14 ივლისი, 2023 წელი,
საქმე №ას-315-2021 თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა/მოსამართლეები:
ვლადიმერ კაკაბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ლევან მიქაბერიძე,
თეა ძიმისტარაშვილი
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორები – ქ.ი–ის უფლებამონაცვლეები ზ. და ჰ.ი–ბი, ნ.შ–ნი (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „ე.ჰ–ი“, ჯ.უ–ი (მოპასუხეები)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 25 ნოემბრის განჩინება
საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება
დავის საგანი – სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება
საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა
ა წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
1. ქ.ი–ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი, დასაქმებული ან მამკვიდრებელი) უფლებამონაცვლეები ზ. და ჰ.ი–ბი (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც კასატორის უფლებამონაცვლეები) ასაჩივრებდნენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 25 ნოემბრის განჩინებას თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2020 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე, რომლითაც შპს „ე.ჰ–ისა“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პირველი მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე, დამსაქმებელი ან შპს) და ჯ.უ–ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეორე მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე ან შპს-ს 100%-იანი წილის მესაკუთრე და გენერალური დირექტორი) წინააღმდეგ სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება შესახებ მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, პირველ მოპასუხეს სახელფასო დავალიანების - 80 000 აშშ დოლარის გადახდა დაეკისრა მოსარჩელის სასარგებლოდ; მეორე მოპასუხისთვის სახელფასო დავალიანების სოლიდარულად დაკისრების თაობაზე მოთხოვნა უარყოფილ იქნა. კასატორის აზრით, მატერიალურსამართლებრივი თვალსაზრისით, განჩინება არ არის დასაბუთებული, სახელდობრ:
1.1. კასატორის მტკიცებით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა მეორე მოპასუხის, როგორც სამეწარმეო საზოგადოების ერთადერთი პარტნიორისა და გენერალური დირექტორის მიერ პასუხისმგებლობის შეზღუდვის სამართლებრივი ფორმის ბოროტად გამოყენების ფაქტი.
2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 30 მარტის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია:
3. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
4. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:
4.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
4.2. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძველი, ანუ სწორად დაადგინა სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტები:
4.3. მოპასუხე შპს იურიდიულ პირად სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრირებულია 2014 წლის 9 ივნისიდან, მეორე მოპასუხე კი, საწარმოს 100%-იანი წილის მქონე პარტნიორი და გენერალური დირექტორია (იხ, ამონაწერი მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრიდან).
4.4. მოსარჩელე მოპასუხე კომპანიაში მეტალურგიული მიმართულების კონსულტანტად მუშაობდა.
4.5. მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობა 2015 წლის 14 მარტს დასრულდა, თუმცა დასაქმებულს კომპანიისგან ანაზღაურება არ მიუღია.
4.6. შრომითი ურთიერთობის მანძილზე სახელფასო დავალიანება - 80 000 აშშ დოლარია.
4.7. მეორე მოპასუხემ, როგორც შპს დირექტორმა, 2018 წლის ბოლომდე სახელფასო დავალიანების დაფარვა ივალდებულა.
5. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურდა, კერძოდ, ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურების მოთხოვნა საქართველოს შრომის კოდექსის 2.1 მუხლის (შრომითი ურთიერთობა არის შრომის ორგანიზაციული მოწესრიგების პირობებში დასაქმებულის მიერ დამსაქმებლისათვის სამუშაოს შესრულება ანაზღაურების სანაცვლოდ), 41.1 (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 31-ე მუხლი) (შრომის ანაზღაურება არის ძირითადი ან მინიმალური ანაზღაურება ან ხელფასი ან ნებისმიერი სხვა ანაზღაურება, რომელიც გადახდილია ფულადი ფორმით ან ნატურით და რომელსაც პირდაპირ ან არაპირდაპირ იღებს დასაქმებული დამსაქმებლისგან სამუშაოს შესრულების სანაცვლოდ) 41.2. (შრომის ანაზღაურების ფორმა და ოდენობა განისაზღვრება შრომითი ხელშეკრულებით) და 41.3. (შრომის ანაზღაურება გაიცემა არანაკლებ თვეში ერთხელ) მუხლებიდან გამომდინარეობს;
რაც შეეხება მეორე მოპასუხისთვის სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების სოლიდარულად დაკისრების თაობაზე მოთხოვნის წარუმატებლობას იგი განპირობებულია, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 3.6. (კომანდიტური საზოგადოების შეზღუდული პარტნიორი, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების, სააქციო საზოგადოებისა და კოოპერატივის პარტნიორები კრედიტორების წინაშე პასუხს აგებენ პირადად, თუ ისინი ბოროტად გამოიყენებენ პასუხისმგებლობის შეზღუდვის სამართლებრივ ფორმებს), 9.6 (ამ მუხლის პირველ პუნქტში მითითებული პირები და სამეთვალყურეო საბჭოს წევრები საზოგადოების საქმეებს უნდა გაუძღვნენ კეთილსინდისიერად; კერძოდ, ზრუნავდნენ ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი, და მოქმედებდნენ იმ რწმენით, რომ მათი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის. თუ ისინი არ შეასრულებენ ამ მოვალეობას, საზოგადოების წინაშე წარმოშობილი ზიანისთვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად, მთელი თავისი ქონებით, პირდაპირ და უშუალოდ. საზოგადოების უარი რეგრესული ანაზღაურების მოთხოვნებზე ან საზოგადოების კომპრომისი ბათილია, თუ ანაზღაურება აუცილებელია საზოგადოების კრედიტორთა დასაკმაყოფილებლად. თუ ანაზღაურება აუცილებელია, საზოგადოების ხელმძღვანელების ვალდებულება არ წყდება იმის გამო, რომ ისინი მოქმედებდნენ პარტნიორთა გადაწყვეტილებების შესასრულებლად) და 44.1 (შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება არის საზოგადოება, რომლის პასუხისმგებლობა მისი კრედიტორების წინაშე შემოიფარგლება მთელი მისი ქონებით) მუხლების დეფინიცითა და განმარტებით.
6. კასატორი/მოსარჩელე საკასაციო საჩივრით ითხოვს შპს დირექტორისთვის სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების სოლიდარულად დაკისრებას.
7. საკასაციო სასამართლოს არაერთი განმარტებით, მხარეთა შორის დავის განხილვისას სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რა ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს მოსარჩელე თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს სამართლებრივი ნორმა, რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რომლის მიღწევაც მხარეს სურს.
მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენებით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ამა თუ იმ ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს.
8. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ საზოგადოებას დასაქმებულის წინაშე გააჩნია სახელფასო დავალიანება.
9. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატის მსჯელობის საგანია, დასაბუთებულია თუ არა პირველ მოპასუხესთან ერთად მეორე მოპასუხისთვისაც ფულადი ვალდებულების სოლიდარულად დაკისრების მოთხოვნა.
10. აღნიშნულ საკითხზე მსჯელობისთვის საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს თავად დასაქმებულის მიერ მითითებულ მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველზე, კერძოდ, მოსარჩელე შპს-ს პარტნიორისგან/დირექტორისაგან ითხოვდა სახელფასო დავალიანების ანაზღაურებას. მოთხოვნის ძირითად საფუძვლად მითითებულია ის გარემოება, რომ შრომითი ურთიერთობის მანძილზე წარმოქმნილი და გადაუხდელი სახელფასო დავალიანება - 80 000 აშშ დოლარია.
მეორე მოპასუხემ კი, როგორც შპს ერთადერთმა პარტნიორმა და გენერალურმა დირექტორმა ბოროტად გამოიყენა პასუხისმგებლობის შეზღუდვის სამართლებრივი ფორმა, კომპანიის სახელით აღიარა დავალიანება, ხოლო თავად პირადი თანხები დაზოგა და სარგებელი მიიღო.
10.1. კასატორის ამ მსჯელობას საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს და მის ყურადღებას მიაქცევს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 44-ე მუხლზე რომლის მიხედვით, საზოგადოების ვალდებულებებისათვის საზოგადოების პარტნიორები და, მით უფრო დირექტორი, ჩვეულებრივ შემთხვევაში პირადი ქონებით პასუხს არ აგებენ.
შეზღუდული პასუხისმგებლობის ფორმა ეკონომიკური თვალსაზრისით ცალსახად გამართლებულია, რადგან იურიდიული პირის დაფუძნების ერთ-ერთი უმთავრესი უპირტესობა სწორედ ქონების გამიჯვნის პრინციპია, რომელიც მიზნად ისახავს, ერთის მხრივ, დამფუძნებელთა პირადი ქონების დაცვას კრედიტორთა მოთხოვნებისაგან და, მეორეს მხრივ, ქონების დაცვას დირექტორებისა და პარტნიორების მიერ აღნიშნული ქონების პირადი სარგებლობისათვის უკანონო გამოყენებისაგან.
10.1.1. საგამონაკლისო დათქმა მოცემულია იმავე კანონის 3.6 მუხლში, რომელიც, საწარმოს კრედიტორთა წინაშე ითვალისწინებს პარტნიორის პირად პასუხისმგებლობას, თუ ადგილი აქვს პასუხისმგებლობის შეზღუდვის სამართლებრივი ფორმის ბოროტად გამოყენებას. პარტნიორის პირადი პასუხისმგებლობის აღნიშნული წესი გამომდინარეობს იმ დოქტრინიდან, რომელსაც სამეწარმეო სამართლში „კორპორატიული საფარველის გაჭოლვის“ ან სხვაგვარად, „გამჭოლი პასუხისმგებლობის“ დოქტრინა ეწოდება.
10.1.2. „გამჭოლი პასუხისმგებლობის“ გამოყენების საფუძვლები პირველად განმარტებულ იქნა ამერიკის შეერთებული შტატების სასამართლოების მიერ. ამ განმარტების მიხედვით, გამჭოლი პასუხისმგებლობა გამოიყენება, როდესაც პარტნიორის მხრიდან ადგილი აქვს მოტყუებას, შეცდომაში შეყვანას ან მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებას (fraud, misrepresentation, illegality). მოგვიანებით, სამოსამართლო სამართალი განევრცო აღნიშნულ თემაზე და გამჭოლი პასუხისმგებლობის გამოყენების საფუძვლად მიიჩნია ისეთი შემთხვევები, როცა კომპანია წარმოადგენს პატნიორის ხელში „ინსტრუმენტს“, პარტნიორის „ალტერ ეგოს“ ან „ფიქციას“.
10.1.3. გამჭოლი პასუხისმგებლობის გამოყენების ერთ-ერთი ფართოდ გავრცელებული საფუძველია საზოგადოების „არაადექვატური კაპიტალიზაცია“. გამჭოლი პასუხისმგებლობის გამოყენების მიზნებისათვის არაადეკვატური კაპიტალიზაცია არ გულისხმობს კანონით დადგენილი მინიმალური კაპიტალის ქონას (მრავალ ქვეყანაში, საქართველოს ჩათვლით, ასეთი მოთხოვნა საზოგდოების მიმართ აღარ არსებობს).
არაადეკვატურ კაპიტალიზაციაში იგულისხმება ის შემთხვევა, როცა კომპანიის კაპიტალი ძალიან მცირე ან შეუსაბამოა იმ კომპანიის საქმიანობის სახისათვის და იმ რისკების დასაზღვევად, რომელსაც საზოგადოების ბიზნესსაქმიანობა წარმოშობს.
სხვაგვარად რომ ვთქვათ, აქ იგულისხმება მოსალოდნელი ეკონომიკური საჭიროებები და არა ფორმალურსამართლებრივი მოთხოვნები. „არაადექვატური კაპიტალიზაციის“ ელემენტს განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება არანებაყოფლობით კრედიტორებთან მიმართებით პარტნიორის გამჭოლი პასუხისმგებლობის გამოყენებისას.
10.1.4. გამჭოლი პასუხისმგებლობის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ელემენტია „კორპორაციული ფორმალობების დაუცველობა“. ამ ელემენტის დარღვევაა როცა არ ხდება დირექტორებისა და პარტნიორების კრებების მოწვევა და/ან ჩატარება, როცა პარტნიორებისა და დირექტორების მმართველობითი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებები არ არის ნათლად გამიჯნული, როცა ხდება პარტნიორებისა და საზოგადოების ქონების აღრევა, როცა საზოგადოების სახსრები გამოიყენება პარტნიორთა პირადი მიზნებისათვის, ხოლო პირადი ხარჯები მიიჩნევა კომპანიის ხარჯებად ბუღალტრული ანგარიშგების წესების დარღვევით, ან როცა არ ხდება სათანადო ბუღალტრული და ფინანსური ანგარიშგება და შესაბამისი დოკუმენტაციის წარმოება.
10.1.5. როგორც უკვე აღნიშნა, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი საზოგადოების პარტნიორთა გამჭოლ პასუხისმგებლობას ითვალისწინებს მაშინ, როდესაც ისინი ბოროტად იყენებენ პასუხისმგებლობის შეზღუდვის სამართლებრივ ფორმას.
10.1.6. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ აღნიშნული ნორმის განმარტებისას იგი მოიცავს არა მხოლოდ პასუხისმგებლობის შეზღუდვის კორპორატიული ფორმის ბოროტად გამოყენებას (მაგ. კორპორაციის, როგორც მხოლოდ პარტნიორის მიზნის მისაღწევი „ინსტრუმენტის“ დანიშნულებით გამოყენება; „კორპორაციული ფორმალობების დაუცველობა“; კორპორაციის, როგორც პარტნიორის „ალტერ ეგოს“ არსებობა), არამედ თავად შეზღუდული პასუხისმგებლობის, როგორც პასუხისმგებლობის ელემენტის, ბოროტად გამოყენებას, რაც გულისხმობს პარტნიორის მიერ პასუხისმგებლობის შეზღუდვის პრივილეგიის მარტოოდენ სხვისი ინტერესების საზიანოდ გამოყენებას და საკუთარი ეკონომიკური რისკებისა და დანაკარგის სხვაზე გადაკისრებას კრედიტორის განზრახ შეცდომაში შეყვანით.
10.1.7. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ „გამჭოლი პასუხისმგებლობისთვის“ მნიშვნელოვანია დადგინდეს პარტნიორის განზრახვა კომპანიის „ინსტრუმენტის“ დანიშნულებით გამოყენებასთან მიმართებით და, იმავდროულად, თავად საწარმოს გადახდისუუნარობა, რამდენადაც პარტნიორის პასუხისმგებლობა მიჩნეულია სუბსიდიურ ვალდებულებად, რომელიც მას შემდგომ დგება, რაც აღსრულება უშუალოდ საწარმოს აქტივიდან შეუძლებელია.
ამდენად, მეორე მოპასუხის არაკეთილსინდისიერი განზრახვის კომპანიის მეშვეობით გაეფორმებინა შრომითი ხელშეკრულება და თავად საზოგადოების გადახდისუუნარობის მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს ეკისრებოდა, რომელმაც თავად გამოხატა ნება, შრომითი სახელშეკრულებო ურთიერთობა დაემყარებინა შპს-სთან, შესაბამისად, კონტრაჰენტის სამომავლო გადახდისუნარიანობის საკითხიც მის ჩვეულებრივ სამოქალაქოსამართლებრივ რისკ განეკუთვნებოდა.
10.2. საკასაციო სასამართლო მეორე მოპასუხის როგორც საზოგადოების დირექტორის პასუხისმგებლობასთან მიმართებით განმარტავს: „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 9.6 მუხლის შესაბამისად, კომპანიის დირექტორს აკისრია განსაკუთრებული მოვალეობები კომპანიის წინაშე, რომლებსაც ეწოდება ფიდუციური მოვალეობები და რომლებიც, სხვასთან ერთად, მოიცავს დირექტორის მოვალოებას, საზოგადოების საქმეებს გაუძღვეს კეთილსინდისიერად, კერძოდ, ზრუნავდეს ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი და მოქმედებდეს იმ რწმენით, რომ მისი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის („ზრუნვის მოვალეობა“).
ზრუნვის მოვალეობა მოითხოვს, დირექტორისაგან მიიღოს ისეთი გადაწყვეტილებები, რომლებიც გამოიწვევს კომპანიის მოგების გაზრდას. აღნიშნული გადაწყვეტილებები შეიძლება იყოს მაღალი რისკის მატარებელიც და მცდარიც, თუმცა „ბიზნეს გადაწყვეტილების მართებულობის“ პრეზუმფციიდან გამომდინარე, თუ ხელმძღვანელი კეთილგონიერების ფარგლებში მოქმედებს იმ რწმენით, რომ მისი გადაწყვეტილება მიღებულია საზოგადოების საუკეთესო ინტერესების დაცვის მიზნით და ამ გადაწყვეტილების მიღებისას იგი ინფორმირებული იყო იმ ზომით, რაც მას, მოცემულ ვითარებაში საკმარისად მიაჩნდა, ამ გადაწყვეტილების შედეგებისათვის კომპანიის დირექტორი დაცულია პირადი პასუხისმგებლობისაგან (საკასაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სამეწარმეო საზოგადოების დირექტორის პასუხისმგებლობის თავისებურებებთან დაკავშირებით ყურადსაღებია გერმანიის საკანონმდებლო და პრაქტიკული მიდგომები, საქართველოსათვის, როგორც რომანულ-გერმანული სამართლებრივი სისტემის ქვეყნისათვის. შესაბამისად იხ. Merkt in MüKo zum GmbHG, §13,Rn.343; Raiser in Ulmer/Habersack/Löbbe GmbHG Gr.Komm. 2.Aufl., §13,Rn.51; Fleischer in MüKozum GmbHG, §43,Rn.276; Walter G. Paefgen in Ulmer/Habersack/Löbbe GmbHG Gr.Komm. 2.Aufl,) (შდრ.სუსგ № #ას-1158-1104-2014, 06 მაისი, 2015 წელი; #ას-1307-1245-2014, 06 მაისი, 2015 წელი).
10.2.1. პალატის განმარტებით, ზოგადად, დირექტორთა მიერ სამეწარმეო გადაწყვეტილებათა მიღებისას მოქმედებს ბიზნესგადაწყვეტილების მართებულობის პრეზუმფცია, რომელიც გამოიყენება გულმოდგინე (ზრუნვის) ხელმძღვანელობის მოვალეობის დარღვევიდან წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით.
აღნიშნული პრეზუმფცია გამორიცხავს დირექტორთათვის პასუხისმგებლობის დაკისრებას კომერციული წარუმატებლობისთვის. დირექტორს არ შეიძლება, დაეკისროს პასუხისგებლობა იმ ზიანისთვის, რაც ისეთმა შეცდომამ გამოიწვია, რომელიც ნებისმიერ გულმოდგინე დირექტორსაც კი შეიძლება მოსვლოდა. პასუხისმგებლობა მხოლოდ ისეთი უხეში შეცდომისათვის უნდა დადგეს, რომელიც ჯანსაღი გონებისა და ჩვეულებრივი გულმოდგინების ადამიანს არ უნდა დაეშვა.
11. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე არ უთითებს, თუ რაში გამოიხატა მეორე მოპასუხის მხრიდან დირექტორის მოვალეობების შეუსრულებლობა, კერძოდ არაა დასაბუთებული, რომ მეორე მოპასუხე კომპანიის საუკეთესო ინტერესებს უგულებელყოფდა, არ ზრუნავდა საწარმოზე, რითაც საზოგადოებას ზიანი მიაყენა და გადახდისუუნარო გახადა, რაც მას მიანიჭებდა უფლებას, მეორე მოპასუხის მიმართ სოლიდარული პასუხისმგებლობა დაესაბუთებინა.
მხოლოდ ის გარემოება, რომ მეორე მოპასუხემ, საზოგადოების სახელით და როგორც საზოგადოების დირექტორმა, აღიარა სახელფასო დავალიანების არსებობა, ვერ მიიჩნევა უფლება-მოვალეობების ბოროტად გამოყენებად. პირიქით, აღნიშნული მოქმედება სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილის მხრიდან ვალდებულების შესრულების მიმართ კეთილსინდისიერ დამოკიდებულებაზე მეტყველებს და სახელფასო დავალიანების სოლიდარულად დაკისრების არგუმენტად ვერ გამოდგება. ამდენად, მითითებულ ნაწილში სარჩელი უსაფუძვლო იყო და მართებულად იქნა უარყოფილი.
12. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
13. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან ამ კატეგორიის საქმეებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა.
14. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. განსახილველ შემთხვევაში, მითითებული ნორმის გამოყენების წინაპირობა არ არსებობს, რადგან კასატორი გათავისუფლებულია საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ქ.ი–ის უფლებამონაცვლეების ზ., ჰ.ი–ბისა და ნ.შ–ნის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. კასატორი გათავისუფლებულია საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე;
3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
მოსამართლეები : ვლადიმერ კაკაბაძე
ლევან მიქაბერიძე
თეა ძიმისტარაშვილი
