საქმე №ას-538-2021 30 ნოემბერი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ე.მ–ძე (მოპასუხე, მოსარჩელე შეგებებულ სარჩელში)

მოწინააღმდეგე მხარე – ზ.ჯ–ძე (მოსარჩელე, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელში)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 02 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა (ძირითად სარჩელში), გაწეული ხარჯების ანაზღაურება (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 15 იანვრის გადაწყვეტილებით ზ.ჯ–ძის (შემდგომში - „მოსარჩელე“ ან „შეგებებული სარჩელით მოპასუხე“) სარჩელი დაკმაყოფილდა; დადგინდა, რომ ე.მ–ძის (შემდგომში - „მოპასუხე“, „შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე“ ან „კასატორი“) უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნეს მის საკუთრებაში რეგისტრირებული უძრავი ქონება, მდებარე: თბილისი, ........., ს/კოდი N.........., ფართი 55,49 კვ. მ. და აეკრძალოს მოპასუხეს საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლა; მოპასუხის შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა მოსარჩელისათვის მოპასუხის სასარგებლოდ ქ. თბილისი, ........, ბინა 34-ის შიდა გარემონტებისათვის და გარე კომუნიკაციების მოწესრიგებისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურების 28 978 ლარის დაკისრებისა და მოსარჩელის მიერ მოპასუხისათვის თანხის გადახდამდე ბინაში ცხოვრების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

2. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 2 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

4. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

4.1. ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის გამგეობის 2014 წლის 14 თებერვლის განკარგულებით მოსარჩელეს საკუთრებაში გადაეცა ერთოთახიანი საცხოვრებელი ბინა, მდებარე: ქალაქი თბილისი, .........., მეორე სადარბაზო, მესამე სართული, ბინა №34, 55.49 კვ.მ. ფართის, ს/კ №...., და გაცემული იქნა საკუთრების უფლების მოწმობა №243;

4.2. საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, 2014 წლის 17 თებერვლის საკუთრების უფლების №243 მოწმობის საფუძველზე, 2014 წლის 11 მარტს უძრავი ქონების, მდებარე ქალაქი თბილისი, ......., მეორე სადარბაზო, მესამე სართული, ბინა №34, 55.49 კვ.მ. ფართის, ს/კ №......, მესაკუთრედ აღირიცხა მოსარჩელე;

4.3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 28 აპრილის გადაწყვეტილებით მოპასუხის სარჩელი ნაძალადევის რაიონის გამგეობის 2014 წლის 14 თებერვლის №55 განკარგულებისა და №243 საკუთრების უფლების მოწმობის, რომლის თანახმად, მოსარჩელეს საკუთრებაში გადაეცა უძრავი ქონება, ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა;

4.4. 2007 წლის 30 მაისს შპს „თ–ის“ სასარგებლოდ, ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სამმართველოს მე-5 განყოფილების მიერ განხორციელდა ქ. თბილისი, ....... კორპუსი №204-დან უძრავი ნივთის ხელყოფის აღკვეთა და გამოსახლებულ იქნენ უძრავ ქონებაში შეჭრილი პირები, მათ შორის, მოპასუხე;

4.5. 2008 წლის 15 მაისს შსს ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს გლდანი-ნაძალადევის სამმართველოს მე-5 განყოფილებაში დაიწყო გამოძიება სისხლის სამართლის საქმეზე, ქ. თბილისი, ........ მდებარე შპს „თ–ის“ კუთვნილი №204, №205, №225 და №226 კორპუსებში უკანონოდ შეჭრის ფაქტზე, დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 160-ე მუხლის პირველი ნაწილით (ბინაში ან სხვა მფლობელობაში მფლობელის ნების საწინააღმდეგოდ უკანონოდ შესვლა, უკანონო ჩხრეკა ან სხვა ქმედება, რომელიც არღვევს ბინის ან სხვა მფლობელობის ხელშეუხებლობას). კორპუსში შეჭრილი პირები სიტყვიერად იქნენ გაფრთხილებულნი, რომ სასამართლოს მიერ საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე თავი შეეკავებინათ ყოველგვარი სარემონტო თუ სხვა სახის სამუშაოების შესრულებისგან.

5. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 170.1. და 172.1. მუხლებით და აღნიშნა, რომ საჯარო რეესტრიდან ამონაწერის თანახმად, სადავო უძრავი ნივთი საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში აღრიცხულია მოსარჩელის სახელზე და მოპასუხეს ადმინისტრაციული სარჩელით გასაჩივრებული ჰქონდა მოსარჩელის საკუთრების უფლების წარმომშობი დოკუმენტის კანონიერება, რაც არ დაკმაყოფილდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 28 აპრილის გადაწყვეტილებით და 2014 წლის 17 თებერვლის №243 საკუთრების მოწმობა დარჩა ძალაში. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის საკუთრების უფლება სადავო არ იყო და, ამასთან, მხარეები სადავოდ არ ხდიდნენ იმ გარემოებას, რომ მოპასუხე წარმოადგენს სადავო უძრავი ნივთის მფლობელს.

6. რაც შეეხება მოპასუხის მფლობელობის უფლებას, სასამართლოს მითითებით, მოპასუხე თავდაპირველად აღნიშნავდა, რომ იგი მართლზომიერად ფლობდა უძრავ ქონებას გამომდინარე იქედან, რომ ცხოვრობდა ბინაში 2003 წლიდან და ქონების იმჟამინდელ მესაკუთრეს - სახელმწიფოს, პრეტენზია არ გამოუთქვამს მის მფლობელობასთან დაკავშირებით. სააპელაციო ინსტანციაში საქმის განხილვისას მოპასუხის წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ მოპასუხე წარმოადგენდა არაუფლებამოსილ კეთილსინდისიერ მფლობელს და შეგებებული სარჩელით მოთხოვნილი თანხების ანაზღაურების შემდგომ უძრავი ქონება აუცილებლად დაუბრუნდებოდა მოსარჩელეს.

7. მოპასუხის განმარტებებთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მას არ წარმოუდგენია რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა მოსარჩელის საკუთრებაში რიცხული ბინის მის მიერ მართლზომიერად ფლობას. ის ფაქტი, რომ, მოპასუხის განმარტებით, ბინის ძველი მესაკუთრე არ ითხოვდა მისგან მფლობელობის შეწყვეტას, ვერ გახდებოდა მოპასუხის მართლზომიერ მფლობელად მიჩნევის საფუძველი.

8. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 163-ე და 159-ე მუხლებით და განმარტა, რომ კეთილსინდისიერი მფლობელობა წარმოადგენს მფლობელის სუბიექტურ დამოკიდებულებას მისი ფლობის სამართლებრივი საფუძვლების მიმართ, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ აქვს. სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2007 წლის 30 მაისის ოქმის მიხედვით, მოპასუხე სადავო ბინიდან ერთხელ უკვე იქნა გამოსახლებული, ქონების იმჟამინდელი მფლობელის შპს „თ–ის“ სასარგებლოდ. პალატამ მიუთითა წინამდებარე განჩინების 4.5. ქვეპუნქტით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე და დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხისთვის ცნობილი იყო, რომ მას არ ჰქონდა უძრავი ნივთის ფლობის უფლება და, მიუხედავად ამისა, იგი მაინც აგრძელებდა მფლობელობას, რაც ცალსახად გამორიცხავდა მისი კეთილსინდისიერ მფლობელად კვალიფიკაციის შესაძლებლობას. ამასთან, მას არ წარმოუდგენია მტკიცებულება, რომ მას უძრავი ქონების ძველი თუ ამჟამინდელი მესაკუთრის მხრიდან მინიჭებული ჰქონდა ნივთის ფლობის უფლება.

9. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ, რადგან განხორციელებულია სსკ-ის 172.1. მუხლით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა ფაქტობრივი წინაპირობა, მოსარჩელეს უფლება აქვს მფლობელობის შეწყვეტა და ნივთის გადაცემა მოითხოვოს.

