საქმე №ას-468-2022 6 თებერვალი, 2023 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი,

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ.გ–ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ნ.ბ–ნი“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 1 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულება, ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ნ.გ–ძე ასაჩივრებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 1 მარტის განჩინებას, რომლითაც უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 6 თებერვლის გადაწყვეტილება. ამ გადაწყვეტილებით, ნ.გ–ძის სარჩელი შპს ,,ნ.ბ–ნის“ მიმართ, სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულებისა და ზიანის ანაზღაურების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

2. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებები:

2.1. 2008 წლის 12 ივნისს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებით თ.გ–მა ბორჯომის მუნიციპალიტეტის გამგეობისგან შეიძინა 723 კვ.მ უძრავი ნივთი, მდებარე მისამართზე: ბაკურიანი, ......., ს/კ ..... ნასყიდობის ხელშეკრულების 3.2.4 პუნქტით ხელშეკრულების ერთ-ერთ პირობად განისაზღვრა, რომ: მყიდველი იღებდა ვალდებულებას, დაენგრია უძრავ ნივთზე მდებარე შენობა და მის ადგილას აეშენებინა ახალი საოფისე შენობა, მოეწყო ბაკურიანის ტერიტორიულო ორგანოს რწმუნებულისთვის 40 კვ.მ. ოფისი თვითმმართველ ერთეულის არჩევის ვადით, უსასყიდლოდ სარგებლობაში გადასაცემად. აღნიშნული უძრავი ნივთი თ.გ–მა აჩუქა მეუღლეს - ნ.გ–ძეს, შესაბამისი უფლება საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა 05.02.2011 წელს.

2.2. 2016 წლის 20 იანვარს გაფორმდა შეთანხმება უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების გაცემის ვალდებულების აღების თაობაზე (წინარე ხელშეკრულება). შეთანხმების 3.1 პუნქტით განისაზღვრა ნასყიდობის საგნის ფასი - არაუმეტეს 650 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში. ამასთან, 3.6 პუნქტით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მესაკუთრე ან და მშენებელი იღებდა ვალდებულებას, ცვლილება შეეტანა - 2008 წლის 12 ივნისს ბორჯომის მუნიციპალიტეტის გამგეობასა და მშენებელს შორის დადებულ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებაში, კერძოდ, ამოეღო/გაეუქმებინა ის პუნქტი, რომლის თანახმად მშენებელი ვალდებული იყო ბაკურიანის ტერიტორიული ორგანოს რწმუნებულისთვის შენობის ნებისმიერ სართულზე, გარდა პირველი სართულისა, საოფისედ მოეწყო და უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცა 40 კვ.მ. ფართი. ამ ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, ნასყიდობის საგნის ღირებულება შემცირდებოდა 40 კვ.მ. საოფისე ფართის ღირებულების პროპორციულად.

2.3. 2016 წლის 27 იანვარს გაფორმდა ხელშეკრულება უძრავი ნივთის ნასყიდობის შესახებ შპს „ნ.ბ–ნს“ (მყიდველი) და ნ.გ–ძეს (გამყიდველი) შორის. ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა უძრავი ქონების, მდებარე მისამართზე: ბორჯომი, ......, ს/კ ...., მიწის ნაკვეთის დაზუსტებული ფართობი 723 კვ.მ., მასზე არსებული მშენებარე შენობა-ნაგებობით, საერთო ფართით 1 799.61 კვ.მ., გადაცემა შეთანხმებული ფასის 650 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტით ლარში გადახდის სანაცვლოდ. ხელშეკრულების 3.1 პუნქტის თანახმად, გამყიდველი ადასტურებდა, რომ მყიდველს მისთვის სრულად ჰქონდა გადახდილი 150 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში. მხარეები შეთანხმდნენ დარჩენილი 500 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ორ ეტაპად გადახდაზე; 250 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტის გადახდა უნდა განხორციელებულიყო ხელშეკრულების გაფორმებიდან 6 თვის ვადაში, ხოლო დარჩენილი 250 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტის გადახდა – ხელშეკრულების გაფორმებიდან 1 წლის ვადაში. ხელშეკრულების 3.3 პუნქტით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე საბოლოო ანგარიშსწორებამდე, 2016 წლის 20 იანვრის შეთანხმებით გათვალისწინებული ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, უძრავი ნივთის შეთანხმებული ფასი უნდა შემცირებულიყო შენობა-ნაგებობის 40 კვ.მ.-ის ღირებულების პროპორციულად. ამ ღირებულების გამოთვლა უნდა მომხდარიყო იმის მიხედვით, რაც მყიდველს დაუჯდებოდა შენობა-ნაგებობის 40 კვ.მ.-ის მოთხოვნილ კონდიციამდე მიყვანა.

2.4. 2016 წლის 19 თებერვლის შეთანხმებით შეტანილ იქნა ცვლილება უძრავი ნივთის ნასყიდობის შესახებ 27.01.2016წ. ხელშეკრულებაში. უძრავი ნივთის ნასყიდობის ფასი შემცირდა 13 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტით, 637 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტამდე ლარში. შეთანხმების 1.1. პუნქტის თანახმად, მხარები ადასტურებდნენ, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების მომენტისთვის, 27.01.2016წ., მყიდველს გადახდილი ჰქონდა 150 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში. ნასყიდობის საგნის შეთანხმებული ფასის დარჩენილი თანხის, 437 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის, გადახდა განხორციელდებოდა ორ ჯერზე: 237 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში გადახდილი უნდა ყოფილიყო არაუგვიანეს 2016 წლის 23 თებერვლისა, ხოლო 250 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი - უძრავი ნივთის ნასყიდობის შესახებ ხელშეკრულების თარიღიდან, 27.01.2016 წ., 1 წლის ვადაში.

2.5. 2016 წლის 19 ივლისის შეთანხმებით ცვლილება იქნა შეტანილი უძრავი ნივთის ნასყიდობის შესახებ 27.01.2016 წ. ხელშეკრულებაში და ნასყიდობის ფასი შემცირდა 6 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტით, 631 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტამდე ლარში. შეთანხმების 1.1 პუნქტით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ნასყიდობის შეთანხმებული ფასიდან დარჩენილი თანხის 481 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტის გადახდა განხორციელდებოდა სამ ეტაპად: 237 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტის გადახდა განხორციელდებოდა არაუგვიანეს 2016 წლის 23 თებერვლისა, 94 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტის - არაუგვიანეს 2016 წლის 20 ივლისისა, 150 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტის - უძრავი ნივთის ნასყიდობის შესახებ ხელშეკრულების თარიღიდან, 27.01.2016 წ., 1 წლის ვადაში.

2.6. 2017 წლის 27 იანვრის შეთანხმებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის შესახებ 27.01.2016 წლის ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანის და რეგისტრირებული ვალდებულების შეწყვეტის შესახებ ხელშეკრულების მთლიანი ფასი კიდევ ერთხელ შემცირდა 40 კვ.მ. ფართის ღირებულების პროპორციულად, 28 483 აშშ დოლარის ოდენობით და საბოლოოდ განისაზღვრა 602 517 აშშ დოლარის ეკვივალენტით.

2.7. მოსარჩელე ადასტურებს, რომ მოსარჩელე ნ.გ–ძეს და მოპასუხე - შპს „ნ.ბ–ნს“ შორის დადებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე, მოპასუხეს გადახდილი აქვს 602 517 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში.

2.8. მოპასუხემ სრულად შეასრულა 2016 წლის 27 იანვრის ხელშეკრულებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის შესახებ ნაკისრი ვალდებულებები მოსარჩელის წინაშე და ამ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მას არ დარჩენია რაიმე შეუსრულებელი ფულადი ვალდებულება. სასამართლო აღნიშნავს, რომ: მართალია, 2016 წლის 27 იანვრის ხელშეკრულებით უძრავი ნივთის ფასი განისაზღვრა 650 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტით ლარში, მაგრამ ამავე დროს ხელშეკრულება შეიცავდა დათქმას ფასის შესაძლო შემცირებასთან დაკავშირებით. კერძოდ: ხელშეკრულებიდან გამომდინარე საბოლოო ანგარიშსწორებამდე 2016 წლის 20 იანვრის შეთანხმების 3.6 პუნქტით გათვალისწინებული ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, უძრავი ნივთის შეთანხმებული ფასი უნდა შემცირებულიყო შენობა-ნაგებობის 40 კვ.მ.-ის ღირებულების პროპორციულად. ამ ღირებულების გამოთვლა უნდა მომხდარიყო იმის მიხედვით, რაც მყიდველს დაუჯდებოდა შენობა-ნაგებობის 40 კვ.მ.-ის მოთხოვნილ კონდიციამდე მიყვანა.

2.9. 2016 წლის 27 იანვრის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ფასი, მხარეთა შეთანხმებით, შემცირდა რამდენჯერმე, მათ შორის, ერთხელ, აღნიშნული დათქმის გათვალისწინებით, მოსარჩელის მიერ ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, ხოლო სხვა შემთხვევებში, თვითონ მოსარჩელის მოთხოვნიდან გამომდინარე, ვადაზე ადრე მიეღო სადავო ქონების ხელშეკრულებით შეთანხმებული ფასი. კერძოდ: 2016 წლის 19 თებერვლის შეთანხმებით ნასყიდობის ფასი შემცირდა 13 000 აშშ დოლარით. შემცირება გამოწვეული იყო გამყიდველის მოთხოვნით, შეთანხმებულ ვადაზე ადრე მიეღო ნასყიდობის ღირებულების ნაწილი, კერძოდ, დათქმულ ვადაზე თითქმის 6 თვით ადრე, 2016 წლის თებერვალში, შეთანხმების ხელმოწერიდან 5 დღის ვადაში. ამ მოთხოვნის გამო, მოპასუხემ აიღო საბანკო სესხი, რასთან დაკავშირებული პროცენტის და საკომისიო ხარჯების ჯამი შეადგენდა 13 000 აშშ დოლარს. მხარეები შეთანხმდნენ ამ თანხით ნასყიდობის საფასურის შემცირებაზე, რაც დადასტურდა შეთანხმებაზე მოსარჩელის ხელმოწერით.

2.10. 2016 წლის 19 ივლისის შეთანხმებით ნასყიდობის ფასი შემცირდა 6 000 აშშ დოლარით და განისაზღვრა 631 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტით ეროვნულ ვალუტაში. აღნიშნული ასევე გამოწვეული იყო გამყიდველის მოთხოვნით, შეთანხმებულ ვადაზე ადრე, ხელშეკრულებაში მითითებული 12 თვის ნაცვლად, ივლისში, შეთანხმების ხელმოწერიდან 6 თვის ვადაში, მიეღო ნასყიდობის ღირებულების მეორე ნაწილი. რის გამოც მოპასუხემ კვლავ ვადაზე ადრე აიღო ორი სესხი, შესაბამისად, 100 000 და 65 000 აშშ დოლარის ოდენობით. 6 თვით ადრე სესხის აღების გამო მოპასუხემ გასწია დამატებითი ხარჯი, ჯამში 6 000 აშშ დოლარის ოდენობით. გამყიდველთან შეთანხმებით, ამ თანხით შემცირდა ნასყიდობის საგნის ღირებულება.

2.11. მოსარჩელე ნ.გ–ძემ ვერ შეასრულა წინარე ხელშეკრულებით და 2016 წლის 27 იანვრის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, ცვლილება შეეტანა - 2008 წლის 12 ივნისს ბორჯომის მუნიციპალიტეტის გამგეობასა და მშენებელს შორის დადებულ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებაში, კერძოდ, ამოეღო/გაეუქმებინა ის პუნქტი, რომლის თანახმად მშენებელი ვალდებული იყო ბაკურიანის ტერიტორიული ორგანოს რწმუნებულისთვის შენობის ნებისმიერ სართულზე, გარდა პირველი სართულისა, საოფისედ მოეწყო და უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცა 40 კვ.მ. ფართი.

2.12. 2017 წლის 27 იანვრის შეთანხმებით ნასყიდობის ფასი შემცირდა 28 483 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით, გამყიდველის მიერ ნაკისრი იმ ვალდებულების შეუსრულებლობით, რაც გათვალისწინებული იყო, როგორც 2016 წლის 20 იანვრის შეთანხმებით საკუთრების უფლების გაცემის ვალდებულების აღების თაობაზე, ისე, 2016 წლის 27 იანვრის ხელშეკრულებით უძრავი ნივთს ნასყიდობის შესახებ.

3. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

3.1. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფასის შემცირების თუ შეცვლის ფაქტი. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ბორჯომის მერიისგან მიღებული და საქმეში არსებული წერილი, როგორც მტკიცებულება, რომლითაც იგი ადასტურებს ნ.გ–ძის საკუთრების უფლებას 40 კვ.მ ფართზე. ხელშეკრულების 3.3. პუნქტის შესრულების ვალდებულება ბუნებაში არ არსებობს. კასატორი არ ეთანხმება მსჯელობას, თითქოს ვადაზე ადრე გადახდის გამო პროცენტმა და საკომისიომ შეადგინა 13 000 აშშ დოლარი ერთ შემთხვევაში და 6 000 აშშ დოლარი მეორე შემთხვევაში. კასატორის მტკიცებით, ფაქტების დადგენისას სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სსსკ-ის 249-ე მუხლი, გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთებულობის აუცილებლობის შესახებ. პირველი მყიდველის თ.გ–ის ვალდებულება იყო ფართის მხოლოდ ერთი არჩევნების ვადით და ისიც სარგებლობაში და არა მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში გადაცემა. თ.გ–მა ქონება 2008 წელს შეიძინა. მოპასუხესთან ნასყიდობა კი 2016 წელს გაფორმდა ნ.გ–ძის მიერ. ამ უკანასკნელმაც სრულად შეიძინა ფართი. 2008 წლიდან 2016 წლამდე შუალედში საყოველთაოდ ცნობილ ფაქტად უნდა ჩაითვალოს, რომ არაერთი არჩევნები ჩატარდა. სასამართლომ არ შეაფასა საქმეში არსებული ბორჯომის მერიის წერილი, რომლითაც დადასტურებულია ნ.გ–ძის სრული საკუთრების უფლება ფართზე. კასატორი მიუთითებს ე. წ. ვალდებულების შესრულების გერმანულ სამართალში არსებული კონსტრუქციის გამოყენების აუცილებლობაზე, რომელსაც ეფექტიანად იყენებენ ქართული სასამართლოებიც, რომლის თანახმადაც დასადგენი იყო სულ სამი ფაქტი: ა. მოთხოვნა წარმოიშვა ნამდვილი ხელშეკრულების (ეს მოცემულ შემთხვევაში არის 2016 წლის 20 და 27 იანვრის ხელშეკრულებები) საფუძველზე; ბ. ვალდებულება არ არის შესრულებული მოვალის/მყიდველის მიერ და გ. ვალდებულების გამომრიცხავი ან შემაფერხებელი გარემოებები არ არსებობს.

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 30 მაისის განჩინებით, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

5. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

6. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

7. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

8. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორის პრეტენზია მოპასუხის მიმართ სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულებისა და ზიანის ანაზღაურების დაკისრებას შეეხება, რასთან დაკავშირებითაც გასაჩივრებულ განჩინებაში ვრცელი და დასაბუთებული სამართლებრივი განმარტებებია მითითებული (იხ. ამ განჩინების 2.1-2.12 ქვეპუნქტები), როგორც სასამართლო პრაქტიკის, ისე იურიდიულ დოქტრინაში ასახული მსჯელობებისა და დასკვნების საფუძველზე, რასაც საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს.

9. მოსარჩელის მოთხოვნა (ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე გადაცემული საქონლის ღირებულების გადახდა) ეფუძნება სსკ-ის 477-ე მუხლს (ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი. მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება). ამ ნორმით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგი მიიღწევა იმ შემთხვევაში, თუ მოსარჩელე დაამტკიცებს, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საქონელი მიაწოდა მყიდველს, ამ უკანასკნელს კი, შეთანხმებული ნასყიდობის ფასი არ გადაუხდია.

10. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ 2016 წლის 27 იანვრის სასყიდლიანი ნასყიდობის ხელშეკრულების შედეგად შეთანხმდნენ მყიდველის, შპს „ნ.ბ–ნისთვის“ უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების გადაცემაზე. ამ ხელშეკრულებით განისაზღვრა ფასის გადახდის პირობები, რაც უნდა განხორციელებულიყო ნაწილ-ნაწილ. მოგვიანებით მხარეები რამდენჯერმე შეთანხმდნენ ფასზე და გადახდის წესზე. საბოლოოდ კი ნასყიდობის საგნის ფასი განსაზღვრეს 602 517 აშშ დოლარის ეკვივალენტით. ყველა ის შეთანხმება, რაც ფასის ცვლილებას შეეხებოდა, კერძოდ: 2016 წლის 19 თებერვლის, 2016 წლის 19 ივლისის და 2017 წლის 27 იანვრის შეთანხმებები კანონით დადგენილი წესით, წერილობით გაფორმდა. ფასის შემცირება გამოწვეული იყო გამყიდველის მოთხოვნით, შეთანხმებულ ვადაზე ადრე მიეღო ნასყიდობის ღირებულების ნაწილი და შეთანხმების 3.6 პუნქტით გათვალისწინებული ვალდებულების შეუსრულებლობის შედეგი იყო, რაც მოსარჩელემ ვერ შეასრულა და რაზეც წინასწარვე იყვნენ მხარეები შეთანხმებული. საბოლოოდ შეთანხმებული ფასი 602 517 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი მყიდველის მიერ გადახდილ იქნა. ამ გარემოების მტკიცების ტვირთი, სსსკ-ის 102.1 (თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს) და 103.1 (მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები) მუხლების მიხედვით, მოპასუხეს ეკისრებოდა. ამ უკანასკნელმა, სასამართლოს დაუდასტურა, რომ მოპასუხეს მოსარჩელის მიმართ დავალიანება არ გააჩნია. უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი მოპასუხის ფულადი ვალდებულების შესრულება დადასტურდა თვით მოსარჩელის მიერ, 2017 წლის 27 იანვრის შეთანხმებაში. ამასთან, მოპასუხის მიერ ფულადი ვალდებულების შესრულების ეს ფაქტი აისახა საჯარო რეესტრის ამონაწერში, შესაბამისი შეთანხმების რეგისტრაციის საფუძველზე ცვლილების განხორციელების გზით. საკასაციო პალატა ეთანხმება ქვედა ინსტანციის სასამართლოების შეფასებას და მიაჩნია, რომ ამ დოკუმენტით დასტურდება მოპასუხის მიერ ვალდებულების შესრულება, რაც, სსკ-ის 427-ე მუხლის (ვალდებულებითი ურთიერთობა წყდება კრედიტორის სასარგებლოდ ვალდებულების შესრულებით (შესრულება) მიხედვით, ვალდებულების შეწყვეტის საფუძველია. შესაბამისად, 47 483 აშშ დოლარის ეკვივალენტის ლარში დაკისრების მოთხოვნა დაუსაბუთებელია

11. დაუსაბუთებელია კასატორის პრეტენზია მის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების სასამართლოს მხრიდან არასწორად შეფასების თაობაზეც. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ამ მტკიცებულებებით დასტურდება მოპასუხის მიერ ვალდებულების შესრულება. სადავოა მყიდველის მიერ ნასყიდობის ფასის გადახდა, რაც, როგორც უკვე ითქვა ზემოხსენებული მტკიცებულებებით დასტურდება. კასატორის მიერ მითითებული მტკიცებულებები/გარემოებები კი, ამ ფაქტს ვერ აქარწყლებს.

12. სამოქალაქო სამართალწარმოება მიმდინარეობს მხარეთა თანასწორობისა (სსსკ-ის მე-5 მუხლი) და შეჯიბრებითობის (სსსკ-ის მე-4 მუხლი) ფუნდამენტურ პრინციპებზე დაყრდნობით. სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებულნი არიან სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა (სსსკ-ის 102-ე მუხლი). მტკიცების ტვირთი - ესაა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი - ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2019 წლის 16 ნოემბრის საქმე №ას-833-833-2018 განჩინება,; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2018 წლის 22 ნოემბრის საქმე №ას-867-834-2016, გადაწყვეტილება). მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ ვერ დაძლია სსსკ-ის 394.1-ე მუხლის (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება) აღწერილობითი ნაწილის შემადგენელი ელემენტების არსებობის დადასტურების ტვირთი, ხოლო მოპასუხემ, სახელშეკრულებო ვალდებულებიდან გამომდინარე, პასუხისმგებლობის არ არსებობის გარემოებები დაამტკიცა. ამდენად, საქმეზე გამოკვლეული გარემოებები არ ქმნის სსკ-ის 394-ე მუხლის შემადგენლობას, რაც იმას ნიშნავს, რომ არ დასტურდება მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენება მოპასუხის ბრალით გამოწვეული შედეგით. რაკი მოსარჩელემ წარმატებით ვერ უზრუნველყო თავისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების დადასტურება, ზიანის ანაზღაურების თაობაზე სარჩელი დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარება.

