საქმე №ას-785-2022 6 აპრილი, 2023 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი,

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ე.ტ–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.ჩ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 24 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ე.ტ–ი ასაჩივრებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 24 მარტის განჩინებას, რომლითაც გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 10 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისთვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. ამ გადაწყვეტილებით, მ.ჩ–ძის სარჩელი ე.ტ–ის მიმართ არ დაკმაყოფილდა.

2. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა. კასატორის განმარტებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად არ დააკმაყოფილა სარჩელი (იხ. საკასაციო საჩივარი).

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 3 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შემოწმების მიზნით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

4. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

5. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

5.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

6. საკასაციო პალატის განსჯით, კონკრეტულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე, ანუ სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ფაქტობრივი გარემოებები.

7. მოსარჩელე მიუთითებს, ნ.ჩ–ძემ პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე 1994 წლის 18 მაისს მიიღო ქ. თბილისი, ...... მდებარე უძრავი ქონება 128.65 კვ.მ., მეორე სართულზე (საცხოვრებელი 107 კვ.მ. და დამხმარე ფართი 21.65 კვ.მ.). იმავე სახლში მოპასუხე ე.ტ–მა 1995 წლის 22 ივნისის პრივატიზაციის ხელშეკრულებით საკუთრებაში მიიღო ორი საცხოვრებელი ოთახი პირველ სართულზე - ჯამში 81.30 კვ.მ. 2011 წლის 20 დეკემბერს ნ.ჩ–ძის თანხმობის გარეშე, მოპასუხემ შეთანხმებისა და გამიჯვნის ხელშეკრულების საფუძველზე დაარეგისტრირა საკუთრების უფლება საცხოვრებელ ფართზე 18.65 კვ.მ. 2012 წლის 1 აგვისტოს ე.ტ–მა აღნიშნული ქონება დატვირთა იპოთეკით და ფულადი საზღაურის სანაცვლოდ საკუთრებაში გადასცა მესამე პირს. 2012 წლის 16 ივლისს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ძველი თბილისი 2009“ კრების ოქმის საფუძველზე მოპასუხემ დაარეგისტრირა საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე 6.74 კვ.მ., შემდგომ ეს ფართი გაასხვისა მესამე პირზე. აღნიშნული ქმედების შედეგად განხორციელდა მოსარჩელის საკუთრების უფლების ხელყოფა, თუმცა მისი პირვანდელ მდომარეობაში აღდგენა ვერ ხერხდება, რადგან უძრავი ქონება რამოდენიმეჯერ იქნა გასხვისებული. მოსარჩელემ აღნიშნული გარემოებების დასადასტურებლად სარჩელს დაურთო შემდეგი მტკიცებულებები: 1994 წლის 18 მაისის პრივატიზაციის ხელშეკრულება, 1995 წლის 22 ივნისს პრივატიზაციის ხელშეკრულება, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ძველი თბილისი 2009“ კრების ოქმები, 14.11.2012 წლის ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის წერილი. სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მტკიცების ტვირთში შემავალი საგნების განსაზღვრის, მტკიცების ტვირთის განაწილების კვალობაზე, საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებების გამოკვლევისა და შეფასების შედეგად უნდა დაადგინოს: სადავო ფართები 18.65 კვ.მ. და 6.74 კვ.მ. წარმოადგენდა თუ არა ნ.ჩ–ძის საკუთრებას, კანონიერად განხორციელდა თუ არა უძრავი ქონების ე. ტ–ის საკუთრებაში აღრიცხვა და შემდგომში მისი გასხვისება. აღნიშნული ქმედების შედეგად დადგა თუ არა მოსარჩელის ქონებაზე ან სამართლებრივად დაცულ სხვა სიკეთეზე გარკვეული ზემოქმედებით გამოწვეული უარყოფითი შედეგი. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი გახდა მხოლოდ ის გარემოება, რომ სადავო ფართების შემძენები წარმოადგენდნენ კეთილსინდისიერ შემძენებს. აღნიშნული გარემოებები არ წარმოადგენს მოსარჩელის მიერ განცდილი ზიანის ანაზღაურებაზე უარის თქმის საფუძველს.

8. საკასაციო პალატა მიუთითებს სსკ-ის 102 -ე მუხლზე, რომლის თანახმად, „1. თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. 2. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით“ და განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში ასახულია ყველა ის არგუმენტი, რომელიც ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს განჩინებას საქმის ხელახლა განსახილველად პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაბრუნების თაობაზე, კერძოდ, პირველი ინსტანციის სასამართლომ ისე განსაზღვრა სამართლებრივი საფუძველს, სარდაფის შემთხვევაში ე.ტ–ის საკუთრების უფლება, ხოლო საცხოვრებელი ფართების შემთხვევაში დაადასტურა ნივთის მდებარეობა, გააჩნია ლეგიტიმური ძალა და ორივე საფუძველი დაფიქსირებულია საჯარო რეესტრის მონაცემებში, როგორც აქტიური, ეს გარემოება წარმოადგენს სასარჩელო მოთხოვნაზე უარის თქმის საფუძველს. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნები არ შეიცავს დასაბუთებას ზემოაღნიშნულ საკითხებზე. სასამართლოს მიერ არ არის გამოკვლეული და შესწავლილი მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებული გარემოებების დასადასტურებლად წარდგენილი მტკიცებულებები, არ არის დადგენილი საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები, რაც გამორიცხავს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით შემოწმების შესაძლებლობას. ასეთი დარღვევის შედეგად მოსარჩელის მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების თაობაზე რეალურად განუხილველი რჩება. შესაბამისად, საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებას მტკიცებულების სწორი ანალიზისა და ამ გარემოებათა იურიდიული კვალიფიკაციის მიზნით საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების თაობაზე და მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 385-ე მუხლზე, რომლითაც განისაზღვრება ის სამართლებრივი წინაპირობები, რომელთა არსებობაც გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის ხელახლა განსახილველად უკან დაბრუნების საფუძველია: სააპელაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს უბრუნებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს ხელახლა განსახილველად, თუ: ა) ადგილი აქვს 394-ე მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევებს; ბ) გასაჩივრებული სასამართლო გადაწყვეტილებით არასწორად ეთქვა უარი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების თაობაზე შეტანილი საჩივრის დაშვებაზე; გ) გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შეეხება მხოლოდ სარჩელის დასაშვებობას; დ) გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არასწორად გამოტანილი განმეორებითი დაუსწრებელი გადაწყვეტილებაა. ე) გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული; ე​1) გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია; ვ) გადაწყვეტილებას ხელს არ აწერენ ის მოსამართლეები, რომლებიც გადაწყვეტილებაში არიან აღნიშნულნი; ზ) გადაწყვეტილება გამოტანილია იმ მოსამართლეების მიერ, რომლებიც ამ საქმის განხილვაში ადრე მონაწილეობდნენ; თ) საქმეში არ არის სააპელაციო სასამართლოს სხდომის ოქმი.

9. საბოლოოდ საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად შეაფასა საქმის გარემოებები და მართებულად გააუქმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის გადაწყვეტილება, ხოლო კასატორმა ამ სამართალწარმოების ფარგლებში ვერ დაძლია სააპელაციო სასამართლოს ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება.

10. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან

11. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

12. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 28 ივლისის განჩინებით, გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ე.ტ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ამირან ძაბუნიძე

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

თეა ძიმისტარაშვილი