარო განცხადება, რომლითაც მან სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში მომუშავე არასამთავრობო ორგანიზაციის წარმომადგენელი, საზოგადოებრივი მონიტორინგის კომისიის წევრი ფულის მიღების სანაცვლოდ, პატიმართა ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ არასწორი სამედიცინო დასკვნის გაცემაში დაადანაშაულა. მოცემულ საქმეზე ევროსასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ განცხადება შეიცავდა დადასტურებად ფაქტებს (თანხის მიღება არასწორი სამედიცინო დასკვნის გაცემის მიზნით) და აღნიშნა, რომ კონვენცია არ მოითხოვდა პირებისაგან მე-8 მუხლით დაცული უფლებების დარღვევის მოთმენას და საკმარისი ფაქტობრივი საფუძვლის გარეშე სისხლისსამართლებრივ ქმედებებში საჯაროდ დადანაშაულებას ... როდესაც საზოგადოება მოელის გადამოწმებულ ინფორმაციას ამ ბრალდებებთან დაკავშირებით და არა ფაქტებით გაუმყარებელ განცხადებებს (იხ. „ჯიშკარიანი საქართველოს წინააღმდეგ“, საჩივარი #18925/09, 20 სექტემბერი, 2018 წელი).

41. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელემ დაადასტურა სპეციალური კანონის მე-13 მუხლით გათვალისწინებული, მისი მტკიცების ფარგლებში შემავალი გარემოება - სადავო განცხადებები არ შეესაბამება სინამდვილეს, ანუ მცდარი ფაქტების შემცველია.

42. რაც შეეხება ბრალდებების შედეგს, ბრალდებები მძიმე ხასიათის იყო და ტოვებდა შთაბეჭდილებას, რომ მომჩივანი ხელმძღვანელობდა და მფარველობდა ერთი მხრივ, ე.წ. „ქოლ-ცენტრების“ ტრანსაციონალურ დანაშაულს, ხოლო, მეორე მხრივ, ჩადიოდა ელექტროენერგიის იმპორტთან დაკავშირებულ კორუფციულ დანაშაულს, რამაც ტარიფის ზრდა გამოიწვია. ასეთი ცილისმწამებლური ბრალდებები, როგორც უკვე აღინიშნა, განაპირობებს მოსარჩელისათვის შერაცხული ქცევის განსაკუთრებულად შეუსაბამოდ მიჩნევას, როგორც მორალური, ისე სოციალური თვალსაზრისით; ე.ი. ბრალდება მეტად სერიოზულია და ზიანს აყენებს მოსარჩელის პატივს, ღირსებასა და საქმიან რეპუტაციას. აღსანიშნავია, რომ იმ საქმეებში, რომლებიც ეხებოდა დანაშაულებრივი საქმიანობის ბრალდებას, სტრასბურგის სასამართლომ ასევე მხედველობაში მიიღო ის გარემოება, რომ კონვენციის მე-6 მუხლის მე-2 პარაგრაფის მიხედვით, ყველა, ვისაც ბრალად ედება სისხლის სამართლის დანაშაულის ჩადენა, ითვლება უდანაშაულოდ მანამ, სანამ მისი ბრალეულობა დამტკიცდება კანონის შესაბამისად. საკასაციო პალატა დამატებით, იმ გარემოებაზეც ამახვილებს ყურადღებას და იზიარებს სააპელაციო პალატის შეფასებას მასზედ, რომ ცილისმწამებლური გამონათქვამების გამოქვეყნებით, მოსარჩელე დაექვემდებარა საზოგადოების მხრიდან დაკვირვებას მაშინ, როცა ამ განცხადებების გავრცელებამდე, საზოგადოების უმრავლესობისათვის უ.მ–ის სახელი და გვარი საერთოდაც უცნობი იყო.

43. ამდენად, მოსარჩელემ დაადასტურა სპეციალური კანონის მე-13 მუხლით გათვალისწინებული, მისი მტკიცების ფარგლებში შემავალი მესამე გარემოებაც - სადავო განცხადება ზიანს აყენებს მის პატივს, ღირსებასა ან/და საქმიან რეპუტაციას.

44. გარდა ზემოაღნიშნულისა, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ განსახილველი საკითხის შეფასებისას, მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს, ბრალდებების მთავარი მიზანი მოსარჩელის დადანაშაულება იყო, თუ შესაბამისი სახელმწიფო ორგანოებისთვის ინფორმაციის მიწოდება მოსარჩელის „კანონსაწინააღმდეგო“ ქმედებების შესახებ და კომპეტენტური სახელმწიფო ორგანოების პროვოცირება, რათა ეწარმოებიათ გამოძიება და გადაემოწმებინათ განცხადებებში მითითებული ბრალდებები. კასატორებმა მიუთითეს, რომ მათ მიზანს წარმოადგენდა არა კონკრეტულ პირზე თავდასხმა, არამედ, დანაშაულებრივი ქმედებების მხილება და შესაბამისი ორგანოებისათვის, ორგანიზაციის მიერ მოკვლეული ინფორმაციის მიწოდება, რათა დაიწყოს გამოძიება და შესაბამისმა ორგანომ თავად დააიდენტიფიციროს კონკრეტული პირები. აღნიშნულს საკასაციო პალატა ვერ გაიზარებს, რადგან სადავო განცხადებების კონტექსტი კომპეტენტური ორგანოების მხრიდან გამოძიების ჩატარების, ბრალდებების გადამოწმების, სიმართლის დადგენისა ანდა დანაშაულებრივ ქმედებებთან კავშირში მყოფი პირის დაიდენტიფიცირების მოწოდებას კი არ შეიცავდა, როგორც კასატორები აპელირებენ, არამედ მოპასუხეები დაზუსტებული ინფორმაციის სახით მიუთითებდნენ იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელე ერთი მხრივ, მფარველობდა და ხელმძღვანელობდა ე.წ. „ქოლ-ცენტრების“ ტრანსაციონალურ დანაშაულს, ხოლო, მეორე მხრივ, ჩადიოდა ელექტროენერგიის იმპორტთან დაკავშირებულ კორუფციულ დანაშაულს, გამოძიების შემთხვევაში კი, განმცხადებლების მითითებით, დანამდვილებით დადასტურდებოდა მათ მიერ მითითებული ფაქტები - უ.მ–ის მონაწილეობა ტრანსნაციონალურ დანაშაულსა და ელექტროენერგიის იმპორტში, რაზედაც მათ ორგანიზაციას „უკვე ჰქონდა ფაქტები“, რომლის გასაჯაროვებას, დადოკუმენტირებას, ინგლისურ ენაზე თარგმნას და ყველა საელჩოში გაგზავნას განახორციელებდნენ. ამდენად, პალატა მიიჩნევს, რომ სადავო განცხადებების გავრცელების მიზანს შესაბამისი სახელმწიფო ორგანოებისთვის ინფორმაციის მიწოდება არ წარმოადგენდა.

45. აქვე, პალატა ყურადღებას გაამახვილებს კასატორის იმ არგუმენტზე, სადაც იგი აპელირებს არასამთავრობო ორგანიზაციის საქმიანობის სპეციფიკასა და მისი, როგორც სოციალური მოდარაჯის ფუნქციაზე (იხ. 7.1.10 აბზაცი). ამ მიმართებით, პალატა მიუთითებს ევროსასამართლოს ერთ-ერთ გადაწყვეტილებაზე (Medžlis Islamske Zajednice Brčko and Others v. Bosnia and Herzegovina) [დიდი პალატა] - 17224/11, 27.6.2017), სადაც სასამართლომ განმარტა, რომ საზოგადოებრივი ინტერესის საკითხებზე ყურადღების მიქცევისას არასამთავრობო ორგანიზაცია ახორციელებს საზოგადოებრივი მოდარაჯის როლს, რაც პრესის მნიშვნელოვნების ტოლფასია და შეიძლება დახასიათდეს როგორც სოციალური მოდარაჯე. პრესის თავისუფლების სფეროში, გამოხატვის თავისუფლებით სარგებლობის თანდაყოლილი ვალდებულებებისა და პასუხისმგებლობების საფუძველზე დაყრდნობით მე-10 მუხლით ჟურნალისტისთვის დადგენილი გარანტიები საზოგადო ინტერესის საკითხებზე საზოგადოების ინფორმირებისას, დამოკიდებულია იმაზე, ჟურნალისტი მოქმედებდა თუ არა კეთილსინდისიერად ჟურნალისტის ეთიკის ნორმებთან შესაბამისობაში ზუსტი და სანდო ინფორმაციის მისაწოდებლად. იგივე პირობები ვრცელდება არასამთავრობო ორგანიზაციაზე, როდესაც ის სოციალური მოდარაჯის ფუნქციას ახორციელებს. კონკურენტული ინტერესების დაბალანსებისას აუცილებელია იმ კრიტერიუმის გათვალისწინება, რომელიც ზოგადად მოქმედებს მედიის მიერ თავისი საზოგადოებრივი მოდარაჯის ფუნქციის განხორციელებისას ცილისმწამებლური განცხადებების გავრცელებაზე:

(a) რამდენად ცნობილი იყო სამიზნე პირი და რა წარმოადგენდა ბრალდების საგანს;

(b) მიწოდებული ინფორმაციის შინაარსი, ფორმა და შედეგები;

(c) გამხელილი ინფორმაციის ავთენტურობა.

46. საკასაციო პალატამ თითოეულ ზემოაღნიშნულ კრიტერიუმთან მიმართებაში უკვე იმსჯელა და მიიჩნია, რომ მოპასუხეებმა ინფორმაცია გაავრცელეს კერძო პირის შესახებ; გავრცელებული ინფორმაცია დადასტურებადი ფაქტის შემცველი და ცილისმწამებლურია; ასეთი ინფორმაცია კი, ზიანს აყენებს ინფორმაციის ადრესატის პატივს, ღირსებასა და რეპუტაციას. აქვე, პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას მასზედ, რომ მხოლოდ მითითება ააიპ „ა.მ.“ უფლებადამცველობით საქმიანობაზე, არ შეიძლება აპრიორი განიხილებოდეს ცილისწამების გავრცელებისათვის პირის პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძვლად. ამასთან, ააიპ „ა.მ.“ დაარსების თარიღისა (2021 წლის 24 დეკემბერი) და სადავო განცხადებების გავრცელების პერიოდის (2022 წლის იანვარი და თებერვალი) გათვალისწინებით, ასევე, იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ მოპასუხე მხარეს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია მათი ორგანიზაციის მხრიდან სხვა შესაძლო კორუფციულ დანაშაულებთან მიმართებით დაინტერესებისა და აქტიური საქმიანობის თაობაზე ინფორმაცია, საკასაციო პალატა სააპელაციო პალატის მსგავსად მიიჩნევს, რომ ორგანიზაციის არსებული სახელწოდებით დაარსების მიზანი შესაძლოა სწორედ სადავო განცხადებების ფართო მასებისათვის მიწოდება და მათ მიერ გაჟღერებული ინფორმაციისათვის მეტი დამაჯერებლობის მინიჭება ყოფილიყო.

47. საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს განმარტოს, რომ პალატის მიერ უ.მ–ის „საჯარო პირად“ მიჩნევის შემთხვევაშიც, არსებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, მოსარჩელის მიერ მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები საკმარის საფუძველს ქმნიდა საქმეზე ობიექტური გადაწყვეტილების მისაღებად, მით უფრო მაშინ, როდესაც კასატორს მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების საწინააღმდეგოდ რაიმე გამომრიცხავი მტკიცებულება არ წარუდგენია. ამ მიმართებით, პალატა აღნიშნავს, რომ სპეციალური კანონის მე-14 მუხლის მიხედვით, პირს ეკისრება სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობა საჯარო პირის ცილისწამებისათვის, თუ მოსარჩელე სასამართლოში დაამტკიცებს, რომ მოპასუხის განცხადება შეიცავს არსებითად მცდარ ფაქტს უშუალოდ მოსარჩელის შესახებ, ამ განცხადებით მოსარჩელეს ზიანი მიადგა და განცხადებული ფაქტის მცდარობა მოპასუხისათვის წინასწარ იყო ცნობილი ან მოპასუხემ გამოიჩინა აშკარა და უხეში დაუდევრობა, რამაც გამოიწვია არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველი განცხადების გავრცელება. დასახელებული სპეციალური ნორმის დისპოზიციიდან გამომდინარეობს, რომ მსგავსი ტიპის დავის განხილვისას, სასამართლოში სარჩელის წარდგენისას სწორედ მოსარჩელეა ვალდებული, ამტკიცოს რომ: ა) მოპასუხემ მის შესახებ გაავრცელა სადავო განცხადება; ბ) სადავო განცხადება არ შეესაბამება სინამდვილეს ანუ იგი მცდარი ფაქტების შემცველია; გ) სადავო განცხადება ზიანს აყენებს მის პატივს, ღირსებასა ან/და საქმიან რეპუტაციას; დ) განცხადებული ფაქტის მცდარობა მოპასუხისათვის წინასწარ იყო ცნობილი ან მოპასუხემ გამოიჩინა აშკარა და უხეში დაუდევრობა. ამდენად, სპეციალური კანონის მე-14 მუხლი მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური განაწილების სტანდარტის პირობებში, საჯარო პირის ცილისწამებისას, ისევე როგორც კერძო პირის ცილისწამების შემთხვევაში, მტკიცების ტვირთს მთლიანად მოსარჩელეს აკისრებს, თუმცა, კერძო პირის ცილისწამების შემთხვევებისაგან განსხვავებით, საჯარო პირის ცილისწამებისას სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრების დამატებითი წინაპირობაა იმ გარემოების უტყუარად დადგენა, რომ განცხადებული ფაქტის მცდარობა მოპასუხისათვის წინასწარ იყო ცნობილი ან მოპასუხემ გამოიჩინა აშკარა და უხეში დაუდევრობა, რამაც გამოიწვია არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველი განცხადების გავრცელება. ამდენად, მოსარჩელემ მის წინააღმდეგ გავრცელებული ბრალდებების მცდარობისა და განცდილი ზიანის გარდა, დამატებით უნდა ამტკიცოს, რომ მოპასუხეებისათვის წინასწარ იყო ცნობილი ან მოქმედებდნენ აშკარა და უხეში დაუდევრობით ფაქტებით გაუმყარებელი ბრალდებების გავრცელებისას.

48. განსახილველ შემთხვევაში, გამომდინარე იქიდან, რომ საკასაციო პალატამ უკვე იმსჯელა და გაიზიარა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა მასზედ, რომ სახეზეა კერძო პირის ცილისწამებისას, სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრებისათვის გათვალისწინებული ყველა წინაპირობა (უდავოა, რომ სადავო განცხადებები მოპასუხეებმა გაავრცელეს; დადგენილია, რომ გავრცელებული ინფორმაცია დადასტურებადი ფაქტის შემცველია; დადგენილია, რომ ასეთი ინფორმაცია ზიანს აყენებს ინფორმაციის ადრესატის პატივს, ღირსებასა და რეპუტაციას), საკასაციო პალატა იმსჯელებს და შეაფასებს მხოლოდ დამატებით კრიტერიუმს (განცხადებული ფაქტის მცდარობა მოპასუხისათვის წინასწარ იყო ცნობილი ან მოპასუხემ გამოიჩინა აშკარა და უხეში დაუდევრობა), რასაც საჯარო პირთა ცილისწამებისას, მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური განაწილების პირობებში, სპეციალური კანონის მე-14 მუხლი უწესებს მოსარჩელეს.

49. როგორც უკვე აღინიშნა, მოპასუხეთა მიერ მოსარჩელის წინააღმდეგ გავრცელებული ბრალდებები იყო საკმაოდ მძიმე, სერიოზული და ტოვებდა შთაბეჭდილებას, რომ მოსარჩელემ ჩაიდინა სხვადასხვა სახის დანაშაულები. შესაბამისად, განმცხადებლებს მოეთხოვებოდათ გადაემოწმებინათ ფაქტების ნამდვილობა და მხოლოდ აღნიშნულის შემდეგ მოეხდინათ ამგვარი მძიმე ბრალდებების გავრცელება. გამომდინარე იქიდან, რომ მოპასუხეები თავად აპელირებდნენ ორგანიზაციის - ააიპ „ა.მ.“ სახელით მოქმედების შესახებ, ხოლო, მოსარჩელის თაობაზე გავრცელებული ბრალდებების - კორუფციული საქმიანობის მოკვლევა ექცეოდა ორგანიზაციის საქმიანობის სფეროში, აღნიშნული მათ აკისრებდათ უფრო მაღალ პასუხისმგებლობას ფაქტების სიზუსტის გადამოწმების თვალსაზრისით, რამეთუ ორგანიზაციას, თავისი საქმიანობისა და დასახელების გათვალისწინებით, შეეძლო გამოეწვია ნდობა საზოგადოების თვალში. დასახელებული მოთხოვნის საპირისპიროდ კი, საქმეში არ იკვეთება ის გარემოება, რომ მოპასუხეებმა გამოიჩინეს საკმარისი ძალისხმევა იმ ბრალდებების გადასამოწმებლად, რომლებსაც ისინი ამტკიცებდნენ თავიანთ განცხადებებში. იმ გარემოებას, რომ მოპასუხეებმა სულ მინიმუმ გამოიჩინეს აშკარა და უხეში დაუდევრობა (თუ არ ჩავთვლით, რომ მათ წინასწარ იცოდნენ, რომ ბრალდებები იყო ცრუ), ადასტურებს ის მოცემულობაც, რომ ააიპ „ა.მ.“ დაარსდა 2021 წლის 24 დეკემბერს, ხოლო სადავო განცხადებები აქტიურად ვრცელდებოდა ორგანიზაციის დაფუძნებიდან დაახლოებით 1 თვეში - 2022 წლის იანვარსა და თებერვალში, რაც ასეთი მძიმე ბრალდებების გადასამოწმებლად არაგონივრულ პერიოდს წარმოადგენს. ამავე დასკვნის საფუძველს იძლევა თავად მოპასუხეთა განმარტება მასზედ, რომ ელექტროენერგიის იმპორტთან დაკავშირებით გავრცელებული განცხადებების საფუძველს წარმოადგენდა ის გარემოება, რომ როდესაც ორგანიზაციის წარმომადგენლებმა გამოითხოვეს ინფორმაცია, მათ გაუგებარი მიზეზების გამო უარი ეთქვათ ინფორმაციის მიწოდებაზე. ეს უკანასკნელი გარემოება ქმნის ისეთ ვითარებას, როდესაც მოპასუხემ თითქოს გადადგა გონივრული ნაბიჯი მოკვლევის ჩასატარებლად, თუმცა, სათანადო პასუხის მიუღებლობის პირობებში (რაც გამოწვეული იყო ინფორმაციის კომერციული საიდუმლოებით), ბრალდება დადასტურებულად მიიჩნიეს და ფაქტის სახით მიაწოდეს საზოგადოებას. ამდენად, პალატა განმარტავს, რომ მოპასუხე მხარემ მათ მიერ გავრცელებული განცხადებების ნამდვილობის გადასამოწმებლად მიიღო იმდენად არასაკმარისი და არაგონივრულად მცირე ზომები, რომ აღნიშნული ვერ ჩაითვლება მოპასუხეთა მიერ სათანადო გულისხმიერების გამოჩენად, რასაც შეეძლო მათი ქმედებისათვის აშკარა და უხეში გაუფრთხილებლობის კვალიფიკაცია გამოერიცხა.

50. საკასაციო პალატა აქაც მოიშველიებს ევროსასამართლოს განმარტებას მასზედ, რომ მოკვლევის დანიშვნა, მისი შედეგებისთვის დალოდების გარეშე, არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს სათანადო გულისხმიერების გამოჩენის სტანდარტის დაცვის მცდელობად (იხ. ჯიშკარიანი საქართველოს წინააღმდეგ (JISHKARIANI v. GEORGIA) §61, საჩივარი N 18925/09, 20 სექტემბერი 2018).

51. ამდენად, პალატა მიიჩნევს, რომ განმცხადებლები მოსარჩელის მიმართ ბრალდებების გავრცელებისას, მოქმედებდნენ დაუდევრობით. მათ გადასცეს მიღებული ინფორმაცია მისი სიზუსტის გადამოწმების გონივრული ძალისხმევის გარეშე. შესაბამისად, განმცხადებლებმა იცოდნენ, ან უნდა სცოდნოდათ, რომ არ გააჩნდათ მოსარჩელის მიმართ თავიანთ განცხადებებში ასახული ბრალდებების საკმარისი ფაქტობრივი საფუძვლები, რის გამოც, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას მასზედ, რო მოსარჩელის საწინააღმდეგო განცხადებების გავრცელება მიზანმიმართულად ხორციელდებოდა იმგვარად, რომ არ საბუთდებოდა არსებული განცხადებების გავრცელებისათვის გონივრული საფუძვლის არსებობა.

52. საკასაციო სასამართლო, ყურადღებას მიაქცევს გამოხატვის თავისუფლების მნიშვნელობასა და მის გამოკვეთილ პრიორიტეტს რეპუტაციის დაცულობასა და გარკვეულ სხვა უფლებებთან მიმართებაში, თუმცა, აქვე აღნიშნავს, რომ გამოხატვის თავისუფლების დაცვის ფარგლებს გარეთაა ისეთი განცხადებები, რომელიც შეეხება საჯარო პირს მიმართ გაჟღერებულ უსაფუძვლო და სერიოზულ ბრალდებებს.

53. ასე მაგალითად, ერთ-ერთ საქმეზე, ევროპულმა სასამართლომ მომჩივანის (დეპუტატის) განცხადება მიუღებლად გამოაცხადა „აშკარა უსაფუძვლობის“ მოტივით, ვინაიდან, ბრალდების სერიოზული ხასიათი და ხარისხი, მომჩივანმა ვერავითარი საფუძვლით ვერ გაამყარა. დასახელებულ საქმეში, უნგრეთის პარლამენტის დეპუტატმა (სოციალისტური პარტიიდან) პარლამენტის სესიაზე განაცხადა, რომ ულტრა-მემარჯვენე ექსტრემისტული ჯგუფის საქმის გამოუძიებლობა გამოწვეული იყო „პასუხისმგებელი მინისტრის“ (ვინაობის დასახელების გარეშე) ლოიალური დამოკიდებულებით, რაც, თავის მხრივ განპირობებული იყო იმ ფაქტით, რომ მინისტრის მამა წარმოადგენდა შოვინისტური ულტრა-მემარჯვენე ორგანიზაციის Hungarista-ს (რომელიც დიდ სიმპათიას ამჟღავნებდა ნაციზმისადმი) წევრს. ეს განცხადება დეპუტატმა შემდეგ დაადასტურა სატელევიზიო გამოსვლის დროს, დაასახელა მინისტრის ვინაობაც. ეროვნულმა სასამართლოებმა, მიიჩნიეს, რომ საქმე შეეხებოდა ხელისუფლების ბოროტად გამოყენების სერიოზულ ბრალდებას, რომელიც დამტკიცებას საჭიროებდა, ხოლო, ამის დასადასტურებლად დეპუტატს არანაირი მტკიცებულება არ წარუდგენია (Keller v. Hungary, decision of 4 April 2006).

54. ამდენად, ზემოაღნიშნული მოხმობილი პრაქტიკისა და ევროკონვენციური სტანდარტის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოპასუხეების მიერ გაკეთებული განცხადებების სათანადო მტკიცებულებებით დაუდასტურებლობის პირობებში, ასეთი ფაქტის გავრცელება საჯარო პირის მიმართ, ვერ მიიჩნევა გამოხატვის თ–ის მაღალი სტანდარტის რეალიზებად და ვერც ისეთ ღირებულ მოსაზრებად, რომელსაც მოცემულ შემთხვევაში უპირატესი დაცვის ღირსი ინტერესი ექნებოდა, კონკრეტული საჯარო პირის თმენის ვალდებულებასა და რეპუტაციასთან მიმართებით.

55. რაც შეეხება კასატორების პრეტენზიას მოწმის სახით კონკრეტული პირების: ლ.ხ–ის, ნ.გ–სა და გ.ქ–იას დაკითხავზე უარის თქმის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 13 ივნისის, 06 ივლისისა და 29 ივლისის საოქმო განჩინებების ძალაში დატოვების თაობაზე, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 140-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მოწმედ შეიძლება იყოს ყოველი პირი, რომლისთვისაც ცნობილია რაიმე გარემოება საქმის შესახებ. ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, სასამართლოს შეუძლია უარი თქვას გამოძახებული მოწმის დაკითხვაზე ან არ გამოიძახოს იგი, თუ ცნობს, რომ გარემოებებს, რომელთა დასადასტურებლადაც იძახებენ მოწმეს, არა აქვთ რაიმე მნიშვნელობა საქმის არსებითად გადაწყვეტისათვის.

56. სსსკ-ის 102-ე მუხლის მესამე ნაწილის დანაწესით, კანონმდებელმა განსაზღვრა მტკიცებულებათა სათანადოობის გამოკვლევის წესი და დაადგინა, რომ საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

57. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო პალატის შეფასებას მასზედ, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოების (ორგანიზაციის მიერ გამოქვეყნებული დასკვნები და შეფასებები გაკეთებული იყო ორგანიზაციის საქმიანობის ფარგლებში მოპოვებული ინფორმაციის შედეგად, რაც ცალსახად გამორიცხავდა მოპასუხეების მიერ აშკარა და უხეში დაუდევრობის გამოჩენას) დასადასტურებლად, მოწმე ლ.ხ–ის ჩვენება რელევანტურად ვერ მიიჩნევა, რამეთუ მოპასუხეებს არსებული გარემოება უნდა ედასტურებინათ სათანადო მტკიცებულებების წარმოდგენით, რაც ვერ ჩანაცვლდება მოწმის ჩვენებით. ამასთან, საკასაციო პალატამ უკვე იმსჯელა და მიიჩნია, რომ ცილისმწამებლური განცხადებების გავრცელებისას, განმცხადებლებს არ მიუთითებიათ ინფორმაციის გადამცემის როლში მოქმედებაზე და ინფორმაციის სხვა წყაროებიდან მიღებაზე. დადგენილია ის გარემოებაც, რომ გარკვეული განცხადებების გავრცელებისას, მოპასუხეებმა თავი წარმოაჩინეს როგორც ამ ინფორმაციაზე პირდაპირი წვდომის მქონე პირებად და ამ ვითარებაში, თავიანთ განცხადებებზე პირდაპირი პასუხისმგებლობა გააჩნდათ (ვრცლად იხ. 37-ე აბზაცი). მხარეთა შორის უდავო ფაქტებისა და მოვლენათა განვითარების ქრონოლოგიის გვერდის ავლით კი, შეუძლებელია მარტოოდენ მოწმე ლ.ხ–ის ჩვენების საფუძველზე, საპირისპირო გარემოების დამტკიცების შესაძლებლობა. გარდა ამისა, პალატა მიიჩნევს, რომ მოწმე ლ.ხ–ის ჩვენება ვერც მოპასუხეთა დაუდევარი ქმედების გამოსარიცხად მიიჩნევა რელევანტურად, რამეთუ საქმის მასალებში არაფერი მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ განმცხადებლებს არ ჰქონდათ ეფექტური შესაძლებლობა, მოეპოვებინათ რელევანტური მტკიცებულებები თავიანთი ბრალდებების დასადასტურებლად. ასეც რომ არ იყოს, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილია და საკასაციო პალატის მიერ გაზიარებულია, რომ მოსარჩელე „კერძო პირის“ სტატუსში ექცევა, შესაბამისად, დასახელებული კრიტერიუმი (განცხადებული ფაქტის მცდარობა მოპასუხისათვის წინასწარ იყო ცნობილი ან მოპასუხემ გამოიჩინა აშკარა და უხეში დაუდევრობა) სპეციალური კანონის მე-13 მუხლის ფარგლებში შეფასებას არ ექვემდებარება. აღნიშნულის მიუხედავად, საკასაციო პალატამ იმსჯელა ამ საკითხზეც და მიიჩნია, რომ განცხადებების გავრცელებისას, მოპასუხეები მოქმედებდნენ დაუდევრობით; მათ გადასცეს მიღებული ინფორმაცია მისი სიზუსტის გადამოწმების გონივრული ძალისხმევის გარეშე. შესაბამისად, ყველა ის გარემოება, რის დადასტურებასაც მოპასუხეები მოწმე ლ.ხ–ის ჩვენების საფუძველზე ცდილობდნენ, გამოკვლეულია, ხოლო სამართლებრივი შეფასებისათვის, მოწმის ჩვენება ვერ გახდება საკმარისი საფუძველი საკასაციო პრეტენზიების დასაბუთებულად მიჩნევისთვის.

58. საკასაციო პალატა ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორების განმარტებას მასზედ, რომ საქმისათვის რელევანტური ინფორმაციის მოწოდება შეეძლოთ ნ.გ–სა და გ.ქ–იასაც, რომელთა მოწმედ დაკითხვაზეც ასევე დაუსაბუთებლად ეთქვათ უარი. ამ მიმართებით, პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ, ნ.გ–ს დაკითხვაზე უარის თქმა დაასაბუთა იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ რადგანაც ნ.გ–ს მესამე პირისგან ჰქონდა მიღებული ინფორმაცია და ეს ჩანაწერი არსებობდა (იგულისხმება ინტერვიუ), შესაძლებელი იყო უშუალოდ ამ ჩანაწერის წარმოდგენა და საქმეზე დართვა; რაც შეეხება გ.ქ–იას მოწმის სახით დაკითხვას, სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია მხარის მითითება მასზედ, რომ ის ერთ-ერთი ყოფილი თანამდებობის პირი იყო და მას შეიძლება ჰქონოდა რაიმე ინფორმაცია. პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითებით, სადავო საკითხებს წარმოადგენდა ელექტროენერგიის საფასურის სავარაუდო გაძვირებასთან მოსარჩელის კავშირი და აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები გ.ქ–იას როგორ უნდა დაედგინა ანდა გამოეკვლია, სასამართლოსთვის გაურკვეველი იყო. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დასახელებულ მოტივაციას და მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო პალატის დასკვნას მასზედ, რომ არ არსებობდა გასაჩივრებული საოქმო განჩინების გაუქმების საფუძველი.

59. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას მასზედ, რომ არ დასტურდება მოსარჩელისათვის მორალური ზიანის მიყენების ფაქტი, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სსკ-ის მე-18 მუხლი იცავს პიროვნების პატივს, ღირსებას, საქმიან რეპუტაციას. პატივი პიროვნების ობიექტური საზოგადოებრივი შეფასებაა, რომელიც განსაზღვრავს საზოგადოების დამოკიდებულებას პიროვნების მიმართ; ღირსება ამ პიროვნების მიერ საკუთარი საზოგადოებრივი მნიშვნელობის შეფასებაა, ხოლო, საქმიანი რეპუტაციის ქვეშ იგულისხმება საზოგადოების მიერ პირის პროფესიული თუ სხვა საქმიანი თვისებების შეფასება (იხ. სუსგ Nას-448-775-05, 01.12.2005 წ.). სადავო გამონათქვამების გავრცელებისას, ფიზიკური პირის მიმართ ზიანი არაქონებრივი სახით, სწორედ პირის პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის შელახვით არის გამოვლენილი. უზენაესი სასამართლოს განმარტებით, არაქონებრივი ურთიერთობები, თავისთავად, მოკლებულია რა ეკონომიკურ შინაარსს და მას არ გააჩნია ღირებულება, ამ ზიანის დამტკიცებისათვის სპეციალური კანონით დაცული უფლების დარღვევაც საკმარისია (იხ. სუსგ საქმეზე №ას-1477-1489-2011, 03.04. 2012წ.). განსახილველ შემთხვევაში, რამდენადაც დადგინდა, რომ სადავო განცხადებებმა ზიანი მიაყენა მოსარჩელის პატივს, ღირსებასა და საქმიან რეპუტაციას, სსკ-ის მე-18 მუხლისა და 413-ე მუხლების საფუძველზე, სახეზეა მოპასუხეთათვის მორალური ზიანის სახით, ფულადი თანხის დაკისრების წინაპირობა. ამასთან, პალატის მოსაზრებით, დაკისრებული თანხის ოდენობა დარღვეული უფლების დაცვის მიზნის პროპორციულია.

60. გარდა ზემოაღნიშნულისა, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორების არგუმენტს მასზედ, რომ მოპასუხეები ვერ დაავალდებულებენ ტელევიზიებს დაუთმონ საეთერო დრო განცხადებების გასაკეთებლად, რაც შეუძლებელს ხდის სასამართლოს მიერ დაკისრებული ქმედებების შესრულებას. აღნიშნულთან დაკავშირებით პალატა პირველ რიგში მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ პირის პატივის, ღირსების, საქმიანი რეპუტაციის ან პირადი ცხოვრების საიდუმლოების შემლახველი ცნობები გავრცელებულია მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით, მაშინ მათი უარყოფაც უნდა მოხდეს ამავე საშუალებებით. თუ ამგვარ მონაცემებს შეიცავს ორგანიზაციის მიერ გაცემული საბუთი, მაშინ ეს საბუთი უნდა შეიცვალოს და ამის შესახებ ეცნობოს დაინტერესებულ პირებს. „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-17 მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, ცილისწამებასთან დაკავშირებით მოპასუხეს შეიძლება დაეკისროს სასამართლოს მიერ დადგენილი ფორმით ცნობის გამოქვეყნება სასამართლოს გადაწყვეტილების შესახებ. ამასთან, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სასამართლო ახორციელებს რა სახელმწიფო ხელისუფლების განსაკუთრებულ ფუნქციას – მართლმსაჯულებას, სახელმწიფოს სახელით მიღებული გადაწყვეტილებების კანონიერ ძალაში შესვლა გულისხმობს მის უპირობო და სავალდებულო შესრულებას. აღსანიშნავია, რომ „სამართლიანი სასამართლოს“ უფლება მოიცავს არამარტო სასამართლოსადმი მიმართვის, საქმის საჯარო და სამართლიანი განხილვის, საკითხის გონივრულ ვადებში გადაწყვეტის უფლებებს, არამედ გადაწყვეტილების აღსრულების უფლებასაც. სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულების უფლება, როგორც „სამართლიანი სასამართლოს“ უფლების ელემენტი, დაცული და აღიარებულია საქართველოს კონსტიტუციის 62-ე მუხლით, რომლის მიხედვითაც სასამართლოს გადაწყვეტილება გამოაქვს საქართველოს სახელით. სასამართლოს აქტები შესასრულებლად სავალდებულოა და სასამართლოს გადაწყვეტილების შეუსრულებლობა ან მისი შესრულებისთვის ხელის შეშლა ისჯება კანონით.

61. პალატა აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის 1-ლი მუხლის მიხედვით, მაღალი ხელშემკვრელი მხარეები ყველასათვის თავიანთი იურისდიქციის ფარგლებში უზრუნველყოფენ ამ კონვენციის I კარში განსაზღვრულ უფლებებსა და ვალდებულებებს. სიტყვაში - „უზრუნველყოფენ“, პრეცედენტული სამართლის მიხედვით განიმარტება არა მხოლოდ სახელმწიფოს ნეგატიური ვალდებულებანი, არ ხელყოს კონვენციური უფლებანი, არამედ ასევე, პოზიტიური ვალდებულებანი, დაიცვას უფლებანი და თ–ანი, მათ შორის მესამე პირების მიერ დარღვევის შემთხვევაში. დაცვაში იგულისხმება რეალური, ეფექტური დაცვა შესაბამისი ინსტიტუტებისა და პროცედურების საშუალებით. სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულების ერთ-ერთი ასპექტია, უზრუნველყოს საკანონმდებლო და ადმინისტრაციული საფუძველი მე-8 მუხლით დაცული უფლების რეალიზაციისათვის. პრეცედენტული სამართლის თანახმად, გამოხატვის თავისუფლება წარმოადგენს დემოკრატიული საზოგადოების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საფუძველს და ერთ-ერთ ძირითად პირობას მისი პროგრესისა და თითოეული ინდივიდის თვითრეალიზაციისათვის. მე-10 მუხლის შესაბამისად, გამოხატვის თავისუფლება ექვემდებარება გამონაკლისებს, რომლებიც უნდა განიმარტოს მკაცრად, თუმცა რაიმე სახის შეზღუდვის საჭიროება დამაჯერებლად უნდა დასაბუთდეს. ზედსართავი სახელი „აუცილებელი“, 10.2 მუხლის მნიშვნელობით, გულისხმობს „გადაუდებელი სოციალური საჭიროების“ არსებობას. ხელშემკვრელ სახელმწიფოებს გააჩნიათ დისკრეციული უფლებამოსილების გარკვეული ფარგლები ამგვარი საჭიროების არსებობის შესაფასებლად, თუმცა ეს მჭიდროდ არის დაკავშირებული ევროპულ ზედამხედველობასთან, რომელიც ეხება როგორც კანონმდებლობას, ისე კანონმდებლობის საფუძველზე მიღებულ გადაწყვეტილებებს, თუნდაც ისინი დამოუკიდებელი სასამართლოს მიერ იყოს გამოტანილი. სასამართლომ უნდა განიხილოს სადავო ჩარევა მთლიანი საქმის კონტექსტის ჭრილში და დაადგინოს, იყო თუ არა ის „ლეგიტიმური მიზნის თანაზომიერი“ და რამდენად „სათანადო და საკმარისია“ ეროვნული ხელისუფლების ორგანოების მიერ აღნიშნული ჩარევის დასაბუთებისათვის მოყვანილი მიზეზები. სასამართლომ უნდა გადაამოწმოს და დარწმუნდეს, რომ ეროვნული ხელისუფლების ორგანოებმა გამოიყენეს სტანდარტები, რომლებიც შეესაბამებოდა მე-10 მუხლით განსაზღვრულ პრინციპებს და დაეყრდნენ შესაბამისი ფაქტების მისაღებ შეფასებას („ჰენდისაიდი გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ“ (1976 წლის 7 დეკემბერი, სერია A, N24), „სტოლი შვეიცარიის წინააღმდეგ“ ([დიდი პალატა] N 69698/01, § 101, ECHR 2007-V), „ცხოველთა უფლებების დამცველები გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ“ [დიდი პალატა] N 48876/08, §100, ECHR 2013).

62. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატამ უკვე გაიზიარა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნა მასზედ, რომ მოსარჩელემ დაძლია „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი მტკიცების ტვირთი. კერძოდ, წარმოადგინა კანონით გათვალისწინებული მტკიცებულებები და დაადასტურა მოპასუხეთა მიერ, მის შესახებ გავრცელებული განცხადებების ცილისმწამებლური შინაარსი, ხოლო, მოპასუხემ ვერ წარმოადგინა საპირწონე მტკიცებულება, რომელიც მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ არგუმენტაციას ეჭვქვეშ დააყენებდა. პალატა მიიჩნევს, რომ მოპასუხეთა მიერ გავრცელებული ცილისმწამებლური გამონათქვამები, თავისი შინაარსის გათვალისწინებით, წარმოადგენდა მოსარჩელის პირად უფლებებზე თავდასხმას, შესაბამისად, სახეზეა მოსარჩელის კანონიერი ინტერესების მიზანმიმართული დაზიანება.

63. ამრიგად, მიუხედავად იმისა, რომ გამოხატვის თავისუფლებას გააჩნია უდიდესი მნიშვნელობა დემოკრატიული და სამართლებრივი სახელმწიფოს არსებობისა და ადამიანის თვითრეალიზაციის უზრუნველყოფის თვალსაზრისით, ის შეიძლება დაექვემდებაროს შეზღუდვას კანონმდებლობით გათვალისწინებული წესითა და ლეგიტიმური მიზნით. კერძოდ, „არც ერთი ადამიანის თავისუფლება არ შეიძლება ეფუძნებოდეს სხვისი თავისუფლების ხელყოფას. ამიტომ გამოხატვის თავისუფლების ზღვარიც სხვათა უფლებებია. ის არ სარგებლობს თავისთავადი უპირატესობით რომელიმე სხვა კონსტიტუციურ სიკეთესთან მიმართებით. მაშინ როდესაც ამ უფლებით შეუზღუდავად სარგებლობამ რეალური დარღვევის საფრთხე შეიძლება შეუქმნას ამა თუ იმ უფლებას, გამოხატვის თავისუფლებაც შეიძლება შეიზღუდოს და ესეც დემოკრატიის ერთი-ერთი მთავარი წესია“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2016 წლის 30 სექტემბრის №1/6/561,568 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე იური ვაზაგაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-44).

64. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა ასკვნის, რომ მოპასუხეთა გამოხატვის თავისუფლებაში ჩარევა გამომდინარეობს კანონმდებლობიდან, არის აუცილებელი დემოკრატიულ საზოგადოებაში და ემსახურება კანონიერ მიზანს - მოსარჩელის პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის დაცვის მიზანს. ამასთან, უფლებაში ჩარევის საშუალება, ჩარევის მიზანთან - ხელყოფილი უფლების დაცვასთან პროპორციულია, რადგან სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილი ჩარევა მინიმალური, თანაზომიერი, ეფექტიანი და აღსრულებადია.

65. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, ვინაიდან სახეზე არ არის საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 408.3-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ააიპ „ა.მ.“, ვ.უ–ძისა და ლ.ფ–ვას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 02 დეკემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: რევაზ ნადარაია

ლაშა ქოჩიაშვილი