13. რაც შეეხება კასატორის შუამდგომლობას საქმის ზეპირ განხილვასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 30 მაისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, მიღებულ იქნა წარმოებაში და დადგინდა დასაშვებობის შემოწმება ზეპირი მოსმენის გარეშე, რის თაობაზეც ეცნობათ მხარეებს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ამ კოდექსის 391-ე მუხლით დადგენილ მოთხოვნათა შესაბამისად საკასაციო საჩივრის დასაშვებობას ამოწმებს სასამართლოს კოლეგიური შემადგენლობა. კოლეგია უფლებამოსილია, აღნიშნული საკითხი ზეპირი განხილვის გარეშე გადაწყვიტოს. საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შემთხვევაში კი, სასამართლო მსჯელობს საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის მიზანშეწონილობაზე.

14. პალატა მიუთითებს ერთ-ერთ პრეცედენტულ გადაწყვეტილებაზე, რომელშიც ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ განიხილა განმცხადებლის პრეტენზია ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმითა (საკუთრების უფლება) და კონვენციის მეექვსე მუხლით მინიჭებულ (სამართლიანი სასამართლოს უფლება) უფლებათა დარღვევასთან დაკავშირებით (იხ. Fredin v Sweden, 18.02.1991წ.,/განაცხადის №12033/86). განმცხადებლის პრეტენზია იმ არგუმენტს ეფუძნებოდა, რომ მას შეეზღუდა საქმის განხილვაში მონაწილეობის საპროცესოსამართლებრივი შესაძლებლობა, ხოლო სამოქალაქო უფლებათა სრულყოფილად რეალიზებისათვის, ყველასთვის ხელმისაწვდომი უნდა ყოფილიყო ზეპირი მოხსენებით წარდგომისა და, შესაბამისად, საქმის მხარეთა დასწრებით განხილვა. აღნიშნულ საქმეზე ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ დადგინა, რომ, ვინაიდან მატერიალური თვალსაზრისით, განმცხადებლის მოთხოვნა შეეხებოდა საკუთრების უფლებას, რომელიც სამართლებრივი ბუნებით „სამოქალაქო“ ხასიათისა იყო, ამიტომ კონვენციის მეექვსე მუხლით მინიჭებული უფლების დარღვევის საკითხიც სამოქალაქო ჭრილში უნდა განხილულიყო. ეს ყოველივე კი, ნათელს ჰფენდა იმას, რომ „წრფელი და ღრმააზროვანი“ კამათი (შეჯიბრი) მხარეთა შორის და საქმის განმხილველი სასამართლოს წინაშე, გადამწყვეტი იყო თითოეულის უფლებათა დასადგენად. თუმცა, საკვანძო საკითხის არსი, მოცემული დავის სწორად გადაწყვეტისათვის, სასამართლოს მოსაზრებით, სწორედ ისაა, რომ „წრფელ და ღრმააზროვან“ ზეპირ განხილვაზე სავალდებულო მოთხოვნა არ ვრცელდებოდა ზემდგომ და საბოლოო ინსტანციის სასამართლოზე (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2020 წლის 19 ნოემბრის განჩინება საქმე №ას-504-2020წ.).

15. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30). ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო დეტალურად აღარ იმსჯელებს საკასაციო საჩივრის ყველა პრეტენზიაზე.

16. განსახილველი დავა არ წარმოადგენს იშვიათ სამართლებრივ პრობლემას, რომელიც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას, რადგანაც აღნიშნულ საკითხებზე არსებობს საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა. კასატორი ვერ მიუთითებს იმგვარ გარემოებებზე, რაც სასამართლოს მისცემდა ვარაუდის საფუძველს, რომ საქმის არსებითი განხილვის შედეგად მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილება შეიძლება ყოფილიყო მიღებული. სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემული საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

17. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი. ამდენად, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც ნ.გ–ძის საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

18. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ.გ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ნ.გ–ძის შუამდგომლობა, საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდეს;

3. ნ.გ–ძეს (პ/ნ .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეს თ.გ–ის მიერ 19.04.2022წ. №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან - 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ამირან ძაბუნიძე

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

თეა ძიმისტარაშვილი