10. შეგებებული სარჩელის მოთხოვნასთან მიმართებით, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სააპელაციო ინსტანციაში შეგებებული სარჩელის ავტორმა შეამცირა მოთხოვნა გაწეული ხარჯების ნაწილში და, ნაცვლად 28 978 ლარისა, მოითხოვა შეგებებებული სარჩელით მოპასუხისთვის 12 000 ლარის დაკისრება.

11. სააპელაციო პალატის მითითებით, მოპასუხე უძრავი ქონების არამართლზომიერ/არაკეთილსინდისიერ მფლობელს წარმოადგენს, რამდენადაც არ დგინდება მისი მფლობელობის კანონისმიერი ან სახელშეკრულებო წინაპირობის არსებობა, უფრო მეტიც, ვინაიდან საქმე უძრავ ქონებას შეეხება, პირის სუბიექტური დამოკიდებულება ნივთზე ფაქტობრივი ბატონობის განხორციელების თაობაზე არ შეიძლება კეთილსინდისიერად მაინც შეფასდეს, ვინაიდან უძრავ ნივთზე საკუთრება რეგისტრაციაუნარიანი უფლებაა (სსკ-ის 311.1 მუხლი), ხოლო მოპასუხეს არ მიუთითებია იმგვარ გარემოებებზე, რომლებიც მის მფლობელობას მესაკუთრის ნებასთან ან სხვა ლეგიტიმურ საფუძველთან დააკავშირებდა. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მფლობელის სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად სსკ-ის 164-ე და 987.1. მუხლები მიიჩნია.

12. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ შეგებებული სარჩელით მოპასუხე შესაგებლით შეედავა როგორც ხარჯების გაწევას, ისე - მის ოდენობას და ამ ხარჯების აუცილებლობას, შესაბამისად, კრიტიკულად შესაფასებელი იყო შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის მიერ წარდგენილი დასკვნები, მათ შორის, გამოსაკვლელი იყო ხარჯების გაწევამდე უძრავი ქონების მდგომარეობა, ხარჯების გაწევის აუცილებლობა (მათი საჭიროება განპირობებული იყო ნივთით დანიშნულებისამებრ სარგებლობით თუ უბრალოდ აუმჯობესებდა მფლობელის კავშირს ნივთთან). სასამართლოს მითითებით, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელეს მისი მოთხოვნის დასადასტურებლად წარმოდგენილი აქვს დამოუკიდებელი აუდიტორის დასკვნა (ტ. 1, ს. ფ. 93-94), რომლითაც ინდივიდუალურმა აუდიტორმა შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის მიერ ჩატარებული სამუშაოების ღირებულება შეაფასა 31 000 ლარად, ხოლო დასკვნის მისაღებ მეთოდად მითითებული აქვს კორპუსში ფაქტობრივად მაცხოვრებელი პირების გამოკითხვა, რაც, პალატის მოსაზრებით, არ იყო საკმარისი მტკიცებულება მსგავსი დასკვნის გასაკეთებლად. სხვა ინფორმაციის წყაროს აუდიტორი დასკვნაში არ უთითებდა. სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმეში ასევე წარმოდგენილია შპს „ბ.ა–ის“ საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნა №16/12-24, რომლის თანახმად, ქ. თბილისში, ......... და №205 და მათ მიმდებარე ტერიტორიაზე ჩატარებული სამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების ღირებულება 2016 წლის 05 დეკემბრის მდგომარეობით შეადგენს 620 407,11 ლარს. იმავე დასკვნის თანახმად, ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ კვლევის ფარგლებში დაეყრდნენ მობინადრეთა 2016 წლის 28 ნოემბრის კრების ოქმში მითითებულ ინფორმაციას (იხ. დასკვნითი ნაწილი, ტ. 1, ს.ფ. 116). შესაბამისად, აღნიშნული ექსპერტიზის დასკვნაც ეყრდნობა კორპუსის მაცხოვრებელთა ახსნა-განმარტებას და არ არის გამყარებული სხვა მტკიცებულებებით, რომელიც დაადასტურებდა თითოეული ოჯახის მიერ გაღებული ხარჯების ოდენობას. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტები არ იყო ვარგისი მის მიერ გაწეული ხარჯების გამოთვლის მტკიცებულების კონტექსტში, მით უფრო, ვერ ადასტურებდა მის მიერ სადავო ბინაში შესრულებული სარემონტო სამუშაოებისთვის გადახდილი თანხების ოდენობას.

13. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ შპს „თ–ის“ 2016 წლის 15 ივნისის წერილზე (ტ. 1, ს. ფ. 16), სადაც აღნიშნულია, რომ ქ. თბილისში, ........, №204 კორპუსში შპს „თ–ის“ მიერ დასრულებული იყო სამშენებლო სამუშაოები, კერძოდ: კორპუსი გადახურული იყო ბრტყელი გადახურვით, ჰიდროსაიზოლაციო მასალით; სადარბაზოში კიბის უჯრედში გაკეთებული იყო ხის მოაჯირები; მთლიანად კორპუსში გაყვანილი იყო ელ. სადენები და შესრულებული იყო ლესვითი სამუშაოები, ასევე, ელ. ენერგიის სადენები მიყვანილი იყო კორპუსამდე; კორპუსამდე მიყვანილი იყო წყალგაყვანილობა; კორპუსის გარეთ გაკეთებული იყო ცენტრალური საკანალიზაციო ქსელი; აივნებზე დაყენებული იყო რკინის მოაჯირები; მთელ კორპუსში ჩაყენებული იყო ხის კარ-ფანჯარა.

14. ზემოაღნიშნული მტკიცებულებების გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხის მიერ ვერ იქნა სარწმუნოდ დადასტურებული მის მიერ შეგებებული სარჩელით მოთხოვნილი ხარჯების გაწევის ფაქტი და გამომდინარე იქედან, რომ აღნიშნული გარემოების მტკიცების ტვირთი სწორედ მას ეკისრებოდა, არ არსებობდა შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობა.

15. სააპელაციო პალატის მითითებით, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ დადგინდებოდა მოპასუხის მიერ კონკრეტული ხარჯების გაღების ფაქტი, არ არსებობდა დანახარჯების ანაზღაურების შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილების ერთ-ერთი სავალდებულო წინაპირობა - მოპასუხის გამდიდრება, რამდენადაც მფლობელმა ვერ დაამტკიცა მესაკუთრის გამდიდრების ფაქტი. თავად მოპასუხის ახსნა-განმარტების თანახმად, მან სარემონტო სამუშაოები ჩაატარა 2011-2013 წლებში. ამასთან, დადგენილია, რომ სადავო უძრავი ქონება ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის გამგეობამ მოსარჩელეს გადასცა 2014 წლის 17 თებერვალს და საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში საკუთრების უფლება დარეგისტრირდა 2014 წლის 11 მარტს. შესაბამისად, სარემონტო სამუშაოების ჩატარების დროისთვის მოსარჩელე სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს არ წარმოადგენდა. ამასთან, სასამართლოს მითითებით, არ დგინდება, რომ მესაკუთრის მიერ უფლების მოპოვების შემდგომ ჩატარდა რაიმე სახის სამუშაოები ბინაში, არამედ ისინი გაცილებით ადრე იქნა განხორციელებული. ამ გარემოებათა ყოველმხრივი შეფასების საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გაუმჯობესებანი, მათი დადასტურების შემთხვევაშიც კი, სხვადასხვა პირის უფლების რეგისტრაციის პერიოდში ჩატარდა და, საბოლოოდ, მოსარჩელეზე მესაკუთრის (სახელმწიფო) მიერ განიკარგა ქონება იმ მდგომარეობაში, როგორშიც ის ამჟამად იმყოფება, ანუ მოსარჩელეს უძრავ ქონებაზე უფლება, სსკ-ის 183-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრისაგან გადაეცა ამჟამად არსებულ მდგომარეობაში.

16. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება. ამასთან, მან შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა ბინის შიდა გაუმჯობესების ხარჯების ანაზღაურება 6000 ლარის ოდენობით.

17. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 7 ივლისის განჩინებით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

18. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

19. საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე [სსსკ-ის 391.5 მუხლი].

20. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407.2 მუხლი].

21. საკასაციო საჩივრის თანახმად:

21.1. ის ფაქტი, რომ მოპასუხე 2007 წლის გამოსახლების შემდეგ რამდენიმე თვეში ისევ შესახლდა სადავო ბინაში, ცნობილი იყო იმ სახელმწიფო სტრუქტურებისთვის, რომელთა საკუთრებასაც წარმოადგენდა იმ დროისათვის აღნიშნული ბინა. ამასთან, კასატორს და დანარჩენ მობინადრეებს ნება დართეს წყალმომარაგების, გაზიფიცირების, ელექტროფიცირების სამუშაოების ჩასატარებლად, ასევე მოპასუხეს საშუალება მიეცა, რეგისტრირებული ყოფილიყო აღნიშნულ ბინაში. ამ გარემოებაზე უნდა ემსჯელა სასამართლოს და კასატორი მიეჩნია არაუფლებამოსილ კეთილსინდისიერ მფლობელად. მოპასუხეს თავად სახელმწიფომ შეუქმნა მესაკუთრედ ყოფნის პრეზუმფციის განცდა. სასამართლოს მისი მფლობელობის ლეგიტიმურ საფუძვლად სახელმწიფოს მიერ გაცემული ნებართვები უნდა ჩაეთვალა;

21.2. სასამართლომ გაიზიარა შპს „თ–ის“ 2016 წლის 15 ივნისის წერილი, რომელშიც დირექტორი აღნიშნავს, რომ ბინაში ჩატარებული იყო გარკვეული სახის სამუშაოები, მაგრამ ამ ფაქტის დამადასტურებელი წერილობითი დოკუმენტაცია მხარემ სასამართლოს ვერ წარმოუდგინა, რადგან ხანდაზმულობის გამო არ იძებნებოდა. ასეთ წერილზე დაყრდნობით სასამართლომ სარწმუნოდ მიიჩნია აღნიშნული ფაქტი, ხოლო შესრულებული სამუშაოების ხარჯების გაწევის დამადასტურებელი მტკიცებულება - დასკვნები არ მიიჩნია საკმარისად, რადგან მაცხოვრებელთა ახსნა-განმარტებაზე იყო დამყარებული და სხვა მტკიცებულებით არ იყო გამყარებული. ასეთი შეფასება ნამდვილად უსაფუძვლოა;

21.3. მოსარჩელე 2003 წელს მიიღებდა ისეთ ბინას, როგორიც დაიკავა მოპასუხემ და ის გაუმჯობესებები დღეს უკვე მას რჩება, რითაც, ბუნებრივია, უსაფუძვლოდ გამდიდრდა.

22. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში ძირითადი სასარჩელო მოთხოვნის (უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა) სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 172.1. მუხლი [მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება], ხოლო შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა (უძრავ ნივთზე გაწეული ხარჯების ანაზღაურება) ამავე კოდექსის 164.3. მუხლის მესამე წინადადებიდან [ნივთზე გაწეული ხარჯები და გაუმჯობესებანი მას შეუძლია მხოლოდ მაშინ მოითხოვოს, თუ მათ ნივთის უკან დაბრუნების მომენტისათვის უფლებამოსილი პირის გამდიდრება მოჰყვა შედეგად] და 987.1. მუხლიდან [პირს, რომელმაც შეგნებულად ან შეცდომით ხარჯები გასწია მეორე პირის ქონებაზე, შეუძლია მისგან მოითხოვოს თავისი დანახარჯების ანაზღაურება, თუ მეორე პირი ამით გამდიდრდა] შეიძლება გამომდინარეობდეს.

23. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხე წარმოადგენს უძრავი ნივთის არამართლზომიერ/არაკეთილსინდისიერ მფლობელს და განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსი იცნობს კეთილსინდისიერი და მართლზომიერი მფლობელის ინსტიტუტს, რომელთათვის დამახასიათებელი ელემენტები მოცემულია ამავე კოდექსის 159-ე, 162-ე, 163-ე, 164-ე მუხლებში (იხ. სუსგ საქმე №ას-1105-1062-2016, 17 მარტი, 2017 წელი). მართლზომიერ მფლობელად ითვლება პირი, რომელიც სამართლებრივ საფუძველზე ახორციელებს ნივთის მიმართ ფაქტობრივ ბატონობას, განსხვავებით კეთილსინდისიერი მფლობელისაგან, რომელსაც არ გააჩნია ნივთის ფლობის კანონისმიერი საფუძველი. კეთილსინდისიერება და არაკეთილსინდისიერება მიუთითებს სუბიექტურ კრიტერიუმებზე, რაც განისაზღვრება პირის დამოკიდებულებით ნივთის ფლობის სამართლებრივი საფუძვლების მიმართ. მართლზომიერი და არა მართლზომიერი მფლობელობა მიგვითითებს ობიექტურად არსებულ ფაქტორებზე, რაც ვლინდება მფლობელობის სამართლებრივი საფუძვლის არსებობაში. ამრიგად, მართლზომიერი მფლობელია მესაკუთრე და ის პირები, რომელთა მფლობელობაც მესაკუთრის მფლობელობიდანაა ნაწარმოები (იხ. სუსგ საქმე №ას-524-493-2012, 4 ოქტომბერი, 2012 წელი).

24. საკასაციო პალატა ასევე ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს იმ მსჯელობას, რომ დამოუკიდებელი აუდიტორის დასკვნა და საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნა არ არის ვარგისი მტკიცებულებები მოპასუხის მიერ გაწეული ხარჯების გამოსათვლელად. აღნიშნული მტკიცებულებები ძირითადად ეყრდნობა კორპუსში ფაქტობრივად მაცხოვრებელი პირების გამოკითხვას. ამ თვალსაზრისით, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ექსპერტიზის დასკვნის შეფასებისას (იმდენად რამდენადაც იგი სპეციალური ცოდნით აღჭურვილი პირის კომპეტენციას ეფუძნება), ყურადღება უნდა მიექცეს რამდენიმე გარემოებას, მათ შორის: გამოსაკვლევად მიწოდებულ მასალას, მის კვლევით ნაწილს, რადგან სწორედ კვლევითი ნაწილია ასახული საბოლოო დასკვნაში. მტკიცებულების გამოკვლევა უპირველესად გულისხმობს მისი შინაარსის სრულყოფილ შესწავლა-ანალიზს, ხოლო შემდეგ მისი იურიდიული ძალის (დამაჯერებლობის, სარწმუნოობის) შემოწმებას (იხ. სუსგ საქმე №ას-406-383-2014, 17 აპრილი, 2015 წელი). გამომდინარე იქედან, რომ შეგებებული სარჩელით მოსარჩელემ ვერ მოახდინა მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის რეალიზაცია და ვარგისი მტკიცებულებების წარდგენის გზით ვერ დაადასტურა მის მიერ მოთხოვნილი ხარჯების გაწევის ფაქტი, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მართებულად ეთქვა მას უარი შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

25. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზეც საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

26. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი [სსსკ-ის 401.4 მუხლი]. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს საკასაციო სასამართლოს 2021 წლის 07 ივნისის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის - 500 ლარის 30% - 150 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ე.მ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. ე.მ–ძეს (პ.ნ. .......) სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ (ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაეკისროს საკასაციო სასამართლოს 2021 წლის 07 ივნისის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის - 500 (ხუთასი) ლარის 30% - 150 (ას ორმოცდაათი) ლარის გადახდა;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი