საქმე №ას-1426-2022 27 ივნისი, 2023 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

ალექსანდრე წულაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე, გიორგი მიქაუტაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელის მიმართ მოპასუხე) - მ-ე.ა–ი

კასატორი (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის ავტორი) - ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „თ.მ.ო–ი“

კასატორი (მოპასუხე) - შპს „მ–ი“

მესამე პირები - ს.მ–ძე, ე.ზ–ვა, ს.ზ–ვა, პ.შ–ი, შპს „ა–სი“

დავის საგანი - ხელშეშლის აღკვეთა, წესდების გაუქმება, ახალი წესდების მიღება და საწევრო გადასახდელების დაკისრების აკრძალვა, უძრავი ნივთების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა, ხელშეკრულებების გაუქმება, ქმედების განხორციელების დავალება, თანხის დაკისრება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 12 აპრილის განჩინება

კასატორ მ-ე.ა–ის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ხოლო შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

კასატორების ამხანაგობა „თ.მ.ო–ის“ და შპს „მ–ის“ მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით შეგებებული სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ხოლო სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

აღწერილობითი ნაწილი:

მ-ე.ა–მა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - ბმა „თ.მ.ო–ისა“ და შპს „მ–ის“ მიმართ, ხელშეშლის აღკვეთის, წესდების გაუქმების, ახალი წესდების მიღების, საწევრო გადასახდელების დაკისრების აკრძალვის, თანხის დაკისრების, უკანონო მფლობელობიდან ნივთების გამოთხოვისა და ხელშეკრულების გაუქმების მოთხოვნით.

ბმა „თ.მ.ო–მა“ შეგებებული სარჩელი წარადგინა, თანხის დაკისრების მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 8 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მ-ე.ა–ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „თ.მ-ოთხს“ და შპს „მ–ს“ აეკრძალათ ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში არსებული იმ ფართებით მოსარჩელის მიერ სარგებლობაში ხელშეშლა, რომელთა გამოყენებაც მოსარჩელისათვის აუცილებელია კუთვნილ ფართამდე (ს/კ №..........) მისასვლელად და ამ ფართზე შეუფერხებელი წვდომისთვის; ხსენებული ხელშეშლის აღკვეთა გავრცელდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „თ.მ.ო–ის“ სარგებლობაში არსებულ ლიფტზე, სადარბაზოზე, სხვენზე, ეზოზე და საერთო საკუთრებაში არსებულ ნებისმიერ სხვა ფართზე, რომლის გამოყენებაც აუცილებელია მ-ე.ა–ის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე მესაკუთრის შეუფერხებელი წვდომისთვის; დანარჩენი მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე მოსარჩელეს უარი ეთქვა; ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „თ.მ.ო–ის“ შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მ-ე.ა–ს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „თ.მ.ო–ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების მოვლა-პატრონობისა და ექსპლუატაციის ხარჯის - 2 720 ლარის ანაზღაურება; შეგებებული სარჩელი სხვა ნაწილში არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება მხარეებმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 12 აპრილის განჩინებით მ-ე.ა–ის, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „თ.მ.ო–ის“ და შპს „მ–ის“ სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 8 დეკემბრის გადაწყვეტილება. აღნიშნული განჩინება მხარეებმა საკასაციო წესით გაასაჩივრეს.

კასატორის - მ-ე.ა–ის მოსაზრებით, სარჩელი სრულად უნდა დაკმაყოფილებულიყო, ხოლო შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობები არ არსებობდა.

კასატორი (მოსარჩელე) მიიჩნევს, რომ ამხანაგობის წესდება უნდა გაუქმდეს და მიღებულ იქნეს ახალი, რომლითაც აიკრძალება ყოველთვიური საწევროს გადახდა, რადგან ამხანაგობის მიერ განსაზღვრული საწევრო უსაფუძვლოდ დიდი ოდენობისაა. ამასთან, მოსარჩელეს უნდა დაუბრუნდეს იძულებით გადახდილი საწევრო - 8 160 ლარი.

კასატორი (მოსარჩელე), ასევე, ითხოვს მოპასუხეებისთვის საერთო საკუთრების ავტოსადგომებიდან, ფასადზე სარეკლამო აბრის განთავსებით და ფართების გაქირავებიდან მიღებული შემოსავლის ნაწილის დაკისრებას.

კასატორი (მოსარჩელე) მიიჩნევს, რომ მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ უნდა იქნეს კონკრეტული ფართები, ხოლო ამხანაგობასა და შპს „მ–ს“ შორის ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი აირის მოხმარებასთან დაკავშირებით დადებული ხელშეკრულებები უნდა გაუქმდეს, ასევე, შპს „მ–ს“ უნდა დაეკისროს დანადგარების მოხსნა და ღია სივრცის აღდგენა.

კასატორი (მოსარჩელე) მიუთითებს პროცესუალურ დარღვევებზეც, კერძოდ, მისი განმარტებით, სასამართლოებმა საერთოდ არ იმსჯელეს სხვენთან დაკავშირებით წარდგენილი სასარჩელო მოთხოვნების თაობაზე; არასწორად გაანაწილეს საპროცესო ხარჯები. კასატორი დამატებით საოქმო განჩინებებსაც ხდის სადავოდ, რომლებითაც მისი შუამდგომლობები არ დაკმაყოფილდა და კასატორის წარმომადგენელი დაჯარიმდა.

კასატორი (მოსარჩელე) შუამდგომლობს საქმის მხარეთა დასწრებით განხილვის თაობაზე.

კასატორების - ამხანაგობა „თ.მ.ო–ის“ და შპს „მ–ის“ განმარტებით, სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო, რადგან მოსარჩელეს ხელი არ ეშლება საკუთრებით სარგებლობაში, სხვენით მოსარჩელე უკანონოდ სარგებლობს, ხოლო ეზო კორპუსს არ გააჩნია.

კასატორების (მოპასუხეების) მოსაზრებით, შეგებებული სარჩელი სრულად უნდა დაკმაყოფილდეს - მოსარჩელეს სრულად უნდა დაეკისროს 2010 წლის 17 ივნისიდან 2017 წლის 1 ივლისამდე პერიოდში გადაუხდელი, ამხანაგობის საერთო ფართების მოვლა-პატრონობის ხარჯი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 14 ნოემბრის, 28 ნოემბრისა და 26 დეკემბრის განჩინებებით საკასაციო საჩივრები წარმოებაში იქნა მიღებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო, საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ საქმეში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობისა და მისი წევრის სამართლებრივი ურთიერთობიდან წარმოშობილი პრეტენზიების განხილვა.

საკასაციო პალატა, სასარჩელო მოთხოვნების სიმრავლიდან და მრავალფეროვნებიდან გამომდინარე, მიზანშეწონილად მიიჩნევს, თანმიმდევრულად შეაფასოს მოთხოვნები. ამასთან, საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ სამართლიანი სასამართლოს უფლება ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, თუმცა აღნიშნული არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ“, §71).

დადგენილია, რომ ერთ-ერთ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს საერთო სარგებლობის ფართებით სარგებლობაში ხელშეშლის აღკვეთა (ლიფტი, სადარბაზო, სხვენი, ეზო და სხვ.). აღნიშნული მოთხოვნა ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა დააკმაყოფილეს, რასაც სადავოდ ხდიან მოპასუხეები.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლზე, რომლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. იმავე კოდექსის 172-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით კი, თუ საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით. ამრიგად, თუკი მესაკუთრეს საკუთრებით თავისუფლად სარგებლობასა და გამოყენებაში ხელი ეშლება სხვა პირის უკანონო ქმედებით, მესაკუთრეს შეუძლია ნეგატორული სარჩელის წარმოდგენით მოითხოვოს ხელშეშლის აღკვეთა.

ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ მოითხოვა საერთო ფართებით (ლიფტი, სადარბაზო, სხვენი, ეზო) სარგებლობაში ხელშეშლის აღკვეთა, ხსენებული ფართების დანიშნულების და საერთო სარგებლობაში არსებობის ფაქტის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა განმარტებას, რომ მოპასუხეებს უნდა აეკრძალოთ სადავო ფართებით მოსარჩელის მიერ სარგებლობისთვის ხელშეშლა, რათა მოსარჩელემ შეძლოს კუთვნილ უძრავ ქონებამდე მისვლა და გააჩნდეს საკუთრებაზე შეუფერხებელი წვდომა.

რაც შეეხება მოსარჩელის მიერ შპს „მ–ის“ მფლობელობიდან ნივთების გამოთხოვის მოთხოვნას, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ უკანასკნელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. ამრიგად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე; ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი; გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 28 თებერვლის №ას-577-2019 და 2018 წლის 20 მარტის №ას-246-246-2018 განჩინებები).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სასარჩელო მოთხოვნა ზემოაღნიშნულ წინაპირობებს არ აკმაყოფილებს, რადგან სადავო ფართები სწორედ მოპასუხის - შპს „მ–ის“ საკუთრებად არის რეგისტრირებული. ამდენად, ვინდიკაციური სარჩელი მართებულად არ დაკმაყოფილდა.

მოსარჩელე, ასევე, ითხოვს შპს „მ–ის“ მიერ დამონტაჟებული დანადგარებისა და სართულშუა გადახურვის მოხსნასა და ღია სივრცის აღდგენას. მოსარჩელის განმარტებით, სადავო დანადგარები უარყოფით გავლენას ახდენდა საცხოვრებელ გარემოზე როგორც მავნე ემისიის, ასევე, ვიზუალურების გამო. მოპასუხემ კი მიუთითა, რომ თავის საკუთრებაში არსებულ ბინაში განთავსებული აქვს კონდიციონერი, რომლის ექსპლუატაციის შედეგად რაიმე მავნე ზემოქმედების მოხდენა მომიჯნავე მანსარდის სართულის შიდა სივრცეზე გამორიცხულია.

საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 174-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, უძრავი ქონების მესაკუთრენი, გარდა კანონით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობებისა, ვალდებულნი არიან პატივი სცენ ერთმანეთს. მეზობლად მიიჩნევა ყველა ნაკვეთი ან სხვა უძრავი ქონება, საიდანაც შესაძლებელია გამომდინარეობდეს ორმხრივი ზემოქმედება. იმავე კოდექსის 175-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, უძრავი ქონების მესაკუთრეს არ შეუძლია აკრძალოს მეზობელი ნაკვეთიდან თავის ნაკვეთზე გაზის, ორთქლის, სუნის, ჭვარტლის, კვამლის, ხმაურის, სითბოს, რყევების ან სხვა მსგავს მოვლენათა ზემოქმედებანი, თუკი ისინი ხელს არ უშლიან მესაკუთრეს თავისი ნაკვეთით სარგებლობაში, ან უმნიშვნელოდ ხელყოფენ მის უფლებას. ამრიგად, სამეზობლო თმენის ვალდებულების საკითხის გადაწყვეტისას მნიშვნელოვანია უარყოფითი გავლენის ინტენსივობის, ხარისხისა და შედეგების შეფასება.

საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მასზედ, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე მუხლების დაცვით, ვერ უზრუნველყო მოპასუხის საკუთრებაში განთავსებული დანადგარებიდან უარყოფითი, საკუთრებით სარგებლობაში ხელისშემშლელი ზეგავლენის მომდინარეობის დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარმოდგენა; უფრო მეტიც, მოსარჩელემ არ წარმოადგინა მტკიცებულებები სადავო დანადგარების ვიზუალურ მხარესთან დაკავშირებითაც კი. ამრიგად, მოპასუხისთვის ქმედების დავალების - დანადგარების დემონტაჟის და ღია სივრცის აღდგენის წინაპირობების არსებობა მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა.

ამხანაგობის წესდებისა და ქონების მოვლა-პატრონობის ხარჯების გაწევის საკითხთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ამხანაგობის წესდება წარმოადგენს გარიგებას და ამდენად, მისი ბათილად ცნობისთვის უნდა არსებობდეს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი საფუძვლები. მათ შორის, სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს. განსახილველ შემთხვევაში კი, მოსარჩელე ვერ მიუთითებს და ვერ ადასტურებს, რომ ამხანაგობის წესდება მიღებულია „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის დარღვევით, ან რომ მისი შინაარსი უკანონოა.

საგულისხმოა, რომ მოსარჩელე წესდების უკანონობას ძირითადად ყოველთვიურად გადასახდელი თანხის ოდენობას უკავშირებს. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მესაკუთრისთვის თანხის დაკისრება მართლსაწინააღმდეგო ქმედებას არ წარმოადგენს, რადგან „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრი ვალდებულია მონაწილეობა მიიღოს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების მოვლა-პატრონობისა და ექსპლუატაციისათვის საჭირო ხარჯების გაწევაში. ამავე მუხლის მეორე პუნქტის თანახმად კი, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრის მიერ თავისი კუთვნილი ქონების გამოუყენებლობა, ისევე, როგორც უარის თქმა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებით სარგებლობაზე, არ ათავისუფლებს მას ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების მოვლა-პატრონობისა და ექსპლუატაციის ხარჯებში მონაწილეობისაგან. ამასთან, კანონის მე-5 მუხლის მე-6 პუნქტით დადგენილია, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრის წილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებაში განსაზღვრავს მის წილს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების მოვლა-პატრონობის, ექსპლუატაციისა და განვითარების საერთო ხარჯებში, თუ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წესდებით სხვა რამ არ არის დადგენილი.

სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის მე-3 ნაწილი, ასევე, განსაზღვრავს, რომ საერთო საკუთრებაში არსებული ნივთის მოვლისა და შენახვის ხარჯები თანამესაკუთრეებს ეკისრებათ თანაბრად, თუ კანონით ან ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული; 960-ე მუხლის მიხედვით კი, თითოეული მოწილე სხვა მოწილეთა მიმართ ვალდებულია თავისი წილის თანაზომიერად იკისროს საზიარო საგანთან დაკავშირებული ხარჯები.

ამრიგად, მოსარჩელის მოთხოვნა, აიკრძალოს ყოველთვიურად თანხის გადახდა არ გამომდინარეობს კანონმდებლობიდან და ვერ იქნება განხილული წესდების ბათილად ცნობის საფუძვლად; ამასთან, ხარჯების გონივრულობა და მართებულობა დამოუკიდებელი დავის საგანს შეიძლება წარმოადგენდეს, თუმცა შესაბამისი სასარჩელო მოთხოვნის წარდგენის გზით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან წესდება მიღებულ იქნა კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, მოსარჩელეს ამხანაგობისთვის მისთვის მისაღები ვერსია არ შეუთავაზებია, უფრო მეტიც, არც მოგვიანებით მიუმართავს ამხანაგობის თავმჯდომსთვის კრების მოწვევისა და წესდებაში ცვლილების შეტანის მოთხოვნით, ხოლო საერთო ქონების მოვლა-პატრონობაში მონაწილეობის მიღება თითოეული მესაკუთრის მოვალეობაა, მ-ე.ა–ს მართებულად ეთქვა უარი წესდების გაუქმებისა და ყოველთვიურად გადასახდელი თანხის დაწესების აკრძალვის მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე. ამავე ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინაპირობებიდან გამომდინარე კი, ასევე, არ არსებობდა მოსარჩელისთვის მის მიერ ქონების მოვლა-პატრონობისთვის უკვე გადახდილი თანხის უკან დაბრუნების საფუძველი, რადგან თანხის გადახდა არ იყო უსაფუძვლო.

ამავდროულად, რადგან ქონების მოვლა-პატრონობისთვის თანხის მოთხოვნა იყო კანონიერი, ხოლო მოსარჩელე ამხანაგობის ხარჯებში სავალდებულო მონაწილეობის მიღებას 2010 წლიდან თავს არიდებდა, ამხანაგობამ კი წარმოადგინა საერთო ქონების ექსპლუატაციისთვის ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ მართებულად დაკმაყოფილდა - მ-ე.ა–ს მართებულად დაეკისრა დადასტურებული, გაწეული ხარჯის პროპორციული ანაზღაურება 2 720 ლარის ოდენობით. ამასთანავე, შეგებებული სარჩელით მოთხოვნილი თანხის - 50 491 ლარის მოსარჩელისთვის სრულად დაკისრების წინაპირობები არ გამოიკვეთა, რადგან ამხანაგობამ ვერ უზრუნველყო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის დაცვით, მტკიცების ტვირთის დაძლევა - ვერ წარმოადგინა სათანადო მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა ხსენებული ოდენობით ხარჯის გაწევა.

რაც შეეხება საერთო საკუთრების ავტოსადგომების განკარგვისა და შენობის ფასადზე სარეკლამო აბრის განთავსების შედეგად მიღებული შემოსავლის - 20 000 ლარის მოპასუხეებისთვის დაკისრების შესახებ მოთხოვნას, „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ კანონის მე-15 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შემოსავლის წყარო შეიძლება იყოს ნებისმიერი სახის შემოსავალი, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობით არ არის აკრძალული. სამოქალაქო კოდექსის 955-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, თითოეულ მოწილეს ეკუთვნის თავისი წილის თანაზომიერი ნაყოფის ნაწილი.

განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე ამხანაგობის ხარჯებთან და შემოსავალთან დაკავშირებით დეტალურ ინფორმაციას იღებდა; მიღებული შემოსავალი თითოეულ თანამესაკუთრეზე პროპორციულად ნაწილდებოდა, თუმცა ეს თანხა პირველ რიგში აკლდებოდა მესაკუთრის მიერ საერთო ქონების მოვლის ხარჯსა და სხვა აუცილებელ ხარჯებს. საგულისხმოა, რომ მოსარჩელემ ვერ მიუთითა და ვერ დაასაბუთა, რის საფუძველზე მოხდა მოთხოვნილი თანხის გაანგარიშება. ამდენად, ვინაიდან მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა ამხანაგობის დავალიანების არსებობა, მოთხოვნა თანხის დაკისრების თაობაზე მართებულად არ დაკმაყოფილდა.

შპს „მ–ისთვის“ მოსარჩელის სასარგებლოდ საერთო სარგებლობის ფართების გაქირავებიდან მიღებული შემოსავლის დაკისრებასთან დაკავშირებით კი, აღსანიშნავია, რომ მოსარჩელემ თავდაპირველ სარჩელში მიუთითა თანხის ოდენობის მოგვიანებით დაზუსტებაზე, მაგრამ ეს მოთხოვნა არ დაზუსტებულა და არც სათანადო მტკიცებულებები წარდგენილა. მაშასადამე, იმ პირობებში, როდესაც მოთხოვნა არ იყო მკაფიოდ ჩამოყალიბებული და არგუმენტირებული, მისი დაკმაყოფილების წინაპირობები არ არსებობდა.

მოსარჩელემ, ასევე, მოითხოვა ელექტროენერგიასა და გაზზე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „თ.მ-ო–სა“ და შპს „მ–ს“ შორის გაფორმებული ხელშეკრულებების გაუქმება.

დადგენილია, რომ ხსენებული ხელშეკრულებები დაიდო ამხანაგობის საერთო ინტერესების შესაბამისად, რათა უზრუნველყოფილიყო საერთო საკუთრების განათება და გათბობა; ამასთან, ელექტროენერგიასთან დაკავშირებული ხელშეკრულება აღარ მოქმედებს, ვინაიდან ამხანაგობა უკვე დამოუკიდებელ აბონენტად არის რეგისტრირებული, ხოლო გაზის ქვეაბონირება გრძელდება - ამ გზით ამხანაგობას არ უწევს გაზის დამოუკიდებელ აბონენტად რეგისტრირება, რაც ამხანაგობისათვის დამატებით ხარჯთან იქნებოდა დაკავშირებული.

საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ მოსარჩელემ ვერ მიუთითა სადავო ხელშეკრულებების კანონსაწინააღმდეგობაზე, მათ საფუძველზე მოსარჩელის ინტერესების დარღვევაზე, მოპასუხეთა უკანონო ქმედებაზე. ამდენად, სადავო ხელშეკრულებების გაუქმების ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნა მართებულად არ დაკმაყოფილდა.

რაც შეეხება კასატორ მ-ე.ა–ის განმარტებას, რომ სასამართლომ სრულად არ შეაფასა ყველა სასარჩელო მოთხოვნა - საერთოდ არ იმსჯელა სხვენთან დაკავშირებულ მოთხოვნაზე, დასახელებულ საკითხთან დაკავშირებით მნიშვნელოვანია, რომ სარჩელი სასამართლოში წარმოდგენილია 2011 წლის 25 ივლისს, თუმცა მისი განხილვა განახლდა 2017 წლის ივლისში. პირველი ინსტანციის სასამართლომ გაითვალისწინა საქმის მოცულობა, სარჩელის შეტანიდან გასული პერიოდი და საქმის მოსამზადებელ ეტაპზე, სწორედ მოთხოვნათა დაზუსტების მიზნით, მხარეებს ხელახლა გააცნო სასარჩელო მოთხოვნებისა და შეგებებული სასარჩელო მოთხოვნების ნუსხა. ამავე მოსამზადებელ სხდომაზე მოსამართლემ 168.32 მ², 46.97 მ² და 10.99 მ² სხვენის ფართების მიმართ მხარეების მიერ დაყენებულ სასარჩელო მოთხოვნებთან დაკავშირებით, აღნიშნა, რომ ვინაიდან სხვენთან დაკავშირებული რეგისტრაციები მხარეებს გასაჩივრებული ჰქონდათ ადმინისტრაციული წესით, იმ ეტაპზე სამოქალაქო წესით მოთხოვნების განხილვა არ იყო შესაძლებელი; მოსამართლემ მხარეებს დამატებით განსჯადობის თაობაზეც განუმარტა. შედეგად, მოსამართლემ მიუთითა და ზეპირსიტყვიერად განმარტა, რომ სხვენთან დაკავშირებული მოთხოვნებს აღარ განიხილავდა, მათთან შეთანხმებით, რასთან დაკავშირებითაც მხარეებს პრეტენზია არ დაუფიქსირებიათ. ამდენად, სასამართლომ სხვენთან დაკავშირებული მოთხოვნები აღარ განიხილა მხარეთა მიერ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3, 83-ე მუხლების შესაბამისად გამოხატული ნების შესაბამისად. მაშასადამე, სხვენთან დაკავშირებული თავდაპირველი მოთხოვნების საფუძვლიანობას ვერც საკასაციო პალატა შეამოწმებს. ამასთან, საყურადღებოა, რომ საქმის განხილვის ყველა ეტაპზე მოსარჩელეს მიეწოდა ინფორმაცია, რომ არ ერთმეოდა შესაძლებლობა, სურვილის შემთხვევაში, წარედგინა ახალი სარჩელი იმავე მოთხოვნით.

კასატორი მ-ე.ა–ი, ასევე, მიუთითებს პროცესუალურ დარღვევებზე - სადავოდ ხდის საპროცესო ხარჯების განაწილებას და ასაჩივრებს სასამართლოთა მიერ გამოტანილ ყველა წინმსწრებ განჩინებას.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მიერ საპროცესო ხარჯები (მათ შორის, სახელმწიფო ბაჟი და წარმომადგენლის მომსახურებისთვის გაწეული ხარჯი) განაწილებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-5 თავის შესაბამისად, ხოლო მოსარჩელე ვერ მიუთითებს, კონკრეტულად რაში გამოიხატება მისი სამართლებრივი პრეტენზია.

რაც შეეხება ახალი მტკიცებულებების წარდგენაზე უარის თქმას, დადგენილია, რომ მხარემ ეს მოთხოვნა საქმის მოსამზადებელი ეტაპის დასრულების შემდეგ დააყენა, საპატიო გარემოებებზე მითითების გარეშე, ამდენად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლიდან გამომდინარე, მას მართებულად ეთქვა უარი შუამდგომლობების დაკმაყოფილებაზე.

პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელის წარმომადგენლის დაჯარიმებასთან დაკავშირებით კი, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სასამართლოში წესრიგის დარღვევისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრებისა და გასაჩივრების სპეციალურ წესს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 212-ე მუხლი განსაზღვრავს და საკასაციო პალატა პირის დაჯარიმების კანონიერებას ამ ეტაპზე ვერ შეაფასებს.

საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ მართალია, საკასაციო საჩივარში მითითებულია ყველა წინმსწრები განჩინების გასაჩივრებაზე, მაგრამ მხარემ ამ ნაწილში ვერ წარმოადგინა დასაბუთებული პრეტენზია, არ მიუთითა ფაქტობრივ უზუსტობებზე ან სამართლებრივი ნორმების სავარაუდო დარღვევაზე, უფრო მეტიც, საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს განჩინებების თარიღებსა და დასახელებაზე მითითებას, რათა შესაძლებელი ყოფილიყო გასაჩივრებული განჩინებების სრული ჩამონათვალის იდენტიფიცირება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოცემული დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი და წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით განსაზღვრულ, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, ვინაიდან: საქმე არ მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ასევე, არ ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი; სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით განსაზღვრული, საკასაციო საჩივრების განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო საჩივრების დაუშვებლად ცნობის გამო, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ მათ მიერ საკასაციო საჩივრებზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საქმის მხარეთა დასწრებით განხილვის თაობაზე კასატორის (მოსარჩელის) შუამდგომლობასთან დაკავშირებით კი, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის მიხედვითაც, ამ კოდექსის 391-ე მუხლით დადგენილ მოთხოვნათა შესაბამისად საკასაციო საჩივრის დასაშვებობას ამოწმებს სასამართლოს კოლეგიური შემადგენლობა, რომელიც უფლებამოსილია აღნიშნული საკითხი ზეპირი განხილვის გარეშე გადაწყვიტოს. ამასთან, საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შემთხვევაშიც კი, იმავე კოდექსის 408-ე მუხლის მესამე ნაწილიდან გამომდინარე, სასამართლო მსჯელობს საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის მიზანშეწონილობაზე. განსახილველ შემთხვევაში, „საკასაციო საჩივრის წარმოებაში მიღების შესახებ“ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებებით უკვე დადგინდა საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის ზეპირი მოსმენის გარეშე შემოწმება, რის თაობაზეც ეცნობათ მხარეებს; საჩივრების დაუშვებლად ცნობის პირობებში კი, საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის თაობაზე შუამდგომლობის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 391-ე, 401-ე, 408-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ-ე.ა–ის, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „თ.მ.ო–ისა“ და შპს „მ–ის“ საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 12 აპრილის განჩინება;

3. მ-ე.ა–ის შუამდგომლობა საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს;

4. შპს „მ–ს“ (ს/კ .......) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 2022 წლის 23 მაისის №205 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150;

5. ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „თ.მ-ო–ს“ (ს/ნ ......)დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 2022 წლის 22 ნოემბრის №15182680053 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 2388,56 ლარის 70% - 1672 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150;

6. მ-ე.ა–ს (დაბადებული 11.08.2001 წელს, დაბადების მოწმობა #2642/2001; DE/C3HZCK0P6) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 2022 წლის 22 ნოემბრის №0 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 1644 ლარის 70% - 1150,8 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150;

7. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ა. წულაძე

მოსამართლეები: ლ. მიქაბერიძე

გ. მიქაუტაძე