საქმე №ას-1602-2018 25 სექტემბერი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – ბინათმენაშენეთა ამხანაგობა „რ–ის“ წევრები: ა.ბ.მ–ი, ზ.მ–ი, გ.ს–ძე, გ.გ–ძე, ნ.ჩ–ნი, დ.გ–ი, თ.კ–ი, მ.გ–ვა, ვ.დ–ი, ნ.შ–ძე, თ.ქ–ია, ი.ლ–ძე, ლ.ნ–ძე, მ.ნ–ძე (მოსარჩელეები), ბ.ხ–ი

მოწინააღმდეგე მხარეები – შპს „შ–ი..“, კ.კ–ია (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 ივნისის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – ხელშეკრულებიდან გასვლა, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ბინათმენაშენეთა ამხანაგობა „რ–ის“ (შემდგომში - „ამხანაგობა“) წევრთა (შემდგომში - „მოსარჩელეები“) საერთო კრების 2016 წლის 18 მარტის ოქმის შესაბამისად, ამხანაგობის წევრები არიან: გ.ს–ძე, გ.გ–ძე, ნ.ჩ–ნი, ა.ბ.მ–ი, ზ.მ–ი, დ.გ–ი, თ.კ–ი, მ.გ–ვა, ვ.დ–ი, ნ.შ–ძე, თ.ქ–ია, ი.ლ–ძე, ლ.ნ–ძე, მ.ნ–ძე, ბ.ხ–ი. 2016 წლის 18 მარტის ამხანაგობის წევრთა კრების გადაწყვეტილებით, ბ.ხ–ს ამხანაგობის წევრებმა ინდივიდუალურად მიანიჭეს სასამართლოში წარმომადგენლობის უფლებამოსილება (ტ.1, ს.ფ. 381-385).

2. კ.კ–ია (შემდგომში - „მოპასუხე“) არის შპს „შ–ი ..“-ის (შემდგომში - „მოპასუხე კომპანია“ ან „კომპანია“) 100% წილის მესაკუთრე (ტ.1, ს.ფ. 28,29).

3. 2012 წლის 15 აგვისტოს, ერთი მხრივ, ამხანაგობასა და, მეორე მხრივ, მოპასუხე კომპანიას შორის გაფორმდა ნარდობის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენს თბილისში, ......... ქუჩა №18/20-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის დასრულება. მოპასუხე კომპანიას შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურების მიზნით უნდა გადაცემოდა ამხანაგობის კუთვნილი კომერციული, საოფისე და საცხოვრებელი ფართები. კომპანიის ვალდებულებებს შეადგენდა: ხელშეკრულების გაფორმებიდან 10 დღის ვადაში სამშენებლო ობიექტის ტერიტორიის მოწესრიგება, პროექტის დარღვევით ან უხარისხოდ შესრულებულ სამუშაოთა გამოსწორება, ხელშეკრულების გაფორმების პერიოდიდან ობიექტზე გახარჯული კომუნალური გადასახადების ანაზღაურება, ამხანაგობის მიერ გასაწევი ხარჯების დაფინანსება ხელშეკრულების დანართი №2-ის მიხედვით, ამხანაგობის ფინანსური ვალდებულებების შესრულების მიზნით 300 000 და 203 412 აშშ დოლარის ვალდებულებების შესრულება. ამხანაგობის ვალდებულებას წარმოადგენდა შესრულებული სამუშაოს ანგარიშსწორების მიზნით კომპანიის მიერ განსაზღვრულ ფიზიკურ ან იურიდიულ პირებზე არანაკლებ 1818 კვ.მ. გადაცემა. 2012 წლის 15 აგვისტოს ნარდობის ხელშეკრულების დანართი №1-ის შესაბამისად, მ. და ლ.ნ–ძეების სარემონტო ხარჯებიდან 150 000 აშშ დოლარი კომპანიას უნდა გადაეხადა სახლის ექსპლუატაციაში მიღების შემდეგ, მაგრამ არაუგვიანეს 2013 წლის დეკემბრის თვისა. 2012 წლის 15 აგვისტოს ხელშეკრულების დანართი №2-ის შესაბამისად, კომპანიას ასევე უნდა აენაზღაურებინა ამხანაგობის ფინანსური ვალდებულებანი 203 412 აშშ დოლარის მოცულობით (ტ.1, ს.ფ. 17-22).

4. 2013 წლის 01 თებერვალს ამხანაგობას, ნ.წ–ძესა და მოპასუხე კომპანიას შორის გაფორმდა ხელშეკრულება ვალდებულების აღიარების და ვალდებულების შესრულების წესის შესახებ. 2013 წლის 01 თებერვლის გარიგებით მხარეებმა დაადასტურეს, რომ კომპანია შეასრულებს ამხანაგობის მიმართ 2012 წლის 15 აგვისტოს შეთანხმებულ ვალდებულებებს. მხარეებმა დაადასტურეს, რომ კომპანიას უკვე მიღებული აქვს 114,9 კვ.მ. და დამატებით მისაღები აქვს 21,2 კვ.მ., რომელიც არ არის აღნიშნული განშლის ოქმებში. მხარეთა შეთანხმებით, კომპანიას დამატებით უნდა მიეღო ......... ქუჩა №18-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში არსებული 12 უძრავი ქონება, რომელთა საერთო მოცულობა შეადგენდა 1682,4 კვ.მ.; თავის მხრივ, კომპანია გამოთქვამდა მშენებლობის დასრულების და კორპუსის ექსპლუატაციაში მიღებისთვის საჭირო მოქმედებების გაგრძელების მზადყოფნას (ტ.1, ს.ფ. 23-27).

5. საქმეში წარმოდგენილია უძრავი ქონების გადაცემის რამდენიმე ხელშეკრულება, რომელთა შინაარსი მოწმობს, რომ უძრავი ქონების გადაცემის საფუძველს წარმოადგენს კომპანიასთან გაფორმებული 2013 წლის 01 თებერვლის გარიგება. კერძოდ, კომპანიის მიერ შესრულებულ სამუშაოთა ანაზღაურების მიზნით გაფორმებულია შემდეგი ხელშეკრულებები: ა) 2013 წლის 23 ოქტომბრის №131118388 გარიგების თანახმად, ლ.მ–ძეს გადაეცა 162,40 კვ.მ.; ბ) 2013 წლის 28 მაისს გაფორმებული №130525836 ნასყიდობის ხელშეკრულებით მოპასუხეს გადაეცა 210 კვ.მ.; გ) 2013 წლის 23 ოქტომბრის №131118373 ხელშეკრულებით მოპასუხემ მიიღო 136,20 კვ.მ.; დ) 2013 წლის 13 ნოემბრის №131196901 გარიგებით გ.ზ–ს გადაეცა 242,10 კვ.მ.; ე) 2013 წლის 23 ოქტომბრის №131118371 ხელშეკრულებით მოპასუხემ მიიღო 199,30 კვ.მ.; ზემოაღნიშნულ გარიგებაში მითითებულია, რომ ამხანაგობის კუთვნილი უძრავი ქონების საკუთრებაში გადაცემის საფუძველს წარმოადგენს 2013 წლის 01 თებერვალს გაფორმებული გარიგება (ტ.1, ს.ფ. 44-48, 49-55, 56-60, 61-65, 66-70); ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერებით დასტურდება, რომ თბილისში, ......... ქუჩა №18-ში მდებარე საცხოვრებელ კორპუსში საცხოვრებელი ბინები მიღებული აქვთ სხვადასხვა ფიზიკურ პირებს, მათ შორის, ა.კ–იას, გ.ა–ას და სხვებს. საყურადღებოა, რომ, გარდა ზემოთდასახელებული ხუთი ხელშეკრულებით მიღებული ქონებისა, საქმის მასალებით ამხანაგობის მხრიდან კომპანიის მიმართ ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების ფარგლებში უძრავი ქონების გადაცემის ფაქტი არ დასტურდება;

6. სამუშაოთა შესრულების და ანაზღაურების აქტების (ფორმა №2) შესაბამისად, კომპანიის მიერ შესრულებულ სამუშაოთა ღირებულება შემდეგია: 2013 წლის იანვარი - 303232,31 ლარი; 2013 წლის მაისი - 186999,27 ლარი; 2013 წლის ივნისი - 51117,47 ლარი; 2013 წლის ივლისი - 82685,07 ლარი; 2013 წლის აგვისტო - 92242,15 ლარი; 2013 წლის ოქტომბერი - 22555,75 ლარი; 2013 წლის ნოემბერი - 38342,31 ლარი; 2013 წლის დეკემბერი - 94121,60 ლარი; 2013 წლის ოქტომბერში, ნოემბერში, დეკემბერში და 2014 წლის იანვარში დამატებით შესრულებულ სამუშაოთა ჯამია 288614,51 ლარი; 2014 წლის იანვარში - 20680,13 ლარი (ტ.1, ს.ფ. 97-136).

7. 2013 წლის 01 თებერვალს ამხანაგობას, ნ.წ–ძესა და მოპასუხე კომპანიას შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით მხარეებმა დაადასტურეს, რომ კვლავ ეთანხმებიან 2012 წლის 15 აგვისტოს შედგენილი ნარდობის ხელშეკრულების პირობებს. მხარეებმა დააკონკრეტეს, რომ კომპანიას უკვე მიღებული აქვს 114,9 კვ.მ. საცხოვრებელი ფართი და დარჩა მისაღები ......... №18-ში 1079,2 კვ.მ., ხოლო ......... №20-ში - 603,2 კვ.მ.; ასევე მოპასუხეს უნდა მიეღო 21,2 კვ.მ., რომელიც განშლის ოქმებში არ იყო აღნიშნული (ტ. 1, ს.ფ. 23-27). კომპანიას ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულების მიზნით, 114,9 კვ.მ. გარდა, უნდა მიეღო 1703,6 კვ.მ.; №131118388, №130525836, №131118373, №131196901 და №131118371 ხელშეკრულების საფუძველზე ამხანაგობის მიერ კომპანიისთვის გადაცემული უძრავი ნივთების ფართობია 950 კვ.მ.; ამასთან, მოპასუხეს აღიარებული აქვს 114,9 კვ.მ. ფართობის ნივთის მიღება. ანუ, მოპასუხეს მთლიანობაში გადაეცა 1064,9 კვ.მ. ქონება. კომპანიას ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 1818 კვ.მ. ნივთის მაგივრად ამხანაგობისგან მიღებული აქვს 753,1 კვ.მ. ნაკლები ქონება და ამხანაგობამ კომპანიის მიმართ ნაკისრი ვალდებულება სრულყოფილად არ შეასრულა. სამუშაოთა შესრულების და ანაზღაურების აქტების (ფორმა №2) შესაბამისად, კომპანიის მიერ შესრულებულ სამუშაოთა სრული ღირებულებაა 1180590,57 ლარი. დამატებით კომპანიის მიერ ამხანაგობის მიმდინარე ფინანსური ვალდებულებების დაფარვის მიზნით გადახდილია 220000 აშშ დოლარი (ტ. 1, ს. ფ. 97-136). ამხანაგობის კუთვნილი საცხოვრებელი კორპუსი ექსპლუატაციაში მიღებული არ არის. მხარეები უძრავ ქონებას ფაქტობრივად დაუფლებულნი არიან და მოსარჩელეები ცხოვრობენ თბილისში, ......... ქუჩა №18-ში მდებარე საცხოვრებელ კორპუსში (ტ.1, ს.ფ. 44-48, 49-55, 56-60, 61-65, 66-70; ტ.1, ს.ფ. 199-203).

8. ამხანაგობამ 2014 წლის 17 ივნისს მიმართა კომპანიის დირექტორ დ.მ–ს და მოითხოვა 10 დღის ვადაში სამშენებლო სამუშაოთა განახლება. წინააღმდეგ შემთხვევაში მოსარჩელემ განაცხადა სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან ცალმხრივად გასვლის შესახებ (ტ.1, ს.ფ. 138-140).

9. მოსარჩელეებმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში მოპასუხისა და მოპასუხე კომპანიის მიმართ (შემდგომში ერთობლივად - „მოპასუხეები“) და მოითხოვეს:

9.1. კომპანიასა და ამხანაგობას შორის 2012 წლის 15 აგვისტოს და 2013 წლის 01 თებერვალს გაფორმებული ნარდობის ხელშეკრულებებიდან გასვლა;

9.2. მოპასუხესთან 2013 წლის 28 მაისს და 23 ოქტომბერს გაფორმებული ხელშეკრულებებიდან გასვლა;

9.3. ამხანაგობის საკუთრებაში თბილისში, გ. ......... ქუჩა №18-ში მდებარე 199,30 კვ.მ. საოფისე ფართის აღდგენა და მოპასუხისთვის 391,580 აშშ დოლარის დაკისრება (იხ.: სასარჩელო მოთხოვნა, ტ. 1, ს.ფ. 7).

10. მოპასუხეებმა წარდგენილი შესაგებლებით სარჩელი არ ცნეს.

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 5 მაისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეთა სასარჩელო მოთხოვნები მოპასუხეების მიმართ გარიგებებიდან გასვლის, უძრავი ქონების დაბრუნების და 391580 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

12. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა.

13. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

14. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-8 პუნქტებში ასახული ფაქტობრივი გარემოებები.

15. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 405.1., 405.3., 352.1. მუხლებით, 352.2. მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით და განმარტა, რომ ხელშეკრულებიდან გასვლის საფუძველი შესაძლოა გახდეს ვალდებულების ნაწილობრივი დარღვევაც, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუკი დარჩენილი ნაწილის შესრულებამ კრედიტორისათვის აზრი დაკარგა. ვალდებულების უმნიშვნელო დარღვევა ვერ იქცევა ხელშეკრულებაზე უარის თქმის საფუძვლად. ის, თუ რა შეიძლება იყოს მნიშვნელოვანი დარღვევა, კონკრეტული შემთხვევის შეფასებით უნდა გადაწყდეს. ზოგადად, მნიშვნელოვან დარღვევად განხილული უნდა იქნეს დარღვევები, რომლებიც რეალურ უარყოფით გავლენას ახდენენ შედეგზე, რომელიც ხელშეკრულების მხარეს უნდა მიეღო ვალდებულების შესრულების შედეგად.

16. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სსკ-ის 369-ე და 394.1. მუხლებზე და აღნიშნა, რომ კომპანიის მიერ თბილისში, ......... ქუჩა №18-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა ფაქტობრივად დასრულებულია; მოსარჩელეები ცხოვრობენ ამავე მისამართზე მდებარე ბინებში. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ასეთ ვითარებაში მენარდის მხრიდან ნარდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ძირითადი ვალდებულება შესრულებულია, ხოლო ის გარემოება, რომ საცხოვრებელი კორპუსი ექსპლუატაციაში არ არის მიღებული, ვერ განიხილება ხელშეკრულებაზე უარის თქმის საფუძვლად და ამდენად, კომპანიასთან გაფორმებული ნარდობის ხელშეკრულებიდან ამხანაგობის გასვლის სამართლებრივი საფუძველი არ იკვეთება.

17. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა, რომ ხელშეკრულებიდან გასვლის თანმდევი რესტიტუცია, რაც გულისხმობს, თავის მხრივ, ამხანაგობის მხრიდანაც ფინანსური რესურსის მობილიზებას, კიდევ უფრო გააძნელებს ამხანაგობის დასახული მიზნის მიღწევას. ამასთან, კომპანიის მიერ ანაზღაურების სახით მიღებული უძრავი ნივთები უმეტესწილად გასხვისებულია მესამე პირებზე, რაც ფაქტობრივად ხელშეკრულებიდან გასვლის შედეგად განსახორციელებელ ორმხრივ რესტიტუციას შეუძლებელს ხდის. ასეთ ვითარებაში ხელშეკრულებიდან გასვლა მხარეებისთვის გაცილებით მეტი ზიანის მომტანი მოქმედებაა, ვიდრე სახელშეკრულებო ფარგლებში ურთიერთმიმართ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების მოთხოვნა და ამ მოტივიდან გამომდინარეც, სააპელაციო სასამართლომ სასარჩელო მოთხოვნა სამართლებრივად დაუსაბუთებლად მიიჩნია.

18. რაც შეეხება მეორე სასარჩელო მოთხოვნას მოპასუხის მიმართ, სასამართლომ განმარტა, რომ მასთან გაფორმებული უძრავი ქონების გადაცემის ხელშეკრულებებით (2013 წლის 28 მაისს გაფორმებული №130525836 ნასყიდობის ხელშეკრულებით მოპასუხეს გადაეცა 210 კვ.მ.; 2013 წლის 23 ოქტომბრის №131118373 ხელშეკრულებით მოპასუხემ მიიღო 136,20 კვ.მ.; 2013 წლის 23 ოქტომბრის №131118371 ხელშეკრულებით მოპასუხემ მიიღო 199,30 კვ.მ.) რეალურად სრულდებოდა ამხანაგობის ვალდებულება კომპანიის მიმართ. ამავდროულად, სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია სახელშეკრულებო ვალდებულებათა დამკვეთის მხრიდან დარღვევის ფაქტი და დაასკვნა, რომ ხელშეკრულებიდან გასვლის მოთხოვნას არ გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი, რის შედეგადაც სასარჩელო მოთხოვნები მოპასუხის მიმართ ასევე უსაფუძვლოა.

19. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელეებმა შეიტანეს საკასაციო საჩივარი და მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შემდეგ საფუძვლებზე მითითებით:

19.1. სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივი შეფასება არ მისცა მოპასუხესთან 2013 წლის 28 მაისს გაფორმებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებას, რომლითაც ნ.წ–ძემ ამხანაგობისთვის დასაბრუნებელი ბინა მიყიდა მოპასუხეს, რომელიც ვალდებული იყო ბინის ღირებულება 105 000 აშშ დოლარი გადაეხადა ამხანაგობისთვის, მაგრამ არ გადაუხდია. ასევე არ შეაფასა მოპასუხესთან დადებული 2013 წლის 23 ოქტომბრის უძრავი ქონების გადაცემის (ნასყიდობა) ხელშეკრულება, რომლის ღირებულება 239 160 აშშ დოლარი მოპასუხეს არ გადაუხდია და ამავე თარიღის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის ღირებულება 108 000 აშშ დოლარი მოპასუხეს ასევე არ გადაუხდია. მთელი დავა აგებულია იმაზე, რომ მოპასუხემ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე ვალდებულებები არ შეასრულა და ღირებულება არ გადაიხადა, სასამართლომ კი არ დაასაბუთა, ვალდებული იყო თუ არა მოპასუხე გადაეხადა ნასყიდობის ხელშეკრულებით შეძენილი უძრავი ნივთების ღირებულება;

19.2. სასარჩელო მოთხოვნა იპოთეკის შედეგად მიყენებული ზიანის 80000 აშშ დოლარის ანაზღაურების ნაწილში არ არის განხილული;

19.3. 2018 წლის 2 მარტის განჩინებაზე შეტანილი კერძო საჩივარი ზემდგომ სასამართლოში არ იქნა საქმის მასალებთან ერთად გადაგზავნილი დაუყოვნებლივ და იგი სამი თვის შემდეგ, მხოლოდ ფორმალურად მას შემდეგ გადაიგზავნა, რაც 2018 წლის 5 მაისს სასამართლომ საქმის განხილვა დაამთავრა გადაწყვეტილების გამოტანით. ეს საჩივარი მხოლოდ ფორმალურად იქნა განხილული საქმეზე სასამართლოს მიერ არსებითი გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ, 2018 წლის 1 ივნისს. სასამართლოს უფლება არ ჰქონდა კერძო საჩივრის განხილვამდე გადაეწყვიტა საქმე;

19.4. არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ მოპასუხემ, როგორც ყოფილმა ჩინოვნიკმა, მოსამართლეებთან განახორციელა არასამართლებრივი კომუნიკაცია, რისი ვარაუდის საფუძველსაც იწვევს ის გარემოება, რომ სააპელაციო სასამართლომ კერძო საჩივარი განიხილა არა საქმის მასალებზე დაყრდნობით, არამედ - ქსეროასლების მიხედვით. ამასთან, საქმეშია სააპელაციო სასამართლოს სპეციალისტის ცნობა (აქტი), რომ 2018 წლის მაისის თვეში საქმე სასამართლოშია, მაშინ როდესაც მსგავს ქმედებებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი არ ითვალისწინებს;

19.5. სასამართლომ დაარღვია დისპოზიციურობის პრინციპი და თავისი ინიციატივით ჩართო საქმეში ბ.ხ–ი თანამოსარჩელედ, მხარედ. ბ.ხ–ი არის ამხანაგობის კონკრეტული 14 წევრის წარმომადგენელი და არა - მოსარჩელე. ბ.ხ–ს პირადად რაიმე სასარჩელო მოთხოვნა არ ჰქონია.

19.6. საქმეშია 2015 წლის აგვისტოში შეტანილი განცხადება სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების შესახებ, რომელზეც სასამართლომ იმსჯელა ჯერ კიდევ 2016 წელს და მის დაუშვებლობაზე გადაწყვეტილება არ მიუღია, ეს განცხადება სასამართლოს დღემდე არ განუხილავს;

19.7. მოპასუხესთან გაფორმებულ ხელშეკრულებებში არ არის მითითებული, რომ მას ხელშეკრულებით გადაცემული ქონება გადაეცა შესრულებული სამუშაოების სანაცვლოდ;

19.8. სააპელაციო პალატამ უკანონოდ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ არასწორად დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომ თითქოს ამხანაგობამ კომპანიის მიერ შესრულებული სამუშაოების სანაცვლოდ გადასცა მას 1064,9 კვ.მ. ფართი.

20. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით მოსარჩელეთა საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

21. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

22. საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე [სსსკ-ის 391.5 მუხლი].

23. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407.2 მუხლი].

24. უპირველესად, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ხელშეკრულების დადების მომენტიდან მხარეები ვალდებულნი არიან შეუდგნენ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებას. მათ არ შეუძლიათ ცალმხრივად თქვან უარი ნაკისრი ვალდებულების შესრულებაზე. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულების მოთხოვნა მხარეების მხრიდან პირველადი მოთხოვნის ხასიათს ატარებს, რომლის შეუსრულებლობაც იწვევს მეორადი მოთხოვნის უფლების წარმოშობას. ამ უკანასკნელს კი მიეკუთვნება ხელშეკრულებიდან გასვლის მოთხოვნა. ხელშეკრულებიდან გასვლა გამოიყენება მხოლოდ კანონით ან მხარეთა შეთანხმებით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში. ამიტომ კანონი ამომწურავად განსაზღვრავს ხელშეკრულებიდან გასვლის საფუძვლებსა და წესს, კერძოდ, იმას, თუ როდის შეუძლია ხელშეკრულების მხარეს მოითხოვოს ხელშეკრულებიდან გასვლა (სსკ-ის 405-ე, 352-359-ე მუხლები).

25. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მართებულია ქვედა ინსტანციის სასამართლოების დასკვნა, რომ კომპანიასთან გაფორმებული ნარდობის ხელშეკრულებიდან ამხანაგობის გასვლის სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობდა.

26. განსახილველ შემთხვევაში კასატორების ძირითადი პრეტენზია ეხება მოპასუხესთან 2013 წლის 28 მაისსა და 23 ოქტომბერს გაფორმებულ ხელშეკრულებებს. მათი განმარტებით, მოპასუხეს აღნიშნული ხელშეკრულებების საფუძველზე მიღებული უძრავი ნივთების ღირებულება არ გადაუხდია.

27. დადგენილია, რომ 2012 წლის 15 აგვისტოს, ერთი მხრივ, ამხანაგობასა და, მეორე მხრივ, მოპასუხე კომპანიას შორის გაფორმდა ნარდობის ხელშეკრულება. მოპასუხე კომპანიას შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურების მიზნით უნდა გადაცემოდა ამხანაგობის კუთვნილი კომერციული, საოფისე და საცხოვრებელი ფართები. ამხანაგობის ვალდებულებას წარმოადგენდა შესრულებული სამუშაოს ანგარიშსწორების მიზნით კომპანიის მიერ განსაზღვრულ ფიზიკურ ან იურიდიულ პირებზე არანაკლებ 1818 კვ.მ. გადაცემა (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-3 პუნქტი).

28. დადგენილია ისიც, რომ 2013 წლის 01 თებერვალს ამხანაგობას, ნ.წ–ძესა და მოპასუხე კომპანიას შორის გაფორმდა ხელშეკრულება ვალდებულების აღიარების და ვალდებულების შესრულების წესის შესახებ. 2013 წლის 01 თებერვლის გარიგებით მხარეებმა დაადასტურეს, რომ კომპანია შეასრულებს ამხანაგობის მიმართ 2012 წლის 15 აგვისტოს შეთანხმებულ ვალდებულებებს. მხარეთა შეთანხმებით, კომპანიას დამატებით უნდა მიეღო ......... ქუჩა №18-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში არსებული 12 უძრავი ქონება, რომელთა საერთო მოცულობა შეადგენდა 1682,4 კვ.მ. (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-4 პუნქტი);

29. საქმეში წარმოდგენილი უძრავი ქონების გადაცემის რამდენიმე ხელშეკრულების შინაარსი მოწმობს, რომ უძრავი ქონების გადაცემის საფუძველს წარმოადგენს კომპანიასთან გაფორმებული 2013 წლის 01 თებერვლის გარიგება. კერძოდ, კომპანიის მიერ შესრულებულ სამუშაოთა ანაზღაურების მიზნით გაფორმებულია შემდეგი ხელშეკრულებები: ა) 2013 წლის 23 ოქტომბრის №131118388 გარიგების თანახმად, ლ.მ–ძეს გადაეცა 162,40 კვ.მ.; ბ) 2013 წლის 28 მაისს გაფორმებული №130525836 ნასყიდობის ხელშეკრულებით მოპასუხეს გადაეცა 210 კვ.მ.; გ) 2013 წლის 23 ოქტომბრის №131118373 ხელშეკრულებით მოპასუხემ მიიღო 136,20 კვ.მ.; დ) 2013 წლის 13 ნოემბრის №131196901 გარიგებით გ.ზ–ს გადაეცა 242,10 კვ.მ.; ე) 2013 წლის 23 ოქტომბრის №131118371 ხელშეკრულებით მოპასუხემ მიიღო 199,30 კვ.მ.; ზემოაღნიშნულ გარიგებაში მითითებულია, რომ ამხანაგობის კუთვნილი უძრავი ქონების საკუთრებაში გადაცემის საფუძველს წარმოადგენს 2013 წლის 01 თებერვალს გაფორმებული გარიგება (ტ.1, ს.ფ. 44-48, 49-55, 56-60, 61-65, 66-70); გარდა ზემოთდასახელებული ხუთი ხელშეკრულებით მიღებული ქონებისა, საქმის მასალებით ამხანაგობის მხრიდან კომპანიის მიმართ ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების ფარგლებში უძრავი ქონების გადაცემის ფაქტი არ დასტურდება (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტი).

30. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ 2013 წლის 28 მაისს გაფორმებული №130525836 ნასყიდობის ხელშეკრულების 2.3 ქვეპუნქტით [მხარეები ადასტურებენ, რომ ნასყიდობის ფასის გადახდის ანგარიშში და მის ფარგლებში „მყიდველმა“ განახორციელა „გამყიდველის“ ვალდებულებების შესრულება „ამხანაგობის“ წინაშე, რაც დადასტურებული გახლდათ „გამყიდველსა“ და „ამხანაგობას“ შორის ვალდებულების აღიარების და ვალდებულების შესრულების წესის შესახებ ორიათასცამეტი წლის პირველი თებერვლის ხელშეკრულებით], 2013 წლის 23 ოქტომბრის №131118373 ხელშეკრულების პირველი პუნქტითა [მოპასუხეს 01.02.2013 წელს გაფორმებული ვალდებულებების აღიარების და ვალდებულებების აღების შესახებ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების სანაცვლოდ ზ/აღნიშნული ხელშეკრულების 3.2.2. პუნქტიდან გამომდინარე „გადამცემი“ საკუთრებაში გადასცემს ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „რ–ის“ კუთვნილ ფართს] და 2013 წლის 23 ოქტომბრის №131118371 ხელშეკრულების პირველი პუნქტით [მოპასუხეს 01.02.2013 წელს გაფორმებული ვალდებულებების აღიარების და ვალდებულებების აღების შესახებ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების სანაცვლოდ ზ/აღნიშნული ხელშეკრულების 3.2.2. პუნქტიდან გამომდინარე „გადამცემი“ საკუთრებაში გადასცემს ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „რ–ის“ კუთვნილ საოფისე ფართს] დასტურდება, რომ აღნიშნული ხელშეკრულებების საფუძველზე მოპასუხეს ქონება გადაეცა ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ამხანაგობის ვალდებულებების შესრულების ანგარიშში და გამომდინარე იქედან, რომ ნარდობის ხელშეკრულებიდან გასვლის სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს, რის გამოც არ არსებობს რესტიტუციის ვალდებულება, უსაფუძვლოა კასატორების პრეტენზია აღნიშნული ხელშეკრულებების საფუძველზე მიღებული უძრავი ნივთების ღირებულების ანაზღაურების თაობაზე.

31. რაც შეეხება საკასაციო პრეტენზიას, რომ ბ.ხ–ი არის ამხანაგობის კონკრეტული 14 წევრის წარმომადგენელი და სასამართლომ თავისი ინიციატივით ჩართო იგი საქმეში თანამოსარჩელედ, მხარედ, რითიც დაირღვა დისპოზიციურობის პრინციპი, საკასაციო პალატა მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე და აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებული განჩინების შესავალ ნაწილში იგი მითითებულია არა ამხანაგობის წევრად, არამედ - ამხანაგობის წევრების წარმომადგენლად და ამასთან, არც გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილით არის იგი ამხანაგობის წევრად მიჩნეული. რაც შეეხება სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ფაქტობრივ და სამართლებრივ დასაბუთებაში ასახულ გარემოებას, რომლის თანახმად, 2016 წლის 18 მარტის ოქმის შესაბამისად, ამხანაგობის წევრად სხვებთან ერთად მოხსენებულია ბ.ხ–ი, სსსკ-ის 260-ე მუხლის თანახმად, აღნიშნული შესაძლოა იყოს უსწორობის გასწორების საფუძველი, რომელიც თავად განჩინების გამომტანი სასამართლოს ფუნქციაა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველი ვერ გახდება.

32. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზეც საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

33. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი [სსსკ-ის 401.4 მუხლი]. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეთ ამხანაგობის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 6 000 ლარის 70% – 4 200 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ბინათმენაშენეთა ამხანაგობა „რ–ის“ წევრების: ა.ბ.მ–ის, ზ.მ–ის, გ.ს–ძის, გ.გ–ძის, ნ.ჩ–ნის, დ.გ–ის, თ.კ–ის, მ.გ–ვას, ვ.დ–ის, ნ.შ–ძის, თ.ქ–იას, ი.ლ–ძის, ლ.ნ–ძის, მ.ნ–ძის და ბ.ხ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორებს ბინათმენაშენეთა ამხანაგობა „რ–ის“ წევრებს: ა.ბ.მ–ს (პ/ნ: .....), ზ.მ–ს (პ/ნ: ........), გ.ს–ძეს (პ/ნ: .....), გ.გ–ძეს (პ/ნ: ......), ნ.ჩ–ნს (პ/ნ: .....), დ.გ–ს (პ/ნ: .....), თ.კ–ს (პ/ნ: .....), მ.გ–ვას (პ/ნ: .....), ვ.დ–ს (პ/ნ: .....), ნ.შ–ძეს (პ/ნ: .....), თ.ქ–იას (პ/ნ: .....), ი.ლ–ძეს (პ/ნ: .....), ლ.ნ–ძეს (პ/ნ: .....), მ.ნ–ძეს (პ/ნ: ....) და ბ.ხ–ს (პ/ნ: .....) დაუბრუნდეთ ბინათმენაშენეთა ამხანაგობა „რ–ის“ (ს/კ: .....) მიერ 2018 წლის 26 ნოემბერს №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 6 000 (ექვსი ათასი) ლარის 70% – 4 200 (ოთხი ათას ორასი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე