27 ოქტომბერი, 2022 წელი,

საქმე №ას-527-2020 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

ვლადიმერ კაკაბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე,

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხეები) - ი.მ–ძე, ტ.მ–ძე

მოპასუხეთა კანონიერი წარმომადგენელი - თ.თ–ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - კ.მ–ძე

მესამე პირი - სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო (მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანო)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 15 ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - სამკვიდრო მოწმობის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, უძრავი ქონების წილის მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. 1986 წლის 10 იანვარს ლ.ა–ის (შემდეგში: მესაკუთრე, პირველი მოსარგებლე, პირველი მამკვიდრებელი) სახელზე გაცემული ორდერის საფუძველზე ქ.თბილისში, ......... კორპუსში მდებარე N75 ბინაში (შემდეგში: საცხოვრებელი ბინა, სადავო ბინა, სადავო ქონება, უძრავი ქონება) პირველ მამკვიდრებელთან ერთად ცხოვრობდნენ: მეუღლე, ი.მ–ძე (შემდეგში - მეორე მამკვიდრებელი) და შვილები - ზ.მ–ძე (შემდეგში - მესამე მამკვიდრებელი) და კ.მ–ძე (შემდეგში: მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე, მეოთხე მამკვიდრებელი).

2. 1992 წლის 22 ივლისს, ადგილობრივი თვითმართველობის ორგანოს წარმომადგენელსა და პირველ მამკვიდრებელს შორის სადავო ბინის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის (პრივატიზაციის) შესახებ ხელშეკრულება დაიდო.

3. საცხოვრებელ ბინაში პირველი მამკვიდრებლის (მოსარჩელის დედის) რეგისტრაცია 1999 წლის 19 ივნისიდან ფიქსირდება.

4. მეორე მამკვიდრებელი 2009 წლის 17 აპრილს გარდაიცვალა, ხოლო მესამე მამკვიდრებლის გარდაცვალების თარიღია 2013 წლის 21 აგვისტო.

5. მესამე მამკვიდრებლის პირველი რიგის მემკვიდრეები იყვნენ: დედა - პირველი მამკვიდრებელი, შვილები - ი.მ–ძე (შემდეგში - პირველი მოპასუხე ან პირველი კასატორი) და ტ.მ–ძე (შემდეგში - მეორე მოპასუხე ან მეორე კასატორი).

6. 2015 წლის 10 თებერვლის ხელშეკრულებით მოპასუხეებმა სადავო ქონებაზე მამის (მესამე მამკვიდრებელი) სამკვიდროდან მიღებული 2/9 წილი მოსარჩელეს (მეოთხე მამკვიდრებელი) მიჰყიდეს.

7. 2016 წლის 11 ოქტომბერს გარდაიცვალა პირველი მამკვიდრებელი, რომლის პირველი რიგის მემკვიდრეები იყვნენ: შვილი - მეოთხე მამკვიდრებელი (მოსარჩელე) და მოპასუხეები (შვილიშვილები).

8. პირველი მამკვიდრებლის დანაშთ ქონებაზე სამკვიდრო მოწმობები გაიცა, როგორც მოსარჩელის, ასევე, მოპასუხეების სასარგებლოდ (1/2-1/2 ნაწილზე).

9. მოპასუთა წინააღმდეგ მოსარჩელემ სასამართლოში სარჩელი შეიტანა, რომლითაც მოითხოვა:

9.1. ნოტარიუსის მიერ 2017 წლის 27 აპრილს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, სადავო ქონებაზე პირველი მამკვიდრებლის სახელზე რეგისტრირებული 7/9 წილიდან მოპასუხეთათვის მიკუთვნებული 7/18 წილის ½ ნაწილში;

9.2. მოპასუხეთა სახელზე სადავო ბინის რეგისტრირებული 7/18 წილიდან ½ ნაწილის - 7/36 წილის მესაკუთრედ ცნობა;

9.3. პირველი მამკვიდრებლის სახელზე რეგისტრირებული სადავო ბინის 7/9 წილიდან 21/36 წილის მესაკუთრედ ცნობა;

9.4. 2015 წლის 10 თებერვლის ხელშეკრულების ერთი მხრივ, მოსარჩელესა და, მეორე მხრივ, მოპასუხეებს შორის დადებულად ცნობა შემდეგი პირობით: 15 000 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ მოსარჩელეს გადაეცეს მოპასუხეთა საკუთრებაში აღრიცხული 2/9 წილი და პირველი მამკვიდრებლის სამკვიდრო მასიდან - მოპასუხეთა მიერ კანონით მისაღები სამემკვიდრეო წილი; მოსარჩელე ცნობილ იქნეს პირველი მამკვიდრებლის სამკვიდრო ქონებიდან მოპასუხეთა კუთვნილი წილის - 7/36-ის მესაკუთრედ;

9.5. საჯარო რეესტრის მონაცემებში ცვლილების შეტანა და სადავო ქონებაზე მოპასუხეთა ნაცვლად მათ სახელზე რეგისტრირებული 7/18 წილის მესაკუთრედ მოსარჩელის აღრიცხვა.

10. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 7 მარტის გადაწყვეტილებით:

10.1. სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

10.2. მოსარჩელე ცნობილ იქნა მოპასუხეთა სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული უძრავი ქონების 7/18 წილიდან ½ ნაწილის ანუ 7/36 წილის მესაკუთრედ;

10.3. მოსარჩელე ცნობილ იქნა უძრავ ქონებაზე პირველი მამკვიდრებლის სახელზე რეგისტრირებული 7/9 წილიდან 21/36 წილის მესაკუთრედ;

10.3. დადგინდა, რომ სადავო ქონებაზე მოსარჩელე უნდა აღირიცხოს მთლიანობაში 2/9-ის და 21/36 წილის გათვალისწინებით ჯამურად 29/36 წილის მესაკუთრედ, ხოლო დარჩენილი 7/36 წილი უნდა აღირიცხოს მოპასუხეთა თანასაკუთრებაში;

10.4. ბათილად იქნა ცნობილი 2017 წლის 27 აპრილს ნოტარიუსის მიერ გაცემული სამკვიდრო მოწმობა პირველი მამკვიდრებლის სახელზე რეგისტრირებული 7/9 წილიდან მოპასუხეთათვის მიკუთვნებული 7/18 წილის 1/2 ნაწილში;

10.5. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

11. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა.

12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2019 წლის 15 ნოემბრის გადაწყვეტილებით:

- მოპასუხეთა სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

- მოცემულ საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს 1.1., 1.2., 1.3. და მე-2 პუნქტები შეიცვალა და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული;

- სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

- მოსარჩელე ცნობილი იქნა მოპასუხეთა სახელზე რეესტრში რეგისტრირებული სადავო ქონების 14/36 (7/18) ნაწილიდან 6/36 ნაწილის მესაკუთრედ, შესაბამისად, მოსარჩელე უძრავი ნივთის 28/36 ნაწილის მესაკუთრედ აღირიცხა, ხოლო დარჩენილი 8/36 ნაწილი საკუთრების უფლებით თანაბარწილად აღირიცხა მოპასუხეთა საკუთრებად (თითოეული 4/36-4/36 წილზე).

12.1. სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო წინამდებარე განჩინების 1-8 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და შემდეგი დასკვნები ჩამოაყალიბა:

1). პრივატიზაციის მომენტისთვის მისი არასრულწლოვანების ფაქტისა და მშობლების საცხოვრებელი ადგილის (სადავო ბინა) გათვალისწინებით მოსარჩელე საცხოვრებელი ბინის ფაქტობრივი მფლობელი იყო, რაც საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის N107 დადგენილებით მას ამ ბინაზე პრივატიზაციის უფლებას წარმოუშობდა.

აქედან გამომდინარე, პრივატიზაციის ხელშკრულების საფუძველზე მოსარჩელემ საკუთრების უფლება უძრავი ნივთის ¼ წილზე მოიპოვა, რაც მოსარჩელის მამის, მეორე მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ 1/3 ნაწილად გარდაიქმნა.

2). ვინაიდან 2013 წლის 21 აგვისტოს უძრავი ქონების კიდევ ერთი თანამესაკუთრე, კერძოდ, მესამე მამკვიდრებელი გარდაიცვალა, სადავო ქონებაზე ამ უკანასკნელის წილისა და მისი პირველი რიგის მემკვიდრეთა რაოდენობის გათვალისწინებით, მესამე მამკვიდრებლის თითოეულ მემკვიდრეს საცხოვრებელი ბინის 1/9 ნაწილზე წარმოეშვა მემკვიდრეობის უფლება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, უძრავ ქონებაზე პირველი მამკვიდრებლის 1/3 წილს დაემატა მესამე მამკვიდრებლის სამკვიდროდან 1/9 წილი და მოსარჩელეს სადავო ქონების 4/9 ნაწილზე (1/9+3/9) წარმოეშვა საკუთრების უფლება, ხოლო მოპასუხეებმა (მესამე მამკვიდრებლის შვილები) ცალ-ცალკე უძრავი ქონების 1/9-1/9 ნაწილზე მოიპოვეს ეს უფლება.

3). რაკი 2015 წლის 10 თებერვლის ხელშეკრულებით მოპასუხეებმა სადავო ბინაზე მამის სამკვიდროდან მიღებული 2/9 წილი მოსარჩელეს მიჰყიდეს, აღნიშნული ბინის 5/9 ნაწილზე მოსარჩელის საკუთრების უფლება წარმოიშვა.

4). 2016 წლის 11 ოქტომბერს პირველი მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ სადავო ქონებაზე ამ უკანასკნელის წილზე, რომელიც გარდაცვალების დროისათვის მთლიანი ქონების 4/9 ნაწილს მოიცავდა, სამემკვიდრეო უფლებები წარმოეშვათ მის მემკვიდრეებს: მოსარჩელეს (პირველი მამკვიდრებლის შვილი) და მოპასუხეებს (პირველი მამკვიდრებლის შვილიშვილები).

პირველი მამკვიდრებლის დანაშთ ქონებაზე სამკვიდრო მოწმობები გაიცა, როგორც მოსარჩელის, ასევე, მოპასუხეთა სასარგებლოდ.

პირველი მამკვიდრებლის გარდაცვალების დროს უძრავ ნივთზე მისი საკუთრების უფლებისა (4/9 წილი) და ამ უკანასკნელის სამკვიდროზე მოსარჩელისა და მოპასუხეთა მემკვიდრეობის უფლების გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ სადავო ქონების 4/9-ის ½ ნაწილზე, ხოლო მოპასუხეებმა მთლიანი ნივთის 4/9 წილის ½ ნაწილზე მოიპოვეს საკუთრების უფლება. ამის შედეგად, უძრავ ქონებაზე მოსარჩელის საკუთრების უფლება 4/9-ის ½-ით გაიზარდა და 14/18 შეადგინა.

ზემოთ მოყვანილი მსჯელობის შედეგად სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ სადავო ბინაზე მოსარჩელის საკუთრების უფლება მოიცავდა არა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილ 29/36 ნაწილს, არამედ მთლიანი საცხოვრებელი ბინის 28/36 (14/18) ნაწილს, ხოლო მოპასუხეებს პირველი მამკვიდრებლის სამკვიდროდან სადავო ქონების 4/18 ნაწილზე (8/36 წილი) გააჩნდათ თანასაკუთრების უფლება.

13. სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს, შემდეგი დასაბუთებით:

13.1. მოცემულ შემთხვევაში, სარჩელის ფაქტობრივი საფუძველია, რომ სამკვიდრო ქონება ნოტარიუსმა არასწორად გაანაწილა, რადგან სადავო ბინის პრივატიზაციის შედეგად მოსარჩელეს ამ ბინიდან წილი მიეკუთვნა. აღნიშნული საკითხის შეფასებისას მხედველობაშია მისაღები ის გარემოება, რომ მოსარჩელემ სამკვიდრო მოწმობას ხელი მოაწერა, ე.ი. ამით ის დაეთანხმა მის მიერ სამკვიდრო ქონების 1/9 წილის ½ ნაწილის მიღებას, მიუხედავად იმისა, რომ უძრავი ქონების გარკვეულ ნაწილს სამკვიდრო ქონების შემადგენელად არ მიიჩნევდა.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ის) 1435.1 მუხლის თანახმად, სამკვიდროს მიღება ან მასზე ნაწილობრივ უარის თქმა, რაიმე დათქმით ან ვადით არ დაიშვება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პრივატიზების შედეგად სადავო ბინიდან წილის მიღების შესაძლებლობა მოსარჩელემ მას შემდეგ დაკარგა, რაც სამკვიდრო მოწმობას ხელი მოაწერა და სამკვიდრო ქონების 7/9 წილიდან ½ ნაწილის მიღება დაადასტურა.

13.2. თუკი მოსარჩელეს პრივატიზაციის შედეგად სადავო ბინის ნაწილზე უფლების მქონედ მივიჩნევთ, მაშინ მის მიმართ ვალდებულ პირად პირველი მამკვიდრებელი გვევლინება, რომელიც მოსარჩელის კუთვნილ წილს „უკანონოდ“ ფლობდა. პირველი მამკვიდრებელი პრივატიზაციის ხელშემკვრელი მხარე იყო, რომლის მიმართაც პრივატიზაციის პროცესის ყველა მონაწილეს მოთხოვნის უფლება გააჩნდა და იგი პირადად იყო ვალდებული, ისინი დაეკმაყოფილებინა. მითითებული ვალდებულება პირველი მამკვიდრებლის სიცოცხლეში მოქმედებდა, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი, ეს უფლება მოისპო.

საკუთრების უკანონოდ ფლობის საკითხს უფლებამონაცვლე ვერ ეყოლება, მოპასუხეებს ისეთი ხასიათის მოქმედება არ შეუსრულებიათ, რომელიც პირველი მამკვიდრებლის უკანონო მფლობელობას გააგრძელებდა.

13.3. საკასაციო საჩივრით შედავებულია თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 4 ოქტომბრისა და 29 ნოემბრის საოქმო განჩინებებიც, რომლებითაც საქმის წარმოების შეწყვეტისა და სარჩელის განუხილველად დატოვების შესახებ შუამდგომლობების დაკმაყოფილებაზე მოპასუხეებს უარი ეთქვათ. საკასაციო საჩივრის აღნიშნული ნაწილი შემდეგ ორ ძირითად არგუმენტზეა დაფუძნებული:

1). რაკი ნოტარიუსმა სამკვიდრო ქონება მხარეთა ნების შესაბამისად გაყო, მოსარჩელემ უძრავი ქონების ½ ნაწილის საკუთრებაში მიღებაზე ნება გამოხატა და თავისი ნების გამოვლენა სადავოდ არ გაუხდია, აქედან გამომდინარე არ არსებობს დავის საგანი.

2). ერთი მხრივ, სარჩელით მოთხოვნილია სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა, ხოლო, მეორე მხრივ, საკუთრების უფლების მოპოვების შესახებ აღიარებითი სარჩელია აღძრული. კონკრეტულ შემთხვევაში კი, აღიარებითი სარჩელის აღძვრის იურიდიული ინტერესი არ არსებობს, რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში - სსსკ-ის) 178.1 მუხლის „ლ“ ქვეპუნქტისა და ამავე კოდექსის 180-ე მუხლიდან გამომდინარე, სარჩელის განუხილველად დატოვების საფუძველია.

14. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 10 ივლისის განჩინებით, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, მოპასუხეთა საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

15. სსსკ-ის 391.5 მუხლის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმა განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

16. საკასაციო პალატის შეფასებით, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მოცემული დავის არსებითი კვლევის საგანი, კერძოდ: სადავო ბინის პრივატიზაციის შედეგად წარმოიშვა თუ არა ამ ბინაზე მოსარჩელის (კასატორი) საკუთრების უფლება.

ზემომითითებულ შეკითხვას სააპელაციო სასამართლომ დადებითი პასუხი გასცა, რისი დასაბუთებისთვის საჭირო არგუმენტები გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ამომწურავად წარმოადგინა. ასეთი დასკვნის საფუძველი შექმნა სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილად ცნობილმა რამდენიმე გარემოებამ, კერძოდ:

სადავო ბინის პრივატიზაციის მომენტში მოსარჩელის მშობლები ამ ბინის ფაქტობრივი მფლობელებს (კანონიერი მოსარგებლეები) წარმოადგენდნენ და მოსარჩელე იყო არასრულწლოვანი.

შექმნილ ფაქტობრივ მოცემულობაში სააპელაციო სასამართლომ სწორად მიუთითა საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის N107 დადგენილებაზე და სწორად განმარტა, რომ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) პრივატიზაციისას თანაბარი უფლებებით სარგებლობდნენ ის პირები, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლებს ან მათი ოჯახის წევრებს წარმოადგენდნენ.

ხსენებული ნორმატიული აქტი საცხოვრებელი სახლის (ბინის) არცერთ დამქირავებელს ან მისი ოჯახის წევრს პრივილეგირებულ მდგომარეობაში არ აყენებდა. შესაბამისად, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის დასახელებული დადგენილებით მინიჭებული უძრავი ნივთის საკუთრებაში მიღების უფლება ვრცელდებოდა დამქირავებელთან ერთად მცხოვრებ ოჯახის ყველა წევრზე. ამგვარი ხასიათის განმარტება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მრავალ განჩინებასა თუ გადაწყვეტილებაშია ჩამოყალიბებული.

„საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილების მე-5 პუნქტის საფუძველზე საკასაციო პალატამ არაერთ საქმეზე განმარტა, რომ: საცხოვრებელი სახლის (ბინის) პრივატიზაციისას თანაბარი უფლებებით სარგებლობდნენ ის პირები, ვინც წარმოადგენდნენ ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლებს ან მათი ოჯახის წევრებს. სწორედ ამიტომ, პრივატიზაციის უფლების მქონე ერთ-ერთ პირზე საკუთრების უფლების აღრიცხვა არ ნიშნავდა მასთან მცხოვრები ოჯახის წევრების მიერ საკუთრების უფლების მოპოვებაზე უარის თქმას (იხ. სუსგ, საქმე: №ას-1161-1107-2013, 29.05.2015; №ას-1169-1124-2016, 10.03.2017; №ას-213-202-2017, 10.07.2017; №ას-1607-2018, 29.06.2021; №ას-969-2021, 3.11.2021).

შედეგად, პრივატიზებულ ბინებზე საკუთრების უფლება მიეცემოდა ყველა იმ პირს, რომელსაც ბინის პრივატიზაციის დროისათვის საცხოვრებელ ფართობზე უფლება მოპოვებული ჰქონდა (ცხოვრობდა და ჩაწერილი იყო სადავო ბინაში) (იხ. სუსგ, საქმე: №ას-1108-1028-2014, 31.07.2018; №ას-1173-2018, 14.01.2020; №ას-1382-2021, 8.04.2021; №ას-969-2021, 3.11.2021).

ზემოთ დასახელებული ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც სსსკ-ის 407.2 მუხლიდან (სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება)) გამომდინარე საკასაციო პალატისთვის სავალდებულოა, შემდეგი დასკვნების ჩამოყალიბების საფუძველია, კერძოდ: მოსარჩელე სადავო ბინის ფაქტობრივი მფლობელი იყო, რამაც მას ამ ბინაზე პრივატიზაციის უფლება წარმოუშვა.

საცხოვრებელ ბინაზე პრივატიზაციის უფლების რეალიზაციამ კი, პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელისათვის სადავო ქონების ¼ წილზე საკუთრების უფლება წარმოშვა, რადგან სადავო არაა, რომ პირველ მამკვიდრებელთან და მოსარჩელესთან ერთად აღნიშნული ბინის მფლობელები იყვნენ მოსარჩელის მამა (მეორე მამკვიდრებელი ) და ძმა (მესამე მამკვიდრებელი).

რაკი 2009 წლის 17 აპრილს მეორე მამკვიდრებელი გარდაიცვალა, უძრავ ქონებაზე თითოეული მესაკუთრის ¼ წილის უფლება 1/3-ით შეიცვალა. ამასთან, ვინაიდან 2013 წლის 21 აგვისტოს უძრავი ქონების კიდევ ერთი თანამესაკუთრე, კერძოდ, მესამე მამკვიდრებელი გარდაიცვალა, სადავო ქონებაზე ამ უკანასკნელის წილისა და მისი პირველი რიგის მემკვიდრეთა რაოდენობის გათვალისწინებით, მესამე მამკვიდრებლის თითოეულ მემკვიდრეს საცხოვრებელი ბინის 1/9 ნაწილზე მემკვიდრეობის უფლება წარმოეშვა.

საკასაციო პალატა დამატებით მხედველობაში იღებს იმ გარემოებებს, რომ 2015 წლის 10 თებერვლის ხელშეკრულებით მოპასუხეებმა სადავო ბინაზე მამის სამკვიდროდან მიღებული 2/9 წილი მოსარჩელეს მიჰყიდეს; ასევე 2016 წლის 11 ოქტომბერს პირველი მამკვიდრებელიც გარდაიცვალა და ამ უკანასკნელის დანაშთ ქონებაზე სამკვიდრო მოწმობები გაიცა მოსარჩელისა და მოპასუხეთა სასარგებლოდ; შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად ჩათვალა, რომ მოსარჩელის საკუთრების უფლება მოიცავდა არა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილ 29/36 ნაწილს, არამედ მთლიანი საცხოვრებელი ბინის 28/36 (14/18) ნაწილს, ხოლო მოპასუხეებს პირველი მამკვიდრებლის სამკვიდროდან სადავო ქონების 4/18 ნაწილზე (8/36 წილი) გააჩნდათ თანასაკუთრების უფლება.

17. ზემოაღნიშნული დასაბუთების უარმყოფელ სათანადო არგუმენტაციას საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს. ასეთად ვერ გამოდგება კასატორთა მიერ იმ გარემოებაზე მითითება, რომ პრივატიზების შედეგად სადავო ბინიდან წილის მიღების შესაძლებლობა მოსარჩელემ მას შემდეგ დაკარგა, რაც სამკვიდრო მოწმობას ხელი მოაწერა და სამკვიდრო ქონების 7/9 წილიდან ½ ნაწილის მიღება დაადასტურა. გასათვალისწინებელია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, საუბარია, პირველი მამკვიდრებლის დანაშთი სამკვიდრო ქონების ½ ნაწილზე მოსარჩელის სასარგებლოდ სამკვიდრო მოწმობის გაცემაზე, რაც ამ უკანასკნელის მიერ სამკვიდროს დანარჩენი ნაწილის მიღებაზე უარის თქმის ტოლფას ქმედებად ვერ შეფასდება და ამდენად კასატორთა ეს არგუმენტიც უსაფუძვლოა.

18. კასატორთა პოზიციას ვერც ის არგუმენტი ასაბუთებს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნაზე პასუხისმგებელი სუბიექტი მხოლოდ პირველი მამკვიდრებელი იყო. ზემოთ უკვე განიმარტა, რომ შესაბამისი ნორმატიული აქტის საფუძველზე მოსარჩელე ბინაზე პრივატიზაციის უფლებით აღიჭურვა, რამაც სადავო ქონების შესაბამის წილზე მის მიერ საკუთრების უფლების მოპოვების მიზნით აღძრული სარჩელის წარმატება გამოიწვია ხოლო ეს მოთხოვნა ნივთის ყველა თანამესაკუთრის წინააღმდეგაა მიმართული.

19. პალატა უსაფუძვლოდ მიიჩნევს კასატორის მოსაზრებას მასზედ, რომ მოსარჩელის მიერ სანოტარო წესით სამკვიდროს მიღებისა და მის მიერ აღნიშნული ნების გამოვლენის შედავებაზე უარის პირობებში არ არსებობს დავის საგანი (დეტალურად იხ. წინამდებარე განჩინების მე-17 პუნქტის დასაბუთება). შესაბამისად, არც აღნიშნული მიზეზით საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ შუამდგომლობის გაზიარების საფუძველია გამოკვეთილი და მის დაკმაყოფილებაზე მოპასუხეებს სწორად ეთქვათ უარი.

მოცემულ შემთხვევაში, არც სარჩელის განუხილველად დატოვების საფუძველი არ გამოკვეთილა, რამდენადაც სარჩელში წარმოდგენილი მოთხოვნები ნათლად გვაუწყებს, რომ მოსარჩელე თავისი მიზნის მიღწევას (სადავო ქონების შესაბამისი წილზე საკუთრების უფლების მოპოვება), როგორც აღიარებითი, ასევე, მიკუთვნებითი მოთხოვნების წარდგენით შეეცადა, რაც სსსკ-ის 180-ე მუხლის საფუძველზე სარჩელის განუხილველად დატოვების შესაძლებლობას გამორიცხავს.

20. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. როგორც ზემოთ აღინიშნა, ანალოგიურ საკითხზე საკასაციო პალატის არაერთი განჩინება თუ გადაწყვეტილება არსებობს, რომლებთანაც წინამდებარე გადაწყვეტილება შესაბამისია.

21. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391.5 მუხლის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

22. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად. შესაბამისად საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს გაანალიზოს და განიხილოს კასატორის ძირითადი არგუმენტები (იხ. „ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ“, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

23. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, კასატორმა ვერ გააქარწყლა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, რის გამოც არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

24. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. შესაბამისად, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ი.მ–ძისა და ტ.მ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. თ.თ–ს (პ/ნ ........), როგორც ი.მ–ძისა (პ/ნ .......) და ტ.მ–ძის (პ/ნ .......) კანონიერ წარმომადგენელს დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე დ. თ–ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 500 ლარის (საგადახადო დავალება # 0, გადახდის თარიღი - 5.02.2020) 70% - 350 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : ვლადიმერ კაკაბაძე

ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე