საქმე №ას-408-2023 16 ივნისი, 2023 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ფ.ა–ვი, რ.ს–ვა (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე - ბ.ა–ვი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – კომლის ქონების წილზე მესაკუთრედ ცნობა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილებით ბ.ა–ვის (შემდეგში: მოსარჩელე) სარჩელი ფ.ა–ვისა (შემდეგში: პირველი მოპასუხე, პირველი აპელანტი ან პირველი კასატორი) და რ.ს–ვას (შემდეგში: მეორე მოპასუხე, მეორე აპელანტი ან მეორე კასატორი) წინააღმდეგ, ქონებაზე თანამესაკუთრედ ცნობის თაობაზე, დაკმაყოფილდა; მოსარჩელე ცნობილი იქნა ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ...... მდებარე, ....... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების 1/3 წილის თანამესაკუთრედ, მეორე მოპასუხის ნაცვლად.

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილებით პირველი და მეორე მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; მოსარჩელის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მოსარჩელე ცნობილი იქნა ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ......... მდებარე, N..... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონებიდან მეორე მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებული 4/12 წილიდან 3/12 ნაწილის მესაკუთრედ, ხოლო დარჩენილ 1/12 წილზე დარჩა მეორე მოპასუხის საკუთრების უფლება.

3. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

3.1. მოსარჩელე და პირველი მოპასუხე არიან ძმები, ხოლო მეორე მოპასუხე პირველი მოპასუხის მეუღლეა;

3.2. მ.ა–ვის კომლი მდებარეობს ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ .........;

3.3. ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ......... (.........) სასოფლო საბჭოს 1986-1996 წლების საკომლო წიგნში ა.ბ.მ. ჩაწერილია ა.მ.მ.ოღლის კომლში. კომლის შემადგენლობაში ირიცხებიან:

3.3.1. ა.მ.მ.ოღლი-ოჯხ. უფრ.;

3.3.2. მ.გ.მ. ყიზი - ცოლი;

3.3.3. ა.კ.მ.ყიზი-შვილი (გადახაზულია, გათხოვდა);

3.3.4. ა.ე.მ.ოღლი-შვილი (გადახაზული, ცხ. ცალკე კომლად;

3.3.5. ა.ბ.მ. ოღლი-შვილი (გადახაზულია, აქვს მინაწერი, ქ. ალმატაში სამ. 1992);

3.3.6. ა.თ.მ. ყიზი-შვილი (გადახაზულია, ცხ. ქმრის კომლში);

3.3.7. ა.ფ. მ. ოღლი - შვილი;

3.3.8. ა.კ.(ასე იკითხება) მ.ყიზი-შვილი (გადახაზულია, ცხ. ქმრის კომლში);

3.3.9. ა.ე. ა. ო. -შვ. შვ. (გადახაზულია, ცხოვ. ქმრის კომლში);

3.3.10. ნ. გ. ა. ყიზი - რძალი (გადახაზულია, ცხოვ. ცალკე კომლად);

3.3.11. ა. რ. ე.ყ.- შვ. შვ. (გადახაზულია, ცხოვ. ცალკე კომლად);

3.3.12. ა.ბ. ე. - შვ. შვ. (გადახაზულია, ცხოვ. ცალკე კომლად).

3.3.13. საკომლო ჩანაწერით, კომლს პირად საკუთრებაში ერიცხება 1973 წელს აგებული საცხოვრებელი სახლი - 50 კვ.მ. და 0,25 ჰა მიწა.

3.4. მეორე მოპასუხე მ.ა–ვის კომლში რეგისტრირებულია მიწის რეფორმის დასრულების (1993 წლის) შემდგომ;

3.5. საარქივო ცნობის თანახმად: სოფელ ......... (.........) საკრებულოს 1997-2002 წლების საკომლო წიგნის მიხედვით კომლის შემადგენლობაში ირიცხებიან:

3.5.1. ა.მ.მ.ოღლი - ოჯახის უფროსი;

3.5.2. მ.გ.მ. ყიზი - ცოლი;

3.5.3. ა.ფ. მ. ოღლი - შვილი;

3.5.4. ს.რ. ს. ყიზი - რძალი;

3.6. უპირველეს ყოვლისა, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტთა შედავება, რომ მოსარჩელე 1988 წლის შემდგომ წავიდა ქალაქ ალმა-ატაში და 2008 წლამდე საქართველოში არ დაბრუნებულა, რაც გამორიცხავს მისი მხრიდან კომლის წილზე საკუთრების უფლების მოპოვებას.

4. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, კომლის ქონებაზე მოსარჩელის თანამესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია 1964 წლის რედაქციის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 122-ე მუხლი; „საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობებისა და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის №949 დადგენილება; სახელმწიფო საბჭოს 1992 წლის 21 ოქტომბრის №29 დეკრეტი.

5. საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ საქართველოს მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის № 949 დადგენილების, სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის №29 დეკრეტის საფუძველზე, 1993 წლიდან დადგინდა სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების რეორგანიზაცია და ახალ ორგანიზაციულ სამართლებრივ ფორმაზე გადასვლა. კოლმეურნეობების გაუქმებით საკოლმეურნეო კომლის არსებობას სამართლებრივი საფუძველი გამოეცალა და მან არსებობა შეწყვიტა. „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის №48 დადგენილებით საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებზე კანონით დადგენილი ნორმის ფარგლებში რიცხული საკარმიდამო, საბარე და სააგარაკო მიწები უსასყიდლოდ გადადიოდა მათ კერძო საკუთრებაში. საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 6 თებერვლის №128 დადგენილების მეორე პუნქტით კი, დადგინდა, რომ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთები უნდა გაცემულიყო 1992 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით რიცხული კომლების მიხედვით (სუსგ №ას-211-203-2013, 03.06.2013 წ).

6. აღნიშნულიდან გამომდინარე, არსებითი მნიშვნელობა ენიჭებოდა იმ ფაქტს, რომ ნორმატიული აქტით დადგენილი პერიოდისათვის, კერძოდ, 1992 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, პირი კომლის ოჯახის წევრად უნდა ყოფილიყო რეგისტრირებული (აღრიცხული). ზემოაღნიშნული ნორმატიული წყაროს მიზანი იყო ოჯახების მფლობელობასა და სარგებლობაში არსებული მიწების დაკანონება, ამდენად, აღნიშნული პერიოდისათვის ოჯახის ერთ-ერთი სრულწლოვანი წევრის სახელზე მიღება-ჩაბარების აქტით გადაცემულ ქონებაზე საკუთრების უფლებას იძენდა ამავე ოჯახის ყველა ის წევრი, რომელსაც სხვა მიწის ნაკვეთის მიღებაზე უფლება არ გააჩნდა, მიუხედავად იმისა, აპირებდა თუ არა იგი აღნიშნული უფლების რეალიზებას.

7. საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეში განმარტა „საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ“ მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის №949 დადგენილების, სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის №29 დეკრეტის საფუძველზე, 1993 წლიდან დადგინდა სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების რეორგანიზაცია და ახალ ორგანიზაციულ-სამართლებრივ ფორმაზე გადასვლა. კოლმეურნეობების გაუქმებით საკოლმეურნეო კომლის არსებობას სამართლებრივი საფუძველი გამოეცალა და მან არსებობა შეწყვიტა. შესაბამისად, ქონება, რომელიც კომლის ქონებას და ამავე დროს კომლის წევრთა საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა, აღარ წარმოადგენს კომლის ქონებას და არის იმ პირთა საერთო საკუთრება თანაბარ წილში, რომლებიც კომლის წევრებს წარმოადგენენ. აღნიშნულ ქონებაზე ვრცელდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული საკუთრების საერთო რეჟიმი“ (შდრ. სუსგ №ას-1778-1756-2011, 29.06.2012წ).

8. „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 15 სექტემბრის №525-ე ბრძანებულების მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მიწის მართლზომიერი მფლობელობის (სარგებლობის) დამადასტურებელი დოკუმენტების ჩამონათვალში მითითებულია ამონაწერი საკომლო წიგნიდან, ასევე „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის №48 დადგენილების შესაბამისად, სოფლის (დაბის) ადგილობრივი მმართველობის ორგანოების გადაწყვეტილებით შექმნილი მიწის რეფორმის კომისიის მიერ შედგენილი და სოფლის (დაბის) ყრილობაზე (საერთო კრებაზე) დამტკიცებული მიწების განაწილების სია თანდართული მიწის გამოყოფის გეგმით ან მის გარეშე, ადგილობრივი თვითმმართველობის (მმართველობის) ორგანოების მიერ დამტკიცებული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწით სარგებლობისათვის სარეგისტრაციო პერიოდში მოქმედი საგადასახადი სია.

9. აღნიშნული სამართლებრივი დანაწესების საფუძველზე, მიწის ნაკვეთის მართლზომიერი მფლობელობა წარმოადგენს საჯარო რეესტრში ამ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველს, ხოლო მართლზომიერი მფლობელობის დამდგენ დოკუმენტად კი მიჩნეულია საკომლო წიგნიდან ამონაწერი და საგადასახადო (ან სარეფორმო სია და სხვა დოკუმენტები) სია. საკანონმდებლო მოწესრიგების საფუძველზე მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, საკომლო ცნობა მართლზომიერი მფლობელობის დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს იმ შემთხვევაში, თუ იგი ასახავს კომლის წევრთა ვინაობას და კომლზე რიცხულ ქონებას 1992 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით.

10. სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 102-ე, 105-ე მუხლებით დადგენილ მტკიცების ტვირთის განაწილების სტანდარტზე მიუთითა და აღნიშნა, რომ სსსკ-ის 140-ე მუხლი არ ადგენს მოწმედ დაკითხული პირების ახსნა-განმარტების უპირობოდ გაზიარების ვალდებულებას. მოწმის ჩვენების სარწმუნო მტკიცებულებად მიჩნევის წინაპირობად კანონმდებელი მიიჩნევს ამავე მოწმის ნეიტრალურობას, რაც უპირველესად ნიშნავს ერთ მხარესთან შედარებით მეორე მხარის მიმართ არსებითად ნეგატიური დამოკიდებულების დაუშვებლობას. ისეთ პირობებში, როდესაც ობიექტური დამკვირვებლის თვალში იქმნება შთაბეჭდილება, რომ მოწმის ჩვენება განპირობებულია სუბიექტური დამოკიდებულებით მხარეების მიმართ და რაც მთავარია, ასეთი შთაბეჭდილების შექმნის საფუძველს თავად მოწმის განმარტება იძლევა, სასამართლო ვალდებულია, გადაწყვეტილება არ დააყრდნოს ამავე მოწმის ჩვენებას და განიხილოს იგი არასარწმუნო ჩვენებად.

11. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს განმარტებით, ნებისმიერ შემთხვევაში, მოწმეთა კომპეტენცია, პირველ რიგში ეროვნული კანონმდებლობის შესაბამისად წესრიგდება (იხ. the Lüdi v. Switzerland, გადაწყვეტილება 15.06.1992, სერია A, N238, გვ. 20, პარაგრაფი 43 და the Schuler-Zgraggen v. Switzerland გადაწყვეტილება 24.06.1993. სერია N263, გვ.21. პარაგრაფი 66). სსსკ-ის 105-ე და 140-ე მუხლების ანალიზიდან კი, გამომდინარეობს, რომ მოწმის ჩვენების მიღებისას ეროვნულმა სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს ყველა იმ ობიექტური თუ სუბიექტური ფაქტორით, რაც ამ მტკიცებულების იურიდიულ ბუნებას ახლავს, მათ შორისაა მოწმის, როგორც სუბიექტის დამოუკიდებლობა მხარეთა შორის სადავო ფაქტებისა და მოვლენების მიმართ. სწორედ ამ კრიტერიუმებით განისაზღვრება ჩვენებაში გადმოცემული ფაქტების იურიდიული სანდოობა.

12. საქმეზე დაკითხულ მოწმეთა ჩვენებით დგინდება, რომ მოსარჩელე მუდმივად არ იყო წასული სოფლიდან, იგი პერიოდულად მიდიოდა სამუშაოდ ქ. ალმა-ატაში, 1993- 1994 წლებში კი სახლი ააშენა, სადაც დღემდე ცხოვრობს ცოლ-შვილთან ერთად (იხ. მოწმეების - ჯ. ნ–ის, ე.რ–ის, ბ. უ–ის, ე.ა–ის ჩვენებები). კერძოდ, მოწმე ჯ. ნ–ის ჩვენების თანახმად, იგი, 1987 წლის 22 ივლისიდან, 26 წლის განმავლობაში, იყო სოფელ ......... საკრებულოს თავჯდომარე და იცნობს მოსარჩელის ოჯახს. მოწმის განმარტებით, მოსარჩელე მუდმივად არ იყო წასული სოფლიდან, რადგან ხვდებოდა ხოლმე მას. ბ–მა სახლი დაახლოებით 1994 წელს ააშენა უპროექტოდ. რაც შეეხება ცნობას, მ–ს კომლის შემადგენლობის შესახებ, რომელიც გაცემულია 2002 წელს, მოწმის განმარტებით, აღნიშნულ ცნობაში მითითებული არიან პირები, რომლებიც ცხოვრობენ მ.ა–ვის ოჯახში, ვინაიდან ბ–ი ცხოვრობდა ცალკე სახლში, ის არ ფიქსირდება აღნიშნულ ცნობაში; მოწმე ე.რ–ვის ჩვენების თანახმად, მოსარჩელე 1992 წელს იყო წასული საზღვარგარეთ და 1993-ში დაბრუნდა საქართველოში. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ იგი სოფელში მუშაობდა, 2017 წელსთურქეთში დროებით სამუშაოდ წავიდა; მოწმე ე.რ–ვის ჩვენების თანახმად, მოსარჩელე 1992 წელს წავიდა სამუშაოდ და 1993 წელს ჩამოვიდა. მას შემდეგ, 2017 წლამდე არსად წასულა და 2017 წელს იმყოფებოდა თურქეთში. ახლა სოფელშია და მუშაობს. მოწმის განმარტებით, მოსარჩელეს, მამის სახლის გარდა, სხვა სახლი არ აქვს. ეზოში ორი სახლია, ერთ-ერთ სახლში მოსარჩელე ცოლ-შვილთან ერთად ცხოვრობს, მამის მიწაზე აშენებულ სახლში.

13. მართალია, თავად აპელანტები და საქმეზე დაკითხული სხვა მოწმეები (მათ შორის, მოსარჩელის ძმა -ე.ა–ვი და დედა - გ.მ–ვა) უთითებენ, რომ მოსარჩელე 1988 წლიდან 2008 წლამდე იყო წასული საქართველოდან, თუმცა მოწმეთა ჩვენებების სარწმუნოობის კითხვის ნიშნის ქვეშ დაყენების საფუძველს იძლევა საქმეში წარმოდგენილი საზღვრის კვეთის დამადასტურებელი ცნობა, გაცემული სსიპ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მიერ, რომელიც შეიცავს მონაცემებს 1997 წლიდან 2011 წლის პირველ იანვრამდე პერიოდში საზღვრის კვეთის შესახებ და რომლის თანახმადაც, ამ პერიოდში მოსარჩელის მიერ საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის კვეთის ფაქტი სასაზღვრო გამტარი პუნქტების გავლით არ დაფიქსირებულა (ტ.1. ს.ფ. 103). შესაბამისად, იმის გათვალისწინებით, რომ მოწმეთა ჩვენება სრულად აცდენილია სახელმწიფო ორგანოს მიერ გაცემულ ინფორმაციას, სააპელაციო სასამართლოს მტკიცებულებათა ერთობლივად შეფასების საფუძველზე ჩამოუყალიბდა შინაგანი რწმენა, რომ საქმეზე დაკითხულ მოწმეთა ჩვენება არ ასახავს სინამდვილეს, შესაბამისად, არ იმსახურებს გაზიარებას.

14. გარდა აღნიშნულისა, მოწმეთა ჩვენებები წინააღმდეგობრივია, კერძოდ: მოწმე ე.ა–ვის (მოსარჩელის ძმა) ჩვენების თანახმად, ნაგებობა, სადაც მოსარჩელე ცხოვრობს, ააშენა ბიძამ მათ ბავშვობაში; გ. მ–ას (მოსარჩელის დედა) განმარტების თანახმად, სახლი, სადაც მოსარჩელე ცხოვრობს, ააშენა მისმა მეუღლემ;

15. ხსენებული მტკიცებულებების გაზიარებაზე უარის თქმის შედეგად კი რჩება ისეთი ვითარება, რომ 1992 წლის ნოემბრამდე მოსარჩელე ცხოვრობდა კომლში და შესაბამისად, წარმოადგენდა კომლის წევრს, ხოლო შემდეგ წავიდა სამუშაოდ ქ. ალმა-ატაში.

16. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სსსკ-ით განსაზღვრულია მტკიცებულებათა ცალკეული სახეები, რომელთა შორისაა მხარეთა ახსნა-განმარტებები და მოწმეთა ჩვენებები. სსსკ-ის 140.1-ე მუხლის თანახმად, მოწმე შეიძლება იყოს ყოველი პირი, რომლისთვისაც ცნობილია საქმის შესახებ რაიმე გარემოება. მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის საფუძველზე მხარეთა მიერ საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებებს სასამართლო აფასებს (სსსკ-ის 105-ე მუხლი). მტკიცებულების გამოკვლევა უპირველესად გულისხმობს მისი შინაარსის სრულყოფილ შესწავლა-ანალიზს, ხოლო შემდეგ მისი იურიდიული ძალის (დამაჯერებლობის, სარწმუნოობის) შემოწმებას. ყველა მტკიცებულება უნდა შეფასდეს მათი უტყუარობისა და, აგრეთვე, იმ თვალსაზრისით, თუ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე რომელი გარემოების დადასტურებაა ამ მტკიცებულებებით შესაძლებელი (იხ. სუსგ №ას-175-175-2018, 19.07.2018). საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ მტკიცებულებათა შეფასება სათანადოდ მოტივირებული და დამაჯერებელი უნდა იყოს. მტკიცებულებათა შეფასება ეფუძნება შეჯიბრებითობის ფარგლებში მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას და არა - სასამართლოს სუბიექტურ მოსაზრებებს. სასამართლო ობიექტურ საწყისებზე მტკიცებულებათა ყოველმხრივი და სრული გამოკვლევის შედეგად ადგენს მათ იურიდიულ ძალას, კერძოდ, განსაზღვრავს, თუ რა გარემოების დადგენა ან პირიქით, უარყოფაა შესაძლებელი. აქ, უპირველეს ყოვლისა, იგულისხმება მტკიცებულებათა შეფასება მათი უტყუარობის თვალსაზრისით, რისთვისაც საჭიროა ამ მტკიცებულებათა ყოველმხრივი შემოწმება, მათი დაპირისპირება საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებთან. მტკიცებულებათა შეფასებას კი, პროცედურულად მოჰყვება საქმის ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა. სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა (იხ. სუსგ. №ას-400-2020, 15.02.2020). „მოწმეთა ჩვენებების შეფასებისას, სასამართლო ვალდებულია, ისევე, როგორც სხვა სახის მტკიცებულება, მოწმის ჩვენება შეაფასოს მისი შინაარსისა და იურიდიული დამაჯერებლობის კუთხით, იმ ობიექტური თუ სუბიექტური კრიტერიუმების (მხარეებთან დამოკიდებულება, ფიზიკური მდგომარეობა, ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენენ მოწმის ჩვენებაზე და სხვა) გათვალისწინებით, რომელიც ამ მტკიცებულებისთვისაა დამახასიათებელი და სწორედ ამ გზით მიიღოს გადაწყვეტილება სადავო ფაქტობრივი გარემოების არსებობა-არარსებობის შესახებ“ (იხ. სუსგ. №ას-1698-1592-2012, 2.06.2014).

17. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სადავო ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელეს არ დაუტოვებია მამის კომლი 1992 წლის ნოემბრამდე, მოსარჩელის ახსნა-განმარტებებთან ერთად, გამყარებულია სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში (მოწმეთა ჩვენებები; საარქივო ცნობა 13.01.2020წ).

18. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა 1964 წლის საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 128-ე მუხლის დანაწესზე, რომლის თანახმად, კომლის შრომისუნარიანი წევრი კარგავს უფლებას კომლის ქონების წილზე, თუ მას სამი წლის განმავლობაში ზედიზედ არ მიუღია მონაწილეობა თავის შრომითა და სახსრებით კომლის საერთო მეურნეობის წარმოებაში.

19. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოება, რომ მოსარჩელეს არ დაუკარგავს უფლება საკოლმეურნეო კომლის წილზე და მას 1993 წლიდან პირადი საკუთრების უფლება წარმოეშვა კომლის ქონების წილზე.

20. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, როგორც დადგენილია, მეორე მოპასუხე მ.ა–ვის კომლში რეგისტრირებულია 1993 წლის შემდეგ, როდესაც დასრულდა „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწების რეფორმის შესახებ’’ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის N48 დადგენილებით გათვალისწინებული მიწის რეფორმა.

21. კერძოდ, საქმის მასალებით დგინდება, რომ 1986-1996 წლების საარქივო ცნობაში მეორე მოპასუხე კომლის წევრად არ ფიქსირდება და მხოლოდ სოფელ ......... (.........) საკრებულოს 1997-2002 წლების საკომლო წიგნშია იგი მითითებული, მაშინ, როდესაც უკვე აღარ არსებობდა საკომლეურნეო კომლი და კომლის ქონებაზე ვრცელდებოდა კომლის წევრთა საერთო საკუთრების რეჟიმი. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ მეორე მოპასუხეზე ვერ გავრცელდება „საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ“, მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბის №949 დადგენილება და სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის №29 დეკრეტის ნორმები და იგი ვერ იქნება მიჩნეული მ.ა–ვის კომლის იმ წევრად, რომელსაც თანასაკუთრებაში შეიძლება გადაეცეს კომლის ქონება.

22. შესაბამისად, საქმის მასალებით დადასტურებულად უნდა ჩაითვალოს, რომ მოსარჩელის წილი კომლის ქონებიდან შეადგენდა ნივთის ¼ წილს, ვინაიდან 1992 წლის 1 იანვრის მდომარეობით, კომლის შემადგელობაში იყვნენ: მ.ა–ვი, გ.მ–ვა, მოსარჩელე და პირველი მოპასუხე.

23. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საჯარო რეესტრში მეორე მოპასუხის სახელზე რიცხულ 1/3 წილზე ამ უკანასკნელის საკუთრების უფლების სრულად გაუქმება და მის მესაკუთრედ თავდაპირველი მოსარჩელის სრულად ჩანაცვლება დაუსაბუთებელია, შემდეგ გარემოებათა გამო:

23.1. საჯარო რეესტრიდან 2012 წლის 20 აგვისტოს ამონაწერით დგინდება, რომ სადავო ქონება დარეგისტრირდა ოთხ პირზე - ფ.ა–ვი (მოსარჩელის ძმა), მ.ა–ვი (მოსარჩელის მამა), გ.მ–ვა (მოსარჩელის დედა) და რ.ს–ვა (ფ.ა–ვის მეუღლე) (უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი: საარქივო ცნობა № 286). შესაბამისად, მათი იდეალური წილობრივი მონაცემი ქონების ¼ ნაწილით შემოიფარგლებოდა. დადგენილია, რომ მ.ა–ვი გარდაიცვალა 2014 წლის 5 ივლისს (ტ.1. ს.ფ. 33). საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს მიერ 2016 წლის 1 ივნისს მომზადებული საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ლაგოდეხის რაიონის, სოფელ ......... მდებარე სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეებად მითითებულნი არიან გ. მ–ვა (მხარეთა დედა), რ.ს–ვა და ფ.ა–ვი (მოპასუხეები) (საკუთრების უფლების დამდგენ დოკუმენტს წარმოადგენს № 286 საარქივო ცნობა). საქმეში წარმოდგენილი 2016 წლის 27 მაისის უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულებით დგინდება, რომ გ. მ–ამ აჩუქა, ხოლო პირველმა მოპასუხემ მიიღო დედის წილი სადავო უძრავი ქონებიდან, რის შედეგადაც საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ამონაწერში ლაგოდეხის რაიონის, სოფელ ......... მდებარე (ს/კ: N .....) უძრავი ქონების მესაკუთრეებად აღირიცხნენ პირველი მოპასუხე 2/3 წილის უფლებით და მეორე მოპასუხე - 1/3 წილის უფლებით. ნიშნადობლივია, რომ მეორე აპელანტი, რომელიც, კომლის ქონების წილზე თანასაკუთრების უფლებით არ სარგებლობდა, თანამესაკუთრეთა შეთანხმების შედეგად აღმოჩნდა საჯარო რეესტრში 1/3 წილის მესაკუთრედ რეგისტრირებული და შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, სწორედ მეორე აპელანტის 1/3 წილი მოიცავს მოსარჩელის წილსაც კომლიდან, რომელიც მეორე აპელანტის 1/3 (4/12) წილიდან 1/4 (3/12) ნაწილს შეადგენს.

24. ყოველივე ზემოხსენებულის გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული გაანგარიშება, რომ მოსარჩელის წილი კომლიდან შეადგენს 1/3 ნაწილს, რომელიც მეორე მოპასუხის სახელზეა რეგისტრირებული, უსაფუძვლოა და მოსარჩელე ცნობილ უნდა იქნას ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის, სოფელი ......... მდებარე უძრავი ქონების (საკადასტრო კოდი: ........) თანამესაკუთრედ მეორე მოპასუხის კუთვნილი 4/12 წილიდან 3/12 ნაწილის მესაკუთრედ, ხოლო დარჩენილი 1/12 წილი უნდა დარჩეს მეორე მოპასუხის სახელზე, კომლის წევრთა შეთანხმების შედეგად მისთვის დათმობილი საკუთრების უფლების ფარგლებში.

25. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

25.1. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის უარყოფა მოითხოვეს.

25.2. კასატორთა განმარტებით, მოსარჩელე 1988 წლიდან მოყოლებული, 20 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ცხოვრობდა ქალაქ ალმა-ატაში და მას მამის კომლის სამეურნეო საქმიანობაში მონაწილეობა არ მიუღია, იგი საერთოდ არ ფიქსირდება სოფელ ...... საკრებულის 1997-2002 წლების კომლის წიგნში, რაც მოწმობს მოპასუხეთა მტკიცების სიმყარეს და შესაბამისად, მათი შეფასებით, მოსარჩელემ დაკარგა კომლიდან წილის მოთხოვნის უფლება;

25.3. კასატორები მიიჩნევენ, რომ სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმულია.

25.4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 8 მაისის განჩინებით მოპასუხეთა საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ მოპასუხეთა საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

26. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

27. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

28. საკასაციო სასამართლო ამოწმებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების სისწორეს, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ფარგლებში (სსსკ-ის 393.3-ე მუხლი) და აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის შეფასებისათვის უნდა დადგინდეს მატერიალურ სამართლებრივი ნორმით გათვალისწინებული გარკვეული იურიდიული ფაქტების (იურიდიული შემადგენლობის) უტყუარად არსებობა, რაც შესაძლებელია სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით აღიარებული მტკიცებულებებით. ამასთან, ამა თუ იმ ფაქტობრივი გარემოებების დასადგენად მტკიცებულებათა მიღება და შეგროვება უნდა განხორციელდეს განკუთვნადობისა და დასაშვებობის პრინციპების მოთხოვნათა გათვალისწინებით. სსსკ-ი განსაზღვრავს მტკიცებულებათა სახეებს, რომელთა შეფასება სასამართლოს კომპეტენციაა. ამავე კოდექსის 105–ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

29. სასამართლომ კონკრეტულ საქმეზე მტკიცების საგნის განსაზღვრის დროს უნდა იხელმძღვანელოს მხარეთა მიერ სარჩელისა და შესაგებლის დასაბუთებისათვის მითითებული ფაქტებით, მაგრამ თუ ამ ფაქტებს შორის არის ისეთებიც, რომლებსაც კანონის თანახმად არ აქვს მნიშვნელობა მხარეთა მოთხოვნების თუ შესაგებლის სამართლებრივი დასაბუთებისათვის, ე.ი. თუ ეს ფაქტები იურიდიულად ვერ ამართლებენ ამ მოთხოვნას (შესაგებელს) – სასამართლომ არ უნდა შეიტანოს ეს ფაქტები მტკიცების საგანში და არ უნდა მიიღოს მტკიცებულებები მათ დასადასტურებლად.

30. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მტკიცების საგანში შედიან მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტები, რომლებიც სასამართლოს შეხედულებით სამართლებრივად ასაბუთებენ (ამართლებენ) მათ მოთხოვნებს და შესაგებელს. კრიტერიუმი, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან, თუ რომელი ამართლებს სამართლებრივად მხარეთა მოთხოვნებს (შესაგებელს) და რომელი არაა, ესაა სარჩელის საგანი (მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი), მოპასუხის შესაგებელი და მატერიალურ სამართლებრივი ნორმა. მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი - ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს.

31. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მოცემული დავის არსებითი კვლევის საგანი, კერძოდ, იყო თუ არა მოსარჩელე ახმედოვ მუსა მახმადალი ოღლი კომლის წევრი. სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივი არგუმენტები და სამართლებრივი დასაბუთება გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ამომწურავად მიუთითა და მოსარჩელე კანონისა და სასამართლო პრაქტიკის შესაბამისად მიიჩნია კომლის წევრად. სააპელაციო სასამართლომ მართებულად, ობიექტურად, კრიტიკულად და ერთობლივად შეაფასა საქმეში წარდგენილი ყველა მტკიცებულება და დასაბუთებული დასკვნა გამოიტანა იმის თაობაზე, რომ რომ მოსარჩელეს კომლი არ მიუტოვებია, 1992 წლის ნოემბრამდე მოსარჩელე ცხოვრობდა კომლში და შესაბამისად, წარმოადგენდა კომლის წევრს, ხოლო შემდეგ წავიდა სამუშაოდ ქ. ალმა-ატაში. საქმეზე ძირითადი სადავო ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელეს არ დაუტოვებია მამის კომლი 1992 წლის ნოემბრამდე, მოსარჩელის ახსნა-განმარტებებთან ერთად, გამყარებულია სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში, რაც სააპელაციო სასამართლომ დეტალურად გამოიკვლია. შესაბამისად, მას კანონიერად წარმოეშვა სადავო უძრავი ქონების ნაწილზე საკუთრების უფლება (ამ განჩინების 10-19 პუნქტები).

32. სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიუთითა სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 122-ე და 125-ე მუხლებზე (კომლის ქონება ეკუთვნის მის წევრებს, თანასაკუთრების უფლებით. საკოლმეურნეო კომლის ყველა წევრს კომლის ქონება თანაბარი წილით ეკუთვნის), „საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ“ მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის №949 დადგენილებასა და სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის №29 დეკრეტზე და მათ საფუძველზე დაასკვნა, რომ საკოლმეურნეო კომლის გაუქმების შემდეგ სადავო ქონება კომლის ქონებას აღარ წარმოადგენდა.

33. ის ფაქტი, რომ მოსარჩელე საკოლმეურნეო კომლის გაუქმების მომენტისათვის იყო კომლის წევრი, წარმოადგენს დანარჩენი წევრების თანაბრად კომლის ქონებაზე (მის დარჩენილ ნაწილზე) მისი თანამესაკუთრედ ცნობის საფუძველს. ამდენად, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად ცნო მოსარჩელე სადავო ქონების 4/12 ნაწილიდან 3/12 წილის მესაკუთრედ.

34. საკასაციო სასამართლო კასატორის პრეტენზიასთან დაკავშირებით, რომ სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმულია, განმარტავს, რომ სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის ამოქმედებამდე საკოლმეურნეო კომლის საოჯახო ქონებრივი გაყოფის ცნება კანონით არ იყო განსაზღვრული და საკოლმეურნეო კომლის მიმართ გამოიყენებოდა მიწის კოდექსის სათანადო ნორმები. სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსში დაზუსტდა კომლიდან გამოყოფისა და საკოლმეურნეო კომლის გაყრის ცნება (სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 126-127-130-ე მუხლები). კომლიდან გამოყოფა, როგორც წესი, აღინიშნებოდა კომლიდან გასვლით, თუმცა არსებობდა შემთხვევები, როდესაც კომლის წევრი აპირებდა ქონების გაყოფას და ფიქრობდა კვლავ კომლში დარჩენას საცხოვრებლად. აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით, იმხანად მოქმედი კანონმდებლობის თაობაზე არსებულ იურიდიულ ლიტერატურაში დამკვიდრდა შეხედულება, რომელიც დასაშვებად თვლიდა საკოლმეურნეო კომლის საცხოვრებელი სახლიდან გარკვეული წილის გამოყოფას საკუთრების უფლებით და მასზე სამოქალაქო კანონმდებლობით საერთო წილადი საკუთრებისათვის დადგენილი უფლებრივი რეჟიმის გავრცელებას. მაგალითად: თუ კომლის რომელიმე წევრი თავს დაანებებდა სამეურნეო საქმიანობას (მუშაობას დაიწყებდა საწარმოში და ა.შ), ხოლო საცხოვრებლად დარჩებოდა ამავე კომლში არსებულ საცხოვრებელ სახლში, ამ შემთხვევაშიც კომლის წევრი ითვლებოდა კომლიდან გამოყოფილად. კომლიდან გამოყოფა კომლიდან გასვლით და კომლში დარჩენით კომლის საერთო საკუთრების მიმართ წარმოშობდა სამართლებრივად განსხვავებულ რეჟიმს, კერძოდ, კომლიდან გასვლით და ქონების გატანით (ნატურით თუ ფულადი კომპენსაციის სახით) მთლიანად უსპობდა კომლის წევრს უფლებას კომლის საერთო ქონებაზე, კომლში საცხოვრებლად დარჩენით კი, კომლის საერთო საკუთრების ქონებაზე უფლების მოსპობასთან ერთად წარმოიშობოდა კომლთან საერთო წილადი საკუთრების უფლება, რაც ეხებოდა მხოლოდ საცხოვრებელ სახლს. ამასთან, სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 126-127-130-ე მუხლების თანახმად, საკოლმეურნეო კომლიდან გამოყოფა, საკოლმეურნეო კომლის ქონებაზე უფლების დაკარგვა, კომლის გაყრა და ა.შ ხორციელდებოდა გარკვეული პროცედურების დაცვით. საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის მოქმედი რედაქცია) 122-ე მუხლის თანახმად, საკოლმეურნეო კომლის ქონება კომლის წევრებს ეკუთვნოდათ თანასაკუთრების უფლებით, ხოლო იმავე კოდექსის 125-ე მუხლის თანახმად, კომლის ყველა წევრს, მათ შორის არასრულწლოვანსა და შრომისუუნაროსაც ეკუთვნოდათ თანაბარი წილი. „საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის №949 დადგენილების, სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის 29-ე დეკრეტის საფუძველზე 1993 წლიდან დადგინდა სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების რეორგანიზაცია და ახალ ორგანიზაციულ სამართლებრივ ფორმაზე გადასვლა. შესაბამისად, ქონება, რომელიც კომლის ქონებას და ამავე დროს კომლის წევრთა საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა, აღარ ეკუთვნოდა კომლს და გახდა იმ პირთა საერთო საკუთრება თანაბარ წილში, რომლებიც კომლის წევრებს წარმოადგენენ. აღნიშნულ ქონებაზე ვრცელდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული საკუთრების საერთო რეჟიმი. საკუთრების უფლება აბსოლუტური სანივთო უფლების კლასიკური სახეა, რომელიც დროში არ იზღუდება. აბსოლუტური უფლების ძირითადი დამახასიათებელი თვისებაა ის, რომ იგი სხვა პირთა ქმედებისაგან დამოუკიდებლად არსებობს. ამ უფლების განხორცილება უფლებამოსილი პირის აბსოლუტური ძალაუფლების სფეროს განეკუთვნება, ხოლო მისი დაცვა უზრუნველყოფილია ნებისმიერი შესაძლო ხელყოფისაგან. ამდენად, მესაკუთრეს უფლება აქვს, ნებისმიერ დროს მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს მის საკუთრებაში არსებულ ნივთზე უფლების დაცვა. შესაბამისად, საკუთრების უფლების დაცვასთან დაკავშირებით მოთხოვნაზე არ უნდა გავრცელდეს ხანდაზმულობის ვადა (იხ. სუსგ N ას-464-2022, 06.12.22წ.)

35. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა და დასკვნები სავსებით სწორია, შეესაბამება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას. კასატორებმა ვერ გააქარწყლეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, რის გამოც არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

36. სსსკ-ის 401.4-ე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ფ.ა–ვის და რ.ს–ვას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ფ.ა–ვს (პ/ნ ........) და რ.ს–ვას (პ/ნ .......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 500 ლარის (საგადახდო დავალება N16880658899, გადახდის თარიღი 2023 წლის 27 აპრილი), 70% – 350 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური