საქმე №ას-705-2023 12 სექტემბერი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – თ.ლ–ძე (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.ს–ია (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 21 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი – გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადებულად ცნობა, მესაკუთრედ ცნობა (ძირითად სარჩელში), უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, თანხის დაკისრება (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მ.ს–ნიამ (შემდეგში: თავდაპირველი მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა თ.ლ–ძის (შემდეგში: მოპასუხე ან შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე) მიმართ, რომლითაც მოითხოვა: ა) ბათილად იქნეს ცნობილი 2017 წლის 03 ნოემბერს მხარეებს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება; ბ) აღიარებულად ჩაითვალოს მხარეებს შორის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადების ფაქტი; გ) აღიარებული იქნს , რომ მოსარჩელეს გადახდილი აქვს 9375 დოლარი და გადასახდელი აქვს 14185 აშშ დოლარი; დ) მოსარჩელე ცნობილი იქნეს უძრავი ქონების, მდებარე: თბილისი, მოსკოვის გამზირი, კვარტალი IV, კორპუსი 2, ბინა №25, აკადასტრო კოდი: ....... (შემდეგში - სადავო უძრავი ქონება) მესაკუთრედ.

2. სარჩელის საფუძვლად მითითებულია, რომ 2017 წლის 03 ნოემბერს მხარეთა შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით, რომლის მიხედვით, ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა სადავო უძრავი ქონება და ნასყიდობის ღირებულებად განისაზღვრა 23 560,00 აშშ დოლარით, გამოსყიდვის ვადად - 2018 წლის 03 მაისი. მოსარჩელე მოპასუხეს სპეციალური პროგრამით „ვორლდრემი“ საერთაშორისო გზავნილის სახით ყოველთვიურად ურიცხავდა თანხას, კერძოდ, ჯამში გადახდილია 9 375,00 აშშ დოლარი, დარჩენილი თანხის გადახდაზე მოსარჩელე მზაობას აცხადებს, რაზეც მოპასუხე კატეგორიული წინააღმდეგია. სინამდვილეში, მხარეებს შორის რეალურად დადებული იყო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, სესხის თანხა განისაზღვრა 18 500,00 აშშ დოლარით, ჯამურად მოვალეს უნდა დაებრუნებინა 23 560,00 აშშ დოლარი, საიდანაც სარგებელს შეადგენდა 5 060,00 აშშ დოლარი. ( იხ. სარჩელი, ტ.1.ს.ფ.2-9).

3. მოპასუხემ თავდაცვის საპროცესო საშუალებად გამოიყენა როგორც შესაგებელი ასევე, შეგებებული სარჩელი.

4. მოპასუხემ შესაგებელში სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ თავდაპირველი მოსარჩელე მოპასუხეს ყოველთვიურად უხდიდა ბინის ქირას, ხოლო გამოსყიდვის ვადის გაგრძელების შემდეგ ქირის გადახდის ვალდებულება მხარეთა შეთანხმებით გაგრძელდა.( იხ.ტ.1. ს.ფ. 52-61).

5. შეგებებული სარჩელით მოპასუხემ მოითხოვა: ა) უკანონო მფლობელობიდან სადავო უძრავი ქონების გამოთხოვა და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში მისთვის გადაცემა; ბ) თავდაპირველი მოსარჩელისათვის სადავო უძრავი ქონებით სარგებლობისათვის 2019 წლის 20 აგვისტოდან 2021 წლის 04 მარტამდე გადაუხდელი ქირის - 6 270,00 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება და აღნიშნული ქონებით სარგებლობისათვის 2021 წლის 04 მარტიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველთვიურად 330,00 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება.

6. შეგებებული სარჩელის საფუძვლები: გამოსყიდვის ვადის გასვლის შემდეგ თავდაპირველმა მოსარჩელემ ვერ შეძლო სადავო უძრავი ქონების ღირებულების გადახდა. მხარეთა შეთანხმებით, 2018 წლის 03 მაისიდან მოპასუხემ გააგრძელა მოსარჩელის ბინაში ცხოვრება და ყოველთვიურად ქირის - 330,00 აშშ დოლარის გადახდა. 2018 წლის 03 მაისიდან მოპასუხე გარკვეული პერიოდის განმავლობაში იხდიდა ყოველთვიურად ქირას, თუმცა, მოპასუხეს დაახლოებით 15 თვის ქირა აქვს გადასახდელი. მიუხედავად ამისა, იგი ბინას არ ათავისუფლებს. მხარეთა შეთანხმებით ხელშეკრულების დადებიდან გამოსყიდვის ვადის გასვლამდე -03/11/2017 წლიდან 03/05/2018 წლამდე მოპასუხეს უნდა გადაეხადა თვეში 700,00 აშშ დოლარი, ჯამურად 4 200,00 აშშ დოლარი, 6 თვის ქირა); 03/05/2018 წლიდან შეგებებული სარჩელის შეტანამდე მოპასუხეს ქირა უნდა გადაეხადა ყოველთვიურად 330,00 აშშ დოლარი, ჯამურად 11 220,00 აშშ დოლარი, 34 თვე. შესაბამისად, მოპასუხეს სულ გადახდილი უნდა ჰქონოდა 15 420,00 აშშ დოლარი, ხოლო მის მიერ გადახდილია 9 375,00 აშშ დოლარი. მოპასუხეს გადახდილი აქვს 03/11/2017 წლიდან 03/05/2018 წლამდე საწყისი 6 თვის ქირა (4 200,00 აშშ დოლარი) და 15 თვისა და 20 დღის ქირის საფასურის (03/05/2018 წლიდან 23/06/2019 წლამდე), რაც შეადგენს 5 173,00 აშშ დოლარს, ჯამურად - 9 375,00 აშშ დოლარს. თავდაპირველ მოსარჩელეს გადასახდელი აქვს ბინის ქირის ღირებულება 2019 წლის 20 აგვისტოდან 2021 წლის 04 მარტამდე (შეგებებული სარჩელის წარდგენამდე), რაც შეადგენს 6 270,00 აშშ დოლარს (19 თვე). მოპასუხეს გადასახდელი აქვს ქირა 6 270,00 აშშ დოლარის ოდენობით, რასაც ემატება სასამართლო გადაწყვტილების აღსრულებამდე ბინაში ცხოვრების პერიოდზე გადასახდელი ქირა 330,00 აშშ დოლარი ყოველთვიურად. ( იხ. ტ.1.ს.ფ.134-143).

7. თავდაპირველმა მოსარჩელემ შეგებებული სარჩელი არ ცნო და წარდგენილ შესაგებელში აღნიშნა, რომ მხარეები ქირის გადახდაზე არ შეთანხმებულან. მხარეს არა აქვს წარმოდგენილი არცერთი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა ქირავნობის ხელშეკრულების არსებობას. ( იხ. ტ.1.ს.ფ. 172-177).

8. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 27 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: მხარეთა შორის 2017 წლის 3 ნოემბერს დადებული „უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით“ (სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის ნომერი: 1712992248) მიჩნეულ იქნა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებად. მოსარჩელე ცნობილ იქნა უძრავი ქონების, მდებარე: ქ.თბილისი, .......... IV, კორპუსი N2, ბინა №25, 72,00 კვ.მ., საკადასტრო კოდი: .......... მესაკუთრედ. შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

9. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება დასაბუთებულია იმ გარემოებებზე მითითებით, რომ 2017 წლის 3 ნოემბერს მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების თანახმად, „გამყიდველმა“ „მყიდველს“ მიყიდა სადავო უძრავი ქონება გამოსყიდვის უფლებით. ხელშეკრულების მიხედვით ნასყიდობის საგანის ღირებულება 23 560 აშშ დოლარი მყიდველმა გამყიდველს გადაუხადა ხელშეკრულების გაფორმებამდე.

10. 2017 წლის 11 ნოემბრიდან სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრედ მოპასუხე აღირიცხა. მოსარჩელემ მოპასუხეს გადაუხადა 9 375 აშშ დოლარი.

11. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეებს შორის 2017 წლის 3 ნოემბერს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებით დაიფარა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რაც საქალაქო სასამართლომ დააფუძნა შემდეგ არგუმენტაციას: სსკ-ის 56.1. მუხლი ბათილად მიიჩნევს გარიგებას, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). განსახილველ შემთხვევაში, მყიდველისა და გამყიდველის მიერ ნების გამოვლენა მიზნად არ ისახავდა ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებას. შესაბამისად, ხელშეკრულებაში მითითებულ მხარეებს: გამყიდველსა და მყიდველს არ წარმოშობიათ ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე უფლებები და მოვალეობები. მოსარჩელის ნამდვილი ნება არ იყო უძრავი ნივთის გასხვისება, ხოლო მოპასუხის ნება არ ყოფილა მისი შეძენა (საკუთრებაში მიღება).

12. ამდენად, საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2017 წლის 3 ნოემბერს უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებით დაიფარა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება და გარიგების ბათილობის სამართლებრივი შედეგის, როგორც პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის გათვალისწინებით, სადავო უძრავი ქონება, უნდა აღირიცხოს მსესხებლის - მოსარჩელის საკუთრებაში.

13. ამასთან, იმის გათვალისწინებით, რომ ძირითადი სარჩელი დაკმაყოფილდა, შეგებებულ სასარჩელო მოთხოვნას გამოეცალა ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.

14. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნით სააპელაციო საჩივარი წარადგინა მოპასუხემ, რომელიც არ დაკმაყოფილდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 21 მარტის განჩინებით და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 27 მაისის გადაწყვეტილება.

15. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

16. სადავო ქონებაზე საკუთრების დაბრუნების ფაქტობრივ საფუძვლად მოსარჩელემ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ ხელშეკრულება თვალთმაქცურად დაიდო, კერძოდ, მხარეთა შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის და არა გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულება. მოსარჩელემ სესხად მიიღო 18500 აშშ დოლარი და უნდა დაებრუნებინა 23560 აშშ დოლარი (სარგებელი - 5060 აშშ დოლარი). სესხის დაბრუნების ვადა განისაზღვრა 2018 წლის 3 მაისამდე. მოსარჩელეს გადახდილი აქვს 9375 აშშ დოლარი, ხოლო გადასახდელი თანხა შეადგენს 14185 აშშ დოლარს.

17. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელის წარმატებისთვის მოსარჩელეს უნდა დაედასტურებინა სადავო გარიგების ბათილობის სსკ-ის 56.1 მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლების არსებობა, რამდენადაც გარიგების ბათილობის გარემოებების დადასტურება ეკისრება იმ პირს, რომელიც ითხოვს გარიგების ბათილობას, რადგან, თუნდაც მოსარჩელე უთითებდეს გარიგების ერთი მხარის არაკეთილსინდისიერებაზე, ივარაუდება, რომ გარიგების მეორე მხარე მოქმედებდა კეთილსინდისიერად, რისი გაქარწყლებაც, ევალება მოსარჩელეს (იხ. სუსგ. №ას- 1029-2019, 2019 წლის 30 ოქტომბრის განჩინება, №ას-3-2020, 2020 წლის 16 ივნისის განჩინება).

18. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო გარიგების თვათლთმაქცური ხასიათის გამოსავლენად, მოსარჩელემ სასამართლოს მტკიცებულებად წარუდგინა გადახდის ქვითრები (იხ. ტომი I, ს.ფ. 20-38), რომელ მტკიცებულებებზე დაყრდნობითაც, მოსარჩელე ამტკიცებდა, რომ ის ფარავდა სესხს. მოპასუხე არ უარყოფს გადახდის ქვითრებში მითითებული თანხების მიღებას, მაგრამ განმარტავდა, რომ ეს თანხა სადავო ქონებით სარგებლობისათვის შეთანხმებული ქირაა. მოპასუხის მითითებული პოზიციის გათვალისწინებით, ქირავნობითსამართლებრივი ურთიერთობის არსებობის ფაქტის დადასტურების ვალდებულება მოპასუხეზე გადავიდა. მოპასუხეს მის მიერ მითითებული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებები არ წარმოუდგენია. უფრო მეტიც, მოპასუხის განმარტებები, ქირავნობის ხელშეკრულების დადებისა და ქირის ოდენობის განსაზღვრის თაობაზე, წინააღმდეგობრივია. კერძოდ, შესაგებელში ის მიუთითებდა, რომ გამოსყიდვის ვადის გასვლის შემდეგ, მხარეთა შეთანხმებით, მოსარჩელე გააგრძელებდა ცხოვრებას სადავო ბინაში და ქირის სახით გადაიხდიდა 300 აშშ დოლარს (იხ. შესაგებელი, ტომი I, ს.ფ. 54-56). შეგებებულ სარჩელში კი, მოპასუხე უთითებდა, რომ მხარეთა შორის ქირავნობის ხელშეკრულება დაიდო სადავო ხელშეკრულების დადებისთანავე და ქირის თანხა განისაზღვრა 700 აშშ დოლარით, ხოლო, გამოსყიდვის ვადის გასვლის შემდეგ, ქირავნობის ხელშეკრულება გაგრძელდა თვეში 330 აშშ დოლარის გადახდის პირობით. ამდენად, შესაგებელში მოპასუხეს საერთოდ არ უხსენებია, რომ ქირავნობის ხელშეკრულება დაიდო სადავო ხელშეკრულების დადებისთანავე, და თანაც, თვეში 700 აშშ დოლარის გადახდის პირობით. შეუძლებელია, რომ მოპასუხეს ასეთი მნიშვნელოვანი გარემოება დავიწყებოდა.

19. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია ის ფაქტს, რომ, გამოსყიდვის ვადის გასვლის შემდეგ, შეთანხმებული ქირა შესაგებელში 300 აშშ დოლარია, ხოლო შეგებებულ სარჩელში - 330 აშშ დოლარი. მოპასუხემ ვერ ახსნა, თუ რამ განაპირობა მისი ასეთი წინააღმდეგობრივი განმარტებები, ან რატომ შემცირდა ქირა სულ რამდენიმე თვეში 700 აშშ დოლარიდან 300 თუ 330 აშშ დოლარამდე. გარდა ამისა, სადავო ბინის სავალალო მდგომარეობის თაობაზე მოპასუხის განმარტების მხედველობაში მიღებით (იხ. 21.02.2023 წლის სხდომის ოქმის აუდიო ჩანაწერი 14:34:00 წუთიდან; შეგებებული სარჩელი, ტომი I, ს.ფ. 138), პალატამ არადამაჯერებლად მიიჩნია მოპასუხის მიერ მითითებული გარემოება იმის შესახებ, რომ ქალაქის გარეუბანში მდებარე და ზემოხსენებულ მდგომარეობაში მყოფი 70 კვ.მ ფართის მქონე ბინის ქირის ოდენობა მხარეებმა, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას, 700 აშშ დოლარით, ხოლო 6 თვის შემდეგ, 330 აშშ დოლარით განსაზღვრეს.

20. სააპელაციო სასამართლომ დამატებით ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებასაც, რომ სადავო გარიგება 2017 წელს გაფორმდა, ხოლო მოპასუხემ შეგებებული სარჩელით სასამართლოს მას შემდეგ მიმართა (19.03.2021წ.), რაც მოსარჩელემ წარადგინა ძირითადი სარჩელი. თითქმის ორი წლის განმავლობაში, აპელანტს მოსარჩელისათვის ქირის გადახდის მოთხოვნით ან/და გადაუხდელობის შესახებ პრეტენზიით არ მიუმართავს. აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულებები საქმის მასალებში არ მოიპოვება. აქედან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტმა დამაჯერებლად ვერ დაასაბუთა მხარეებს შორის ქირავნობის ხელშეკრულების დადების ფაქტი.

21. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია, რომ გადახდის ქვითრებში მითითებული თანხების მოპასუხისათვის გადახდა ემსახურებოდა სესხის დაფარვას და არა ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულებას.

22. ამასთან, საქმეზე დადგენილი გარემოებების ერთობლიობაში შეფასების შედეგად, პალატამ მიიჩნია, რომ სადავო გარიგება თვალთმაქცური გარიგებაა, კერძოდ, მხარეთა შორის დადებული გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულებით დაიფარა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება. შესაბამისად, ასეთი გარიგება ბათილია სსკ-ის 56-ე მუხლის საფუძველზე.

23. პალატის მოსაზრებით, ვინაიდან მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის დადებული სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება ბათილად იქნა ცნობილი, სსკ-ის 976.1. „ა“ ქვეპუნქტისა და 979.1 მუხლების შესაბამისად, სადავო უძრავი ნივთი საკუთრებაში უნდა დაუბრუნდეს მოსარჩელეს.

24. ამასთან, გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის გამო, სსკ-ის 56.2 მუხლის მხედველობაში მიღებით, განსახილველ ურთიერთობაზე იმ გარიგების წესები უნდა გავრცელდეს, რომლის დასადებადაც მხარეებმა ნება გამოავლინეს, ანუ სესხისა და იპოთეკისათვის დადგენილი წესები (სსკ-ის 623-ე, 625.1, 286.1 და 289-ე მუხლები). პალატამ აღნიშნა, რომ ამ წესების საფუძველზე პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დაადგინა მხარეთა შორის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადების ფაქტი, რადგან დადასტურდა, რომ მოსარჩელემ, სადავო გარიგების საფუძველზე, მიიღო სესხი, ხოლო ამ მოთხოვნის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დატვირთა თავისი კუთვნილი უძრავი ნივთი.

25. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე აპელანტმა (მოპასუხემ) შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა, შემდეგი საფუძვლებით:

26. კასატორი მიიჩნევს, რომ მხარეთა შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის არსებობის დასადასტურებლად საქმეში წარმოდგენილია მტკიცებულება - გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულება, სასამართლომ კი ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე მიიჩნია, რომ აღნიშნული ხელშეკრულება წარმოადგენს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებას. სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების არსებობის დადასტურებას სჭირდება შესაბამისი მტკიცებულებები, რაზედაც ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებს ყურადღება არ გაუმახვილებიათ. კასატორი მიიჩნევს, რომ თუკი მხარეს გადახდილი აქვს პროცენტი, ცხადია, ამის თაობაზე ამ მხარეს შესაბამისი მტკიცებულება უნდა ჰქონდეს, კერძოდ, პროცენტის გადახდის წესი ასახული უნდა იყოს კონკრეტულ მტკიცებულებებში.

27. კასატორი აღნიშავს, რომ საქმეში არსებობს ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით. ამ ხელშეკრულებაზე მხარეთა ხელმოწერა სადავოდ არაა გამხდარი. ხელშეკრულება დადებულია მარეგისტრირებელ ორგანოში. შესაბამისად, მხარეს უდა სცოდნოდა სხვაობა სესხისა და ნასყიდობის გარიგებებს შორის.( იხ. საკასაციო საჩივარი)

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

26 საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 16 ივნისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

27 საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

28 საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას.

29 იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს (ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადებულად აღიარება და სადავო უძრავ ნივთზე საკუთრების დაბრუნება) გამომდინარეობს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56 II მუხლიდან (თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება), 976.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტიდან (პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ-კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში) და 979.1 მუხლიდან (უკან დაბრუნების მოთხოვნა ვრცელდება შეძენილზე, მიღებულ სარგებელზე, ასევე სხვა ყველაფერზე, რაც მიმღებმა შეიძინა მიღებული საგნის განადგურების, დაზიანების ან ჩამორთმევის სანაცვლო ანაზღაურების სახით) .

30 ამ ტიპის სარჩელის წარმატებულობა ბუნებრივია, უნდა შემოწმდეს მისი დამფუძნებელი ნორმის/ნორმების წინაპირობებთან მიმართებაში, რაც იმას ნიშნავს, რომ უპირველესად, სასამართლომ სწორად უნდა განსაზღვროს მოთხოვნის მარეგულირებელი სამართლებრივი საფუძველი - კანონის ნორმა, გამოარკვიოს სარჩელში მითითებული ფაქტების შესაბამისობა დამფუძნებელი ნორმის აბსტრაქტულ ელემენტებთან (ფორმალური გამართულობა), დადებითი პასუხის შემთხვევაში, სარჩელსა და შესაგებელში გამოთქმული პოზიციების ურთიერთშეჯერებით გამოარკვიოს სადავო და უდავო ფაქტობრივი გარემოებები (მტკიცების საგანი) და გაანაწილოს მხარეთა შორის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადასტურების ტვირთი (მტკიცების ტვირთი).

31 საკასაციო სასამართლო, პირველ რიგში, საჭიროდ მიიჩნევს განმარტოს გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულება.

32 სსკ-ის 509-ე მუხლის თანახმად, თუ გამყიდველს ნასყიდობის ხელშეკრულებით აქვს გამოსყიდვის უფლება, ამ უფლების განხორციელება დამოკიდებულია გამყიდველის ნებაზე. გამოსყიდვა არის გამყიდველის უფლება და არა ვალდებულება.

33 გამოსყიდვის ხელშეკრულებით, გამყიდველი აღჭურვილია უფლებით, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვადის განმავლობაში, ცალმხრივი ნების გამოვლენით გამოისყიდოს ნასყიდობის საგანი. ( შდრ: ს. ჩაჩავა, სამოქალაქო კოდექსის 509-ე მ უხლის ონლაი კომენტარი, www.gccc.ge, ველი1.) გამოსყიდვის ხელშეკრულება, მსგავსად უზრუნველმყოფი საკუთრებისა, შესაძლოა განვიხილოთ კრედიტის უზრუნველყოფის საშუალებად, თუ თავად ხელშეკრულების შინაარსის გათვალისწინებით ადგილი არ აქვს კანონისთვის გვერდის ავლას. ( იხ. ლადო ჭანტურია, კრედიტის უზრუნველყოფის სამართალი, თბილისი, 2012წ, გვ. 266). პრაქტიკაში ვხვდებით ისეთ შემთხვევებს, როდესაც მხარეთა მიზანს წარმოადგენს სესხის ხელშეკრულების დადება, ნასყიდობა-გამოსყიდვის სამართლებრივი კონსტრუქციით, რა დროსაც ნასყიდობის ფასს სესხის თანხა წარმოადგენს ხოლო უზრუნველმყოფი ობიექტი ნასყიდობის საგანია. როგორც წესი ე.წ გაყიდული ნივთი რჩება მყიდველის მფლობელობაში, მოვალის მიერ ნაკისრი ვალდებულების შესრულებამდე. ( იხ. თამარ შოთაძე, იპოთეკა, როგორც საბანკო კრედიტის უზრუნველყოფის საშუალება, თბილისი, 2011 წ, გვ.198.).

34 სსკ-ის 510-ე მუხლით გამოსყიდვა ხდება თავდაპირველი ფასით. ამასთან, მყიდველს უფლება აქვს მოითხოვოს ის თანხაც, რომლითაც გაიზარდა საქონლის ღირებულება გამოსყიდვის მომენტამდე სასარგებლო დანახარჯების შედეგად, ხოლო გამომსყიდველს შეუძლია მოითხოვოს იმ თანხის გამოკლება, რომლითაც შემცირდა საქონლის ღირებულება მის გამოსყიდვამდე.

35 საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობას აქვს გარკვეული თავისებურებანი, რაც იმაში მდგომარეობს, რომ გამყიდველს უფლება აქვს, დათქმულ ვადაში გამოისყიდოს გასხვისებული ნივთი. ახალ შემძენს უფლება არ აქვს, სასყიდლის მიღებასა და საკუთრების დაბრუნებაზე უარი თქვას. ხელშეკრულების შინაარსი მას ზღუდავს მესაკუთრის აბსოლუტური უფლებით ფლობდეს, სარგებლობდეს და განკარგავდეს გამოსყიდვის უფლებით შეძენილ ქონებას. იგი გამოსყიდვის ვადით შეზღუდულია და საკუთრების უფლებას შეიძენს გამოსყიდვისათვის დათქმული ვადის გასვლის შემდეგ. თავის მხრივ, გამყიდველსაც დაკისრებული აქვს ვალდებულება გამოსყიდვის ფუნქცია მხოლოდ გამოსყიდვისათვის დათქმულ ვადაში განახორციელოს. თუ ის არ ისარგებლებს გამოსყიდვის ვადაში გამოსყიდვის უფლებით, მაშინ მას უფლება ესპობა ვადის გასვლის შემდგომ გადაიხადოს ღირებულება და ქონება გამოისყიდოს. რა თქმა უნდა, ქონების გამოსყიდვის უფლება მას არ ერთმევა ვადის გასვლის შემდეგაც, მაგრამ ამ ვადის გასვლის შემდეგ, ნივთის გაყიდვის უფლება ენიჭება მის ნამდვილ მესაკუთრეს და ის ვალდებული აღარაა იმავე ფასში, ან თუნდაც განსხვავებულ ფასში მიჰყიდოს კუთვნილი ქონება ყოფილ მესაკუთრეს. ეს მისი უფლებაა და მის ნებაზეა დამოკიდებული, გაყიდის თუ არა ქონებას, რომლის გამოსყიდვის ვადაც გავიდა (იხ. სუსგ №ას-694-665-2016; 31.03.2017 წ; №ას-1090-2021, 18 მაისი, 2022 წ.).

36 განსახილველ შემთხვევაში, სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლების დაბრუნების საფუძვლად მოსარჩელე იმ გარემოებაზე უთითებდა, რომ სადავო ხელშეკრულება მხარეთა შორის თვალთმაქცური ხასიათის იყო, რადგან რეალურად მხარეთა შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება და არა ფორმალურად გაფორმებული გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულება. მოსარჩელემ სესხის სახით მიიღო 18500 აშშ დოლარი და უნდა დაებრუნებინა 23560 აშშ დოლარი (სარგებელი - 5060 აშშ დოლარი). სესხის დაბრუნების ვადა განისაზღვრა 2018 წლის 3 მაისამდე. მოსარჩელეს გადახდილი აქვს 9375 აშშ დოლარი, ხოლო გადასახდელი თანხა შეადგენს 14185 აშშ დოლარს.

37 საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას. თუ საზოგადოების ან პიროვნების არსებითი ინტერესების დაცვისათვის ხელშეკრულების ნამდვილობა დამოკიდებულია სახელმწიფოს ნებართვაზე, მაშინ ეს უნდა მოწესრიგდეს ცალკე კანონით. დასახელებული ნორმის ნორმატიული შინაარსის მიხედვით, მხარეები სარგებლობენ ხელშეკრულების დადების თავისუფლების პრინციპით. ხელშეკრულების პირობა წინასწარ შემუშავებულ ხასიათს არ ატარებს, მხარეებს შეუძლიათ ნებისმიერ საკითხზე შეთანხმდნენ. ამისათვის მათ არ სჭირდებათ რაიმე ნებართვა ან შინაარსის დაცვა. მთავარია, მათი შეთანხმება არ ეწინააღმდეგებოდეს კანონს, აკმაყოფილებდეს მორალის ფარგლებს და საჯარო წესრიგს არ არღვევდეს. მაგალითად, სამოქალაქო კოდექსის ზოგად დებულებებში განმტკიცებული ნორმების თანახმად (54-56-ე,81-83-ე მუხლები) ნებისმიერი გარიგება, რომელიც დადებულია დადგენილი წესისა და აკრძალვების, საჯარო წესრიგის ან ზნეობის ნორმების წინააღმდეგ, ასევე მოტყუებით, თვალთმაქცობით ან მოჩვენებით, ბათილია.

38 საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმად სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის მეორე ნაწილი უნდა მივიჩნიოთ რომლის თანახმად, თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება).

39 საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სსკ-ის 56-ე მუხლი აწესრიგებს ნების ნაკლის საფუძველზე დადებული გარიგების ორ შემთხვევას: მოჩვენებით და თვალთმაქცურ გარიგებებს. ორივე მათგანი მიიჩნევა კერძო ავტონომიის ნეგატიური გამოვლინების მაგალითად. ( იხ. ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, მუხ.56, 2017, ველი 2, მოჩვენებითი გარიგების დროს მხარეთა შეთანხმება მოკლებულია ნამდვილობას, კერძოდ, გამოვლენილი ნება არ ემთხვევა მისი გამომვლენის ნამდვილ შინაგან ნებას და გარიგება ნების გარეგნული გამოვლენის შედეგად დაიდო. მოჩვენებითი გარიგების შემთხვევაში დგება მესამე პირთა ინტერესების დაცვის საკითხი. მოჩვენებითი გარიგების მხარეები ერთობლივად მოქმედებენ და ნების გამოვლენის შინაარსის ძირითად ელემენტად ამ გამოვლენილი ნების არარსებობას აქცევენ. თვალთმაქცური გარიგებისას, მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა. „თვალთმაქცური გარიგებისას, გარიგების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, უნდა გაირკვეს დაფარული გარიგების ხასიათი, რომელიც შეიძლება იყოს როგორც ბათილი, ასევე ნამდვილი. რა სახისაც არ უნდა იყოს დაფარული გარიგება, თვალთმაქცური გარიგება მაინც უნდა ჩაითვალოს ბათილად, ხოლო თუ დაფარული გარიგება ნამდვილია, მაშინ იგი დაიკავებს თვალთმაქცური გარიგების ადგილს.“ ( შდრ: სუსგ №ას-1090-2021, 18 მაისი, 2021 წ).

40 საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ გარიგების ნამდვილობა მხარეთა ნების თავისუფალ გამოვლენაზეა დამოკიდებული. ნასყიდობის ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის, აუცილებელია მხარეთა თავისუფალი ნების გამოვლენა. უძრავი ქონების მესაკუთრემ უნდა გამოხატოს ნება, რომ ქონებაზე საკუთრება მყიდველს გადასცეს. კანონმა დაადგინა, რომ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება უნდა დაიდოს წერილობითი ფორმით. მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი ხელშეკრულების ფორმა დაცულია, რადგანაც ის გაფორმებულია წერილობით და შეიცავს ყველა აუცილებელ რეკვიზიტს, თუმცა, მიუხედავად ამისა, მოსარჩელე ამტკიცებს, რომ მას ქონება არ გაუყიდია და ნასყიდობის თაობაზე ნება არ გამოუვლენია. მოსარჩელის განმარტებით, მან მხოლოდ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ნება გამოავლინა.

41 საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ განსხვავებით მოჩვენებითი გარიგებასაგან, რომელიც დადებულია იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას მოჰყვეს შესაბამისი იურიდიული შედეგი, თვალთმაქცური გარიგებისას მხარეებს სხვა გარიგების დაფარვა სურთ. მოჩვენებითი გარიგების დროს, მისი ბათილობის საკითხი დამოკიდებულია მხარეთა მიერ ჩაფიქრებული მიზნის მართლზომიერებაზე, ხოლო თვალთმაქცური გარიგებისას, ბათილობის შემთხვევაში, უნდა გაირკვეს დაფარული გარიგების ხასიათი, რომლის მიმართაც გამოიყენება შესაბამისი მოქმედი წესები (იხ. სუსგ №ას-694-665-2016, 31.03.2017 წ).

42 თვალთმაქცური გარიგების დროს ნების გამოვლენის სუბიექტების ნება შეთანხმებულია და მათ განზრახული აქვთ განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის დადგომა, თუმცა, მათი შინაგანი ნება და გამოვლენილი ნება არ ემთხვევა ერთმანეთს. დადებული გარიგებით ისინი ფარავენ სხვა გარიგებას, რომლის დადების ნებაც რეალურად გააჩნიათ. ამ შემთხვევაში, დგება ამ ნორმის საფუძველზე ნების გამოვლენის ბათილობის საკითხი. თვალთმაქცური გარიგების დროს განხილვის საგანია გარიგების მხარეთა მიერ შინაგანი და გარეთ გამოვლენილი ნების ურთიერთმიმართება, ვინაიდან მათ შორის არსებობს შეუსაბამობა (იხ. სუსგ № ას-1142-1088-2014, 23.01.2015 წ.).

43 ამდენად, თვალთმაქცური გარიგების დროს უნდა დადასტურდეს გარემოებები, რომლებიც მიუთითებენ სხვა გარიგების დადების სურვილზე და ამ დაფარული გარიგებისათვის აუცილებელ ყველა წინაპირობის არსებობაზე. ასეთ შემთხვევაში, სადავო გარიგების ბათლობის საფუძვლის არსებობა მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენს, რამდენადაც გარიგების ბათილობის გარემოებების დადასტურება ეკისრება იმ პირს, რომელიც ითხოვს გარიგების ბათილობას ( შდრ: სუსგ - ები: ას-1090-2021, 18 მაისი, 2022 წელი; №ას- 1029-2019, 2019 წლის 30 ოქტომბრის განჩინება; №ას-3-2020, 2020 წლის 16 ივნისის განჩინება).

44 საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა პასუხობდეს მხარის მიერ სამართლებრივ და პროცედურულ საკითხებთან დაკავშირებით წარმოდგენილი არგუმენტების ძირითად ასპექტებს (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Ruiz Torija v. Spain, §§ 29-30). შესაბამისად, უფლება მოსმენაზე მოიცავს არა მხოლოდ სასამართლოს წინაშე არგუმენტების წარდგენის შესაძლებლობას, არამედ, სასამართლოს ვალდებულებას, გადაწყვეტილების დასაბუთებაში მიუთითოს მიზეზები, რომელთა საფუძველზეც გაიზიარა ან უარყო შესაბამისი არგუმენტები. სასამართლომ შეიძლება აუცილებლად არ მიიჩნიოს იმგვარ არგუმენტებზე პასუხის გაცემა, რომლებიც აშკარად არარელევანტური, დაუსაბუთებელი ან სხვაგვარად დაუშვებელია მსგავსი არგუმენტების მიმართ არსებული სამართლებრივი დებულებების ან მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, თუმცა, ყველა გადაწყვეტილება უნდა იყოს ნათელი და საქმეში მონაწილე მხარეებს შესაძლებლობას უნდა აძლევდეს გაიგონ, თუ რატომ გაითვალისწინა სასამართლომ მხოლოდ კონკრეტული გარემოებები და მტკიცებულებები (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Seryavin and Others v. Ukraine §§55-62). სასამართლოს აქვს ვალდებულება, სათანადოდ იმსჯელოს მხარეთა მიერ წარდგენილ დოკუმენტებზე, არგუმენტებსა და მტკიცებულებებზე (იხ. Kraska v. Switzerland, § 30; Van de Hurk v. the Netherlands, §59; Perez v. France, §80). ამასთან, მხარეებს უნდა ჰქონდეთ არა მხოლოდ იმის შესაძლებლობა, რომ იცოდნენ იმ მტკიცებულებათა შესახებ, რომლებიც მათ სჭირდებათ თავიანთი სარჩელის წარმატებისათვის, არამედ, ჰქონდეთ კომენტარის გაკეთების საშუალება ყველა იმ მტკიცებულებასთან და მოსაზრებასთან დაკავშირებით, რომლებიც წარდგენილია სასამართლოს აზრის ფორმირებაზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით (იხ. Milatova and others v. The Czech republic §59; Niderost-huber v. Switzerland, § 24; K.S. v. finland § 21; ).

45 ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს ფაქტების მითითების ტვირთისა და ფაქტების დამტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის.

46 საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მიხედვით მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებლენი, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. შეჯიბრებითობის პრინციპმა თავისი ასახვა ჰპოვა სსსკ–ის მთელ რიგ სხვა ნორმებში.

47 საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კონცენტრირებულად შეჯიბრებითობის პრიციპი გამოხატულია სსსკ-ის 102–ე მუხლში, რომლის თანახმად თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. შეჯიბრებაში გამარჯვებულად გამოცხადდება მხარე, რომელმაც უკეთ შეძლო დაერწმუნებინა სასამართლო თავისი მოთხოვნის (შესაგებლის) ფაქტობრივ დასაბუთებულობაში, ანუ მხარე, რომელმაც მიუთითა ფაქტებზე, რომლებიც იურიდიულად ამართლებენ მოთხოვნას (შესაგებელს) და წარმოუდგინა სასამართლოს მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებენ ამ ფაქტებს.

48 მტკიცების ტვირთისაგან უნდა გავმიჯნოთ ფაქტების მითითების ტვირთი, როგორც მხარის ფაკულტატური მოვალეობა. „მხარეები სსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად სრულიად თავისუფალნი არიან მიუთითონ ნებისმიერ ფაქტზე. ეს მათი უფლებაა, მაგრამ მათ მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, ე.ი. იმის დადგენა და გარკვევა, თუ რამდენად ასაბუთებენ ეს ფაქტები იურიდიულად მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს - ეს უკვე სასამართლის პრეროგატივაა.“ (ლილუაშვილი თ., ლილუაშვილი გ., ხრუსტალი ვ., ძლიერიშვილი ზ., სამოქალაქო საპროცესო სამართალი, I ნაწილი, თბ. 2014, გამომცემლობა „სამართალი“, გვ.282).

49 საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო პროცესში დადგენილი უნდა იქნეს სამი სხვადასხვა ხასიათის, შინაარსისა და შედეგების მიხედვით ისეთი ფაქტები, როგორიცაა: 1) ფაქტები, რომლებსაც უკავშირდება მხოლოდ პროცესუალურ სამართლებრივი შედეგი (სარჩელის მიღება წარმოებაში, ან ასეთ მიღებაზე უარის თქმა); 2) ფაქტები, რომლებსაც უკავშირდება მატერიალურ სამართლებრივი შედეგი, ანუ მთავარი საძიებელი ფაქტები (სარჩელის დაკმაყოფილება, ან მის დაკმაყოფილებაზე უარისთქმა); 3) მტკიცებულებითი ფაქტები, რომელთა მეშვეობით ხორციელდება მთავარი, ანუ გადაწყვეტილებისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცება – დადასტურება.

50 შესაბამისად, სამოქალაქო პროცესში მტკიცების საგანია მატერიალურ სამართლებრივი მნიშვნელობის ფაქტები, რომლებზეც მიუთითებენ მხარეები თავიანთი მოთხოვნების (შესაგებლის) დასაბუთება–გამართლების მიზნით. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, შეიძლება მტკიცების საგნის განსაზღვრის კრიტერიუმის შესახებ შემდეგი დასკვნის გაკეთება: მტკიცების საგანში შედიან მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტები, რომლებიც სასამართლოს შეხედულებით სამართლებრივად ასაბუთებენ (ამართლებენ) მათ მოთხოვნებს და შესაგებელს. კრიტერიუმი, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან, თუ რომელი ამართლებს სამართლებრივად მხარეთა მოთხოვნებს (შესაგებელს) და რომელი არაა, ესაა სარჩელის საგანი (მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი), მოპასუხის შესაგებელი და მატერიალურ სამართლებრივი ნორმა.

51 „სამართლებრივი დავისას სამოქალაქო საქმის განმხილველ მოსამართლეს ორი ამოცანა აქვს დასაძლევი: პირველ რიგში, მან უნდა გამოარკვიოს, თუ რა მოხდა სინამდვილეში. მეორე რიგში კი, მოსამართლემ სამართლებრივად უნდა შეაფასოს ფაქტობრივი გარემოებები და დაადგინოს, არსებობს თუ არა სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი. მოსარჩელემ სასამართლოს უნდა მიუთითოს ყველა იმ გარემოებაზე, რომლებიც კანონის მიხედვით ასაბუთებს სასარჩელო მოთხოვნას. თუ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები ვერ აკმაყოფილებს აღნიშნულ მოთხოვნას, მაშინ სარჩელი უკვე ამ საფუძველზევე არ უნდა დაკმაყოფილდეს. ასეთ შემთხვევაში მოსამართლეს არა აქვს უფლება, საკუთარი ინიციატივით მოიძიოს სასარჩელო მოთხოვნის დამადასტურებელი გარემოებები და შეაგროვოს მტკიცებულებები. თუ მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებულია ყველა იმ გარემოებაზე, რომლებიც კანონის მიხედვით ადასტურებენ მოთხოვნის არსებობას, მაშინ უკვე მოპასუხეზეა დამოკიდებული, ამ გარემოებების არსებობის უარყოფა“ (იხ. თომას ჰერმანი, მტკიცებულებითი სამართალი, GIZ, თბილისი, 2016, გვ.3-4). „მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი – მოპასუხემ. ამასთან ერთად, დამტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაამტკიცოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს“ (იხ. ჰ. ბოელინგი, ლ, ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2004, გვ.64). შეუძლია თუ არა სასამართლოს თავისი ინიციატივით შეიტანოს მტკიცების საგანში და საფუძვლად დაუდოს გადაწყვეტილებას ფაქტები, რომლებზეც მხარეები არ მიუთითებენ? იურიდიულ დოქტრინაში გაბატონებული მოსაზრების თანახმად, სასამართლოს ეს არ შეუძლია (იხ. დამატებით: თ. ლილუაშვილი, სამოქალაქო საპროცესო სამართალი, თბილისი, 2005, გვ. 87; ჰ. ბოელინგი, ლ, ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2004, გვ.64).

52 მტკიცების ტვირთი დამოკიდებულია არა მხარის როლზე პროცესში, არამედ მოთხოვნის საფუძველზე. ( შდრ: შმიტი შ., რიჰტერი ჰ., მოსამართლის მიერ გადაწყვეტილების მიღების გადაწყვეტილების მიღების პროცესი სამოქალაქო სამართალში გვ.27).

53 საქართველოს სამოქალაქო სამართალსა და საპროცესო სამართალში არსებობს მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური განაწილების სტანდარტი. აღნიშნული სტანდარტის თანახმად, მტკიცების ტვირთი განაწილებული უნდა იქნეს იმგვარად, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს უნდა დაეკისროთ იმ ფაქტების დამტკიცების ტვირთი, რომელთა მტკიცება მათთვის უფრო მარტივი და ობიექტურად შესაძლებელია. ამტკიცებს ის, ვინც ამტკიცებს და არა ის, ვინც უარყოფს.

54 განსახილველ შემთხვევაში, დადაგენილია, რომ მოსარჩელემ თავისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების დასადასტურებლად წარადგინა გადახდის ქვითრები და აღნიშნა, რომ ამ დოკუმენტებით დასტურდება, რომ იგის ფარავდა სესხს (იხ. ტომი I, ს.ფ. 20-38). მოპასუხე არ უარყოფდა გადახდის ქვითრებში მითითებული თანხის მიღებას, მაგრამ განმარტავდა, რომ მიღებული თანხა წარმოადგენდა სადავო ქონებით სარგებლობისათვის შეთანხმებულ ქირას. აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ვინაიდან მოპასუხემ თანხის მიღების სამართლებრივ საფუძვლად სხვა სამართლებრივი ურთიერთობა დაასახალა - ქირავნობა, იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ მიღებული თანხაზე უფლება წარმოეშვა ქირავნობის ხელსეკრულების საფუძველზე, მისი მტკიცების ტვირთად ტრასფორმირდა. დადგენილია, რომ მოპასუხეს მის მიერ მითითებული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებები არ წარმოუდგენია. უფრო მეტიც, მოპასუხის განმარტებები, ქირავნობის ხელშეკრულების დადებისა და ქირის ოდენობის განსაზღვრის თაობაზე, წინააღმდეგობრივია. კერძოდ, შესაგებელში ის მიუთითებდა, რომ გამოსყიდვის ვადის გასვლის შემდეგ, მხარეთა შეთანხმებით, მოსარჩელე გააგრძელებდა ცხოვრებას სადავო ბინაში და ქირის სახით გადაიხდიდა 300 აშშ დოლარს (იხ. შესაგებელი, ტომი I, ს.ფ. 54-56). შეგებებულ სარჩელში კი, მოპასუხე უთითებს, რომ მხარეთა შორის ქირავნობის ხელშეკრულება დაიდო სადავო ხელშეკრულების დადებისთანავე და ქირის თანხა განისაზღვრა 700 აშშ დოლარით, ხოლო, გამოსყიდვის ვადის გასვლის შემდეგ, ქირავნობის ხელშეკრულება გაგრძელდა თვეში 330 აშშ დოლარის გადახდის პირობით. ამდენად, შესაგებელში მოპასუხეს საერთოდ არ უხსენებია, რომ ქირავნობის ხელშეკრულება დაიდო სადავო ხელშეკრულების დადებისთანავე, და თანაც, თვეში 700 აშშ დოლარის გადახდის პირობით. შეუძლებელია, რომ მოპასუხეს ასეთი მნიშვნელოვანი გარემოება დავიწყებოდა. ამასთან, ყურადღებას იქცევს ის ფაქტიც, რომ, გამოსყიდვის ვადის გასვლის შემდეგ, შეთანხმებული ქირა შესაგებელში 300 აშშ დოლარია, ხოლო შეგებებულ სარჩელში - 330 აშშ დოლარი. მოპასუხემ ვერ ახსნა, თუ რამ განაპირობა მისი ასეთი წინააღმდეგობრივი განმარტებები, ან რატომ შემცირდა ქირა სულ რამდენიმე თვეში 700 აშშ დოლარიდან 300 თუ 330 აშშ დოლარამდე. გარდა ამისა, სადავო ბინის სავალალო მდგომარეობის თაობაზე მოპასუხის განმარტების მხედველობაში მიღებით (იხ. 21.02.2023 წლის სხდომის ოქმის აუდიო ჩანაწერი 14:34:00 წუთიდან; შეგებებული სარჩელი, ტომი I, ს.ფ. 138), არადამაჯერებელია მოპასუხის მიერ მითითებული გარემოება იმის შესახებ, რომ ქალაქის გარეუბანში მდებარე და ზემოხსენებულ მდგომარეობაში მყოფი 70 კვ.მ ფართის მქონე ბინის ქირის ოდენობა მხარეებმა, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას, 700 აშშ დოლარით, ხოლო 6 თვის შემდეგ, 330 აშშ დოლარით განსაზღვრეს. დამატებით, პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებასაც, რომ სადავო გარიგება 2017 წელს გაფორმდა, ხოლო მოპასუხემ შეგებებული სარჩელით სასამართლოს მას შემდეგ მიმართა (19.03.2021წ.), რაც მოსარჩელემ წარადგინა ძირითადი სარჩელი. თითქმის ორი წლის განმავლობაში აპელანტს მოსარჩელისათვის ქირის გადახდის მოთხოვნით ან/და გადაუხდელობის შესახებ პრეტენზიით არ მიუმართავს. აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულებები საქმის მასალებში არ მოიპოვება.

55 საკასაციო პალატა დამატებით ყუარდღებას მიაქცევს საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებაზე, რომ 2017 წლის 03 ნოემბერს ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, მოპასუხეს უძრავი ქონება მფლობელობაში არ გადასცემია და მას ქონებაზე ფაქტობრივი მფლობელობა არ განნუხორციელებია (იხ. ტ.1.ს.ფ.345). ერთ-ერთ საქმეზე საკასაციო პალატამ მიუთითა, „თუ მოპასუხეს ნამდვილად უძრავი ნივთის შეძენის სურვილი გააჩნდა, გაურკვეველია რატომ გაითვალისწინეს მხარეებმა ნასყიდობის ხელშეკრულებაში გამოსყიდვის უფლება, რატომ აღჭურვა შემძენმა გამყიდველი ამ უფლებით და რატომ არ დაეუფლა შემძენი უძრავ ქონებას შეძენისთანავე. ამდენად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მხარეთა მიერ ფაქტობრივად განხორციელებული მოქმედებები და მოპასუხის განმარტება მასზედ, რომ მას მხოლოდ უძრავი ქონების შეძენა სურდა, არ შეესაბამება ერთმანეთს. ეს გარემოებაც თავის მხრივ, არწმუნებს საკასაციო პალატას იმაში, რომ გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების მიზანს მოპასუხის მხრიდან სესხის დაბრუნებისათვის უფრო მყარი გარანტიის შექმნა წარმოადგენდა.“ ( იხ. სუსგ ას-1090-2021, 18 მაისი, 2022 წელი).

56 ამდენად, წინამდებარე განჩინებაში მითითებული გარემოებების ურთიერთშეჯერების, ერთობლივად, გაანალიზების, გონივრული და ობიექტური განსჯის შედეგად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მხარეების ნება არა სადავო ქონების ნასყიდობის, არამედ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადებისკენ იყო მიმართული და გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებით, რეალურად გამსესხებელმა თავისი უფლების დაცვის მეტი გარანტიები შექმნა. შესაბამისად, საკასაციო პალატას დაუსაბუთებლად მიაჩნია კასატორის პრეტენზია, რომ მხარეთა მიზანს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადება არ წარმოადგენდა.

57 საქართველოს უზენაესი სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ თვალთმაქცური გარიგების დროს, მართალია, ნების გამოვლენა მიმართულია სამართლებრივი შედეგების დადგომისაკენ, თუმცა, არა იმ ხელშეკრულების შესაბამისად, რომელზეც მხარეები თანხმდებიან. ამგვარი გარიგების მიზანს წარმოადგენს იმ გარიგების დაფარვა, რომლის მიღწევის სურვილი მხარეებს რეალურად გააჩნიათ. ამ შემთხვევაში არსებობს ორი გარიგება, ერთი თვალთმაქცური და მეორე – რომელიც მხარეებმა უშუალოდ გაითვალისწინეს. ამდენად, თვალთმაქცური გარიგება ერთგვარად ფარავს ნამდვილ გარიგებას, შესაბამისად, მას არ გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი და იგი ბათილია. თუმცა, ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას გარკვეული სპეციფიკურობა ახასიათებს. კანონმდებლის ასეთი დამოკიდებულება განპირობებულია მხარეთა რეალური ნების გათვალისწინებით. ხშირ შემთხვევაში, მხარეები ვერ ერკვევიან, რა შინაარსის ხელშეკრულების გაფორმება სურთ ან კიდევ ვერ ასხვავებენ ერთმანეთისაგან გარიგების სხვადასხვა ტიპებს. სამოქალაქო კოდექსი შესაძლებლობას ანიჭებს ხელშეკრულების სუბიექტებს, გამოასწორონ დაშვებული შეცდომები თვალთმაქცური გარიგების ბათილად ცნობით და მხარეთა შეთანხმების მიმართ გამოიყენონ ის მოთხოვნები, რაც დამახასიათებელია იმ გარიგებისათვის, რომლის მიღწევაც მხარეებს სურდათ (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი პრაქტიკა №ას-487-461, 17 ივნისი, 2015 წ; №743-704-2015, 06 ივნისი, 2016 წ; №1212-1138-2015, 28 სექტემბერი, 2015 წ.).

58 სსკ-ის 623-ე მუხლით განსაზღვრულია, რომ სესხის ხელშეკრულებით გამსესხებელი საკუთრებაში გადასცემს მსესხებელს ფულს ან სხვა გვაროვნულ ნივთს, ხოლო მსესხებელი კისრულობს დააბრუნოს იმავე სახის ხარისხისა და რაოდენობის ნივთი. სასამართლოს შეფასებით მოდავე მხარეთა შორის წარმოშობილი ურთიერთობა სესხის ხელშეკრულებაა. ამავე კოდექსის 286-ე მუხლის თანახმად კი ( საადვო ხელშეკრულების დადებისას მოქმედი რედაქციით), უძრავი ნივთი შეიძლება ისე იქნეს გამოყენებული მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად, რომ უზრუნველყოფილ კრედიტორს მიეცეს უფლება სხვა კრედიტორებთან შედარებით პირველ რიგში მიიღოს თავისი მოთხოვნის დაკმაყოფილება ამ ნივთის რეალიზაციით ან მის საკუთრებაში გადაცემით. სააპელაციო პალატა მიიჩნევს, რომ განსახილველი დავის საგანი სრულად შეესაბამება თვალთმაქცური გარიგებების მიმართ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ პრაქტიკას, რაც სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 52-ე და 56-ე მუხლების საფუძველზე, მისი ბათილად ცნობისა და სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადებულად ცნობის სამართლებრივ საფუძვლებს ქმნის.

59 განსახილველ შემთხვევაში, მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის თანაბრად გადანაწილების საფუძველზე, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების არსებობის მტკიცება მოსარჩელეს, ხოლო მოპასუხეს - გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობის დადასტურების ვალდებულება ეკისრებოდა. მოსარჩელე მხარემ სასამართლოში რელევანტური მტკიცებულებებით (გადახდის ქვითრები) მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთი წარმატებით დასძლია, ხოლო მოპასუხემ, ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ სადავო ხელშეკრულება თვალთმაქცურ ხასიათს არ ატარებდა და მის მიერ გაცემული სესხის უზრუნველყოფისთვის უკეთესი სამართლებრივი გარანტიების შექმნას არ ემსახურებოდა, ვერ დაადასტურა. ამიტომაც გასაზიარებელია მოსარჩელის პოზიცია, რომ გადახდის ქვითრებში მითითებული თანხების მოპასუხისათვის გადახდა ემსახურებოდა სესხის დაფარვას და არა ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულებას. შესაბამისად, კასატორმა ვერ დარწმუნა საკასაციო პალატა, მისი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძვლების არსებობაში.

60 ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

61 როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

62 ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. მსგავს საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

63 სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში, კასატორს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც იო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ემუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ.ლ–ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. თ.ლ–ძეს (პ.ნ:......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს 14.06.2023წ. საგადახდო დავალებით N17472118983 გადახდილი 3027 ლარის 70% – 2,118.9 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზურაბ ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: მირანდა ერემაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი