საქმე №ას-562-2022 29 დეკემბერი, 2022 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი,

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ.ხ–ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.ს–ი, ი.ს–ი (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 27 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება, ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ნ.ხ–ძე (შემდეგში - მოსარჩელე, კასატორი) ასაჩივრებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 27 იანვრის განჩინებას, რომლითაც უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 27 აპრილის გადაწყვეტილება. ამ გადაწყვეტილებით, ნ.ხ–ძის სარჩელი მ.ს–ის (შემდეგში - პირველი მოპასუხე) და ი.ს–ის (შემდეგში - მეორე მოპასუხე) მიმართ არ დაკმაყოფილდა.

2. სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 27 იანვრის განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 20 ივნისის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო საჩივარი მიღებულია წარმოებაში დასაშვებობის შემოწმების მიზნით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

9. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

10. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

11. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

12. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობასა და დასკვნებს და მიიჩნევს, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნა მართებულად არ დაკმაყოფილდა.

13. განსახილველ შემთხვევაში, 2018 წლის 9 თებერვალს მ.ს–მა (რომელიც ჩინეთში იმყოფებოდა) ი.ს–ის სახელზე სანოტარო ფორმით გასცა მინდობილობა, რომლითაც ი.ს–ს მიანიჭა შემდეგი უფლებამოსილებები: ,,იყიდოს ჩემი სახელით ნებისმიერი უძრავი ქონება საქართველოს ტერიტორიაზე და გააფორმოს ჩემს სახელზე. ამასთან დაკავშირებით იყოს ჩემი წარმომადგენელი ყველა კომპეტენტურ ორგანოში, მათ შორის სანოტარო ბიუროში და სსიპ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, ფიზიკურ და იურიდიულ პირებთან ურთიერთობაში, მიიღოს აუცილებელი ცნობები და დოკუმენტები, გადაიხადოს ნასყიდობის თანხა, ნასყიდობის ხელშეკრულების შინაარსი და პირობები განსაზღვროს თავის შეხედულებისამებრ, ხელი მოაწეროს ნასყიდობის ხელშეკრულებას, დაარეგისტრიროს ნასყიდობის ხელშეკრულება სსიპ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში ჩემს სახელზე, ხელი მოაწეროს და შეასრულოს ყველა ის პროცედურა, რაც დაკავშირებულია აღნიშნული მოქმედების შესრულებასთან“. 04.03.2018 წლის ე.წ. ,,შეთანხმების“ ტექსტის თანახმად, მეორე მოპასუხე, როგორც პირველი მოპასუხის მინდობილი პირი, რომლის საკუთრებაშიც არის უძრავი ქონება (მდებარე, სიღნაღის რაიონი, სოფ. ........), წერს თანხმობას, რომ 2018 წლის 10 მარტამდე კასატორს გადაუხდის 20 000 ლარს ნოტარიულად დადასტურებული დოკუმენტაციით, მოძრავი ქონების ზიანის ასანაზღაურებლად.

14. საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მათ სამართლებრივ შეფასებას, ამასთან, კასატორის ყურადღებას მიაქცევს შემდეგზე: სსკ-ს 709-ე (დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული (მინდობილი) ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე), 394.1 (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის) და 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) მუხლების საფუძველზე ზიანის ანაზღაურების უფლება წარმოეშობოდა, თუმცა მოცემული ნორმებით გათვალისწინებული შედეგის განმაპირობებელ ფაქტებზე კასატორი არ მიუთითებს, შესაბამისად, მის მიერ დაყენებული საფუძვლით, მოთხოვნა წარმატებული ვერ იქნება. უდავოა, რომ გაცემული მინდობილობით მ.ს–მა ი.ს–ს მიანიჭა მხოლოდ უძრავი ქონების შეძენისა და მისი საჯარო რეესტრში რეგისტრაციისათვის საჭირო უფლებამოსილებები, ხოლო მოსარჩელე ვერ იქნებოდა დარწმუნებული წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების იურიდიულ მართებულობაში, ვინაიდან, როგორც აღინიშნა, იგი პირველ მოპასუხეს არ დაჰკავშირებია. ამასთან, არ დასტურდება პირველი მოპასუხის მიერ ვალდებულების აღიარების ფაქტი, ანდა ‘’შეთანხმებაში‘’ გამოვლენილი ნების შემდგომში მის მიერ მოწონების ფაქტი. არ დგინდება მ.ს–ის მხრიდან აღნიშნული უფლებამოსილების ი.ს–ისათვის მიცემის ან შემდგომში ი.ს–ის მიერ გამოვლენილი ნების მის მიერ მოწონების ფაქტი.

15. საკასაციო სასამართლოს განსჯით, მოსარჩელე ვერ ამტკიცებს იმ გარემოებას, რომ პირველმა მოპასუხემ 2018 წლის 4 მარტის შეთანხმებით, კასატორისთვის 2018 წლის 10 მარტამდე 20 000 ლარის გადახდა მოძრავი ქონების დაზიანებისთვის იკისრა. პალატის მოსაზრებით, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად დაადგინეს, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ხელწერილით არ დასტურდება მეორე მოპასუხის მიერ ვალდებულების აღება პირველი მოპასუხის სახელით. კასატორის მოსაზრებით, ამ მტკიცებულებით დასტურდება ის გარემოება, რომ მეორე კასატორმა აღიარა პირველი კასატორის სახელით ვალდებულების არსებობა და მისი გადახდა იკისრა. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის ამ მოსაზრებას და წარმოდგენილ დოკუმენტს ვალის აღიარების მტკიცებულებად ვერ მიიჩნევს. პირველ რიგში, პალატა აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 341-ე მუხლით (იმ ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის, რომლითაც აღიარებულ იქნა ვალდებულებითი ურთიერთობის არსებობა (ვალის არსებობის აღიარება), აუცილებელია წერილობითი აღიარება. თუ სხვა ფორმაა გათვალისწინებული იმ ვალდებულებითი ურთიერთობის წარმოშობისათვის, რომლის არსებობაც აღიარებულ იქნა, მაშინ აღიარებაც მოითხოვს ამ ფორმას) გათვალისწინებული ვალის არსებობის აღიარებისათვის აუცილებელია წერილობითი ფორმა, რაც, მოცემულ შემთხვევაში, დაცულია, თუმცა 04.03.2018წ. წერილობით დოკუმენტად (ვალის აღიარების ხელშეკრულებად) ვერ მიიჩნევა, მით უფრო იმის გათვალისწინებით, რომ მას ის პირი არ აწერს ხელს, ვისაც ამის უფლებამოსილება ჰქონდა. გარდა ამისა, 2018 წლის 7 მარტის ი.ს–მა წერილით აცნობა ნ.ხ–ძეს, რომ 2018 წლის 9 და 17 თებერვალს სანოტარო აქტებით გაფორმებული მინდობილობის საფუძველზე მ.ს–ისგან შეთანხმების უფლებამოსილება არ გააჩნდა და თავად მ.ს–ი მითითებული შეთანხმების წინააღმდეგი იყო. ასევე, საქმეში წარმოდგენილი 15.03.2018 წლის დაზარალებულის/მოწმის გამოკითხვის ოქმის, საქმეზე დაკითხული მოწმეთა ჩვენებებითა და მოპასუხე მხარის ახსნა-განმარტების თანახმად, საეჭვო გახდა ‘’შეთანხმებაში‘’ გამოვლენილი ნების ნამდვილობა, რამდენადაც, ‘’შეთანხმებაზე‘’ ხელმომწერმა ყველა პირმა ერთხმად განაცხადა, რომ ‘’შეთანხმდნენ‘’ შიშისა და იძულებით/მუქარით და რომ მათ მიერ გამოხატული ნება არ იყო ნამდვილი. აღნიშნულის დასტურია 2018 წლის 4 მარტის წერილიც.

სხვისი ვალის გადახდის კისრება (ასეთის არსებობის შემთხვევაშიც) სსკ-ის 341-ე მუხლით გათვალისწინებულ ვალის არსებობის აღიარებად არ განიხილება. ამ დროს შესაძლებელია, შემოწმდეს, ხომ არ არსებობს სხვისი ვალის აღიარების ან ვალის გადაკისრების სამართლებრივი წინაპირობები. სხვისი ვალის აღიარების ნორმატიულ რეგულირებას საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი არ ითვალისწინებს, თუმცა სამართლის თეორიაში გამოთქმული მოსაზრების თანახმად, მისი შინაარსი იმაში მდგომარეობს, რომ მესამე პირი კრედიტორის წინაშე კისრულობს იმ ვალდებულების შესრულების მოვალეობას, რომელიც მის პირად ვალდებულებას არ წარმოადგენს. ასეთ დროს თავდაპირველი მოვალის შეცვლა კი არ ხდება, არამედ სხვისი ვალის მკისრებელი მესამე პირი, თავდაპირველ მოვალესთან ერთად, სოლიდარულად აგებს პასუხს კრედიტორის წინაშე. რაც შეეხება ვალის გადაკისრებას, ამ უკანასკნელის ნორმატიულ რეგულირებას სსკ-ის 203-ე მუხლი ითვალისწინებს. ამ ნორმით მოწესრიგებულ შემთხვევაში, მესამე პირი დაიკავებს თავდაპირველი მოვალის ადგილს და ეს უკანასკნელი თავისუფლდება კრედიტორის წინაშე პასუხისმგებლობისგან. სწორედ ეს გარემოება განასხვავებს ერთმანეთისგან სხვისი ვალის აღიარებასა და ვალის გადაკისრებას. ამ ორი ინსტიტუტის გამიჯვნა მნიშვნელოვანია, რადგან განსხვავებულია მათგან გამომდინარე სამართლებრივი შედეგები. განსახილველ შემთხვევაში, პალატა მიიჩნევს, რომ არც ეს უკანასკნელი ორი შემთხვევა გამოვლენილა. კერძოდ, როგორც წესი, ვალის არსებობის აღიარების, ისევე, როგორც სხვისი ვალის აღიარებისა თუ სხვისი ვალის გადაკისრების ნებას მოვალე ავლენს უშუალოდ კრედიტორის მიმართ და მას ჰპირდება ვალდებულების შესრულებას. მოცემულ შემთხვევაში, გარდა იმისა, რომ მინდობილ პირთან შეთანხმდნენ და არა კრედიტორთან, ხოლო მინდობილ პირს ასეთი უფლებამოსილება არ გააჩნდა, შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ 04.03.2018 წლის შეთანხმება ვალის აღიარებად ვერ შეფასდება.

16. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა სრულად ეთანხმება გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში განვითარებულ მსჯელობასა და დასკვნებს და აღნიშნავს, რომ თანხის დაკისრებისა და ზიანის ანაზღაურების თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნა მართებულად იქნა უარყოფილი.

17. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

18. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

19. კასატორი, გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ.ხ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ამირან ძაბუნიძე

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

თეა ძიმისტარაშვილი