საქმე №ას-633-2021 30 ნოემბერი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – ბ. ე. (კ.ზ–ა) ლ., უ. „ბ. ე. (კ.ზ–ა) ლ.ს ს.თ.ფ–ი“ (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – ო.ბ–ძე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილებები – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 08 აპრილის გადაწყვეტილება და იმავე სამართლოს 2021 წლის 14 აპრილის დამატებითი გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილებების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – უსაფუძვლო გამდიდრებით მიღებული თანხის უკან დაბრუნება, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. 1998 წლის მაისში ო.ბ–ძესა (შემდგომში - „მოპასუხე“) და „ს.მ.კ–ას“ შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლის მოქმედების ვადა 1 წლით განისაზღვრა. 1999 წლის 2 თებერვლის შეტყობინებით აღნიშნული ხელშეკრულება 2000 წლის 31 დეკემბრამდე გაგრძელდა (იხ. წერილები, ტ. 1, ს. ფ. 34-39).

2. 2000 წლის 27 დეკემბრის შეტყობინების საფუძველზე, მოპასუხესა და „ბ. ე. (კ.ზ–ა) ლ.ს“ (შემდგომში - „პირველი მოსარჩელე“) ფილიალს - „ბ. ე. (კ.ზ–ა) ლ.ს ს.თ.ფ–ს“ (შემდგომში - „მეორე მოსარჩელე“, „მოსარჩელე კომპანია“ ან „კომპანია“) (შემდგომში ერთობლივად - „მოსარჩელეები“ ან „კასატორები“) შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც 2001 წლის 1 იანვრიდან მოპასუხემ საქმიანობა განაგრძო კომპანიაში, ხოლო შრომითი ხელშეკრულების სტატუსი შეიცვალა უვადოდ მოქმედი ხელშეკრულებით. ამასთან, ხელშეკრულებით დადასტურებულია, რომ დასაქმებულის მიმდინარე თანამშრომლობა კომპანიასთან დაიწყო 1998 წლის 1 ივნისს (იხ. შეტყობინება და ხელშეკრულება, ტ.1, ს.ფ. 43-45).

3. მოპასუხესა და კომპანიას შორის არსებული 2014 წლის 10 დეკემბრის შეთანხმებით შეიცვალა შრომითი ხელშეკრულების პირობები და შედეგად, 2015 წლის 1 იანვრიდან იგი დასაქმდა უშუალოდ „ეს სი პი ექს (SCPX) პროექტის“ ფარგლებში, მარეგულირებელ ორგანოებთან ურთიერთობის ოფიცრის პოზიციაზე (იხ. შეტყობინება, დანართი, ამონაწერი ვებგვერდიდან, ტ.1, ს.ფ. 48-54).

4. 2007 წლის 27 ივლისს მოპასუხეს ელ-ფოსტის შეტყობინებით ეცნობა, რომ კომპანია იწყებს „დანაზოგის დაგროვების გრძელვადიან გეგმა საქართველოს“ კომპანიაში სრული განაკვეთით დასაქმებული ყველა თანამშრომლისთვის, რომელიც ძალაში შედის 2007 წლის იანვრიდან. ამასთან ეცნობა, რომ აღნიშნული ახალი ბენეფიტი დაეხმარებოდა მომავლისთვის დანაზოგების განხორციელებაში.

5. კომპანიის შინაგანაწესის („ბ. ე. (კ.ზ–ა) ლ.ს“ თანამშრომლებისათვის საქართველოში) 2.2. მუხლში განსაზღვრულია დახმარების მიღების უფლება, რომლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტასთან ერთად, თანამშრომელს შეუწყდება დახმარებებით სარგებლობის უფლება, რაც თითოეული დახმარების გაცემის წესის მიხედვით რეგულირდება. იგივე მუხლი ითვალისწინებს გასასვლელი დახმარების მიღების წესს, რომლის თანახმად: თუკი კომპანია იძულებულია მოშალოს თანამშრომელთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულება კომპანიის რეორგანიზაციის, გარეშე რესურსის გამოყენების ან ბიზნესის ლიკვიდაციის გამო, ასეთ თანამშრომელზე გავრცელდება გასასვლელი დახმარების ორი ფორმიდან ერთ-ერთი: ან კანონით გათვალისწინებული გასასვლელი დახმარება ან კომპანიის გადაწყვეტილებით გასაცემი გასასვლელი დახმარება. აღნიშნული შინაგანაწესი ითვალისწინებს დანაზოგის დაგროვების გრძელვადიან გეგმას, რომლის თანახმად, კომპანიიდან წასვლისას თანამშრომლისთვის ფაქტიურად გადახდილი თანხის რაოდენობა დამოკიდებული იქნება შენატანების სახეებსა და გეგმაში მონაწილეობის პერიოდზე (იხ. შინაგანაწესი, ტ. 4, ს. ფ. 23-66).

6. 2007 წლის 1 აპრილს ძალაში შევიდა გასასვლელი დახმარების გაცემის წესი (პროგრამა), რომლის მონაწილეც გახდა მოპასუხე.

7. ,,დანაზოგის დაგროვების გრძელვადიანი გეგმის" პირობების თანახმად, კომპანია ყოველთვიური შენატანების საშუალებით თანამშრომელს უქმნიდა დანაზოგს. დანაზოგი იქმნებოდა შემდეგი პრინციპით: (1) კომპანია თანამშრომლის ძირითადი ხელფასის 4%-ის ოდენობით თანხას (რომელიც წარმოადგენდა დამატებით სარგებელს და არა - არსებული ხელფასიდან დაქვითულ თანხას) რიცხავდა სპეციალურად ამ მიზნით თანამშრომლისთვის გახსნილ ინდივიდუალურ ანგარიშზე (კომპანიის ფიქსირებული შენატანი); (2) სურვილის შემთხვევაში, თანამშრომელს შეეძლო გაეზარდა დანაზოგის ოდენობა და დამატებით შეეტანა თანხა საკუთარ ინდივიდუალურ ანგარიშზე (ამგვარი დამატებითი თანხა შეიძლება ყოფილიყო მისი ძირითადი ხელფასის 1%-დან 8%-მდე, რომლის ჩამოჭრაც ხდებოდა ხელფასიდან); (3) თანამშრომლის მიერ დამატებით განხორციელებული ნებაყოფლობითი შენატანის შემთხვევაში, კომპანია აკეთებდა თანამშრომლის ნებაყოფლობითი შენატანის თანხვედრას, ანუ თანამშრომლის ანგარიშზე რიცხავდა თანამშრომლის მიერ ნებაყოფლობით განხორციელებული შენატანის 50%-ს (კომპანიის დამატებითი შენატანი).

8. ,,დანაზოგის დაგროვების გრძელვადიანი გეგმის" პირობების თანახმად, მთავარი წესი გულისხმობს, რომ პირად ანგარიშზე დაგროვილ თანხაზე თანამშრომელს მხოლოდ კომპანიიდან წასვლისას მიუწვდება ხელი. ამასთან, გეგმაში მონაწილეობის პერიოდად ჩაითვლება უწყვეტად მუშაობის სრული წლები.

9. პროგრამის წესების თანახმად, თანამშრომლის ანგარიშზე დაგროვილი თანხის სრული ოდენობა თანამშრომელს გადაეცემა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ის პროგრამაში მონაწილეობდა 15 წელი ან თანამშრომელს შეუსრულდა 59 წელი. იმ შემთხვევაში, თუ პირი პროგრამაში მონაწილეობს 10 წელზე მეტი ვადით, თუმცა არაუმეტეს 14 წლისა (და, ამასთან, მას არ შესრულებია 59 წელი), ის სრულად მიიღებს მხოლოდ თავის ნებაყოფლობით შენატანს, ხოლო კომპანიის ფიქსირებული და კომპანიის დამატებითი შენატანიდან მას მხოლოდ 2/3 გადაეცემა (იხ. გასასვლელი დახმარების გაცემის წესი, ტ.1, ს. ფ. 97-111).

10. 2018 წლის 23 აპრილს მოპასუხეს წერილობით ეცნობა 2018 წლის 23 ივნისიდან მასთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ. 2018 წლის 07 მაისს მოპასუხეს ეცნობა, რომ კომპანიასთან მისი კონტრაქტი გაფორმდა 2001 წლის 1 იანვარს, ამ ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ შეტყობინება გადაეცა 2018 წლის 23 აპრილს. კონტრაქტის შეწყვეტა გამოწვეულია იმ პოზიციის გაუქმებით, რაზეც იყო დასაქმებული (იხ. შეტყობინება დანართით და წერილი, ტ.1, ს. ფ. 132-134).

11. კომპანიაში მიმდინარე რეორგანიზაციის საფუძვლით, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტისათვის კომპანიამ მოპასუხეს გადასცა „გასასვლელი დახმარება“. დახმარების სახით, მოპასუხემ კომპანიისაგან 2018 წლის 27 ივნისს მიიღო 114 192,45 ლარი, ხოლო 2018 წლის 2 ივლისს - 110 209,01 აშშ დოლარი (იხ. საგადახდო დავალებები, ტ. 1, ს. ფ. 120; ტ.4, ს. ფ. 14).

12. „ბ.პ. (ო.) ლ.ს“ - „ბ. გ. ს. ტ–ის“ სატრასტო აგენტის 2020 წლის 12 მარტის ამონაწერის თანახმად, სქემის შესაბამისად მიღებულმა შენატანებმა საბოლოოდ შეადგინა 110 209,01 აშშ დოლარი და გადახდა განხორციელდა 2018 წლის 2 ივლისს (ტ.2, ს.ფ. 181-192).

13. 2018 წლის 9 აგვისტოს ორგანიზაციის პენსიების ადმინისტრატორის ელ-ფოსტის შეტყობინებით დგინდება გრძელვადიანი დანაზოგის დაგროვების გეგმის ფარგლებში მოპასუხისათვის: წევრი - 54 390,15 აშშ დოლარი, კომპანია - 28 623,83 აშშ დოლარი, კომპანიის თანხვედრა - 27 195,03 აშშ დოლარი, ჯამში - 110 209,01 აშშ დოლარის ჩარიცხვა (იხ. ამონაწერი ელ-ფოსტიდან ტ. 1, ს. ფ. 114).

14. მოპასუხე შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის მომენტისათვის პროგრამაში 11 წლის მანძილზე იღებდა მონაწილეობას, ამასთან, მას ჯერ კიდევ არ შესრულებოდა 59 წელი, რის გამოც მისთვის გადასაცემი თანხის ოდენობა უნდა დაანგარიშებულიყო კომპანიის ფიქსირებული შენატანისა და კომპანიის დამატებითი შენატანის მხოლოდ 2/3-ის ოდენობით, რაც ჯამში 91 602,72 აშშ დოლარს შეადგენს.

15. მოსარჩელეებმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში მოპასუხის მიმართ და მოითხოვეს მოპასუხისათვის მეორე მოსარჩელის სასარგებლოდ 18 606,29 აშშ დოლარისა და 2018 წლის 2 ივლისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე აღნიშნული თანხის წლიური 3,8%-ის გადახდის დაკისრება.

16. მოსარჩელეთა განმარტებით, ვინაიდან მოპასუხე შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის მომენტისათვის პროგრამაში მხოლოდ 11 წლის მანძილზე მონაწილეობდა, ამასთან, მას ჯერ კიდევ შესრულებული არ ჰქონდა 59 წელი, მას უნდა მიეღო არა პირად ანგარიშზე პროგრამის ფარგლებში დაგროვილი თანხის სრული ოდენობა ანუ 110 209,01 აშშ დოლარი, არამედ: – (1) პროგრამის ფარგლებში მისი ნებაყოფლობითი შენატანი და (2) კომპანიის ფიქსირებული შენატანისა და კომპანიის დამატებითი შენატანის მხოლოდ 2/3, ჯამში, 91 602,72 აშშ დოლარი. აღნიშნულის ნაცვლად, მას შემთხვევით ჩაერიცხა თანხის სრული ოდენობა ანუ დამატებით 18 606,29 აშშ დოლარი.

17. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ:

17.1. თუ პირმა სახელშეკრულებო თუ სხვა ვალდებულების გარეშე გადასცა სხვას ესა თუ ის სიკეთე, საამისო საფუძვლების შემთხვევაშიც კი, ეს პრაქტიკულად ჩუქების (შემოწირულობის) შინაარსის შემცველია, რაც ცალმხრივი გარიგების სახეა და არ წარმოშობს მეორე მხარის სანაცვლო ვალდებულებებს. ჩუქება სრულიად სხვა საფუძვლით შეიძლება გახდეს სადავო, რაზეც სარჩელში საერთოდ არაფერია ნათქვამი. ამასთან, მოსარჩელე სადავო თანხას დანაზოგით დაგროვილად მიიჩნევს და, ამავდროულად, მისი კეთილი ნებითა თუ შეცდომით ზედმეტად გადახდის ფაქტსაც ვერ ასაბუთებს;

17.2. არადამაჯერებელია მოსარჩელის მხრიდან დაშვებული შეცდომის თუ შემთხვევით ზედმეტად გადახდის ვერსია, თუნდაც იმიტომ, რომ აღნიშნული საკითხი მან მხოლოდ და მხოლოდ მას შემდეგ (დიდი დაგვიანებით) დააყენა, როდესაც მოპასუხემ სარჩელი აღძრა მის მიმართ შრომითი დავის ფარგლებში სამსახურში აღდგენისა და სამსახურიდან უკანონოდ დათხოვნის შედეგად განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნით.

18. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 4 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხეს მეორე მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 18 606,29 აშშ დოლარის გადახდა; სარჩელი დარჩენილ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

19. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

20. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 8 აპრილის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეთა სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებული ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

21. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე გადაწყვეტილების 1-14 პუნქტებში მითითებული ფაქტები და ასევე ის გარემოება, რომ მოცემული საქმის მხარეებს შორის მიმდინარეობს სხვა სამოქალაქო დავა მათ შორის არსებული შრომითი ურთიერთობიდან გამომდინარე. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სხვა საქმეში წინამდებარე საქმის მოსარჩელე კომპანიას წარდგენილი აქვს შესაგებელი და შეგებებული სარჩელი. წარდგენილ 10.08.2018 წლის შესაგებელში კომპანია უთითებს, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის გამო, მან მოპასუხეს გადაუხადა გაცილებით მეტი ანაზღაურება, ვიდრე ეს საქართველოს შრომითი კანონმდებლობით არის დადგენილი, კერძოდ, კომპანიამ მოპასუხეს დაახლოებით 400 000 ლარზე მეტი გადაუხადა. ეს თანხა წარმოადგენდა გასასვლელ დახმარებას და გაიცა კომპანიის კეთილი ნების საფუძველზე. 23.09.2019 წლის შეგებებულ სარჩელში კომპანია მიუთითებს, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტის შედეგად მოპასუხეს გადაეცა „გასასვლელი დახმარების“ სახით, 110 209,01 აშშ დოლარი და 114 192,45 ლარი. „გასასვლელი დახმარების“ გაცემის წინაპირობას წარმოადგენდა მოპასუხესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა, რეორგანიზაციის საფუძვლით. კომპანიის მიერ 11.06.2019 წელს წარდგენილ შესაგებელშიც მითითებულია, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის გამო, კომპანიამ მოპასუხეს გადაუხადა გაცილებით მეტი ანაზღაურება, ვიდრე ეს საქართველოს შრომითი კანონმდებლობით არის დადგენილი, კერძოდ, კომპანიამ მოპასუხეს 400 000 ლარზე მეტი გადაუხადა. ეს თანხა წარმოადგენდა „გასასვლელ დახმარებას“ და მისი მნიშვნელოვანი ნაწილი გაიცა კომპანიის კეთილი ნების საფუძველზე. იმ შემთხვევაში, თუ დაკმაყოფილდება მოპასუხის მოთხოვნა შრომითი ურთიერთობის აღდგენის შესახებ, მან კომპანიას უნდა დაუბრუნოს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის გამო გაცემული თანხები, რადგან „გასასვლელი დახმარების“ მიღებაც და თანამდებობაზე დარჩენაც კონცეპტუალურად არათავსებადი ცნებებია, ერთდროულად ორივეს მოპასუხე ვერ მოითხოვს. 29.05.2018 წელს წარდგენილ შესაგებელში კომპანია მიუთითებს, რომ შრომითი კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების გარდა, „კომპანია“ საკუთარი კეთილი ნებით აპირებდა მოპასუხისთვის რეორგანიზაციის შედეგად მისი გათავისუფლების გამო დამატებით სარგებელი მიეცა (მაგ., წლიური პრემია, დახმარება ბანკთან მოპასუხის არსებული სასესხო ვალდებულების დაფარვის მიზნით, გრძელვადიანი დანაზოგების პროგრამაში მიმართული თანხები და სხვ.). ამგვარი დახმარების ჯამური ოდენობა დაახლოებით 400 000 ლარს უტოლდება. თუმცა, მოპასუხის მიერ აღძრული სარჩელი აღნიშნული ბენეფიტების გადახდას ყოველგვარ კანონისმიერ საფუძველს აცლის, ვინაიდან მოპასუხის მოთხოვნას შრომითი ურთიერთობის აღდგენა წარმოადგენს. შესაბამისად, მოპასუხის მოთხოვნის დაკმაყოფილება ავტომატურად გამორიცხავს „გასასვლელი დახმარებისა“ და სხვა ბენეფიტების მისთვის გადახდას. ამ ბენეფიტების მიღების უფლება მოპასუხეს მხოლოდ მოსარჩელის სასარგებლოდ გამოტანილი გადაწყვეტილების საფუძველზე ექნება (ტ.1, ს.ფ. 246-262).

22. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ შესრულების უკუმოთხოვნის საფუძვლიანობის შემოწმებისას დიდი მნიშვნელობა ენიჭება შემსრულებლისა და მიმღების სამართლებრივ ურთიერთმიმართებას. სსკ-ის 976-ე მუხლის მეორე ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, რომც არსებობდეს უსაფუძვლო გამდიდრების შემთხვევა, ბათილი გარიგების თუ ნებისმიერი საფუძვლით ვალდებულების არარსებობა, დაზარალებულს უკან დაბრუნების მოთხოვნა ვითომ-კრედიტორისაგან (მიმღები-შემძენი) არ შეუძლია, თუკი მიმღებს შეეძლო ევარაუდა, რომ შემსრულებელს სურდა გადაცემა.

23. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმის მასალებით დგინდება, რომ კომპანია მოპასუხის მიმართ სხვადასხვა დროს ახორციელებდა სხვადასხვა ბენეფიტებს. ამასთან, კომპანიის შინაგანაწესი ითვალისწინებდა დახმარების მიღების უფლებასა და გასასვლელი დახმარების მიღების წესს, შესაბამისად, მოპასუხეს გააჩნდა კანონიერი მოლოდინი კომპანიის მხრიდან თანხის ჩარიცხვის თაობაზე.

24. სააპელაციო პალატამ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელე კომპანიამ თანხის დაბრუნების თაობაზე დავა მას შემდეგ წამოიწყო, რაც მოპასუხემ შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე აღძრა სარჩელი. აღნიშნული სარჩელის ფარგლებში წარდგენილ შესაგებლებში კომპანია უთითებდა, რომ იგი საკუთარი კეთილი ნებით აპირებდა მოპასუხისათვის რეორგანიზაციის შედეგად მისი გათავისუფლების გამო დამატებითი სარგებლის მიცემას. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ აღნიშნული გარემოებები მეტად ამყარებდა მოპასუხის რწმენას, რომ თანხის ჩარიცხვა მის ანგარიშზე კომპანიის კეთილი ნების საფუძველზე განხორციელდა.

25. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა სსკ-ის 976-ე მუხლის მეორე ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტი და აღნიშნა, რომ ეს ნორმა გამოიყენება იმ შემთხვევაში, თუ შემსრულებელს შესრულებისას არ აინტერესებდა, არსებობდა თუ არა, შესრულების სამართლებრივი საფუძველი და მან, მიუხედავად ამისა, ვალდებულად ჩათვალა თავი განეხორციელებინა შესრულება. გამორიცხულია გადაცემულის უკან მოთხოვნა, როდესაც ვინმე კეთილი ნების საფუძველზე ახორციელებს სარჩოს გადახდას ან გაწეულ მომსახურებას ან სამუშაოს უფრო მეტი თანხის გადახდით ანაზღაურებს, ვიდრე ეს შეთანხმებული იყო მხარეთა შორის, მიუხედავად იმისა, რომ კანონი მას ამას არ ავალდებულებს. აღნიშნული ნორმის მიხედვით გამორიცხულია უკუმოთხოვნა, თუ შემსრულებელმა შესრულებისას იცოდა, რომ იგი ვალდებული არ იყო განეხორციელებინა შესრულება. კანონის ეს რეგულაცია კეთილსინდისიერების პრინციპიდან გამომდინარეობს. როდესაც შემსრულებელი ახორციელებს ურთიერთგამომრიცხველ ქცევას - ჯერ ნებაყოფლობით განახორციელებს და შემდეგ უკან მოითხოვს შესრულებულს, მიუხედავად იმისა, რომ მან იცოდა, რომ ვალდებული არ იყო შეესრულებინა, ასეთი ქცევა არამართლზომიერად მიიჩნევა.

26. სააპელაციო პალატის მითითებით, მიმღები ვარაუდობდა, რომ შემსრულებელს სურდა მისი განხორციელება, შესაბამისად, შესრულება უკან დაბრუნებას არ ექვემდებარება. განსხვავებული გარემოებები მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს, სახელდობრ, მან უნდა ადასტუროს, რომ თანხის გადაცემა არ მომხდარა კომპანიის კეთილი ნების საფუძველზე და ჩარიცხული თანხა არ წარმოადგენდა დახმარებას. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამგვარი მტკიცება მოსარჩელეს არ განუხორციელებია. მოსარჩელე, პირიქით, მხარეებს შორის არსებულ შრომით დავებში ადასტურებდა, რომ კომპანიის მხრიდან განხორციელდა ზედმეტი ოდენობის თანხის ჩარიცხვა კეთილი ნების საფუძველზე. საქმეში არ იყო წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება, რომელიც სააპელაციო პალატას მისცემდა ვარაუდის საფუძველს, რომ მოსარჩელე კომპანიის რომელიმე თანამშრომელმა, ან ფონდის ადმინისტრატორმა შეცდომა დაუშვა და შემთხვევით გადარიცხა სადავო თანხა.

27. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, კომპანიას უნდა გაეთვალისწინებინა, რომ მის მიერ განხორციელებული ბენეფიტებიდან გამომდინარე, მოპასუხის მიმართ განხორციელებული შესრულება ამ უკანასკნელის მხრიდან აღქმული იქნებოდა კეთილი ნების გამოხატვად, მით უფრო იმ პირობებში, როცა კომპანიის წარმომადგენლები უთითებდნენ სამომავლოდ მოპასუხისთვის კომპანიის მხრიდან დახმარების გაწევის თაობაზე.

28. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 14 აპრილის დამატებითი გადაწყვეტილებით მოსარჩელეებს მოპასუხის სასარგებლოდ დაეკისრათ ადვოკატის ხარჯის ანაზღაურება 1500 ლარის ოდენობით.

29. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებებზე მოსარჩელეებმა შეიტანეს საკასაციო საჩივარი, მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

30. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

30.1. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 976-ე მუხლის მეორე ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ნორმაში ის შინაარსი ჩადო, რაც მას არ შეიძლება ჰქონდეს. სააპელაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს შემსრულებლის მიერ ვალდებულების არარსებობის ცოდნაზე და, მიუხედავად ამისა, მაინც გადახდაზე. დასახელებული ნორმა კი შეფასების კრიტერიუმად იღებს არა აღნიშნულს, არამედ - იმას, ვარაუდობდა თუ არა მიმღები, რომ შემსრულებელს სურდა შესრულება;

30.2. მოპასუხე შრომითი ურთიერთობის ფარგლებში სარგებლობდა დაგროვების გეგმით. მას სადავოდ არ გაუხდია დაგროვილი დანაზოგის შემადგენლობა. კერძოდ, მოსარჩელემ წარმოადგინა დეტალური ინფორმაცია მოპასუხის ანგარიშზე დაგროვილი თანხის კომპონენტების და მათზე დარიცხული პროცენტის თაობაზე. ამ საკითხზე კვალიფიციური შეპასუხება მოპასუხეს არ წარმოუდგენია, მაშინ როდესაც მას ხელი მიუწვდებოდა გეგმის ელექტრონულ სისტემაში თავისი დანაზოგების შესახებ არსებულ ინფორმაციაზე ან უბრალოდ შეეძლო შეემოწმებინა დოკუმენტის არითმეტიკული სისწორე;

30.3. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არსებობდა თანხის უკან დაბრუნების გამომრიცხავი გარემოება (სსკ-ის 976-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტი). თუმცა, სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა აღნიშნული მუხლი და არასწორად მოახდინა ფაქტობრივი გარემოებების მისადაგება მასთან. სინამდვილეში სახეზე არ არის დაბრუნების გამომრიცხავი გარემოება;

30.4. მოპასუხეს ხელი ჰქონდა მოწერილი დაგროვებით გეგმაზე და იგი სრულად იცნობდა გეგმის პირობებს. გეგმის მიხედვით, კომპანიის დისკრეცია არ იყო დასაქმებულისთვის იმაზე მეტის მიცემა, ვიდრე მას გეგმის მიხედვით ეკუთვნის. გეგმაში მკაცრად იყო გაწერილი, რა შემთხვევაში რა ოდენობით თანხა გადაეცემოდა თანამშრომელს და ეს იმთავითვე ცნობილი იყო მოპასუხისთვის. შესაბამისად, მოსარჩელე, რომელიც არის გლობალური ქსელის ნაწილი, სადაც ერთი და იგივე რეგულაციები უნდა იყოს დაგროვებით სისტემაზე, არ იყო უფლებამოსილი გამოეჩინა კეთილი ნება და მოპასუხისათვის ზედმეტად გადაეხადა რაიმე თანხა დაგროვების გეგმის ფარგლებში. ის, რომ კომპანიას ამგვარი კეთილი ნების გამოჩენის შესაძლებლობა პროგრამის ფარგლებში არ გააჩნდა, ცნობილი იყო მოპასუხისათვის კომპანიასთან ურთიერთობის ყველა ეტაპზე, პროგრამაში ჩართვის დღიდან;

30.5. გეგმის ფარგლებში მოპასუხისთვის გახსნილი იყო შესაბამისი გვერდი, რომლის მომხმარებლის სახელი და პაროლი გადაცემული ჰქონდა მოპასუხეს და ნებისმიერ დროს შეეძლო შეემოწმებინა საკუთარი ბალანსი - თანხა, რომელიც მისთვის ხელმისაწვდომი გახდებოდა, თუკი იგი სამსახურს დატოვებდა შესაბამისი საფუძვლით. აღნიშნულ გვერდზე მისაღები თანხა მითითებული იყო სწორად. შესაბამისად, მოპასუხე ვერ ივარაუდებდა, რომ მოსარჩელეს სურდა იმაზე მეტის გადაცემა, ვიდრე ეს დაგროვებითი გეგმის წესებით იყო გათვალისწინებული;

30.6. მოპასუხემ ჯერ კიდევ კომპანიაში მუშაობის დროს სრულიად დაუსაბუთებელი სარჩელი აღძრა მოსარჩელის წინააღმდეგ. შესაბამისად, ყოველგვარ ლოგიკას არის მოკლებული, რომ მას ჰქონოდა კომპანიის მიერ ზედმეტი თანხის გადახდის მოლოდინი, განსაკუთრებით იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელეს დაგროვებით გეგმასთან მიმართებით მსგავსი უფლებამოსილება არ გააჩნდა, განსხვავებით გასასვლელი დახმარებისა, რა შემთხვევაშიც კომპანიას ჰქონდა მსგავსი უფლებამოსილება და სწორედ გასასვლელ დახმარებასთან დაკავშირებით გამოსახატ კეთილ ნებაზე იყო მითითებები კომპანიის შესაგებლებსა და შეგებებულ სარჩელში, რომელსაც ეყრდნობა კიდეც სააპელაციო სასამართლო;

30.7. არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ კომპანიის შინაგანაწესი ითვალისწინებდა დახმარების მიღების უფლებას და გასასვლელი დახმარების მიღების წესს, რის გამოც მოპასუხეს გააჩნდა კომპანიის მხრიდან თანხის ჩარიცხვის კანონიერი მოლოდინი. შინაგანაწესი მართლაც ითვალისწინებდა გასასვლელი დახმარების მიცემის წესს, თუმცა წინამდებარე საქმეზე სადავოა არა გადაცემული გასასვლელი დახმარება, არამედ - დაგროვების პროგრამა/გეგმა და მის ფარგლებში გაცემული თანხა, რომელსაც საერთო არ აქვს გასასვლელ დახმარებასთან. გასასვლელი დახმარება მხარეს მიეცემა ხელშეკრულების შეწყვეტის გამო და წარმოადგენს მთლიანად კომპანიის მიერ გადასახდელ თანხას, ხოლო დაგროვებითი პროგრამის თანხა წარმოადგენს შესაბამისი პროგრამის ფარგლებში დასაქმებულის მიერ დაგროვებული თანხის და კომპანიის მიერ განხორციელებული შენატანების ჯამს. გამომდინარე აქედან, არასწორია, რომ, რადგან შინაგანაწესი ითვალისწინებდა გასასვლელი დახმარების გაზრდილი ოდენობით გადახდას კომპანიის დისკრეციით, ამან მოპასუხეს გაუჩინა კომპანიის მხრიდან დაგროვების გეგმის ფარგლებში თანხის ზედმეტად ჩარიცხვის კანონიერი მოლოდინი, მით უმეტეს იმ პირობებში, როდესაც მოპასუხემ იცოდა, რომ მას ეს თანხა არ ეკუთვნოდა და კომპანიას მსგავსი დისკრეცია არ გააჩნდა. აღსანიშნავია, რომ მოპასუხის ცოდნა ამ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია. მოპასუხის განმარტებით, იგი 2006 წლიდან მოყოლებული კომპანიის მხრიდან განიცდიდა მუდმივ დისკრიმინაციასა და ჩაგვრას. მეტიც, მისი მტკიცებით, 2018 წელს მასთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტაც მის წინააღმდეგ გადადგმული დისკრიმინაციული ნაბიჯი იყო. ამ პირობებში შეუძლებელია მოპასუხეს ევარაუდა, რომ კომპანია მას საფუძვლის გარეშე გადაუხდიდა დამატებით დიდძალ ფულს;

30.8. სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის გათვალისწინების შემთხვევაში, თუ ერთ მხარეს მეორე მხარის სასარგებლოდ რაიმე ბენეფიტი განუხორციელებია, ეს ნიშნავს, რომ ამ მომენტში მეორე მხარეს წარმოეშვა მოლოდინი, რომ მომავალში გადაცემული ნებისმიერი თანხა, თუნდაც ზედმეტად გადახდილი, მას ეკუთვნის. მსგავსი მსჯელობა კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს საერთოდ სამოქალაქო ბრუნვას, უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტს და დამსაქმებელს უჩენს სტიმულს, არავითარი ბენეფიტი არ მისცეს დასაქმებულს;

30.9. სააპელაციო სასამართლოს აპელირება იმ ფაქტზე, რომ კომპანიამ უსაფუძვლო გამდიდრებიდან გამომდინარე სარჩელი აღძრა მას შემდეგ, რაც მოპასუხემ წამოიწყო შრომითი დავა კომპანიის წინააღმდეგ, არაკეთილსინდისიერი ქმედებაა. სასამართლოსთვის ცნობილია, რომ თანხის ზედმეტად გადახდის შესახებ კომპანიისთვის ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც მოპასუხემ დაიწყო შრომითი დავა კომპანიის წინააღმდეგ და კომპანიამ მტკიცებულებების შეგროვებისა და წარდგენის ეტაპზე აღმოაჩინა, რომ მოპასუხისთვის გადახდილი იყო თანხა ზედმეტად, საფუძვლის გარეშე. სწორედ ამის შემდეგ, კანონმდებლობით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადებში კომპანიამ მოპასუხის მიმართ აღძრა სარჩელი. აქედან გამომდინარე, ამ ფაქტის მოსარჩელის წინააღმდეგ რაიმე სახით გამოყენება ლახავს მხარის უფლებას სამართლიან სასამართლოზე და ეწინააღმდეგება დისპოზიციურობის პრინციპს;

30.10. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოლოდინი, რომ კომპანიას სურდა გადახდა, მოპასუხეს შეუქმნა კომპანიის მიერ მის შესაგებლებში ჩამოყალიბებულმა პოზიციამ. სსკ-ის 976-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული წინაპირობა - „მიმღებს შეეძლო ევარაუდა, რომ შემსრულებელს სურდა გადაცემა“, სახეზე უნდა იყოს მაშინ, როდესაც იგი შესრულებას მიიღებს. ანუ, დაბრუნება გამორიცხულია იმ შემთხვევაში, როდესაც მიმღებს მიღების დროს შეეძლო ევარაუდა, რომ შემსრულებელს სურდა გადაცემა. შესრულების მომენტში ვარაუდს/რწმენას მიმღებს ვერ ჩამოუყალიბებდა ის ფაქტები, რაც იმ დროს მომხდარი არ იყო. ზედმეტად გადახდილი თანხა მოპასუხეს ანგარიშზე ჩაერიცხა 2018 წლის 2 ივლისს. შესაბამისად, 2018 წლის აგვისტოსა და 2019 წლის ივნისში შეტანილი შესაგებლები ამ მსჯელობის ფარგლებში არარელევანტურია და მისი გამოყენება სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას უკანონოდ აქცევს;

30.11. მოპასუხის ვარაუდის შექმნის კონტექსტში რელევანტური შეიძლება იყოს მხოლოდ 2018 წლის 29 მაისის შესაგებელი. თუმცა, შეუძლებელია ამ დოკუმენტით მოპასუხეს ევარაუდა, რომ მოსარჩელე აპირებდა დაგროვებითი გეგმის ფარგლებში დამატებითი თანხის გადახდას. კომპანია უთითებდა, რომ იგი აპირებდა მოპასუხისთვის „დამატებითი სარგებლის მიცემას“. აღნიშნულში, პირველ რიგში, მოიაზრება გასასვლელი დახმარება. კომპანიამ მართლაც გამოიჩინა კეთილი ნება და მოპასუხეს თავისი დისკრეციის ფარგლებში გადაუხადა 114 192,45 ლარი ნაცვლად მაქსიმუმ ერთი თვის ანაზღაურებისა, რაც შეადგენდა 8440 ლარს (რადგან შეტყობინება გაგზავნილ იქნა 2 თვით ადრე, კომპანიას მხოლოდ 1 თვის ანაზღაურების ვალდებულება წარმოეშვა). სწორედ აღნიშნულს მიემართებოდა კომპანიის ნათქვამი, რომ ის აპირებდა გამოეჩინა კეთილი ნება და გარკვეული დამატებითი სარგებელი მიეცა მოპასუხისთვის. სხვაგვარი განმარტება შეუძლებელია, რადგან კომპანია კეთილი ნების შესახებ დაგროვებითი გეგმის ნაწილზე ვერ იტყოდა, ვინაიდან ოდენობა გეგმით მკაცრად იყო განსაზღვრული. შესაბამისად, ნათელია, რომ 2018 წლის 29 მაისის შესაგებლის გამო მოპასუხეს ვერ შეექმნებოდა ვარაუდი, რომ კომპანიას სურდა დანაზოგის გეგმის ფარგლებში თანხის ზედმეტად გადახდა;

30.12. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დადგენილ პრაქტიკასთან წინააღმდეგობაში მოდის სააპელაციო სასამართლოს დასაბუთება სადავო თანხის შეცდომით და შემთხვევით გადარიცხვის დამადასტურებელი მტკიცებულების წარმოდგენის თაობაზე (სუსგ №ას-1373-2019, 13 მარტი, 2020 წელი);

30.13. გადაწყვეტილების თანახმად, 2007 წლის 1 აპრილს ძალაში შევიდა გასასვლელი დახმარების გაცემის წესი (პროგრამა), რომლის მონაწილეც გახდა მოპასუხე. აღნიშნული მცდარი ფაქტობრივი გარემოებაა, რადგან 2007 წელს ძალაში შევიდა არა გასასვლელი დახმარების გაცემის წესი, არამედ - დანაზოგის დაგროვების გრძელვადიანი გეგმა. აღნიშნულ ორს შორის სხვაობა მნიშვნელოვანია, რადგან სასამართლომ სწორედ აღნიშნული აღრევის გამო დაასკვნა, რომ მოსარჩელე თანხას გასცემდა კეთილი ნების საფუძველზე;

30.14. მოპასუხეს უნდა დაეკისროს პროცენტის გადახდა უსაფუძვლოდ მიღებულ თანხაზე სსკ-ის 981-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მე-2 წინადადების საფუძველზე, რომლის თანახმად, ფულად ვალზე გადახდილ უნდა იქნეს პროცენტი. მოპასუხეს სასამართლოსთვის არ წარუდგენია მტკიცებულება, რომ მას მიღებული თანხისგან სარგებელი არ მიუღია და მისთვის შეუძლებელი იყო ამ თანხიდან სარგებლის მიღება.

31. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 10 ნოემბრის განჩინებით მოსარჩელეთა საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად სსსკ-ის 391.5. მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

32. საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილებების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეთა საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

33. საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში [სსსკ-ის 404.1 მუხლის პირველი წინადადება]. საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407-ე მუხლი]. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის განმარტებისა და ფაქტობრივი გარემოებების შეფასება-დადგენის თვალსაზრისით, კასატორებმა ნაწილობრივ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია წარმოადგინეს.

34. განსახილველ შემთხვევაში სადავოა კონდიქციური ვალდებულების გამომრიცხველი გარემოების არსებობის საკითხი.

35. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს პრეროგატივაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს (იხ. სუს-ს დიდი პალატის გადაწყვეტილება საქმე №ას-664-635-2016, 02 მარტი, 2017 წელი, §187).

36. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე მხარის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 385-ე მუხლი [ის, რაც ვალდებულების გარეშეა გადახდილი, შეიძლება უსაფუძვლო გამდიდრების შესახებ წესების მიხედვით უკან იქნეს მოთხოვილი] და 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი [პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ-კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში].

37. აღნიშნული სამართლებრივი ნორმის მიზნიდან გამომდინარეობს ერთმნიშვნელოვანი დასკვნა, რომ კონდიქციური ვალდებულების წარმოშობისათვის სახეზე უნდა იყოს ერთი პირის გამდიდრება მეორის ხარჯზე და ასეთი გამდიდრება მოკლებული უნდა იყოს სამართლებრივ საფუძველს, რომელიც ან თავიდანვე არ არსებობდა, ან შემდგომში მოიშალა. ამასთან, მნიშვნელობა არა აქვს იმ გარემოებას თუ რის შედეგად დადგა უსაფუძვლო გამდიდრების ფაქტი – თავად დაზარალებულის მოქმედების, გამდიდრებულის მოქმედების, თუ მესამე პირთა მოქმედების შედეგად ან განხორციელდა იგი მათი ნების საწინააღმდეგოდ. ასევე, არ აქვს მნიშვნელობა ამ სამართალურთიერთობაში მონაწილე სუბიექტთა ბრალეულობას, კეთილსინდისიერებასა და მათ მიერ განხორციელებული მოქმედებების მართლზომიერებასა თუ მართლწინააღმდეგობას. კონდიქციური ვალდებულების არსებობის სამართლებრივი საფუძვლით სარჩელის დასაკმაყოფილებლად მნიშვნელოვანია დადგინდეს მხოლოდ ობიექტური შედეგი, რაც გულისხმობს ერთი პირის მიერ მეორე პირის ხარჯზე რაიმე სამართლებრივი სიკეთის შეძენას (დაზოგვას) შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლის არსებობის გარეშე. ასევე, აუცილებელია, რომ გამდიდრება მოხდეს სხვის ხარჯზე, რის შედეგადაც ერთი პირის ქონების გაზრდა ხდება მეორე პირის ქონების შესაბამისი შემცირების ხარჯზე (იხ. სუსგ საქმე №ას-360-342-2015, 03 ივნისი, 2015 წელი).

38. განსახილველ შემთხვევაში სადავოა სააპელაციო სასამართლოს შეფასება, რომ სახეზეა სსკ-ის 976.2. მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შესრულების კონდიქციის გამომრიცხველი გარემოება – უსაფუძვლოდ მიღებული თანხის უკან დაბრუნების მოთხოვნა გამორიცხულია, თუ მიმღებს შეეძლო ევარაუდა, რომ შემსრულებელს სურდა გადაცემა.

39. უპირველესად, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ ზემოაღნიშნული ნორმის განმარტება (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების 25-ე პუნქტი) სცილდება მის შინაარსს [სსსკ-ის 393.2. მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი: სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი]. განსახილველი ნორმის სუბიექტია არა შემსრულებელი, არამედ - მიმღები. შესაბამისად, სსკ-ის 976.2. მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული მოთხოვნის გამომრიცხველი გარემოების დადგენისას მნიშვნელოვანია მხოლოდ მიმღების თვალსაწიერი და იმის დადგენა, შეეძლო თუ არა მას ევარაუდა შემსრულებლის მიერ თანხის გადაცემის ნება.

40. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის დარღვევით, მტკიცებულებათა არასათანადო შეფასების საფუძველზე დაადგინა შესრულების კონდიქციის გამომრიცხველი გარემოება, კერძოდ, მიმღები ვარაუდობდა, რომ შემსრულებელს სურდა მისი განხორციელება.

41. სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ [სსსკ-ის 105-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები].

42. ამრიგად, ქართული კანონმდებლობის მიხედვით, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არ აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. კანონი არ ახარისხებს მტკიცებულებათა სახეებს სანდოობის ხარისხის მიხედვით. მტკიცებულების ყველა სახე თანაბარი რანგისაა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით. თუმცა, შინაგანი რწმენის ჩამოყალიბებას საფუძვლად უნდა ედოს მტკიცებულებათა ობიექტური და სრული განხილვა. შესაბამისად, სასამართლო მტკიცებულებათა ყოველმხრივი შეფასების შედეგად თავად წყვეტს, თუ რომელი მტკიცებულებაა სარწმუნო და რომელ მათგანს უნდა დაეყრდნოს იგი. მტკიცებულების შეფასების მთავარი კრიტერიუმი ობიექტურობაა. მტკიცებულება ობიექტურად უნდა ასახავდეს ამა თუ იმ მოვლენას, ან/და ადასტურებდეს ამა თუ იმ ფაქტის არსებობას. შესაბამისად, აღნიშნულ მტკიცებულებაზე დაყრდნობით, ობიექტურად, ყოველი გონიერი ადამიანი ერთსა და იმავე დასკვნამდე უნდა მიდიოდეს (იხ. ქეთევან მესხიშვილი, ჰაგენლოხი / ალავიძე / ბაქაქური / ბერეკაშვილი / გასიტაშვილი / თოდუა / მესხიშვილი / ქათამაძე / ძლიერიშვილი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის კომენტარი (რჩეული მუხლები), GIZ, თბილისი, 2020, გვ. 544-545).

43. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი შესაგებლების არასწორი შეფასების საფუძველზე არასწორად დაასკვნა, რომ მოპასუხეს გაუმყარდა რწმენა კომპანიის მიერ კეთილი ნების საფუძველზე თანხის ჩარიცხვის თაობაზე.

44. პირველ რიგში, საკასაციო პალატა იზიარებს რა კასატორის მოსაზრებას, აღნიშნავს, რომ მიმღების ვარაუდი შემსრულებლის მიერ თანხის გადაცემის ნების არსებობის თაობაზე უნდა ჩამოყალიბდეს თანხის გადაცემის მომენტში შემსრულებლის მიერ უკვე განხორციელებული ქმედებების საფუძველზე. დადგენილია, რომ სადავო თანხის გადახდა განხორციელდა 2018 წლის 2 ივლისს (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების მე-12 პუნქტი). შესაბამისად, აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების დადგენის თვალსაზრისით რელევანტურია მხოლოდ 2018 წლის 29 მაისის შესაგებელი, რომელშიც კომპანია უთითებს, რომ შრომითი კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების გარდა, კომპანია საკუთარი კეთილი ნებით აპირებდა მოპასუხისთვის რეორგანიზაციის შედეგად მისი გათავისუფლების გამო დამატებით სარგებელი მიეცა (მაგ., წლიური პრემია, დახმარება ბანკთან მოპასუხის არსებული სასესხო ვალდებულების დაფარვის მიზნით, გრძელვადიანი დანაზოგების პროგრამაში მიმართული თანხები და სხვ.). ამგვარი დახმარების ჯამური ოდენობა დაახლოებით 400 000 ლარს უტოლდება. თუმცა, მოპასუხის მიერ აღძრული სარჩელი აღნიშნული ბენეფიტების გადახდას ყოველგვარ კანონისმიერ საფუძველს აცლის, ვინაიდან მოპასუხის მოთხოვნას შრომითი ურთიერთობის აღდგენა წარმოადგენს. შესაბამისად, ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილება ავტომატურად გამორიცხავს „გასასვლელი დახმარებისა“ და სხვა ბენეფიტების მისთვის გადახდას. ამ ბენეფიტების მიღების უფლება მოპასუხეს მხოლოდ მოსარჩელის სასარგებლოდ გამოტანილი გადაწყვეტილების საფუძველზე ექნება (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების 21-ე პუნქტი).

45. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მტკიცებულების გამოკვლევა უპირველესად გულისხმობს მისი შინაარსის სრულყოფილ შესწავლა-ანალიზს, ხოლო შემდეგ მისი იურიდიული ძალის (დამაჯერებლობის, სარწმუნოობის) შემოწმებას (იხ. სუსგ საქმე №ას-151-147-2016, 19 აპრილი, 2016 წელი).

46. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ზემოაღნიშნულ შესაგებელში კომპანია, პირიქით, გამორიცხავს საკუთარი კეთილი ნებით დამატებითი სარგებლის მიცემას, მიუთითებს რა მოპასუხის მიერ აღძრულ სარჩელზე, რომლის დაკმაყოფილება ავტომატურად გამორიცხავს „გასასვლელი დახმარებისა“ და სხვა ბენეფიტების მისთვის გადახდას. შესაბამისად, კომპანიის მიერ 2018 წლის 29 მაისის შესაგებელში ჩამოყალიბებული პოზიციის გათვალისწინებით, მოპასუხეს ვერ შეექმნებოდა ვარაუდი კომპანიის კეთილი ნების საფუძველზე თანხის ჩარიცხვის თაობაზე.

47. ამასთან, რაც უმთავრესია აღნიშნული დავის გადასაწყვეტად, განსახილველ საქმეში მოსარჩელე მხარე სადავოდ ხდის დანაზოგის დაგროვების გრძელვადიან გეგმაში მონაწილეობის შედეგად დაგროვილი თანხის და არა გასასვლელი დახმარების გადარიცხვის საფუძვლიანობას.

48. დადგენილია, რომ დანაზოგის დაგროვების გრძელვადიანი გეგმის პირობების თანახმად, კომპანია ყოველთვიური შენატანების საშუალებით თანამშრომელს უქმნიდა დანაზოგს (დეტალურად იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების მე-7-მე-9 პუნქტები). დადგენილია ისიც, რომ მოპასუხე შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის მომენტისათვის პროგრამაში 11 წლის მანძილზე იღებდა მონაწილეობას, ამასთან, მას ჯერ კიდევ არ შესრულებოდა 59 წელი, რის გამოც მისთვის გადასაცემი თანხის ოდენობა უნდა დაანგარიშებულიყო კომპანიის ფიქსირებული შენატანისა და კომპანიის დამატებითი შენატანის მხოლოდ 2/3-ის ოდენობით, რაც ჯამში 91 602,72 აშშ დოლარს შეადგენს (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების მე-14 პუნქტი).

49. მოპასუხე წარდგენილ შესაგებელში სასარჩელო მოთხოვნის გამოსარიცხად აღნიშნავს, რომ მას ანგარიშზე თანხა სამართლებრივი საფუძვლით, ჩუქების (შეწირულობის) საფუძველზე ჩაერიცხა, რასაც ვერ გაიზიარებს საკასაციო პალატა.

50. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ჩუქება [სსკ-ის 524-ე მუხლი: ჩუქების ხელშეკრულებით მჩუქებელი უსასყიდლოდ გადასცემს დასაჩუქრებულს ქონებას საკუთრებად მისი თანხმობით], ისევე როგორც შეწირულობა [სსკ-ის 528.1. მუხლი: მხარეებს შეუძლიათ დაადგინონ, რომ ჩუქების ხელშეკრულების ნამდვილობა დამოკიდებულია ამა თუ იმ პირობის შესრულებაზე ან განსაზღვრული მიზნის მიღწევაზე. ეს მიზანი შეიძლება იყოს საერთო-სასარგებლოც (შეწირულობა)] ეფუძნება მხარეთა ურთიერთთანხმობას, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობს. იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე მხარის მიერ თანხა ზედმეტად გადარიცხულია დანაზოგის დაგროვების გრძელვადიანი გეგმის ფარგლებში და, ამასთან, ამ თანხის გადარიცხვას საფუძვლად არ უდევს მოსარჩელის მიერ კეთილი ნების გამოჩენა, მოპასუხის მხოლოდ სურვილი ჩუქების (შეწირულობის) ფარგლებში ამ თანხის მიღებაზე ვერ ჩაითვლება კვალიფიციურ შედავებად.

51. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება კონდიქციური მოთხოვნის გამომრიცხველი გარემოების დადგენის ნაწილში არასწორია. შესაბამისად, სარჩელი უსაფუძვლოდ გადახდილი თანხის - 18 606,29 აშშ დოლარის მოპასუხისთვის დაკისრების თაობაზე უნდა დაკმაყოფილდეს.

52. რაც შეეხება მოსარჩელეთა მეორე სასარჩელო მოთხოვნას 2018 წლის 2 ივლისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 18 606,29 აშშ დოლარის წლიური 3,8%-ის გადახდის მოპასუხისთვის დაკისრების შესახებ, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს მისი დაკმაყოფილების საფუძვლები.

53. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოსარჩელე მხარის მიერ ზემოაღნიშნული სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად მითითებული სსკ-ის 411-ე მუხლის (ზიანის ანაზღაურება მიუღებელი შემოსავლისათვის) ნაცვლად, გამოყენებულ უნდა იქნეს სპეციალური ნორმა - 981-ე მუხლი, რომელიც ითვალისწინებს უსაფუძვლო გამდიდრებისას ზიანის ანაზღაურების წესს [სსკ-ის 981-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები: თუ მიმღებმა მიღებისას იცოდა, ან უხეში გაუფრთხილებლობის გამო მისთვის უცნობი იყო სამართლებრივი საფუძვლის ხარვეზის არსებობა და ამის შესახებ მოგვიანებით შეიტყობს, ან გადაცემის თაობაზე მოთხოვნა მიღებულია სასამართლო წარმოებაში, მაშინ მიმღებს ეკისრება პასუხისმგებლობა ხარვეზის თაობაზე ცნობების მიღების ან სასამართლო წარმოებაში გადაცემის დროიდან – 979-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების, 980-ე მუხლის, ასევე ქვემოთ მოყვანილი წესების საფუძველზე. თუ მიმღები არ იღებს სარგებელს, რომელიც მას შეეძლო მიეღო მეურნეობის სათანადოდ გაძღოლის შედეგად, მაშინ ანაზღაურების მოვალეობა ეკისრება იმ შემთხვევაში, თუ მას ბრალი მიუძღვის. ფულად ვალზე გადახდილ უნდა იქნეს პროცენტი. საგნიდან მიღებული შემოსავალი უნდა დაბრუნდეს].

54. ზემოაღნიშნული ნორმიდან გამომდინარეობს, რომ ფულად ვალზე მიმღების გამკაცრებული პასუხისმგებლობის (პროცენტის გადახდის) საფუძველი არსებობს მაშინ, როდესაც სახეზეა არაკეთილსინდისიერი უსაფუძვლო გამდიდრების მოვალე. თუმცა, განსახილველ საქმეში არ დადასტურებულა სამართლებრივი საფუძვლის ნაკლის არსებობის მიმართ მოპასუხის არაკეთილსინდისიერება, რის გამოც სარჩელი ამ ნაწილში არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

55. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს 2021 წლის 08 აპრილის გადაწყვეტილება და ამავე სასამართლოს 2021 წლის 14 აპრილის დამატებითი გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია და, შესაბამისად, არსებობს მისი გაუქმების სსსკ-ის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძველი [გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული]. საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები [სსსკ-ის 411-ე მუხლი]. ვინაიდან, მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს ამგვარი საფუძვლები და არ არის საჭირო მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა, საკასაციო პალატა უფლებამოსილია თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება.

56. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეთა სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, მოპასუხეს მეორე მოსარჩელის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 18 606,29 აშშ დოლარის გადახდა, ხოლო დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

57. იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მაშინ ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მოსარჩელეს მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნის იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არაუმეტეს დავის საგნის ღირებულების 4 პროცენტისა, ხოლო არაქონებრივი დავის შემთხვევაში – განსახილველი საქმის მნიშვნელობისა და სირთულის გათვალისწინებით, 2 000 ლარამდე ოდენობით [სსსკ-ის 53.1. მუხლი]. ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება აგრეთვე სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას [სსსკ-ის 53.2. მუხლი]. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც [სსსკ-ის 53.3. მუხლი].

58. განსახილველ შემთხვევაში დაკმაყოფილებულია დავის საგნის ღირებულების - 20 727,41 აშშ დოლარის (18 606,29 აშშ დოლარს + 2121,12 აშშ დოლარი (სსსკ-ის 41.1. მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, 18 606,29 აშშ დოლარის წლიური 3,8% - 707,04 აშშ დოლარი X 3)) 89,77% (18606,29 აშშ დოლარი).

59. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოსარჩელეებს სარჩელზე გადახდილი აქვთ სახელმწიფო ბაჟი 1661 ლარის ოდენობით (იხ. ტ. I, ს.ფ. 182), ნაცვლად 1842,64 ლარისა (დავის საგნის 3%-ის 621,82 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი (სარჩელის აღძვრის დღეს არსებული ოფიციალური გაცვლითი კურსის შესაბამისად 1 აშშ დოლარი = 2,9633 ლარს)). აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხეს მოსარჩელეთა სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 1654,14 ლარის გადახდა ამ უკანასკნელების მიერ სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად (1842,64 ლარის 89,77%), ხოლო ვინაიდან დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო მოსარჩელეებს სარჩელზე სახელმწიფო ბაჟი სრულად არ ჰქონდათ გადახდილი, მათ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროთ 181,64 ლარის გადახდა (1842,64 ლარს - 1661 ლარი).

60. საკასაციო სასამართლოში დამდგარი შედეგის გათვალისწინებით, სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, არ არსებობს სააპელაციო სამართალწარმოებისას სასამართლო ხარჯების მხარეთა შორის განაწილების საფუძველი.

61. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზე მოპასუხეს მოსარჩელეთა სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 3071,48 ლარის (მოსარჩელეთა მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 3421,50 ლარის (იხ. ტ. 5, ს.ფ. 258) 89,77%) გადახდა, ხოლო დანარჩენი უნდა დარჩეს სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილად. საბოლოო ჯამში, მოპასუხეს მოსარჩელეთა სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 4725,62 ლარის (3071,48 ლარი + 1654,14 ლარი) გადახდა ამ უკანასკნელების მიერ სარჩელზე და საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად.

62. მოსარჩელეები პირველი ინსტანციის სასამართლოში ითხოვდნენ მათ მიერ წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის მოპასუხისათვის დაკისრებას. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეთა წარმომადგენლების მიერ განხორციელებული იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ქმედებებისა და დავის საგნის ღირებულების გათვალისწინებით, სსსკ-ის 53.1. მუხლის შესაბამისად, მოპასუხეს მოსარჩელეთა სასარგებლოდ სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებული ნაწილის პროპორციულად უნდა დაეკისროს წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ასანაზღაურებლად 2205,54 ლარის გადახდა (დავის საგნის ღირებულების 4%-ის 829,1 აშშ დოლარის 89,77% - 744,28 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი (სარჩელის აღძვრის დღეს არსებული ოფიციალური გაცვლითი კურსის შესაბამისად 1 აშშ დოლარი = 2,9633 ლარს)).

63. რაც შეეხება მოპასუხის მოთხოვნას პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურების თაობაზე (იხ. ტ. I, ს.ფ. 245), აღნიშნულზე მითითებას არ შეიცავს საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი, ხოლო მოპასუხეს, სსსკ-ის 261-ე მუხლის შესაბამისად, არ მოუთხოვია დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანა. შესაბამისად, მოპასუხეს უარი უნდა ეთქვას მის მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოში სარჩელის დაუკმაყოფილებელი ნაწილის პროპორციულად გაწეული ხარჯის ანაზღაურებაზე (შედ. იხ. სუსგ საქმე №ას-920-870-2015, 09 ივნისი, 2016 წელი).

64. რაც შეეხება მოპასუხის მოთხოვნას საკასაციო ინსტანციაში წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურების თაობაზე, მართალია, მოპასუხე საკასაციო შესაგებელზე თავად აწერს ხელს და მის მიერ საკასაციო სასამართლოში სხვა საპროცესო მოქმედება არ განხორციელებულა, თუმცა მნიშვნელოვანია ის გარემოება, რომ მას წარმოდგენილი აქვს დასაბუთებული საკასაციო შესაგებელი და წარმომადგენლად მიუთითებს დავით ჯალაბაძეს, რომლის მიმართ გაცემული მინდობილობა ძალაშია. ამდენად, ვინაიდან სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, სსსკ-ის 53.1. მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელე მხარეს მოპასუხის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს ამ უკანასკნელის მიერ წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომლის დაკმაყოფილებაზეც მოსარჩელეებს უარი ეთქვათ ანუ მოსარჩელეებს უნდა დაეკისროთ 262,88 ლარის გადახდა (დავის საგნის 4%-ის 829,1 აშშ დოლარის 10,23% - 84,82 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი (საკასაციო შესაგებლის წარდგენის დღეს არსებული ოფიციალური გაცვლითი კურსის შესაბამისად 1 აშშ დოლარი = 3.0993 ლარს)). საბოლოო ჯამში, ურთიერთგაქვითვის შედეგად, მოპასუხეს მოსარჩელეთა სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს ამ უკანასკნელების მიერ წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის - 1942,66 ლარის (2205,54 ლარი - 262,88 ლარი) გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა

1. ბ. ე. (კ.ზ–ა) ლ–სა და უ.„ბ. ე. (კ.ზ–ა) ლ.ს ს.თ.ფ–ის“ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 08 აპრილის გადაწყვეტილება, ასევე, იმავე სამართლოს 2021 წლის 14 აპრილის დამატებითი გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება;

3. ბ. ე. (კ.ზ–ა) ლ–სა და უ. „ბ. ე. (კ.ზ–ა) ლ.ს ს.თ.ფ–ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

4. ო.ბ–ძეს უ. „ბ. ე. (კ.ზ–ა) ლ.ს ს.თ.ფ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისროს 18 606,29 აშშ დოლარის გადახდა;

5. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

6. ო.ბ–ძეს ბ. ე. (კ.ზ–ა) ლ–სა და უ. „ბ. ე. (კ.ზ–ა) ლ.ს ს.თ.ფ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისროს 4725,62 (ოთხი ათას შვიდას ოცდახუთი ლარი და სამოცდაორი თეთრი) ლარის გადახდა ამ უკანასკნელების მიერ სარჩელზე და საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად;

7. ო.ბ–ძეს ბ. ე. (კ.ზ–ა) ლ–სა და უ. „ბ. ე. (კ.ზ–ა) ლ.ს ს.თ.ფ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისროს 1942,66 (ათას ცხრაას ორმოცდაორი ლარი და სამოცდაექვსი თეთრი) ლარის გადახდა ამ უკანასკნელების მიერ წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ასანაზღაურებლად;

8. ბ. ე. (კ.ზ–ა) ლ–სა და უ. „ბ. ე. (კ.ზ–ა) ლ.ს ს.თ.ფ–ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ (ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაეკისროთ 181,64 (ას ოთხმოცდაერთი ლარი და სამოცდაოთხი თეთრი) ლარის გადახდა;

9. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი