საქმე №ას-326-2023 24 ივლისი, 2023 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

ალექსანდრე წულაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე, გიორგი მიქაუტაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - შპს „ა-ა“

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - შპს „თ.ს.კ–ია”

დავის საგანი - ზიანის ანაზღაურება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 10 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

აღწერილობითი ნაწილი:

შპს „თ.ს.კ–იამ“ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - შპს „ა–ას“ მიმართ და მოპასუხისთვის ზიანის ანაზღაურების სახით 8636.56 ლარის გადახდის დაკისრება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს „თ.ს.კ–იის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა; შპს „ა–ას“ მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის ანაზღაურება 8636.58 ლარის ოდენობით. მითითებული გადაწყვეტილება შპს „ა–მ“ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 10 ნოემბრის განჩინებით შპს „ა–ას“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილება. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა საქმის გადაწყვეტისთვის მნიშვნელოვანი ფაქტები, დაუსაბუთებლად მიიჩნია, რომ ზიანის მიყენების ფაქტი გამოწვეული იყო მოპასუხის ბრალეული ქმედებით, არასწორად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-1000 მუხლი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 28 აპრილის განჩინებებით შპს „ა–ას“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო, საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, მიიჩნევს, რომ შპს „ა–ას“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ საქმეში მთავარ სადავო საკითხს ზიანის ანაზღაურების წინაპირობების არსებობა წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-1000 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის მიხედვითაც, თუ ამა თუ იმ ნაგებობიდან გამომდინარეობს მომეტებული საფრთხე ამ ნაგებობაში წარმოებული, მოთავსებული ან მიწოდებული ენერგიისაგან, ანდა ხანძარსაშიში ან აფეთქებასაშიში, შხამიანი ანდა მომწამვლელი ნივთიერებისაგან, მაშინ ამ ნაგებობის მფლობელი ვალდებულია, თუკი ამ საფრთხის პრაქტიკულ განხორციელებას მოჰყვა სხეულის ან ჯანმრთელობის დაზიანება, აუნაზღაუროს დაზარალებულს აქედან წარმოშობილი ზიანი. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, თუ ამა თუ იმ ნაგებობიდან ან ნივთიდან გამომდინარეობს მომეტებული საფრთხე სხვაგვარი საფუძვლით, ვიდრე ამ მუხლის პირველ ნაწილშია აღნიშნული, ნაგებობის ან ნივთის მფლობელი ვალდებულია ანალოგიურად აანაზღაუროს საფრთხის განხორციელების შედეგად წარმოშობილი ზიანი. მითითებული ნორმა მომეტებული საფრთხის წყაროს მფლობელის პასუხისმგებლობის წესს ამკვიდრებს და, განსხვავებით დელიქტური ვალდებულების ზოგადი დანაწესისაგან, ბრალის მიუხედავად, ადგენს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას, თუკი მომეტებული საფრთხის წყაროს ექსპლუატაციას შედეგად მოჰყვა პირის დაზიანება. მე-1000 მუხლის დანაწესით კანონმდებელი გულისხმობს ისეთ ნივთს, რომელიც თავისი თვისებებიდან გამომდინარე მომეტებული საფრთხის წყაროს წარმოადგენს (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 30 სექტემბრის №ას-646-617-2016 განჩინება, 2016 წლის 23 დეკემბრის №ას-543-518-2016 გადაწყვეტილება). ხოლო, ერთ-ერთ ასეთ ნივთად საკასაციო პალატა ლითონის კონსტრუქციულ ნაგებობას მიიჩნევს, რომელზეც განთავსებულია სარეკლამო ბანერი.

საკასაციო პალატა, ზიანის ანაზღაურების წინაპირობების არსებობის საკითხის შეფასებისას, ასევე, ყურადღებას გაამახვილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილზე, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია კი, „გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 29 ოქტომბრის №ას-1048-2021 განჩინება).

განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2020 წლის 22 იანვარს შპს „თ.ს.კ–იის“ კუთვნილი ავტობუსი, რომელსაც კომპანიის მძღოლი მართავდა, მოძრაობდა თბილისში, კახეთის გზატკეცილზე „ისთ-პოინთის“ მიმდებარე ტერიტორიაზე, რა დროსაც ავტობუსს დაუზიანდა წინა ქარსარიდი მინა. 2020 წლის 22 იანვრის საპატრულო პოლიციის რეაგირების ოქმში მითითებულია, რომ ავტობუსის მძღოლის განმარტებით, დაზიანება გამოიწვია სარეკლამო კონსტრუქციიდან ქარის შედეგად ჩამოვარდნილმა ბანერმა. სადავო არ არის, რომ სარეკლამო ბანერი განთავსებული იყო შპს „ა–ას“ მიერ, მის მფლობელობაში არსებულ სარეკლამო კონსტრუქციაზე.

საკასაციო პალატა მხედველობაში იღებს მხარეთა ახსნა-განმარტებებს და 2020 წლის 22 იანვრის საპატრულო პოლიციის რეაგირების ოქმს, ასევე, აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის ავტორს სადავო ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), შესაბამისად, დადასტურებულად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის ავტობუსის დაზიანება გამოიწვია მოპასუხის მიერ განთავსებული სარეკლამო ბანერის ჩამოვარდნამ.

რაც შეეხება მოპასუხის მითითებას არაბრალეულობასთან დაკავშირებით, სამოქალაქო კოდექსის მე-1000 მუხლის დანაწესი ითვალისწინებს ბრალის გარეშე დელიქტური პასუხისმგებლობის სახეს, როდესაც შენობა-ნაგებობიდან მომდინარე საფრთხის რეალიზაციის შემთხვევაში, ნაგებობის მფლობელი ვალდებულია დაზარალებულს აუნაზღაუროს მიყენებული ზიანი მისი ბრალეულობის ხარისხის მიუხედავად. ამასთან, მხარემ ვერ წარმოადგინა მე-1000 მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული, დაუძლეველი ძალის არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულება. კასატორის მიერ წარმოდგენილია მხოლოდ სსიპ გარემოს ეროვნული სააგენტოს 2020 წლის 5 მარტის წერილი, რომლის თანახმადაც, 2020 წლის 22 იანვარს დაფიქსირდა ძლიერი შტორმული ქარი, მაქსიმალური სიჩქარით 22 მ/წმ. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ხსენებული წერილით არ დგინდება, რომ სარეკლამო ბანერის ჩამოვარდნა ქარის სიძლიერით გამოწვეული გარდაუვალი შედეგი იყო. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმეზე დადგენილია ზიანის ანაზღაურების ყველა წინაპირობა, რაც მართებულად გახდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

რაც შეეხება ასანაზღაურებელი ზიანის ოდენობას, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება, ხოლო იმავე კოდექსის 409-ე მუხლის თანახმად, თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება. განსახილველ შემთხვევაში კი, საქმეში წარმოდგენილი, შპს „თ.თ. & ბ–ის“ მიერ 2020 წლის 28 იანვარს გაცემული ინვოისის თანახმად, დაზიანებული ავტობუსის შეკეთებისათვის საჭირო თანხა, გადახდის დღისათვის (2020 წლის 12 თებერვალი) არსებული კურსის გათვალისწინებით, 8636.58 ლარს (2756.64 ევროს ეკვივალენტი) შეადგენდა. სადავო არ არის, რომ დაზიანებული ავტობუსი საკუთარი სახსრებით მოსარჩელემ შეაკეთა. ამრიგად, დასაბუთებულია მოპასუხისთვის სწორედ მითითებული ოდენობით თანხის დაკისრება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველი დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი და წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით განსაზღვრულ, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, ვინაიდან: საქმე არ მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ასევე, არ ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი; სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით განსაზღვრული, საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა.

რაც შეეხება სახელმწიფო ბაჟის საკითხს, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის საფუძველზე, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის გამო, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „ა–ას“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 10 ნოემბრის განჩინება;

3. შპს „ა–ას“ (ს/ნ .....) უკან დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 431.82 ლარის (საგადახდო დავალება №700, გადახდის თარიღი 18.04.2023წ.) 70% - 302.27 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ა. წულაძე

მოსამართლეები: ლ. მიქაბერიძე

გ. მიქაუტაძე