საქმე №ას-187-2023 11 მაისი, 2023 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - შპს "ნ.პ.დ–ი" (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ზ.ხ–ა (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 20 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება, ქმედების განხორციელება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 7 ივლისის გადაწყვეტილებით ზ.ხ–ას (შემდეგში: მოსარჩელე, შემძენი, კრედიტორი) სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა. მოსარჩელის სასარგებლოდ შპს „ნ.პ.დ–ს“ (შემდეგში: მოპასუხე, მოვალე, აპელანტი ან კასატორი) 5 061, 66 (ხუთი ათას სამოცდაერთი ლარი და სამოცდაექვსი თეთრი) ლარის გადახდა დაეკისრა; მოპასუხეს დაევალა ქ. თბილისში ...... მისამართზე მდებარე, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ N103 ბინაზე დამონტაჟებული წყალსაწრეტი მილის შეკეთება.

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 20 დეკემბრის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა მოპასუხე საწარმოს სააპელაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩა მოსარჩელის სასარგებლოდ დაკმაყოფილებულ სარჩელზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

3. სააპელაციო სასამართლომ მოცემული საქმის გადაწყვეტისათვის ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასება სრულად გაიზიარა (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში: სსსკ, 390-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი), კერძოდ:

3.1. უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ......., მე-12 სართული, ბინა N103, ფართით 74,70 კვ.მ. (საკადასტრო კოდი N ........), მოპასუხე საწარმოსთან გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოადგენს მოსარჩელის საკუთრებას (იხ. წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულება; ნასყიდობის ხელშეკრულება; ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან - ტ.1 ს.ფ. 19-30; ს.ფ. 31-38; ს.ფ. 54-55);

3.2. მოპასუხე საწარმომ იმ საცხოვრებელი კორპუსის მშენებლობა, რომელშიც განთავსებულია მოსარჩელის კუთვნილი საცხოვრებელი ბინა, 2018 წელს დაასრულა. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 17 აპრილის გადაწყვეტილებით N892018280303-11, უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ....., საკადასტრო კოდით N......, მიღებულ იქნა ექსპლუატაციაში (იხ. საჯარო რეესტრის გადაწყვეტილება - ტ. 1, ს.ფ. 119-120);

4. მხარეთა შორის სადავოა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ა) რამდენად არის მოპასუხე ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელი პირი; ბ) მოსარჩელის მიერ დაანგარიშებული ზიანის ოდენობა.

5. სააპელაციო სასამართლომ სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი განსაზღვრა და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 992-ე მუხლზე „პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი“ დაყრდნობით აღნიშნა, რომ მოხმობილი ნორმა განსაზღვრავს იმ აუცილებელ წინაპირობებს, რომლებიც უნდა არსებობდეს დელიქტური ურთიერთობის წარმოშობისათვის, კერძოდ, უნდა დადგინდეს ზიანი, მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული ქმედება და მიზეზობრივი კავშირის ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, ანუ მოვალის ქმედება უნდა იყოს არა მარტო ბრალეული და მართლსაწინააღმდეგო, არამედ, ზიანი უნდა იყოს ამ ქმედებით გამოწვეული უშუალო შედეგი.

6. სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა საქმეში წარდგენილ სამი ექსპერტიზის დასკვნაზე, რომელთაგან ორი წარდგენილი მოსარჩელის, ხოლო ერთი- მოპასუხის მიერ. ამ დასკვნების მიხედვით დგინდება შემდეგი გარემოებები:

6.1. ლ. სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს (შემდეგში: ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო) მიერ 2021 წლის 16 მარტს შედგენილი N 001733721 დასკვნის თანახმად, დაზიანებების გამომწვევი მიზეზებია აივანზე არაჯეროვნად მოწყობილი წყალსაწრეტი მილის გაუმართაობა, ასევე ფასადის მხრიდან შემოსული ატმოსფერული ნალექი; ამავე დასკვნის თანახმად, ჩასატარებელი სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების ღირებულებამ, პირდაპირი დანახარჯებით საორიენტაციოდ შეადგინა 2 316,83 ლარი, ხოლო გადასახადის გადამხდელთათვის, შესაბამისი ნორმატიული დარიცხვებით, 3 247,83 ლარი. დასკვნის კვლევით ნაწილში ექსპერტი მიუთითებს, რომ ბინაში ჩაატარა აზომვითი სამუშაოები, სადაც ზარალის მოცულობისა და ღირებულების დადგენის მიზნით ექსპერტიზამ იხელმძღვანელა ობიექტზე აზომვების შედეგად მიღებული მონაცემებით, სამშენებლო ბაზარზე არსებული სამშენებლო მასალების საორიენტაციო ღირებულებებით და შრომით ბაზარზე არსებული შრომითი ანაზღაურებების საორიენტაციო ფასებით;

6.2. ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ 2021 წლის 11 აგვისტოს შედგენილი N005672221 დასკვნის მიხედვით, ექსპერტიზის ჩატარების მომენტისთვის შპალერზე აღინიშნებოდა სისველისა და სინესტისათვის დამახასიათებელი სპეციფიური შეფერილობის ლაქები. აღნიშნული დაზიანებების გამომწვევი მიზეზებია აივანზე არაჯეროვნად მოწყობილი წყალსაწრეტი მილის გაუმართაობა, ასევე ფასადის მხრიდან შემოსული ატმოსფერული ნალექი. არსებული დაზიანებების აღმოსაფხვრელად ჩასატარებელი სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების ღირებულებამ, წარმოდგენილ დოკუმენტაციაზე დაყრდნობით, ასევე სამშენებლო ბაზარზე არსებული ანალოგიური სამუშაოების საორიენტაციო ღირებულებებით, შესაბამისი ნორმატიული დარიცხვებით, საორიენტაციოდ შეადგინა 5061,66 ლარი. დასკვნის კვლევით ნაწილში მითითებულია, რომ ექსპერტიზამ იხელმძღვანელა წარმოდგენილ სასაქონლო ინვოისში დაფიქსირებული მონაცემებით.;

6.3. მოპასუხის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ 2021 წლის 26 ოქტომბერს შედგენილი N007474421 დასკვნის თანახმად, დაზიანებების ადგილმდებარეობისა და ხასიათიდან გამომდინარე, დაზიანებები გამოწვეულია აივანზე შვეულად მოწყობილი ატმოსფერული ნალექების წყალსაწრეტი პლასტმასის მილიდან გადმოდინებული სისველით. აღნიშნული პლასტმასის წყალსაწრეტი მილები არ არის კედელზე დამონტაჟებული სამშენებლო ნორმებისა და წესების მიხედვით. კერძოდ, კედელზე მისამაგრებლად საჭირო შესაბამისი სამაგრის (ანკერისა და ხამუთის) ნაცვლად გამოყენებულია კოროზირებული მავთული, ხოლო მილების ერთმანეთთან გადაბმის ადგილებში არ არის გამოყენებული შესაბამისი ხამუთი, ასევე ფასადზე გაკრული ტექნოგრანიტის ფილების გადაბმის ადგილები (ე.წ. შოვები) არ არის სათანადოდ დამუშავებული წყალგაუმტარი საფუგი მასალით. ფუგაზე ალაგ-ალაგ ფიქსირდება ამოტეხვები, რა დროსაც ფასადზე დადინებული ატმოსფერული ნალექები ხვდება შენობის შიდა ფართში. ქ. თბილისში, ........ და ღია აივანზე არსებული დაზიანებები გამოწვეულია სამშენებლო სამუშაოების (წყალსაწრეტი მილების მოწყობის ნაწილში) და მოპირკეთებითი სამუშაოების (ფასადზე ფილების მოწყობის ნაწილში) არაჯეროვანი შესრულებით“.

6.4. აღნიშნულ დასკვნაში ექსპერტს შესასრულებლად დაესვა შემდეგი კითხვები: რამ გამოიწვია ქ. თბილისში, .......... ბინა N103-ში აივანზე მოწყობილი წყალსაწრეტი მილის გაუმართაობა და არაჯეროვანი მოწყობა, ასევე ფასადის მხრიდან ატმოსფერული ნალექების შემოდინება; თუ გამომწვევი მიზეზია მშენებლობის ნაკლი, მაშინ რაში გამოიხატება ნაკლიანი შესრულება, რომელი სამშენებლო ნორმა იქნა დარღვეული და რით აიხსნება ამ პრობლების გამოვლენა კონკრეტულ ბინაში. შესაბამისად, ექსპერტის საკვლევ საკითხს არ წარმოადგენდა და დასკვნაში არ არის მითითებული ჩასატარებელი სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების ღირებულება.

7. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქმეში წარდგენილი სამივე დასკვნით ცალსახად დგინდება ზიანის გამომწვევი ფაქტორები და ეს არის სამშენებლო სამუშაოების არაჯეროვანი შესრულება. აღსანიშნავია ისიც, რომ დასკვნათა შორის არსებული შეუსაბამობის გამო დასკვნის შემდგენი ექსპერტი - ბ.ბ–ძე დაკითხულ იქნა 2022 წლის 19 აპრილს გამართულ პირველი ინსტანციის სასამართლო სხდომაზე. ექსპერტმა მიუთითა, რომ ფაქტიური მდგომარეობის ამსახველი არის 2021 წლის 11 აგვისტოს დასკვნა, რომელიც ემყარება რეალურ მდგომარეობას. აღნიშნული დასკვნის შედგენისას დადგინდა წადგენილი მასალის იდენტურობა გამოყენებულ მასალასთან. ადგილი ჰქონდა დამთხვევას როგორც ვიზუალურად, ისე - ხარისხობრივად (იხ. 19.04.2022 წლის სხდომის ოქმი- 12:38:31; 12:41:53).

8. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ექსპერტის დასკვნა წარმოადგენს მცოდნე პირის დასკვნას ისეთი საკითხების შესახებ, რომლებიც მოითხოვენ სპეციალურ ცოდნას. ექსპერტიზა არის სასამართლოს ან მხარეების მიერ ექსპერტისათვის წარდგენილი ობიექტების გამოკვლევა, რომელსაც ატარებს ექსპერტი სპეციალური ცოდნისა და მეცნიერული კვლევის საფუძველზე, საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტების შესახებ ცნობების მისაღებად. ამავე დროს, საქართველოს კანონმდებლობა ექსპერტს განუსაზღვრავს უფლება-მოვალეობებს და პასუხისმგებლობას აკისრებს ყალბი დასკვნისათვის (სსსკ-ის 166-ე მუხლი).

9. სსსკ-ის მე-4 მუხლის შესაბამისად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვარევნ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. დასახელებულ ნორმათა ანალიზი ცხადყოფს, რომ კანონით გათვალისწინებულია თითოეული მხარის ვალდებულება, მიუთითოს სასარჩელო მოთხოვნა, ფაქტები და წარადგინოს დასახელებული ფაქტის დამადასტურებელი კანონით გათვალისწინებული მტკიცებულებები. სწორედ ეს წარმოადგენს სამოქალაქო საპროცესო სამართალში მოქმედ დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპების გამოვლინებას. ამავე დროს, სსსკ-ით განსაზღვრულია სასამართლოს მიერ მტკიცებულების შეფასების სტანდარტი, რაც 105-ე მუხლს ეფუძნება „1. სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. 2. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. 3. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში“.

10. სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ ექსპერტიზის დასკვნების შეფასებისას მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული ორი ძირითადი კრიტერიუმი, კერძოდ, კვლევის ჩამტარებელი სუბიექტი (ობიექტურობის ხარისხის დასადგენად) და გამოსაკვლევი საკითხის მიმართ დასკვნის კატეგორიულობა. კანონმდებლობით უზრუნველყოფილია ექსპერტიზის დასკვნის მიუკერძოებელი ხასიათი, რომელიც, უპირველეს ყოვლისა, ვლინდება დასმული საკითხებისადმი იმ პირთა ნეიტრალური დამოკიდებულებით, რომლებიც კვლევას ატარებენ. ამ კრიტერიუმების საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია ზიანის გამომწვევი სუბიექტის ვინაობა, რომ ეს არის სწორედ მოპასუხე საწარმო, რომელსაც არ წარუდგენია კვალიფიციური შედავება. მოპასუხე მხოლოდ იმაზე ზეპირად მითითებით შემოიფარგლა, რომ მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი ზიანი დაუსაბუთებელია, ხოლო რაიმე სახის მტკიცებულება, რომლითაც მოსარჩელის მიერ ზიანის ასანაზღაურებლად მოთხოვნილი თანხის ოდენობას ეჭვქვეშ დააყენებდა, მოვალეს არ წარუდგენია სასამართლოსათვის, მეტიც, ამ მიმართებით კითხვითაც კი არ მიუმართავს ექსპერტისათვის. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ 2021 წლის 11 აგვისტოს დასკვნით განსაზღვრული ზიანის ოდენობის გაზიარება, რომლის საფუძველზეც დაკმაყოფილდა სარჩელი და მოპასუხეს 5 061, 66 ლარის გადახდა დაეკისრა. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის ის არგუმენტიც, რომ საცხოვრებელი კორპუსი ექსპლუატაციაშია მიღებული, რის გამოც გამოირიცხება წყალსაწრეტი მილის არასწორი მონტაჟის გამო მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენება და აქედან გამომდინარე მოპასუხის პასუხისმგებლობა.

11. აპელანტის პრეტენზიასთან დაკავშირებით, რომელიც საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 25 იანვრის მოსამზადებელ სხდომაზე გამოტანილი განჩინების გაუქმებას ეხება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოპასუხის მოთხოვნა, მისი როგორც არასათანადო მოპასუხის შეცვლის თაობაზე, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ აპელანტ საწარმოს სადავოდ არ გაუხდია ის გარემოება, რომ სარემონტო სამუშაოები მისი ჩატარებულია. ის ფაქტი, რომ ფართი ამხანაგობის საერთო საკუთრებას წარმოადგენს, არ ათავისუფლებს მოპასუხეს ვალდებულების ჯეროვანი შესრულებისაგან. საქმეზე დადგენილია და თვითონ მოპასუხეც (აპელანტიც) იმაზე უთითებს, რომ გამოვლენილი ნაკლი დაფარულია და საკმარისი არ არის ადგილობრივი (ლოკალური) ჩარევა, ამ გარემოებით მოპასუხემ თვითონვე დაადასტურა, რომ მოსარჩელე ვერ შეძლებდა ნაკლის იმთავითვე (დროულად) შემჩნევას. მოსარჩელემ მოპასუხის ქმედებით ზიანის მიყენების ფაქტის დასამტკიცებლად სასამართლოს წარუდგინა შესატყვისი საექსპერტო დასკვნები და წერილობითი მტკიცებულებები, ამის საწინააღმდეგოდ კი მოპასუხემ ვერ უზრუნველყო ამ მტკიცებულებების გაბათილება, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მტკიცება, რომ მას არ ეკისრებოდა ბრალეული ქმედების შედეგად მოსარჩელის კუთვნილ უძრავ ნივთზე მოყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებლობა.

12. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

12.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 20 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის უარყოფა მოითხოვა, ასევე - პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2022 წლის 25 იანვრის საოქმო განჩინების გაუქმება.

12.2. საკასაციო საჩივარში კასატორი ქრონოლოგიურად მიმოიხილავს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებს და არასწორად მიიჩნევს სსკ-ის 992-ე მუხლის გამოყენებას მოცემულ შემთხვევაში;

12.3. კასატორის ძირითადი პრეტენზიები საქმეში წარდგენილ ექსპერტიზის დასკვნებს და მათ საფუძველზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ განვითარებულ მსჯელობას ეხება, რომელსაც არასწორად მიიჩნევს მხარე. კასატორის მტკიცებით, მან ორივე ინსტანციის სასამართლოში განმარტა, თუმცა გასაჩივრებულ განჩინებაში არაფერია მითითებული იმაზე, რომ მოსარჩელეს არ წარუდგენია დოკუმენტი, რომ რემონტი ნამდვილად ჩაატარა, ან ვის ჩაატარებინა და როდის;

12.4. კასატორის პრეტენზია ეხება ასევე ზიანის მიმყენებელი სუბიექტი არასწორად განსაზღვრას; კასატორს მოსარჩელეც არასათანადო მხარედ მიაჩნია და უთითებს, რომ პრაქტიკულად ამხანაგობის საკუთრებაში არსებულ ფართზე უნდა ჩაატაროს მან რემონტი, რაც არააღსრულებადად აქცევს სასამართლოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას;

12.5. კასატორი იმასაც უთითებს, რომ ექსპლუატაციაში მიღებას და საგარანტიო ვადას საერთოდ აზრი ეკარგება და გასაჩივრებული განჩინების მიხედვით მესაკუთრეს უსასრულოდ აქვს უფლებამოსილება, პირობითად, 10-15 წლის გასვლის შემდეგაც მოითხოვოს ბინაში გამოწვეული დაზიანებების გამოსწორება და ზიანის ანაზღაურება. კასატორი უთითებს საქართველოს მთავრობის N 255-ე დადგენილებაზე და მსჯელობს ექსპლუატაციაში მიღების წესზე.

12.6. საკასაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 20 მარტის განჩინებით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოპასუხე საწარმოს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

13. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

14. განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად აქვს გამოკვლეული საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა ფაქტობრივი გარემოება.

15. სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი შედავება არ წარმოუდგენია.

16. სააპელაციო სასამართლომ სავსებით დასაბუთებულად გაამახვილა ყურადღება მხარეთა მტკიცების ტვირთზე, რადგან საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში უთითებს, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას. საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში;

17. მოთხოვნის საფუძველი სამოქალაქო სამართალში, ზოგადად არის სამართლის ის ნორმა, რომელიც დამოუკიდებლად ან სხვა მოთხოვნის საფუძვლებთან ერთობლიობაში აფუძნებს ამა თუ იმ მოთხოვნას ანუ სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა კონკრეტულ უფლება-მოვალეობებს (იხ. ბოელინგი/ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 38.) კერძო-სამართლებრივი ურთიერთობის მომწესრიგებელი მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების დანიშნულებაა ურთიერთობაში მონაწილე სუბიექტების უფლებების განსაზღვრა და მათი განხორციელების უზრუნველყოფა. მოთხოვნა უფლების რეალიზაციის კანონით გათვალისწინებული შესაძლებლობაა.

18. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს, რომ მოთხოვნა პირის ნებას დაქვემდებარებული და სხვა პირისაკენ მიმართული უფლებაა, რომელიც მისი პროცესუალური განხორციელებისაგან მკვეთრად იმიჯნება. მოთხოვნა ძირითადად მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობის მატარებელია. მოთხოვნა, საპროცესო-სამართლებრივი გაგებით, ყოველთვის მიმართულია სასამართლო გადაწყვეტილების დადგომისაკენ. მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი არის სამართლის ნორმა, რომლის სამართლებრივი შედეგით გათვალისწინებულია სამართლებრივ ურთიერთობაში მონაწილე პირის მიერ რაიმე მოქმედების განხორციელებისა თუ მოქმედების შესრულებისაგან თავის შეკავების ვალდებულება. თითოეული მოთხოვნის დამფუძნებელი სამართლის ნორმა განსაზღვრავს მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს, თუმცა მისი განმარტება და ფაქტობრივ გარემოებებზე მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილებაა. მოთხოვნის საფუძველი ორი ნაწილისაგან შედგება: ა) ნორმის შემადგენლობა, რომელიც მოიცავს ცალკეულ წინაპირობას და ბ) სამართლებრივი შედეგი, რომელიც კანონის საფუძველზე დადგება იმ შემთხვევაში, თუ სახეზეა ნორმის შემადგენლობით განსაზღვრული ყველა წინაპირობა (სხვა მრავალთა შორის იხ. სუსგ-ები: N ას-1232-2021, 18.02.2022წ; N ას-154-2021, 2.04.2022წ; N ას-1374-2021, 15.04.2022წ; N ას-471-2021, 8.07.2022წ; N ას-1102-2022მ 6.12.2022წ; N ას-1529-2022, 1.03.2023წ; N ას-1192-2022, 20.04.2023წ.).

19. მოთხოვნა და მოთხოვნის საფუძველი სხვადასხვა ცნებებია და მათი აღრევა არიდებული უნდა იქნეს. ამ გამიჯვნას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს იმის გათვალისწინებით, რომ მოთხოვნათა შორის არჩევანის უფლება, მოსარჩელის უფლებამოსილებაა, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მოთხოვნის დამფუძნებელი მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველთა შორის ერთ-ერთის მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილება და ვალდებულებაცაა (იხ. ბოელინგი /ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 42.)

20. მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ მისი მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან თუ სხვა ვალდებულებითი ურთიერთობებიდან.

21. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი – კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). მოსარჩელის სტადიის შემდეგ, სასამართლომ უნდა შეამოწმოს მოპასუხის სტადია, რაც მოსაჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების პასუხად შესაგებელში შედავებული გარემოებების კვალიფიციურობაზეა დამოკიდებული. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 2 მარტის დიდი პალატის გადაწყვეტილებაში (საქმეზე N ას-664-635-2016; პუნქტი 201) მითითებულია: „2007 წლის 28 დეკემბერს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში განხორციელებული ცვლილებების მიხედვითთ, მოპასუხის მიერ პასუხის (შესაგებლის) წარდგენა სავალდებულო ხასიათს ატარებს (საქართველოს 28.12.2007წ.-ის კანონი N5669-სსმ), რაც იმაში გამოიხატება, რომ აღნიშნული საპროცესო ვალდებულების შეუსრულებლობა მხარისათვის უარყოფით საპროცესოსამართლებრივ შედეგებს იწვევს. კერძოდ, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები ითვლება შეუდავებლად და, შესაბამისად, დამტკიცებულად. სსსკ-ის 201-ე მუხლის მე-7 ნაწილით გათვალისწინებული შესაგებლის წარუდგენლობის ფაქტი თავისთავად განსაზღვრავს მტკიცების საგანს, რადგანაც მოსარჩელე თავისუფლდება სარჩელში მითითებული ფაქტების მტკიცებისაგან. აღნიშნული გარემოება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის წინაპირობაცაა. საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილია მოპასუხის მიერ კონკრეტული შესაგებლის წარდგენის ვალდებულება, კერძოდ, სსსკ-ის 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, დგინდება, რომ მოპასუხე უნდა შეედავოს მოსარჩელის გამართულ, დასაბუთებულ მოთხოვნას ანუ დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვან ფაქტობრივ გარემოებებს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები (და არა მისი სამართლებრივი შეხედულებები) დამტკიცებულად ითვლება“. სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელისა და მოპასუხის სტადიებზე წარდგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების ერთობლივად შესწავლისა და გაანალიზების გზით სავსებით დასაბუთებული და კანონიერი განჩინება მიიღო, რომლის საკასაციო წესით გასაჩივრების გზით მოპასუხე საწარმომ ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობა და დასკვნები და ვერ გააქარწყლა დასაბუთებული საკასაციო შედავებით.

22. მტკიცების ტვირთისაგან უნდა გაიმიჯნოს ფაქტების მითითების ტვირთი, როგორც მხარის ფაკულტატური მოვალეობა. მხარეები სსსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად სრულიად თავისუფალნი არიან მიუთითონ ნებისმიერ ფაქტზე. ეს მათი უფლებაა, მაგრამ მათ მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, ე.ი. იმის დადგენა და გარკვევა, თუ რამდენად ასაბუთებენ ეს ფაქტები იურიდიულად მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს – ეს უკვე სასამართლოს პრეროგატივაა. ამასთან, საკმარისი არ არის, რომ მხარემ ზოგადად გამოთქვას მოსაზრება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებაზე, მაგალითად, განაცხადოს, რომ იგი მთლიანად უარყოფს მეორე მხარის მიერ მოხსენებულ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. მხარის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები კონკრეტულად და დეტალურად უნდა ჩამოყალიბდეს და ეხებოდეს საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებას. მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებები უნდა იყოს დასაბუთებული და ეხებოდეს იმ გარემოებებს, რომლებსაც უშუალო კავშირი აქვს დავასთან.

23. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კრიტერიუმი, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან, თუ რომელი ამართლებს სამართლებრივად მხარეთა მოთხოვნებს (შესაგებელს) და რომელი არა, ესაა – სარჩელის საგანი (მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი), მოპასუხის შესაგებელი და შესაბამისი მატერიალურ სამართლებრივი ნორმა. მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი – მოპასუხემ. ამასთან ერთად, დამტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაადგინოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64).

24. საკასაციო სასამართლო, უპირველეს ყოვლისა, იმაზე გაამახვილებს ყურადღებას, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის განსაზღვრა, სასამართლოს პრეროგატივაა, რაც მოცემულ შემთხვევაში სავსებით მართებულად მიუსადაგა სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 992-ე და 408.1-ე მუხლების დანაწესს (სხვა მრავალთა შორის იხ. სუსგ-ები: N ას-850-808-2013, 9.12.2013წ; N ას-718-683-2015, 9.09.2015წ; N ას-490-470-2016, 11.07.2016წ; N ას-1177-2020. 22.01.2021წ.).

25. კასატორის პრეტენზიების პასუხად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, გარდა იმისა, რომ კასატორს არ წარმოუდგენია არც ერთი საკასაციო არგუმენტი, თუ საპროცესო კანონმდებლობით განსაზღვრული რომელი საფუძვლით (საფუძვლებით) უნდა გადალახოს საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დადგენილი საფუძველი (თუმცა, კასატორის მიერ ამის კვალიფიციურად მიუთითებლობა არ არის დამაბრკოლებელი გარემოება, თუ საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის შესწავლის ეტაპზე მიიჩნევს, რომ გამოვლენილია მისი დასაშვებობის რომელიმე კრიტერიუმი მაინც), კასატორის არგუმენტები არ უნდა იქნეს გაზიარებული, რადგან:

25.1. კასატორი სწორედ მოპასუხე საწარმოა, რომელსაც უნდა დაეკისროს მოსარჩელის უძრავი ქონების დაზიანების ხარჯი, რადგან საქმეში წარდგენილი ექპერტიზის სამივე დასკვნით (რომელთაგან ორი მოსარჩელემ, ხოლო ერთი მოპასუხემ წარადგინა) დადგენილია, რომ ცალსახად დგინდება ზიანის გამომწვევი ფაქტორები და ეს არის სამშენებლო - სარემონტო სამუშაოების არაჯეროვანი შესრულება, რომელიც მოპასუხის შესრულებულია, ამასთან, დადგენილია და მოპასუხემაც დაადასტურა, რომ წყალსაწრეტი მილის არასწორი მონტაჟის გამო გამოვლენილი ნაკლოვანება დაფარულია და მისი იმთავითვე გამოვლენა შეუძლებელი იყო (იხ. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება- ტ.3, ს.ფ.95); სწორედ ამ საკითხს ეხება საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 25 იანვრის საოქო განჩინება, რომლის თაობაზე სავსებით კანონიერად იმსჯელა სააპელაციო სასამართლომ, შესაბამისად, აპელანტის როგორც სათანადო მოპასუხის პასუხისმგებლობა მართებულად განისაზღვრა (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-11 პუნქტი).

25.2. კასატორის პრეტენზია, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილება პრაქტიკულად აღუსრულებელი იქნება, სრულიად დაუსაბუთებელია. მოცემულ საქმეზე დადგენილია, რომ მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონება დაზიანებულია ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში არასწორად ჩატარებული სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების შედეგად, შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 პუნქტი მიემართება უშუალოდ მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას, ხოლო მე-3 პუნქტით მოპასუხეს დაეკისრა იმ წყალსაწრეტი მილის შეკეთება, რომლის გაუმართაობამაც დააზიანა მოსარჩელის ქონება. სსსკ-ის მე-10 მუხლი ადგენს სასამართლო გადაწყვეტილებათა სავალდებულოობას „კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებები (განჩინებები, დადგენილებები), აგრეთვე თავისი უფლებამოსილების განსახორციელებლად სასამართლოს მიერ აღძრული მოთხოვნები და განკარგულებები სავალდებულოა საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე ყველა სახელმწიფო, საზოგადოებრივი თუ კერძო საწარმოსათვის, დაწესებულებისათვის, ორგანიზაციისათვის, თანამდებობის პირისა თუ მოქალაქისათვის და ისინი უნდა შესრულდეს“.

25.3. კასატორის მტკიცება, რომელიც წინამდებარე განჩინების 12.5 ქვეპუნქტშია მითითებული, ფაქტობრივად დაუსაბუთებელია, რადგან, საქმეზე დადგენილია, მოპასუხე საწარმომ იმ საცხოვრებელი კორპუსის მშენებლობა, რომელშიც მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონებაა განთავსებული დაასრულა 2018 წელს და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს იმავე წლის 17 აპრილის გადაწყვეტილებით N 892018280303-11, უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, .......... N49, საკადასტრო კოდით .......... მიღებულ იქნა ექსპლუატაციაში, ხოლო სარჩელი აღძრულია 2021 წლის 25 მაისს. სარჩელის მე-2 ფაქტობრივ გარემოებაში მითითებულია, რომ 2021 წლის თებერვალში, წვიმის დროს, სამშენებლო კომპანიის მიერ არასწორად დამონტაჟებული წყალსაწრეტი მილის გაუმართაობამ გამოიწვია, როგორც მოსარჩელის ბინის გარე ფასადის, ისე, შიდა სივრცის (ოთახების) დაზიანება და ა.შ. (იხ. სარჩელი- ტ.1, ს.ფ. 4). ამის პასუხად, შესაგებელში მოპასუხემ მხოლოდ ის მიუთითა, რომ არ არის ინფორმირებული, საცხოვრებელი კორპუსის მშენებლობა, რომელშიც მოსარჩელის ბინაა განთავსებული, დასრულდა 2018 წელს, შენობა ექსპლუატაციაშია მიღებული საჯარო რეესტრის გადაწყვეტილებით, შესაბამისად, დადასტურდა, რომ აშენებულია არსებული პროექტის შესაბამისად და ვარგისია საცხოვრებლად (იხ. შესაგებელი- ტ.1, ს.ფ.106). წინადებარე განჩინების 16-23 პუნქტებში ასახული მტკიცების ტვირთის ფარგლებში მოპასუხეს უნდა დაემტკიცებინა, რომ მის მიერ სწორად არის დამონტაჟებული წყალსაწრეტი მილი ან თუნდაც ის, რომ არასწორი მონტაჟის შედეგად არ არის გამოწვეული მოსარჩელის ქონების დაზიანება, შესაბამისი საექსპერტო დასკვნის საფუძველზე (რაზედაც საქმეში წარდგენილი დასკვნების მიხედვით ძალიან ვრცლად იმსჯელა და შეაფასა ორი ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ და ამიტომ საკასაციო სასამართლო ამ მსჯელობასა და დასკვნებზე მითითებით შემოიფარგლება), უნდა გამოერიცხა საკუთარი არა მხოლოდ ბრალეულობა, არამედ დამდგარ შედეგთან-ქონების დაზიანებასთან მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი. მოპასუხის სასარგებლოდ არ იცვლება სამართლებრივი შედეგი მხოლოდ იმაზე მითითებით, რომ შენობა ექსპლუატაციაშია მიღებული, რადგან კასატორის მიერ მითითებული ნორმატიული აქტი (მთავრობის დადგენილება) საჯარო მოწესრიგების სფეროს განეკუთვნება და ვერ გამორიცხავს კერძოსამართლებრივი ხასიათის დავას. რაც შეეხება პრეტენზიას იმის თაობაზე, რომ გასაჩივრებული განჩინების მიხედვით მესაკუთრეს უსასრულოდ აქვს უფლებამოსილება, პირობითად, 10-15 წლის გასვლის შემდეგაც, მოითხოვოს ბინაში გამოწვეული დაზიანებების გამოსწორება, ეს მხოლოდ თეორიული ვარაუდია, რადგან მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 2021 წლის თებერვალში გამოვლენილი ნაკლის გამო მოსარჩელემ იმავე წლის 2 მარტს საექსპერტო დასკვნისათვის მიმართა ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს, ხოლო სარჩელი 2021 წლის 25 მაისს აღძრა, რასაც ექსპერტიზის 2021 წლის 16 მარტის დასკვნაც დაურთო.

25.4. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დაუსაბუთებელია კასატორის პრეტენზია მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით, რაც ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპების საფუძველზე, მათ მიერვე წარდგენილი მტკიცებულებების დეტალური გამოკვლევისა და გაანალიზების შედეგად, განსაზღვრეს. ამ მიმართებით სამართლებრივად ვარგისი არ არის მოპასუხის (კასატორის) მიერ იმაზე მითითება, რომ მოსარჩელეს ჯერ არ ჩაუტარებია რემონტი, დაუდგენელია ვინ და როდის ჩაატარა და ის გარემოება, რომ ექსპერტიზის დასკვნა მოიცავს დღგ-ის გაანგარიშებასაც და ა.შ. სსსკ-ის მე-4.1 მუხლის თანახმად, „სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები“, ხოლო 105-ე მუხლის თანახმად „1. სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. 2. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. 3. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას,უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში“. მოსამართლის შინაგანი რწმენა კი ეფუძნება მხარეთა მიერ მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებს და მათ დასამტკიცებლად წარდგენილ მტკიცებულებებს, რომლებიც ობიექტურად, მიუკერძოებლად, ერთობლივად ფასდება.

26. სსკ-ის 992-ე მუხლის განმარტებასთან დაკავშირებით არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მყარი და სტაბილური პრაქტიკა. მითითებული ნორმის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. სამოქალაქო კოდექსის ზემოთ მოხმობილი ნორმა განსაზღვრავს იმ აუცილებელ წინაპირობებს, რომლებიც უნდა არსებობდეს დელიქტური ურთიერთობის წარმოშობისათვის, კერძოდ, უნდა დადგინდეს ზიანი, მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული ქმედება და მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, ანუ მოვალის ქმედება უნდა იყოს არა მარტო ბრალეული და მართლსაწინააღმდეგო, არამედ ზიანი უნდა იყოს ამ ქმედებით გამოწვეული უშუალო შედეგი. ამდენად, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები უნდა შეესაბამებოდეს აღნიშნულ ნორმაში მითითებულ კონსტრუქციას (იხ. წინამდებარე განჩინების 24-ე პუნქტი). თუნდაც ერთ-ერთი ელემენტის არარსებობა გამორიცხავს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას.

27. საკასაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოცემულ შეთხვევაში გამოვლენილია დასახელებული ნორმის ყველა წინაპირობა, შესაბამისად, სარჩელი მართებულად დაკმაყოფილდა და არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის არსებითად განხილვის მიზნით დასაშვებად ცნობაზე.

28. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს "ნ.პ.დ–ის" საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს "ნ.პ.დ–ს" (ს/ნ ..........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის (საგადახდო დავალება N16359474325, გადახდის თარიღი 2023 წლის 12 მარტი), 70% – 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

მ. ერემაძე