საქმე №ას-172-2023 24 ივლისი, 2023 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

ალექსანდრე წულაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე, გიორგი მიქაუტაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - მ.გ–ძე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - ვ.ბ–ი

დავის საგანი - მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 23 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

აღწერილობითი ნაწილი:

ვ.ბ–მა სარჩელით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს, მოპასუხის - მ.გ–ძის მიმართ, უძრავი და მოძრავი ქონების ½ ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილებით ვ.ბ–ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ვ.ბ–ი ცნობილ იქნა 1967 წლის 30 აპრილს გარდაცვლილი ბაბუის - ა.გ–ძის სახელზე რიცხული უძრავი ქონების ½ ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ (ეს ქონება ფაქტობრივი ფლობით მამისგან მიიღო მხარეთა მამამ, 1997 წლის 11 მაისს გარდაცვლილმა გ.გ–ძემ); მოძრავი ქონების მემკვიდრედ და მესაკუთრის ცნობის ნაწილში კი სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. მითითებული გადაწყვეტილება მხარეებმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 23 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მ.გ–ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; ვ.ბ–ის სააპელაციო საჩივარი კი დაკმაყოფილდა; ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელი სრულად დაკმაყოფილდა. მითითებული გადაწყვეტილება მოპასუხემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ მას ეკუთვნის სადავო სამკვიდრო ქონების 2/3 ნაწილი, ვინაიდან მხარეების მამის გარდაცვალების შემდგომ ქონება მიიღეს მამკვიდრებლის სამმა კანონისმიერმა მემკვიდრემ: მან, მოსარჩელემ და მათმა დედამ (მამკვიდრებლის მეუღლე), ხოლო ამ უკანასკნელის 2019 წლის 25 აპრილს გარდაცვალების შემდგომ, მისი სამკვიდრო წილი (საერთო ქონების 1/3) ქონების დაუფლების გზით, მიიღო მხოლოდ მოპასუხემ. კასატორი, ასევე, დავობს მოძრავი ქონების ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე და აღნიშნავს, რომ გასაყოფი მოძრავი ქონება განსაზღვრული არ არის.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 18 აპრილის განჩინებით მ.გ–ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო, საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, მიიჩნევს, რომ მ.გ–ძის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ საქმეში მთავარ სადავო საკითხს სამკვიდროს მიღების ფაქტის დადასტურება და აღნიშნულიდან გამომდინარე სამემკვიდრეო უფლებების წარმოშობა წარმოადგენს.

საკასაციო პალატა სარჩელის საფუძვლიანობის შესამოწმებლად ყურადღებას მიაქცევს სადავო საკითხის მომწესრიგებელ მემკვიდრეობით-სამართლებრივ ნორმებს, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 1306-ე მუხლის თანახმად, გარდაცვლილი პირის (მამკვიდრებლის) ქონების გადასვლა სხვა პირებზე (მემკვიდრეებზე) ხორციელდება კანონით ან ანდერძით, ანდა ორივე საფუძვლით. ამავე კოდექსის 1421-ე მუხლის შესაბამისად, სამკვიდროს იღებს მემკვიდრე, იქნება იგი კანონით თუ ანდერძით მემკვიდრე. მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო. თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, ითვლება, რომ მან მთლიანად მიიღო სამკვიდრო, რაშიც უნდა გამოიხატებოდეს და სადაც უნდა იყოს იგი. 1424-ე მუხლის შესაბამისად კი, სამკვიდრო მიღებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან. ამრიგად, კანონმდებლობა იცნობს სამკვიდროს დაუფლების და მართვა-გამგებლობის გზით სამკვიდროს მიღების შესაძლებლობას. სამკვიდრო მიღებულად ჩაითვლება იმ შემთხვევაშიც, როდესაც მემკვიდრე არ ფლობს მამკვიდრებლის ნივთებს, მაგრამ მისი მოქმედებიდან დასტურდება, რომ სამკვიდროს თავისად მიიჩნევს, რაც შეიძლება გამოიხატებოდეს გადასახადების გადახდაში, ქონების მართვასა და მოვლა-პატრონობაში, მამკვიდრებლის ქონებაზე დამქირავებლისათვის ქირის გადახდევინებაში, თხოვებაში და ა.შ.

განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მხარეები არიან დები. სადავო უძრავი ქონება კი, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ გაცემული ცნობა-დახასიათების თანახმად, აღრიცხულია მხარეთა ბაბუის - ა.გ–ძის სახელზე, რომელიც გარდაიცვალა 1967 წლის 30 აპრილს.

სადავო არ არის, რომ მხარეთა ბაბუის დანაშთი ქონება მემკვიდრეობით თავდაპირველად მიიღო მამკვიდრებლის შვილმა და მხარეების მამამ - გ.გ–ძემ, რომელიც 1997 წლის 11 მაისს გარდაიცვალა. გ.გ–ძის ქონება კი მემკვიდრეობით თანაბარწილად მიიღეს მისმა პირველი რიგის მემკვიდრეებმა: შვილებმა - მ.გ–ძემ და ვ.ბ–მა და მამკვიდრებლის მეუღლემ - მ.გ–ძემ (გარდაიცვალა 2019 წლის 25 აპრილს). საქმეზე მოწმეთა სახით დაკითხული პირების ერთგვაროვანი და თანმხვედრი განმარტებებით კი დადასტურდა, რომ მ.გ–ძის სამკვიდრო მხარეებმა ფაქტობრივი ფლობით მიიღეს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მხარეებმა მამის გარდაცვალების შემდეგ მიიღეს სადავო ქონების 1/3 წილები, ხოლო დედის გარდაცვალების შემდეგ, ამ უკანასკნელის კუთვნილი 1/3 წილიც მხარეებზე თანაბრად გადანაწილდა და, შესაბამისად, თითოეულს მემკვიდრეობის გზით გადაეცა როგორც უძრავი, ისე მოძრავი ქონების ½ წილი. რაც შეეხება მოძრავი ქონების იდენტიფიცირებას, საქმეზე წარმოდგენილი აუდიტორული დასკვნით დასტურდება სადავო უძრავ ქონებაში სარჩელში მითითებული მოძრავი ქონების არსებობა და მისი საბაზრო ღირებულება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველი დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი და წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით განსაზღვრულ, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, ვინაიდან: საქმე არ მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ასევე, არ ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი; სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით განსაზღვრული, საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის საფუძველზე, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის გამო, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ.გ–ძის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 23 დეკემბრის გადაწყვეტილება;

3. მ.გ–ძეს (პ/ნ .......) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ნ.ჩ–ის (პ/ნ .....) მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 1545 ლარის (საგადასახადო დავალება №6350, გადახდის თარიღი 05.04.2023წ. და საგადასახადო დავალება №4247, გადახდის თარიღი 06.04.2023წ.) 70% - 1081.5 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ა. წულაძე

მოსამართლეები: ლ. მიქაბერიძე

გ. მიქაუტაძე