საქმე №ას-836-2020 16 მარტი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ჯ.ს.ს.ნ.ლ.ჯ–ია“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – საქართველოს გენერალური პროკურატურა (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 21 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – საქმიანი რეპუტაციის შემლახველი ცნობების შემცველი წერილის შეცვლა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ქალაქ თბილისის პროკურატურის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ორგანოებში გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობის განყოფილების პროკურორმა შ.ც–ძემ (შემდგომში - „პროკურორი“) 2013 წლის 17 მაისს თ.ხ–ძის (შემდგომში - „მესამე პირი“) სახელზე გააგზავნა შემდეგი შინაარსის №13/01-51553 წერილი: ,,გაცნობებთ, რომ თქვენს მიერ გადმოგზავნილ განცხადებაზე, რომელიც შეეხებოდა დოკუმენტების გაყალბების გამო დამნაშავე პირთა დასჯის მოთხოვნას, ქალაქ თბილისის პროკურატურაში ჩატარებული გამოძიებით დადგენილია, რომ შპს „ჯ.ს.ს.ნ.ლ.ჯ–იას“ (შემდგომში - „მოსარჩელე“, „მოსარჩელე იურიდიული პირი“ ან „კასატორი“) ცალკეული მუშაკების მხრიდან ადგილი ჰქონდა დოკუმენტის გაყალბებას, საქართველოს სსკ-ის 362-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ დანაშაულებრივ ქმედებას, თუმცა საქართველოს კანონის „ამნისტიის შესახებ“ მე-3 მუხლის თანახმად, ნასამართლეობის არმქონე პირები, რომლებსაც ბრალად ედებათ ნაკლებად მძიმე კატეგორიის დანაშაულის ჩადენა, სრულად თავისუფლდებიან სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან და სასჯელის მოხდისგან. აღნიშნულის გამო, მიმდინარე წლის 07 მაისს ქ. თბილისის პროკურატურაში გამოტანილია დადგენილება სისხლის სამართლის საქმის შეწყვეტის შესახებ საქართველოს კანონის „ამნისტიის შესახებ“ მე-3 მუხლისა და სსსკ-ის 105-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად“ (შემდგომში - „სადავო წერილი“).

2. მოსარჩელე წარმოადგენს შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებას, რომლის საქმიანობა უკავშირდება უშვილო წყვილების დახმარების მიზნით ინ ვიტრო განაყოფიერებისა და სუროგაციის პროგრამების განხორციელებას. მოსარჩელის ფუნქცია შემოიფარგლება უშვილო წყვილების დაკავშირებით დონორებთან ან სუროგატ დედასთან და ბავშვის დაბადებამდე პროცესის მართვითა და ზედამხედველობით.

3. სადავო წერილის ადრესატი მესამე პირი არის ასოციაცია „მომავლის იმედის“ დამფუძნებელი, ასევე, შპს „დ.ც–ის“ წილის 100%-ის მფლობელი პარტნიორი და დირექტორი, რომელიც 2004 წლიდან ეწევა მოსარჩელის ანალოგიურ საქმიანობას და წარმოადგენს მის კონკურენტ საწარმოს.

4. სადავო წერილში მითითებული პირების მიერ დანაშაულის ჩადენის ფაქტი არ არის დადასტურებული სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით და არ არსებობს აღნიშნული პირების ბრალდების შესახებ დადგენილებები.

5. მოსარჩელემ 2016 წლის 23 თებერვალს განცხადებით მიმართა ქალაქ თბილისის პროკურატურას და მოითხოვა სისხლის სამართლის საქმის მასალების გაცნობასთან ერთად, იმ გარემოების დადასტურება, რომ მის მიერ ადგილი არ ჰქონია დოკუმენტის გაყალბებას; ასევე, იმ გარემოების დადასტურება, რომ მოსარჩელის სახელით ან მისი მეშვეობით ადგილი არ ჰქონია დოკუმენტის გაყალბებასა და აღნიშნული დოკუმენტების მესამე პირისათვის გადაგზავნას.

6. ქალაქ თბილისის პროკურატურის 2016 წლის 03 მარტის წერილით მოსარჩელეს ეცნობა, რომ მისი განცხადება შემდგომი რეაგირებისთვის გადაეგზავნა თბილისის მთავარ პროკურატურას.

7. მოსარჩელეს ქალაქ თბილისის პროკურატურის 2016 წლის 05 ივლისის წერილით ეცნობა, რომ ვინაიდან იგი არ წარმოადგენს მხარეს სისხლის სამართლის საქმეში, პროკურატურა მოკლებულია შესაძლებლობას გადასცეს მას 2013 წლის 07 მაისის დადგენილება სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიების შეწყვეტის შესახებ; მოსარჩელეს ასევე ეცნობა, რომ მისი ცალკეული თანამშრომლების მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნა არ დაწყებულა.

8. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში საქართველოს მთავარი პროკურატურის (შემდგომში - „მოპასუხე“) მიმართ და მოითხოვა: დაევალოს მოპასუხეს ქალაქ თბილისის პროკურატურის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ორგანოებში გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობის განყოფილების პროკურორის მიერ მესამე პირის სახელზე გაგზავნილი 2013 წლის 17 მაისის №13/01-51553 წერილის შეცვლა შემდეგი შინაარსის წერილით: „გაცნობებთ, რომ მოსარჩელის მიერ ადგილი არ ჰქონია დოკუმენტის გაყალბებას, ასევე მოსარჩელის სახელით ან მისი მეშვეობით (გამოყენებით) ან/და მის სასარგებლოდ პასუხისმგებელი პირის მიერ ადგილი არ ჰქონია დოკუმენტის გაყალბებას. ამასთან, მოსარჩელის ცალკეული მუშაკების მიერ დოკუმენტის გაყალბების ფაქტი არ დასტურდება კანონით დადგენილი წესით სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით, ასევე აღნიშნული პირების მიმართ არ არსებობს ბრალდების შესახებ დადგენილებები“ და აღნიშნული ახალი წერილის მესამე პირისათვის გაგზავნა, აგრეთვე, აღნიშნულის შესახებ მოსარჩელის ინფორმირება.

9. მოსარჩელის განმარტებით, 2013 წლის 17 მაისის სადავო წერილის საფუძველზე მესამე პირი მიზანმიმართულად ეწევა მოსარჩელის დისკრედიტაციას სოციალური კლიპების დამზადებითა და სატელევიზიო და ინტერნეტ სივრცეში მათი საჯარო განთავსებით, facebook-ის გვერდზე შეურაცხმყოფელი და ცრუ ბრალდებების შემცველი პოსტების გამოქვეყნებით, სატელევიზიო გადაცემებში, ინტერნეტ და ბეჭდურ მედიაში მიცემულ ინტერვიუებში მოსარჩელეს ამხელს დოკუმენტების გაყალბების გზით ბავშვებით უკანონო ვაჭრობასა და საზღვარზე უკანონო გადაყვანაში, რაც ლახავს მოსარჩელის საქმიან რეპუტაციას, საზოგადოების თვალში უკიდურესად უარყოფით ჭრილში წარმოაჩენს მოსარჩელის საქმიანობას და იწვევს მის წინააღმდეგ მასობრივი აგრესიის ფორმირებას, მუქარისა და შეურაცხყოფის შემცველი განცხადებების ტირაჟირებას. მოსარჩელემ 2016 წლის 23 თებერვალს მიმართა მოპასუხეს და მოითხოვა ზემოაღნიშნულ წერილში მითითებული ცნობების შეცვლა, თუმცა მის განცხადებას რეაგირება არ მოჰყოლია.

10. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 06 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

12. საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, სისხლის სამართლის კანონმდებლობაში არსებობს პირის მიერ სისხლის სამართლის დანაშაულის ჩადენისათვის გათვალისწინებული სტანდარტები. აღნიშნული სტანდარტები სხვადასხვაა საქმის განხილვის ნებისმიერ ეტაპზე, ასევე სტანდარტები განსხვავდება უშუალოდ მართლმსაჯულებისა და სამართალდამცავი ორგანოებისთვისაც. კერძოდ, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით დადგენილია ე.წ. „დასაბუთებული ვარაუდის“ სტანდარტი, რომლითაც პროკურატურა და საგამოძიებო ორგანოები ხელმძღვანელობენ გამოძიების სტადიისას.

13. საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 3.11, 3.13, 32-ე, 33.1 მუხლებით და ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, განმარტა, რომ, მართალია, საქართველოს პროკურატურის მიერ მოსარჩელის თანამშრომლებს ოფიციალურად არ წარდგენიათ ბრალდება და მათ მიმართ არ არსებობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი, თუმცა აღნიშნული არ გამორიცხავს მოპასუხის მიერ მისი პოზიციის გაჟღერების შესაძლებლობას მათ მიერ ჩატარებული გამოძიების ფარგლებში. კერძოდ, სასამართლომ მიიჩნია, რომ, მართალია, არ არსებობდა გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტი მოსარჩელის თანამშრომლების მიერ დანაშაულის ჩადენასთან დაკავშირებით, მაგრამ არსებობდა გამოძიებისათვის საჭირო დასაბუთებული ვარაუდის სტანდარტი. შესაბამისად, ივარაუდება, რომ ქალაქ თბილისის პროკურატურის მიერ შედგენილ წერილში იგულისხმება არა დადასტურებული ფაქტი, არამედ მათ მიერ გამოძიების შედეგად მოპოვებული ინფორმაციების ერთობლიობით მიღებული შედეგი, რომელიც შესაძლოა სუბიექტური იყოს, მაგრამ პროკურატურა, მისი არსით, წარმოადგენს ბრალდების მხარეს სისხლის სამართლის პროცესში და იგი არ ასრულებს სასამართლოს ფუნქციას. შესაბამისად, გამოძიებისათვის არსებული სტანდარტების ფარგლებში, ქალაქ თბილისის პროკურატურის წერილი არ შეიცავს არსებითად მცდარ ფაქტებს და აღნიშნული წერილის მიზანი არ შეიძლება ყოფილიყო მოსარჩელის საქმიანი რეპუტაციის შელახვა. ქალაქ თბილისის პროკურატურა ვალდებული იყო ეპასუხა განმცხადებლის მიერ მათთვის გაგზავნილ წერილზე და გამოძიების მიმდინარეობის შესახებ სრულყოფილად მიეთითებინა.

14. მოსარჩელემ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარადგინა სააპელაციო საჩივარი, რომლითაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

15. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 31 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით მოპასუხის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა საქართველოს გენერალური პროკურატურა (შემდგომში - „მოპასუხის უფლებამონაცვლე“).

16. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 21 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

17. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე გადაწყვეტილების 1-7 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

18. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში დავის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანია გაირკვეს პროკურორის მიერ მესამე პირისათვის 2013 წლის 17 მაისს გაგზავნილი წერილი წარმოადგენს ფაქტს თუ შეფასებით მსჯელობას (აზრს). აღნიშნული მნიშვნელოვანია, ვინაიდან „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, აზრი დაცულია აბსოლუტური პრივილეგიით, რაც გამორიცხავს სამოქალაქო-სამართლებრივ პასუხისმგებლობას.

19. სააპელაციო პალატის განმარტებით, სადავო წერილის შეიცავს შემდეგ ფრაზას - „მოსარჩელის ცალკეული მუშაკების მხრიდან ადგილი ჰქონდა დოკუმენტის გაყალბებას“. აღნიშნული ფრაზა ერთმნიშვნელოვნად მიუთითებს პროკურატურის პოზიციას იმასთან დაკავშირებით, რომ მათ მიერ ჩატარებული გამოძიებით დადგენილია ზემოაღნიშნული პირების მიერ სისხლის სამართლის დანაშაულის ჩადენა. ამასთან, უდავოდ დადგენილი გარემოებაა, რომ სადავო წერილში მითითებული პირების მიერ დანაშაულის ჩადენის ფაქტი არ არის დადასტურებული სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით და, ასევე, არ არსებობს აღნიშნული პირების ბრალდების შესახებ დადგენილებები, ვინაიდან „ამნისტიის შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, შეწყდა მოცემული სისხლის სამართლის საქმე და მისი არსებითი განხილვა არ მომხდარა.

20. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, კერძო პირის ცილისწამებისთვის სამოქალაქო-სამართლებრივ პასუხისმგებლობას აწესებს „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-13 მუხლი, რომელიც მტკიცების ტვირთს მთლიანად მოსარჩელეს აკისრებს, რაც იმას ნიშნავს, რომ სასამართლოში სარჩელის წარდგენისას მოსარჩელე ვალდებულია ამტკიცოს შემდეგი: ა) მოპასუხემ მის შესახებ გაავრცელა სადავო განცხადება; ბ) სადავო განცხადება არ შეესაბამება სინამდვილეს, ანუ ის მცდარი ფაქტების შემცველია; გ) სადავო გაცხადება ზიანს აყენებს მის პატივს, ღირსებასა და საქმიან რეპუტაციას. ცილისწარმების უმთავრეს ელემენტს წარმოადგენს სინამდვილესთან შეუსაბამო, არსებითად მცდარი ფაქტების გავრცელება.

21. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა 2013 წლის 17 მაისის წერილზე, სადაც მოპასუხე ახდენს არა მისი მოსაზრების გამოხატვას, არამედ ფაქტების კონსტანტირებას, რამაც მოახდინა ბრალეულ პირთა მიმართ საგამოძიებო მოქმედებების შეწყვეტა. კერძოდ, წერილში მითითებულია, რომ, მართალია, დადგენილია მოსარჩელის მხრიდან დოკუმენტების გაყალბება, თუმცა „ამნისტიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის თანახმად, ნასამართლობის არმქონე პირები, რომლებსაც ბრალად ნაკლებად მძიმე კატეგორიის დანაშაულის ჩადენა ედებათ, სრულად თავისუფლდებიან სისხლისსამართლებრივი პასუსიხმგებლობისგან და სასჯელის მოხდისაგან. ამდენად, მოსარჩელეს უპირველესად სწორედ ის უნდა ემტკიცებინა, რომ მის შესახებ მოპასუხის მიერ გავრცელებული ინფორმაცია (ფაქტები) არსებითად მცდარია და სინამდვილეს არ შეესაბამება. რაც შეეხება მოსარჩელის მითითებას მასზედ, რომ წერილში გამოყენებული გამონათქვამებით დაირღვა მისი უდანაშაულობის პრეზუმფცია, თავისთავად მხოლოდ ის ფაქტი, რომ წერილში გამოყენებულ იქნა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით დასჯადი ქმედების აღმნიშვნელი ტერმინი, გამონათქვამების კონტექსტის გათვალისწინებით, უდანაშაულობის პრეზუმფციის დარღვევად ვერ შეფასდება.

22. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

23. კასატორმა საკასაციო საჩივარში მიუთითა სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმების შემდეგ საფუძვლებზე:

23.1. სააპელაციო სასამართლო პროკურორის მიერ 2013 წლის 17 მაისის სადავო წერილში მითითებულ ფრაზას - „ქ. თბილისის პროკურატურაში ჩატარებული გამოძიებით დადგენილია, რომ მოსარჩელის ცალკეული მუშაკების მხრიდან ადგილი ჰქონდა დოკუმენტის გაყალბებას, საქართველოს სსკ-ის 362-ე მუხლით გათვალისწინებულ დანაშაულებრივ ქმედებას“ ერთმნიშვნელოვნად პროკურატურის პოზიციად მიიჩნევს იმასთან დაკავშირებით, რომ პროკურატურის მიერ ჩატარებული გამოძიებით დადგენილია ზემოაღნიშნული პირების მიერ სისხლის სამართლის დანაშაულის ჩადენა. სასამართლო არასწორად ახდენს წინადადების შინაარსის განმარტებას და არ ითვალისწინებს გამოყენებულ სიტყვათა წყობას. კერძოდ, სადავო წერილში პროკურატურის მიერ გამოყენებულია ტერმინი „დადგენილია“, რომელიც ნებისმიერი ქართული ენის მცოდნე პირისთვის ნიშნავს ფაქტის დადასტურებას. პროკურორის ფრაზა მტკიცებით ფორმაშია დაწერილი და არ არის მითითებული არცერთი სიტყვა, რომელიც მკითხველს იმის ფიქრის შესაძლებლობას მისცემდა, რომ აღნიშნული ვარაუდია და არა დადგენილი ფაქტი. ამასთან, სააპელაციო სასამართლო თავადვე უთითებს უდავოდ დადგენილი გარემოების არსებობას, რომ სადავო წერილში მითითებული პირების მიერ დანაშაულის ჩადენის ფაქტი არ არის დადასტურებული სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით და ასევე არ არსებობს აღნიშნული პირების ბრალდების დადგენილებები. შესაბამისად, გაუგებარია, თუკი პროკურატურას არ მიუღია ბრალდების შესახებ დადგენილება, როგორ შეიძლება ისევ პროკურატურამ მიიჩნიოს დანაშაულის ჩადენის ფაქტი „დადგენილად“. სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა ამ საკითხთან დაკავშირებით აშკარად ურთიერთგამომრიცხავი და დაუსაბუთებელია;

23.2. სააპელაციო სასამართლო ეყრდნობა საერთაშორისო სასამართლოს პრაქტიკას აზრის გამოხატვის თავისუფლებასთან დაკავშირებით, თუმცა მის მიერ გამოყენებული ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებები კონკრეტული შემთხვევისთვის ნაკლებად რელევანტურია, ხოლო ის პრაქტიკა რომელიც პირდაპირ შეესაბამება მიმდინარე დავას, არ არის გათვალისწინებული. აღსანიშნავია, რომ სახელმწიფო მოხელეების მიერ თავიანთი სამსახურებრივი საქმიანობის პროცესში აზრის გამოხატვასაც კი (არათუ ცრუ ფაქტის მითითებას) ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო სრულიად სხვა სტანდარტს უწესებს, ვიდრე ზოგადად აზრის გამოხატვას. სარჩელის აღძვრისას მოსარჩელემ მიუთითა არაერთ საერთაშორისო პრაქტიკაზე, თუმცა საქალაქო სასამართლომ, ისევე როგორც სააპელაციო სასამართლომ, აღნიშნული პრაქტიკა სრულად არ გაითვალისწინა. კასატორმა ყურადღება გაამახვილა სარჩელში მითითებულ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს შემდეგ გადაწყვეტილებებზე: საქმეში Grabchuk v. Ukraine (2001) ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ კონვენციის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტის დარღვევად მიიჩნია პროკურორის მიერ დადგენილებაში იმის აღნიშვნა, რომ გრაბჩუკის ქმედებაში იყო დანაშაულის ნიშნები, რომელიც მან თავიდანვე აღიარა, თუმცა რადგან დანაშაულის ჩადენის დღიდან გასული იყო ხანდაზმულობის ვადა, მის მიმართ შეწყდა სამართლებრივი დევნა. სასამართლოს განმარტებით, უდანაშაულობის პრეზუმფციის დარღვევას მაშინაც აქვს ადგილი, როდესაც პროკურორის მიერ განცხადებაში მითითებულია მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ბრალდებული არის დამნაშავე; საქმეზე Khuzhin and others v. Russia (2008) ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ კონვენციის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტის დარღვევად მიიჩნია ბრალდების მხარის მიერ ბიზნესმენი ძმების დამნაშავეებად მოხსენიება, რადგან ბრალდების მხარე ვალდებული იყო სასამართლოს გამამტყუნებელი განაჩენის გამოტანამდე არ გაეკეთებინა ისეთი განცხადება, რაც ბრალდებულს საზოგადოების თვალში დამნაშავედ წარმოაჩენდა; საქმეში Minelli v. Switzerland (1983) სასამართლოს განცხადება, რომ ბატონი მინელი დიდი ალბათობით მსჯავრდებული იქნებოდა, რომ არა ხანდაზმულობის ვადის გასვლა, ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ კონვენციის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტის დარღვევად მიიჩნია; საქმეში Daktaras v. Lithuania (2019) სასამართლომ განმარტა, რომ მანამ სანამ საქმე განიხილება სასამართლოს მიერ და ჯერ არ დამტკიცებულა პირის დამნაშავეობა, ამ პირის მიმართ გაკეთებულ განცხადებებში სახელმწიფო მოხელეების მიერ ყოველი სიტყვა შერჩეულ უნდა იქნას განსაკუთრებული სიფრთხილით. ამდენად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება აშკარად არ შეესაბამება ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკას;

23.3. სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილებაში მიუთითა, რომ მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს შემდეგი: ა) მოპასუხემ მის შესახებ გაავრცელა სადავო განცხადება - აღნიშნული უდავოა, ვინაიდან სწორედ მოპასუხის მიერ იქნა გაგზავნილი სადავო წერილი მესამე პირისათვის; ბ) სადავო განცხადება არ შეესაბამება სინამდვილეს, ანუ იგი მცდარი ფაქტების შემცველია - ის, რომ მოსარჩელის თანამშრომლების მიმართ არ „დადგენილა“ დანაშაულის ჩადენის ფაქტი დასტურდება უდავო გარემოებით, რომ მათ მიმართ არ არსებობს სასამართლოს გამატყუნებელი განაჩენი ან პროკურატურის დადგენილება ბრალდების შესახებ; გ) სადავო განცხადება ზიანს აყენებს მის პატივს, ღირსებას და საქმიან რეპუტაციას - აღნიშნული დასტურდება საქმეში 399 ფურცლად წარდგენილი, გამოკვლეულად მიჩნეული უდავო მტკიცებულებებით, საიდანაც ირკვევა, რომ უშუალოდ პროკურატურის წერილის გამოყენებითა და მის შინაარსზე მითითებით ადანაშაულებს მესამე პირი კომპანიას დოკუმენტების გაყალბებაში, ჩვილი ბავშვების გაყიდვაში, ბავშვებით უკანონო ვაჭრობაში და საზღვარზე უკანონო გადაყვანაში. აღნიშნულს მოჰყვა ათასობით მოქალაქის ნეგატიური გამოხმაურება, უამრავი გაზიარება, ბინძური კომენტარები და მოსარჩელის თანამშრომლების ლანძღვა. შესაბამისად, წარდგენილი მტკიცებულებებით უდავოდ დასტურდება საქმიანი რეპუტაციისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი. მოსარჩელემ სათანადოდ უზრუნველყო მისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზაცია, თუმცა სასამართლომ არასწორად არ გაიზიარა საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებები;

23.4. სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთითებს, რომ სადავო წერილში მოპასუხე „ახდენს არა მისი მოსაზრების გამოხატვას, არამედ ფაქტის კონსტატირებას, რამაც მოახდინა ბრალეულ პირთა მიმართ საგამოძიებო მოქმედებების შეწყვეტა“. ამდენად, სააპელაციო სასამართლო ერთ შემთხვევაში სადავო წერილს მიიჩნევს პროკურატურის პოზიციად, მეორე შემთხვევაში კი, ფაქტის კონსტატაციად, რაც ურთიერთგამომრიცხავია. პროკურატურა ახდენს ფაქტის კონსტატაციას იმასთან დაკავშირებით, თუ რა საფუძვლით შეწყდა გამოძიება, მაგრამ აშკარაა, რომ ასევე ფაქტის კონსტანტციისთვის განკუთვნილი ტერმინოლოგიით ადასტურებს დანაშაულის ჩადენის ფაქტს, რასაც ადგილი არ ჰქონია, შესაბამისად, წარმოადგენს ცილისწამებას;

23.5. სასამართლომ არ გაითვალისწინა უმნიშვნელოვანესი მტკიცებულებები, რომლითაც მართლაც დასტურდება, რომ მოსარჩელის ცალკეული თანამშრომლების მხრიდან ადგილი არ ჰქონია ყალბი დოკუმენტის შედგენას. კერძოდ, ამონაწერი ნოტარიუს მ.მ–ძის სანოტარო მოქმედებათა ელექტრონული რეესტრიდან (13.09.2011წ. სანოტარო აქტი №110977210 და 17.10.2011წ. სანოტარო აქტი №111125757), რომელიც მოხსენიებულია საქართველოს პროკურატურის 2013 წლის 07 მაისის დადგენილებაში სისხლის სამართლის №010260712801 საქმეზე გამოძიების შეწყვეტის შესახებ. 2013 წლის 07 მაისის დადგენილებაში პროკურატურა უთითებს, რომ „2011 წლის 13 სექტემბერ-ოქტომბრის თვეში ნოტარიუს მ.მ–ძესთან მ.ჯ–ის, გ.დ–ძისა და თ.გ–ას მონაწილეობით გაფორმებულ სანოტარო აქტებში ბავშვის დედად დაფიქსირდა მ.ჯ–ი, რითაც შედგა ყალბი ოფიციალური დოკუმენტი“ (ამ პირებს შორის კასატორის თანამშრომელს წარმოადგენდა მხოლოდ თ.გ–ა). არცერთ სანოტარო აქტში არ ფიქსირდება მოსარჩელის თანამშრომლ(ებ)ის (თ.გ–ას) მონაწილეობა. „სანოტარო მოქმედებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ნოტარიუსი ვალდებულია სანოტარო მოქმედების შესრულებისას დაადგინოს სანოტარო მოქმედების მონაწილე ფიზიკური და იურიდიული პირის ან მათი წარმომადგენლის ვინაობა, უფლებამოსილება და ქმედუნარიანობა, ნების თავისუფალი გამოვლენის ნამდვილობა, სანოტარო მოქმედების მონაწილეს განუმარტოს მისი უფლებები და ვალდებულებები, გააფრთხილოს სანოტარო მოქმედების იურიდიული შედეგების შესახებ. ნოტარიუს მ.მ–ძის მიერ შედგენილ ზემოაღნიშნულ სანოტარო აქტებში არსად ფიქსირდება თ.გ–ას სახელი და გვარი, მით უმეტეს იგი არ არის დასახელებული სანოტარო აქტის მონაწილედ, რომლის მიმართაც უნდა განხორციელებულიყო „სანოტარო მოქმედებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ქმედებები. შესაბამისად, მოსარჩელემ გააქარწყლა მოპასუხის მიერ გავრცელებული ინფორმაცია;

23.6. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მხოლოდ ის ფაქტი, რომ წერილში გამოყენებულ იქნა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით დასჯადი ქმდების აღმნიშვნელი ტერმინი, გამონათქვამების კონტექსტის გათვალისწინებით, ვერ შეფასდება პირის უდანაშაულობის პრეზუმფციის დარღვევად. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ თუ პირის მიმართ სისხლისსამართლებრივ დანაშაულზე მიუთითებენ, უდანაშაულობის პრეზუმფციიდან გამომდინარე, უნდა მიეთითოს ისეთ საქმეზე, რომელიც კანონიერ ძალაში იქნება შესული, წინააღმდეგ შემთხვევაში, აღნიშნული ჩაითვლება არა ფაქტად, არამედ პირის არაქონებრივი უფლებების შელახვად (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, 2015, მუხლი 18, გვ. 12; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2005 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილება საქმეზე №ას-843-1095-04). სადავო წერილში ასეთი გადაწყვეტილება ვერ იქნებოდა მითითებული მისი არარსებობის გამო. სასამართლოს მსჯელობის საპირისპიროდ, სწორედ გამოყენებული ტერმინოლოგია არ იძლევა იმის საშუალებას, რომ ნებისმიერი გონიერი ადამიანის მიერ მისი წაკითხვის დროს დარჩეს თუნდაც მცირედი ეჭვი იმისა, რომ შესაძლოა წერილში მოცემული ინფორმაცია არის ვარაუდი/მოსაზრება და არა ფაქტი. შესაბამისად, პროკურატურამ აშკარად დაარღვია უდანაშაულობის პრეზუმფცია;

23.7. სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია პროკურატურის მიერ სადავო წერილის გაცემის უფლებამოსილებაზე. „პროკურატურის შესახებ კანონის“ პირველი პუნქტი განსაზღვრავს პროკურატურის ამოცანებს, სადაც მკაფიოდ და ამომწურავადაა ჩამოთვლილი ამ უწყების კანონით დადგენილი ფუნქციები. ამასთან, არსად არ არის მითითებული, რომ პროკურორის უფლებამოსილებას წარმოადგენს განმცხადებლისთვის ინფორმაციის მიწოდება გამოძიების მიმდინარეობისა და სისხლის სამართლის საქმის შედეგების თობაზე. საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 33-ე მუხლში დეტალურადაა გაწერილი პროკურორის უფლებამოსილებები სისხლის სამართლის საქმის წარმოების პროცესში. არც აღნიშნული დებულებები ანიჭებს პროკურორს იმის უფლებას, რომ განმცხადებელს მიაწოდოს ინფორმაცია საქმის შედეგების თაობაზე;

23.8. სასამართლომ არ გაითვალისწინა სარჩელზე დართული, პროკურატურის მიერ მოსარჩელისათვის გაგზავნილი 16.08.2016წ. წერილი, რომლითაც პროკურატურა ფაქტობრივად თავადვე უსვამს ხაზს დანაშაულის „სავარაუდო ჩადენის“ და არა „დანამდვილებით ჩადენის“ ფაქტს. აღნიშნულ წერილში პროკურატურამ აღნიშნა, რომ „ვერ მოხერხდა იმ პირთა ბრალდებულებად ცნობა, რომელთა მიმართაც არსებობდა დასაბუთებული ვარაუდი, რომ მათ დანაშაული ჩაიდინეს”. ეს წერილი ფაქტობრივად ყველა კითხვას სცემს პასუხს, ვინაიდან სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-11 ნაწილით „დასაბუთებული ვარაუდი“ არის „ფაქტების ან ინფორმაციის ერთობლიობა, რომელიც მოცემული სისხლის სამართლის საქმის გარემოებათა ერთობლიობით დააკმაყოფილებდა ობიექტურ პირს, რათა დაესკვნა პირის მიერ დანაშაულის შესაძლო ჩადენა, ამ კოდექსით პირდაპირ გათვალისწინებული საგამოძიებო მოქმედების ჩატარებისთვის ან/და აღკვეთის ღონისძიების გამოყენებისთვის გათვალისწინებული მტკიცებულებითი სტანდარტი“. შესაბამისად, პროკურატურა თავადვე ამახვილებს ყურადღებას, რომ ადგილი ჰქონდა არა დანაშაულის დანამდვილებით ჩადენას, არამედ „შესაძლო ჩადენას“, ანუ არსებობდა ეჭვი და არ არის ცნობილი დანამდვილებით ჩადენილი იყო თუ არა დანაშაული თანამშრომლების მიერ. ეჭვი კი, თავის მხრივ, არ ნიშნავს დანამდვილებით ჩადენას. კონსტიტუციის მე-40 მუხლის თანახმად, „ყოველგვარი ეჭვი, რომელიც ვერ დადასტურდება კანონით დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს ბრალდებულის სასარგებლოდ“.

24. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 იანვრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

25. საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს.

26. მხარეთა შორის დავის საგანია პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის შემლახველი ცნობების უარყოფა.

27. საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანია პროკურორის მიერ მესამე პირისათვის გაგზავნილ წერილში მითითებული ინფორმაცია მოსარჩელე იურიდიული პირის შესახებ წარმოადგენს თუ არა ამ უკანასკნელის სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლით დაცულ სფეროში იმგვარ ჩარევას, რასაც სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრება მოჰყვება. სხვაგვარად, წარმოადგენს თუ არა პროკურორის წერილში დაცული ინფორმაცია არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველ განცხადებას, რომლითაც შეილახა მოსარჩელე იურიდიული პირის საქმიანი რეპუტაცია. შესაბამისად, მოპასუხის გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვა აუცილებელია თუ არა დემოკრატიულ საზოგადოებაში მოსარჩელის საქმიანი რეპუტაციის დასაცავად.

მოცემული დავის გადაწყვეტისას გამოსაყენებელი საკანონმდებლო ნორმები

28. საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე მუხლის შესაბამისად (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია), ყოველ ადამიანს აქვს უფლება თავისუფლად მიიღოს და გაავრცელოს ინფორმაცია, გამოთქვას და გაავრცელოს თავისი აზრი ზეპირად, წერილობით ან სხვაგვარი საშუალებით. ამ უფლებათა განხორციელება შესაძლებელია კანონით შეიზღუდოს ისეთი პირობებით, რომლებიც აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში სხვათა უფლებებისა და ღირსების დასაცავად.

29. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-18.2 მუხლის შესაბამისად, პირს უფლება აქვს სასამართლოს მეშვეობით, კანონით დადგენილი წესით დაიცვას საკუთარი პატივი, ღირსება ან საქმიანი რეპუტაცია შელახვისაგან. იმავე კოდექსის 27.5-ე მუხლის შესაბამისად, იურიდიული პირის საქმიანი რეპუტაციის შელახვის შემთხვევაში გამოიყენება ამ კოდექსის მე-18 მუხლით გათვალისწინებული წესები.

30. „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის (შემდგომში - „კანონი“) სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის მე-3 მუხლის შესაბამისად, სახელმწიფო ცნობს და იცავს სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებას, როგორც წარუვალ და უზენაეს ადამიანურ ფასეულობებს. ყველას, ადმინისტრაციული ორგანოს გარდა, აქვს გამოხატვის თავისუფლება, რაც გულისხმობს აზრის აბსოლუტურ თავისუფლებას, ნებისმიერი ფორმის ინფორმაციისა და იდეების მოძიების, მიღების, შექმნის, შენახვის, დამუშავებისა და გავრცელების უფლებას.

31. სიტყვისა და გამოხატვის უფლების დაცვის პარალელურად, „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონი, ისევე როგორც, სამოქალაქო კოდექსის მე-18.2 მუხლი, იცავს პირის პატივს, ღირსებას და საქმიან რეპუტაციას შელახვისაგან. კანონის მე-13 მუხლი კრძალავს ნებისმიერი (კერძო და საჯარო, ფიზიკური და იურიდიული) პირის შესახებ არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველი, პირისათვის ზიანის მიმყენებელი, მისი სახელის გამტეხი განცხადების გავრცელებას. ცილისწამებისათვის (რომელიც განიმარტება, როგორც „არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველი და პირისათვის ზიანის მიმყენებელი, მისი სახელის გამტეხი განცხადება“), გათვალისწინებულია სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობა (კანონით განსაზღვრული გამონაკლისების გარდა, რომლებიც გათვალისწინებულია მისი მე-5, მე-15 და მე-16 მუხლებით).

32. კანონის მე-13 მუხლის შესაბამისად, კერძო პირის მიმართ ცილისწამებისათვის მოპასუხის წინააღმდეგ სარჩელის აღძვრისას მოსარჩელეს ეკისრება ტვირთი დაამტკიცოს, რომ მოპასუხის განცხადება შეიცავს არსებითად მცდარ ფაქტს უშუალოდ მოსარჩელის შესახებ და ამ განცხადებით მოსარჩელეს ზიანი მიადგა.

33. კანონის მე-14 მუხლის შესაბამისად, პირს ეკისრება სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობა საჯარო პირის ცილისწამებისათვის, თუ მოსარჩელე სასამართლოში დაამტკიცებს, რომ მოპასუხის განცხადება შეიცავს არსებითად მცდარ ფაქტს უშუალოდ მოსარჩელის შესახებ, ამ განცხადებით მოსარჩელეს ზიანი მიადგა და განცხადებული ფაქტის მცდარობა მოპასუხისათვის წინასწარ იყო ცნობილი ან მოპასუხემ გამოიჩინა აშკარა და უხეში დაუდევრობა, რამაც გამოიწვია არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველი განცხადების გავრცელება.

34. კანონი ერთმანეთისგან განასხვავებს ერთი მხრივ, აზრის და, მეორე მხრივ, ფაქტის შემცველ განცხადებას და განმარტავს, რომ აზრი არის შეფასებითი მსჯელობა, თვალსაზრისი, კომენტარი, აგრეთვე, ნებისმიერი სახით ისეთი შეხედულების გამოხატვა, რომელიც ასახავს რომელიმე პიროვნების, მოვლენის ან საგნის მიმართ დამოკიდებულებას და არ შეიცავს დადასტურებად ან უარყოფად ფაქტს.

35. კანონის მე-4.1 მუხლის შესაბამისად, აზრი დაცულია აბსოლუტური პრივილეგიით და მისი გამოხატვის ან გავრცელების გამო პირს პასუხისმგებლობა არ ეკისრება.

36. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-18.3 მუხლის შესაბამისად, თუ პირის საქმიანი რეპუტაციის შემლახველ ცნობებს შეიცავს ორგანიზაციის მიერ გაცემული საბუთი, მაშინ ეს საბუთი უნდა შეიცვალოს და ამის შესახებ ეცნობოს დაინტერესებულ პირებს.

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტული სამართალი ზოგადად გამოხატვის თავისუფლებასთან დაკავშირებით

37. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის (შემგომში - „ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენცია“ ან „კონვენცია“) მე-10 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, „ყველას აქვს უფლება გამოხატვის თავისუფლებისა. ეს უფლება მოიცავს პირის თავისუფლებას, ჰქონდეს შეხედულებები, მიიღოს ან გაავრცელოს ინფორმაცია თუ მოსაზრებები საჯარო ხელისუფლების ჩაურევლად და სახელმწიფო საზღვრების მიუხედავად”.

38. კონვენციის მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, გამოხატვის თავისუფლება განუყოფელია შესაბამისი ვალდებულებებისა და პასუხისმგებლობისაგან. ამიტომ ის შეიძლება დაექვემდებაროს ისეთ წესებს, პირობებს, შეზღუდვებსა და სანქციებს, რომლებიც გათვალისწინებულია კანონით და აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში ამ პუნქტში მითითებული კანონიერი მიზნების მისაღწევად, რომელთაგან ერთ-ერთია სხვა პირთა რეპუტაციის დაცვა.

39. გამოხატვის თავისუფლებაში ჩარევის „აუცილებელობის“ ძირითადი პრინციპები ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ (შემდგომში -„ევროპული სასამართლო“ ან „სტრასბურგის სასამართლო“) დაადგინა მრავალ საქმეში. ამ გადაწყვეტილებებში სასამართლომ აღნიშნა, რომ გამოხატვის თავისუფლება ვრცელდება არა მხოლოდ იმ „ინფორმაციისა“ და „იდეების“ მიმართ, რომლებიც კეთილგანწყობით მიიღება, არაშეურაცხმყოფელად არის მიჩნეული ან ინდიფერენტული დამოკიდებულების საგანია, არამედ იმათ მიმართაც, რომლებიც შეურაცხმყოფელი, გამაოგნებელი ან შემაშფოთებელია. ამიტომ გამოხატვის თავისუფლების ნებისმიერი შეზღუდვა განსაზღვრული უნდა იყოს მკაცრად და მისი გამოყენების საჭიროება სარწმუნოდ უნდა იყოს დადასტურებული. შეზღუდვის გამოყენება უნდა იყოს „აუცილებელი“ დემოკრატიულ საზოგადოებაში სხვა პირთა რეპუტაციის დასაცავად. „აუცილებელი“ კი, სასამართლოს განმარტებით, ნიშნავს „მწვავე საზოგადოებრივ საჭიროებას“ (Handyside v. the United Kingdom (7 December 1976, Series A no. 24); Stoll v. Switzerland ([GC] no. 69698/01, § 101, ECHR 2007-V); Animal Defenders International v. the United Kingdom [GC], no. 48876/08, § 100, ECHR 2013; Morice v. France [GC], no. 29369/10, § 124, 23 April 2015).

40. როგორც ფიზიკურ, ისე იურიდიულ პირთა რეპუტაციის დაცვის უფლება ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-8 მუხლით გარანტირებული უფლებაა. სტრასბურგის სასამართლომ არაერთ საქმეში აღნიშნა, რომ ორივე უფლება - გამოხატვის თავისუფლებაც და პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობაც - თანაბარ დაცვას იმსახურებს. თუმცა, იმისათვის, რომ მე-8 მუხლით დაცული უფლების დარღვევა დადგინდეს, თავდასხმამ პირის რეპუტაციაზე სერიოზულობის განსაზღვრულ ხარისხს უნდა მიაღწიოს (Ärztekammer Fur Wien And Dorner v. Austria, no. 8895/10, § 62, 16 February 2016).

41. ევროპულმა სასამართლომ დაადგინა გარკვეული კრიტერიუმები, რომლებიც ამ ორ უფლებას შორის სამართლიანი წონასწორობის უზრუნველყოფის მიზნით ფასდება. აღნიშნული კრიტერიუმებია: (ა) ის წვლილი, რომელიც სადავო განცხადებამ საზოგადოებრივი ინტერესის სფეროში მიმდინარე დებატებში შეიტანა; (ბ) იმ პირის საზოგადოებრივი ცნობადობის ხარისხი, როლი და ფუნქცია, ვისაც სადავო განცხადება ეხებოდა და იმ ქმედებების ბუნება, რომელთა შესახებ ინფორმაციაც სადავო განცხადებაში აისახა; (გ) განცხადებაში ასახულ პირთა ქმედებები განცხადების გამოქვეყნებამდე; (დ) განცხადების გამოქვეყნების ფორმა და მანერა; (ე) რა გზით იქნა მოპოვებული განცხადებაში დაცული ინფორმაცია და რამდენად სარწმუნო იყო ის (იხ. Axel Springer AG v. Germany [GC], no. 39954/08, § 93, ECHR 2012).

42. განსაკუთრებით პრობლემურია პირის რეპუტაციის დაცვის მიზნით გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვა, თუ განცხადება, რომელიც პირის რეპუტაციას ეხება, პოლიტიკურია ან გაკეთებულია საზოგადოების ინტერესის სფეროში მყოფ საკითხზე მიმდინარე დებატების პროცესში (Sürek v. Turkey (no. 1) [GC], no. 26682/95, § 61, ECHR 1999-IV; Lindon, Otchakovsky-Laurens and July v. France [GC], nos. 21279/02 and 36448/02, § 46, ECHR 2007-IV; and Axel Springer AG v. Germany [GC], no. 39954/08, § 90, ECHR 2012). საკითხისადმი საზოგადოებრივი ინტერესის არსებობისას გაკეთებულ განცხადებაში გამოვლენილი მტრული დამოკიდებულების გარკვეული ხარისხი (E.K. v. Turkey, no. 28496/95, §§ 79-80, 7 February 2002) და გამოთქმების სერიოზულობაც კი (Thoma v. Luxembourg, no. 38432/97, § 57, ECHR 2001-III) არ ართმევს განმცხადებელს უფლებას დაცული იყოს გამოხატვის თავისუფლებით (Paturel v. France, no. 54968/00, § 42, 22 December 2005).

43. თავის გადაწყვეტილებებში საქმეებზე ლინგენსი ავსტრიის წინააღმდეგ (Lingens v. Austria, 8 July 1986, §46, Series A no. 10) და ობერშლიკი ავსტრიის წინააღმდეგ (Oberschlick v. Austria (no.1), 23 May 1991, §63 Series A no. 204) სტრასბურგის სასამართლომ ზღვარი გაავლო ფაქტის შემცველ განხადებასა და შეფასებით მსჯელობას შორის და აღნიშნა, რომ ფაქტის არსებობა შეიძლება დემონსტრირებულ იქნას, მაშინ როცა შეფასებითი მსჯელობის სიმართლე შეუძლებელია მტკიცების საგანი იყოს. ამიტომ შეფასების სიმართლის დამტკიცება არ შეიძლება ვინმეს დაევალოს. ეს შეეწინააღმდეგებოდა თავად გამოხატვის თავისუფლების არსს (De Haes and Gijsels v. Belgium, 24 February 1997, §42, Reports-I).

44. იმისათვის, რომ ფაქტობრივი ბრალდება შეფასებითი მსჯელობისაგან გაიმიჯნოს, აუცილებელია საქმის გარემოებებისა და განცხადების ზოგადი ტონის ანალიზი, იმის მხედველობაში მიღებით (Brasilier v. France, no. 71343/01, 11 April 2006, § 37), რომ გამონათქვამები საჯარო ინტერესის საკითხზე, შესაძლებელია, სწორედ აღნიშნულ საფუძველზე (სწორედ აღნიშნულის გამო), უფრო შეფასებით მსჯელობას წარმოადგენდეს, ვიდრე ფაქტის შესახებ განცხადებას (Paturel v. France, no. 54968/00, 22 December 2005, § 37).

45. კონვენციის მე-10 მუხლით გარანტირებული გამოხატვის თავისუფლება გულისხმობს ინფორმაციის მიღებისა და გავრცელების თავისუფლებას, ამიტომ კონვენციის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული უდანაშაულობის პრეზუმფცია ხელს ვერ შეუშლის საჯარო ხელისუფლების წარმომადგენლებს მიმდინარე სისხლის სამართლის გამოძიების შესახებ საზოგადოების ინფორმირებაში, თუმცა იგი მოითხოვს, რომ მათ აღნიშნული განახორციელონ ისეთი თავშეკავებითა და წინდახედულებით, რომელიც აუცილებელია უდანაშაულობის პრეზუმფციის დასაცავად (იხ. Allenet de Ribemont v. France, 10 February 1995, § 38, Series A no. 308; Peša v. Croatia, no. 40523/08, § 139, 8 April 2010).

ზემოაღნიშნული ნორმებისა და პრინციპების გამოყენება მოცემული საქმის მიმართ

46. მოცემულ საქმეში პროკურორის მიერ მესამე პირისათვის გაგზავნილ წერილში გაკეთებული განცხადებების კონტექსტის, ასევე მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებებათა წრის განსაზღვრის სისწორის შესამოწმებლად საკასაციო სასამართლო აუცილებლად მიიჩნევს ყურადღება გაამახვილოს რამდენიმე ფაქტზე, რომელიც წინ უძღოდა სადავო წერილის გაცემას.

47. დადგენილია, რომ მოსარჩელე წარმოადგენს კერძო სამართლის იურიდიულ პირს, რომლის საქმიანობა უშვილო წყვილების დახმარების მიზნით ინ ვიტრო განაყოფიერებისა და სუროგაციის პროგრამების განხორციელებაა. მოსარჩელის ფუნქცია შემოიფარგლება უშვილო წყვილების დაკავშირებით დონორებთან ან სუროგატ დედასთან და ბავშვის დაბადებამდე პროცესის მართვითა და ზედამხედველობით.

48. დადგენილია, რომ მესამე პირი არის იმ კომპანიის წილის 100%-ის მფლობელი პარტნიორი და დირექტორი, რომელიც 2004 წლიდან ეწევა მოსარჩელე კომპანიის ანალოგიურ საქმიანობას და წარმოადგენს მის კონკურენტს (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების მე-2 და მე-3 პარაგრაფები).

49. მოპასუხის საკასაციო შესაგებლის თანახმად, მესამე პირის 2012 წლის 9 ივლისის განცხადების საფუძველზე, რომელშიც საუბარი იყო სუროგაციის შესახებ მომსახურების გაწევის დროს მოსარჩელე კომპანიის დირექტორის მიერ ჩადენილ კანონდარღვევებზე, ქ. თბილისის პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილში დაიწყო გამოძიება მოსარჩელე იურიდიული პირის თანამშრომლებისა და ხელმძღვანელის მიერ შვილად აყვანის მიზნით უკანონო გარიგების განხორციელების ფაქტზე.

50. 2013 წლის 07 მაისს ქ. თბილისის პროკურატურის შსს ორგანოებში გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობის განყოფილების პროკურორმა მიიღო დადგენილება ზემოაღნიშნულ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიების შეწყვეტის შესახებ, იმ საფუძვლით, რომ გამოძიებით დადგენილი დანაშაულებრივი ქმედების მიმართ გავრცელდა 2012 წლის 28 დეკემბრის „ამინისტიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედება. 2013 წლის 17 მაისს მან მესამე პირის სახელზე გააგზავნა წერილი №13/01-51553, რომლითაც ამ უკანასკნელს აცნობა გამოძიების შეწყვეტის თაობაზე. მოპასუხის განმარტებით: „[აღნიშნული წერილი გაცემულ იქნა] … გამოძიების დასრულების შემდეგ, საქართველოს კონსტიტუციის 41-ე მუხლისა და ადამიანის უფლებათა დაცვის კონვენციის მე-10 მუხლის გათვალისწინებით“ (იხ. საკასაციო შესაგებელი, ტ. 4, ს.ფ. 141-149).

51. რამდენადაც „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონი ერთმანეთისაგან განასხვავებს კერძო პირისა და საჯარო პირის სტატუსს და ამ პირთა მიმართ ცილისწამებისას მოსარჩელის მტკიცების ფარგლებს, მნიშვნელოვანია განისაზღვროს სადავო ინფორმაციის გაცემის დროს აღნიშნული კანონის მიზნებისათვის მოსარჩელე წარმოადგენდა კერძო თუ საჯარო პირს.

52. „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის პირველი მუხლის „კ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, კერძო პირი არის ნებისმიერი ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელიც არ არის საჯარო პირი ან ადმინისტრაციული ორგანო. იმავე კანონის პირველი მუხლის „ი“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, „საჯარო პირი არის „კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლით განსაზღვრული თანამდებობის პირი; აგრეთვე, პირი, რომლის გადაწყვეტილება ან აზრი მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს საზოგადოებრივ ცხოვრებაზე; ან პირი, რომლისკენაც მისი გარკვეული ქმედების შედეგად, ცალკეულ საკითხებთან დაკავშირებით მიმართულია საზოგადოებრივი ყურადღება.

53. ზემოაღნიშნულ განმარტებათა შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეში სადავო ინფორმაციის გაცემის დროისათვის მოსარჩელე იურიდიული პირი მიეკუთვენებოდა კერძო პირის სტატუსის მატარებელ პირებს, რამდენადაც იგი არის კერძო სამართლის იურიდიული პირი, ხოლო სარჩელისა და შესაგებლის თანახმად, პროკურატურის მიერ სადავო წერილის გაცემის დროს ისეთი გარემოებების არსებობა არ დასტურდება, რაც საჯარო პირად მისი სტატუსის ტრასფორმაციას გამოიწვევდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად განსაზღვრეს მისი, როგორც კერძო პირის სტატუსი.

54. მიუხედავად აღნიშნულისა, რამდენადაც ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს განმარტებების თანახმად, საზოგადოებაში არსებობს ლეგიტიმური ინტერესი მიიღოს ინფორმაცია სისხლის სამართლის საქმეებზე და განცხადებები, რომლებიც უკავშირდება მართლმსაჯულების სისტემის ფუნქციონირებას, საზოგადოებრივი ინტერესის საგანს წარმოადგენს (Morice v. France [GC], no 29369/10, §150-153, 23 April 2015), საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ პროკურორის მიერ გაცემული სადავო წერილი კერძო პირის მიმართ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიების მიმდინარეობის შესახებ საზოგადოების ინტერესის სფეროში მყოფ საკითხს ეხება და გამოხატვის თავისუფლების დაცვის მაღალი ხარისხით სარგებლობს.

წერილის სადავო ნაწილის შინაარსი

55. კასატორი მიუთითებს, რომ სადავო წერილი შედგება მის შესახებ არსებითად მცდარი ფაქტების შემცველი და მისთვის ზიანის მიმყენებელი, მისი რეპუტაციის შემლახველი განცხადებებისაგან, რაც „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის „ე“ პუნქტის თანახმად, ცილისწამებას წარმოადგენს.

56. იმისათვის, რომ დადგინდეს ცილისწამების არსებობა, პირველ რიგში აუცილებელია შეფასდეს სადავო წერილში დაცული გამონათქვამები აზრის, შეხედულების გამოხატვაა თუ დადასტურებადი ან უარყოფადი ფაქტების შემცველი განცხადება.

57. „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის პირველი მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, „აზრი“ განიმარტება, როგორც შეფასებითი მსჯელობა, თვალსაზრისი, კომენტარი, აგრეთვე, ნებისმიერი სახით ისეთი შეხედულების გამოხატვა, რომელიც ასახავს რომელიმე პიროვნების, მოვლენის ან საგნის მიმართ დამოკიდებულებას და არ შეიცავს დადასტურებად ან უარყოფად ფაქტს. იმავე კანონის მე-7 მუხლის მე-5 პუნქტის შესაბამისად, აზრის ან ფაქტის სტატუსის მინიჭების საკითხის განხილვისას ყოველგვარი გონივრული ეჭვი, რომელიც ვერ დადასტურდება კანონით დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს განცხადებაში მოყვანილი ცნობებისათვის აზრის სტატუსის მინიჭების სასარგებლოდ.

58. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ ერთ-ერთ გადაწყვეტილებაში აღნიშნა, რომ სიტყვა „აზრი“ ფართოდ განმარტებისას გულისხმობს განსჯას, დამოკიდებულებასა თუ შეფასებას, რომლის სისწორე თუ მცდარობა დამოკიდებულია მთლიანად ინდივიდზე, მის სუბიექტურ დამოკიდებულებაზე. ფაქტები კი, ჩვეულებრივ, მოკლებულია სუბიექტურ დამოკიდებულებას, იგი ობიექტური გარემოებებიდან გამომდინარეობს, ანუ ჩვენ გვაქვს იმის შესაძლებლობა, რომ ფაქტი შევამოწმოთ და ვნახოთ, ის რეალურად არსებობდა თუ არა. სწორედ ამიტომ, ფაქტების გადამოწმება და მისი ნამდვილობასთან შესაბამისობის დადგენა შესაძლებელია. ხშირ შემთხვევაში, აზრები და ფაქტები ერთმანეთს მჭიდროდ უკავშირდებიან და მათი გამიჯვნა რთულია. ეს განპირობებულია იმით, რომ გამოთქმის ორივე ფორმა იშვიათად გვხვდება სუფთა სახით. უმთავრესად სჭარბობს სწორედ ისეთი გამონათქვამები, რომლებშიც თავს იყრის როგორც შეფასებითი, ასევე ფაქტობრივი ელემენტები. აზრი ხშირად ეყრდნობა და ეხება ფაქტებს, ფაქტები კი, თავის მხრივ, აზრის საფუძველია, რომელიც ადასტურებს ან უარყოფს მათ. ამიტომ ხშირად საკამათო გამონათქვამის, როგორც შეხედულების ან როგორც ფაქტის გადმოცემის, კვალიფიცირების დროს შესაძლებელია გამოთქმის კონტექსტის მიხედვით მისი ცალკეული ნაწილების იზოლირება, მაგრამ ეს მეთოდი გამართლებულია მხოლოდ მაშინ, როდესაც ამით არ იკარგება ან არ ყალბდება გამონათქვამის შინაარსი და ნამდვილი აზრი. თუკი ასეთი იზოლირება შეუძლებელია გამონათვამის შინაარსის გაყალბების გარეშე, მაშინ ეს გამონათქვამი უნდა ჩაითვალოს მთლიანად აზრის გამოთქმად, ანუ შეხედულებად, შეფასებით მსჯელობად და, შესაბამისად, მთლიანად უნდა იქნას შეყვანილი ძირითადი უფლებით დაცულ სფეროში (იხ. სუსგ №ას-625-593-2014, 20 მაისი, 2016 წელი; სუსგ №ას-1278-1298-2011, 20 თებერვალი, 2012 წელი).

59. აზრისა და ფაქტის ერთმანეთთან მჭიდრო კავშირის გამო მათი გამიჯვნა საკმაოდ რთულია, ამიტომ სადავო გამონათქვამის სწორი კვალიფიკაციისათვის უნდა შემოწმდეს მისი შინაარსი, გამოთქმის ფორმა და გამოთქმის კონტექსტი, რა ფაქტობრივი ელემენტებისაგან შედგება გამონათქვამი (იხ. სუსგ №ას-625-593-2014, 20 მაისი, 2016 წელი; სუსგ №ას-1477-1489-2011, 3 აპრილი, 2012 წელი). ცილისწამების ერთ-ერთი მაკვალიფიცირებელი ნიშანია განმცხადებლის მიერ იმ ფაქტების მითითება, რომლებიც რეალობასთან არც ისე შორსაა, უფრო კონკრეტულია და არა ზოგადი ხასიათის, უფრო მეტად ობიექტური შინაარსისაა, ვიდრე სუბიექტური და, რაც მთავარია, მათი დადასტურება (დამტკიცება) შესაძლებელია (იხ. სუსგ №ას-625-593-2014, 20 მაისი, 2016 წელი; სუსგ №ას-179-172-2012, 1 ოქტომბერი, 2014 წელი).

60. მოცემულ შემთხვევაში სასამართლოს მიაჩნია, რომ სადავო წერილი შედგება ფაქტობრივი ელემენტებისაგან და „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის პირველი და მე-7.5 მუხლების შესაბამისად, იგი მთლიანად ფაქტების შემცველ განცხადებებს შეიცავს.

61. კასატორის მითითებით, აღნიშნული წერილი მისი საქმიანი რეპუტაციის შემლახველი ცნობებისაგან შედგება, რადგან პროკურორმა კანონის მოთხოვნათა დარღვევით, გამოძიებისა და მისი შედეგების შესახებ არასწორი ინფორმაცია მიაწოდა მესამე პირს და მტკიცებით ფორმაში მიუთითა, რომ მოსარჩელე კომპანიის თანამშრომლებმა ჩაიდინეს კონკრეტული დანაშაული, კერძოდ, გააყალბეს დოკუმენტი. კასატორის მითითებით, ხაზგასასმელია, რომ აღნიშნული ინფორმაციის გაცემა მოხდა იმ პირობებში, როდესაც არათუ მოსარჩელე კომპანიის და მისი თანამშრომლების მიმართ არსებობდა სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი მათი დამნაშავედ ცნობის შესახებ, არამედ არ არსებობდა არც პროკურორის დადგენილებები მათი ბრალდების შესახებ; პროკურატურა აღნიშნული წერილის გაცემის ეტაპზე უფლებამოსილი არ იყო სამართლებრივი შეფასება მიეცა მოსარჩელისა და მისი თანამშრომლების ქმედებებისათვის, განეცხადებინა, რომ აღნიშნულმა პირებმა ჩაიდინეს კონრეტული დანაშაული და ეს ინფორმაცია მიეწოდებინა მესამე პირისათვის, რომელიც ამავდროულად მოსარჩელის კონკურენტი საწარმოს დამფუძნებელი და ხელმძღვანელია და უკვე წლებია აღნიშნული ინფორმაციის გამოყენებით მიზანმიმართულად ეწევა მოსარჩელის დისკრედიტაციას.

62. მოსარჩელის/კასატორის განცხადებით, პროკურორის მიერ მესამე პირისათვის გაგზავნილი წერილით მისი დაკავშირება შესაძლო დანაშაულებრივ ქმედებასთან არღვევს როგორც აღნიშნული კომპანიის, ისე იმ პირთა უდანაშაულობის პრეზუმფციას, ვისთან მიმართებაშიც პროკურორმა მტკიცებითი ფორმით განაცხადა, რომ მათი მხრიდან ადგილი ჰქონდა დოკუმენტის გაყალბებას, საქართველოს სსკ-ის 362-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ დანაშაულებრივ ქმედებას; მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნული პირები წერილში ცალსახად არ იდენტიფიცირდებიან, პროკურორის წერილის ფორმულირება კომპანიის ყველა მოქმედი თანამშრომლის მიმართ იწვევს საზოგადოებაში იმ შეხედულების ფორმირებას, რომ მათ ჩაიდინეს დანაშაული მაშინ, როცა ამ პირთა ბრალეულობა დადგენილი არ იყო; აღნიშნული კი მიუთითებს პროკურატურის მიერ გავრცელებული ინფორმაციით მთლიანად მოსარჩელე კომპანიისა და ყველა იქ დასაქმებული ადამიანის უდანაშაულობის პრეზუმფციის ცალსახა დარღვევაზე.

63. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404.1 მუხლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. შესაბამისად, კასატორის არგუმენტების შესაფასებლად საკასაციო სასამართლო წერილში მითითებულ გამონათქვამებს განიხილავს სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიების შეწყვეტის შესახებ 2013 წლის 07 მაისის იმ დადგენილებასთან მისი შედარებითი ანალიზით, რომელსაც აღნიშნული წერილი ეყრდნობოდა.

64. დადგენილია, რომ 2013 წლის 17 მაისის წერილში მითითებულია შემდეგი:

,,… ქალაქ თბილისის პროკურატურაში ჩატარებული გამოძიებით დადგენილია, რომ [მოსარჩელის] ცალკეული მუშაკების მხრიდან ადგილი ჰქონდა დოკუმენტის გაყალბებას, საქართველოს სსკ-ის 362-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ დანაშაულებრივ ქმედებას, თუმცა საქართველოს კანონის „ამნისტიის შესახებ“ მე-3 მუხლის თანახმად, ნასამართლეობის არმქონე პირები, რომლებსაც ბრალად ედებათ ნაკლებად მძიმე კატეგორიის დანაშაულის ჩადენა, სრულად თავისუფლდებიან სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან და სასჯელის მოხდისგან. აღნიშნულის გამო, მიმდინარე წლის 07 მაისს ქ. თბილისის პროკურატურაში გამოტანილია დადგენილება სისხლის სამართლის საქმის შეწყვეტის შესახებ საქართველოს კანონის „ამნისტიის შესახებ“ მე-3 მუხლისა და სსსკ-ის 105-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად“.

65. მოპასუხის საკასაციო შესაგებლის თანახმად, 2013 წლის 17 მაისის წერილის საფუძველია 2013 წლის 07 მაისის დადგენილება სისხლის სამართლის საქმის შეწყვეტის შესახებ, რომლის დასკვნით ნაწილში სახელწოდებით „გამოძიების შეწყვეტის საფუძვლები“, მითითებულია შემდეგი:

„… 2011 წლის 13 სექტემბერ-ოქტომბრის თვეში ნოტარიუს მ.მ–ძესთან მ.ჯ–ის, გ.დ–ძისა და თ.გ–ას მონაწილეობით გაფორმებულ სანოტარო აქტებში ბავშვის დედად დაფიქსირდა მ.ჯ–ი, რითაც შედგა ყალბი ოფიციალური დოკუმენტი. რაც შეეხება თ.გ–ას, მ.ჯ–ის და გ.დ–ძის ქმედებას მართალია, ის წარმოადგენს საქართველოს სსკ-ის 362-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ ქმედებას, თუმცა 2012 წლის 28 დეკემბრის ამინისტიის შესახებ საქართველოს კანონის მესამე მუხლით: „გათავისუფლდეს სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისა და სასჯელისაგან ადრე განზრახი დანაშაულისათვის ნასამართლოების არმქონე პირი, რომელმაც ჩაიდინა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული ნაკლებად მძიმე დანაშაული“, ამასთან ამავე კანონის 21-ე მუხლით „ამ კანონის მოქმედება ვრცელდება იმ პირზე, რომელმაც დანაშაული 2012 წლის 2 ოქტომბრამდე ჩაიდინა“. ამდენად, თ.გ–ას, მ.ჯ–ისა და გ.დ–ძის მიერ ხსენებული დანაშაულის ჩადენა ხდება 2011 წლის 7 სექტემბრიდან 2011 წლის 17 ოქტომბრის პერიოდში, მის მიმართ უნდა გავრცელდეს ხსენებული კანონის მოქმედება, ხოლო სისხლის სამართლის . . . საქმეზე შეწყდეს გამოძიება… “ (იხ. ტ. 2, ს.ფ. 292-297).

66. მოპასუხის მითითებით, გამონათქვამი: „ქალაქ თბილისის პროკურატურაში ჩატარებული გამოძიებით დადგენილია, რომ [მოსარჩელის] ცალკეული მუშაკების მხრიდან ადგილი ჰქონდა დოკუმენტის გაყალბებას, საქართველოს სსკ-ის 362-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ დანაშაულებრივ ქმედებას“ - არ წარმოადგენს მოსარჩელის მიმართ არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველ განცხადებას, რადგან სისხლის სამართლის საგამოძიებო მოქმედებების შედეგად პროკურატურამ მოიპოვა მტკიცებულებები, რომლითაც დასტურდებოდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 362-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ქმედების არსებობა. გამოძიების შეწყვეტის საფუძველი გახდა არა დანაშაულის არარსებობა, არამედ 2012 წლის 28 დეკემბრის „ამინისტიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნა; ამასთან, საქმიანი რეპუტაციის ხელყოფად არ უნდა იქნას მიჩნეული სამართალდამცავ ორგანოებში შეტანილ საჩივრებში მტკიცებულების სახით დაფიქსირებული ბრალდებები, მათი სიმწვავის და სიმძიმის მიუხედავად, თუ ისინი შეიცავენ სისხლის სამართლის საქმის ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებების დამადასტურებელ ცნობებს.

67. საკასაციო სასამართლო კასატორის მოწინააღმდეგე მხარის/მოპასუხის აღნიშნულ მსჯელობას ვერ გაიზიარებს.

68. წინამდებარე საქმეში უდავოდ დადგენილია, რომ მოსარჩელე იურიდიული პირის თანამშრომლების მხრიდან დოკუმენტის გაყალბების ფაქტი დადასტურებული არ არის სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით, არ არსებობს, აგრეთვე, ასეთი პირების ბრალდებულად ცნობის შესახებ დადგენილებები (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების მე-4 პარაგრაფი).

69. ამასთან 2013 წლის 07 მაისის დადგენილების შინაარსიდან დგინდება და სადავო ფაქტს არ წარმოადგენს, რომ მის დასკვნით ნაწილში დასახელებული სამი ფიზიკური პირიდან მოსარჩელე კომპანიის თანამშრომელია მხოლოდ ერთი მათგანი - თ.გ–ა.

70. ასეთ პირობებში, სადავო წერილში მითითებული ფრაზა „[მოსარჩელის] ცალკეული მუშაკების მხრიდან ადგილი ჰქონდა დოკუმენტის გაყალბებას“, სადაც მოსარჩელე კომპანიის თანამშრომლები მოხსენებულნი არიან მრავლობით ფორმაში („ცალკეული მუშაკები“) არ შეესაბამება 2013 წლის 07 მაისის დადგენილების დასკვნითი ნაწილის შინაარსს და კომპანიის ერთი თანამშრომლის მიერ ჩადენილი ქმედების ყველა თანამშრომელზე განზოგადებას ახდენს, რაც საკმარისია იმ შეფასების გასაკეთებლად, რომ დადასტურებული შეუსაბამობა არსებობს სინამდვილესა და განცხადებაში გადმოცემულ ფაქტებს შორის. ამასთან, წერილში მტკიცებით ფორმაში მითითება, რომ კომპანიის ცალკეული მუშაკების მხრიდან ადგილი ჰქონდა დოკუმენტის გაყალბებას, ნებისმიერ გონიერ ადამიანში შთაბეჭდილებას ტოვებს, რომ პროკურორი ამ პირებს დამნაშავეებად მიიჩნევს. ასეთი შთაბეჭდილების გასაქარწყლებლად საკმარისი არ არის ფრაზა, რომ აღნიშნული დადგენილია „ჩატარებული გამოძიებით“.

71. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობას, რომ „… მართალია საქართველოს პროკურატურის მიერ მოსარჩელის თანამშრომლებს ოფიციალურად არ წარდგენიათ ბრალდება და არ არსებობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი მათ მიმართ, თუმცა აღნიშნული არ გამორიცხავს მოპასუხის მიერ მისი პოზიციის გაჟღერების შესაძლებლობას მათ მიერ ჩატარებული გამოძიების ფარგლებში… მართალია, არ არსებობდა გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტი მოსარჩელის თანამშრომლების მიერ დანაშაულის ჩადენასთან დაკავშირებით, მაგრამ არსებობდა გამოძიებისათვის საჭირო დასაბუთებული ვარაუდის სტანდარტი. შესაბამისად, ივარაუდება, რომ ქ. თბილისის პროკურატურის მიერ შედგენილ წერილში იგულისხმება არა დადასტურებული ფაქტი, არამედ მათი მიერ გამოძიების შედეგად მოპოვეული ინფორმაციების ერთობლიობით მიღებული შედეგი, რომელიც მართლია შესაძლოა სუბიექტური იყოს, მაგრამ პროკურატურა მისი არსით წარმოადგენს ბრალდების მხარეს სისხლის სამართლის პროცესში და იგი არ ასრულებს სასამართლოს ფუნქციას“ (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების მე-13 პარაგრაფი).

72. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცენდეტული სამართლის მიხედვით, უდანაშაულობის პრეზუმფცია ყოველთვის ირღვევა, როცა საჯარო მოხელის განცხადება სისხლის სამართლის დანაშაულში ბრალდებული პირის შესახებ გამოხატავს მოსაზრებას, რომ ის დამნაშავეა, თუ აღნიშნული კანონის შესაბამისად დამტკიცებული არ არის. უდანაშაულობის პრეზუმფციის ერთ-ერთი ასპექტია დაიცვას პირები, ვის მიმართაც სისხლის სამართლის პროცედურები შეწყდა, საჯარო მოხელეებისა და ხელისუფლების ორგანოების მხრიდან ისეთი დამოკიდებულებისაგან, თითქოს ისინი ფაქტობრივად დამნაშავენი არიან იმ ქმედებაში, რომელიც ბრალად ედებოდათ (იხ. Allen v. the United Kingdom [GC], no. 25424/09, § 94, ECHR 2013). ამისათვის საკმარისია, რომ განცხადება, რამე ფორმალური დადასტურების არარსებობის პირობებშიც კი, შეიცავდეს მოსაზრებას, რომელიც შთაბეჭდილებას ტოვებს, რომ საჯარო მოხელე პირს დამნაშავედ მიიჩნევს (იხ. Grabchuk v. Ukraine, no. 8599/02, par. 42, 21 September 2006; A.L. v. Germany, no. 72758/01, par. 31, 28 April 2005; Daktaras v. Lithuania, no. 42095/98, par. 41, ECHR 2000-X; Matijašević v. Serbia, no. 23037/04, § 45, ECHR 2006).

73. ევროპული სასამართლო ამ თვალსაზრისით ხაზს უსვამს საჯარო მოხელის მხრიდან განცხადებების გაკეთებისას შესაბამისი სიტყვების შერჩევის მნიშვნელობას იქამდე, სანამ პირის ბრალეულობა არ დამტკიცდება კანონით დადგენილი წესით გამოტანილი განაჩენით (იხ. Grabchuk v. Ukraine, no. 8599/02, par. 42, 21 September 2006; Daktaras v. Lithuania, no. 42095/98, par. 41, ECHR 2000-X). სასამართლოს მითითებით, საზოგადოებისათვის ინფორმაციის მიწოდების მოვალეობამ არ შეიძლება გაამართლოს სიტყვათა ყოველგვარი შერჩევა, რადგან ის უნდა განხორციელდეს ეჭვმიტანილთა უფლების დაცვით, რომ ისინი მიჩნეულ იქნან უდანაშაულოდ, სანამ მათი ბრალეულობა კანონით დადგენილი წესით არ დამტკიცდება (Peša v. Croatia, no. 40523/08, § 142, 8 April 2010).

74. ევროპის სასამართლოს მითითებით, ერთმანეთისაგან უნდა გაიმიჯნოს განცხადებები, რომლებიც გამოხატავს მოსაზრებას, რომ პირი დამნაშავეა და განცხადებები, სადაც მხოლოდ ვარაუდი/ეჭვია გამოთქმული. პირველი არღვევს უდანაშაულობის პრეზუმფციას, მაშინ როცა მეორე შეიძლება მისაღებად იქნას მიჩნეული ცალკეულ გარემოებათა არსებობისას (იხ. Lutz v. Germany, 25 August 1987, § 62, Series A no. 123 და Leutscher v. the Netherlands, 26 March 1996, § 31, Reports 1996‑II).

75. უდანაშაულობის პრეზუმფციის მოქმედების ფარგლები შეზღუდული არ არის მხოლოდ მიმდინარე სისხლის სამართლის პროცესით. იგი ვრცელდება სასამართლოს ისეთ გადაწყვეტილებებზეც, რომლებიც მიღებულ იქნა მას შემდეგ, რაც პირის სისხლის სამართლებრივი დევნა შეწყდა ან იგი გამართლებულ იქნა (იხ. Grabchuk v. Ukraine, no. 8599/02, par. 42, 21 September 2006).

76. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლის განმარტებით, უდანაშაულობის პრეზუმფცია შეიძლება დაირღვეს არა მხოლოდ მოსამართლის ან სასამართლოს, არამედ სხვა საჯარო მოხეელეების, მათ შორის, პროკურორების მხრიდან. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვნია მაშინ, როცა პროკურორი ასრულებს კვაზი-სასამართლოს ფუნქციას, იღებს რა გადაწყვეტილებას წინასწარი გამოძიების ეტაპზე პირის მიმართ სისხლის სამართლებრივი დევნის შეწყვეტის შესახებ, რომელზეც მას აქვს სრული საპროცესო კონტროლი (იხ. Daktaras v. Lithuania, no. 42095/98, par. 42, ECHR 2000-X).

77. საქმეში, სადაც ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ მსგავსი განმარტება გააკეთა, პროკურორის მხრიდან უდანაშაულობის პრეზუმფციის დარღვევა არ დადგინდა, თუმცა აღნიშნული საქმე წინამდებარე საქმის გარემობებისგან უპირველესად იმით განსხვავდება, რომ სტრასბურგის სასამართლოს გამოკვლევის საგანი იყო არა პროკურორის მიერ საქმის გამოძიების შეწყვეტის შემდეგ მესამე პირისათვის გაგზავნილი წერილი, არამედ თავად სისხლის სამართლის საქმის წინასასამართლო განხილვის სტადიაზე პროკურორის მიერ გამოტანილი დადგენილება, რომლითაც მან მომჩივანს უარი უთხრა ამ უკანასკნელის მიმართ აღძრული სისხლის სასამართლის საქმის გამოძიების შეყვეტაზე. ამასთან, სისხლის სასამართლის საქმის გამოძიების შეყვეტის შესახებ პროკურორის დადგენილების ტექსტის გამოკვლევისას ევროპულმა სასამართლომ დაადგინა, რომ მართალია დადგენილებაში სიტყვა „დამტკიცებულია“ პრობლემურ ტერმინს წარმოადგენდა, მაგრამ საკითხი ეხებოდა არა იმას, დამტკიცებული იყო თუ არა მომჩივანის მიერ დანაშაულის ჩადენა, არამედ - იყო თუ არა საკმარისი მტკიცებულებები მომჩივანისათვის ბრალის წარსადგენად (იხ. Daktaras v. Lithuania, no. 42095/98, par. 44, ECHR 2000-X).

78. წინამდებარე საქმესთან უფრო ახლოს დგას საქმე გრაბჩუკი უკრაინის წინააღმდეგ, სადაც პროკურატურამ მომჩივნის მიმართ აღძრულ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიება ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო შეწყვიტა ისე, რომ მის მიმართ წარდგენილი ბრალდების საფუძვლიანობა ან უსაფუძვლობა სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადასტურებული არ ყოფილა.

79. აღნიშნულ საქმეში ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რომ, ერთი მხრივ, გამომძიებლის და, მეორე მხრივ, სასამართლოს გადაწყვეტილებები, რომლითაც პირის მიმართ წარმოებული სისხლის სამართლის საპროცესო მოქმედებები შეწყდა, ფორმულირებული იყო ისეთი ტერმინოლოგიით, რომელიც ეჭვს არ ტოვებდა მათი შეხედულების შესახებ, რომ პირმა დანაშაული ჩაიდინა. სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილებით გამომძიებლის მიერ შემდეგი სიტყვების გამოყენება: „[მომჩივნის] მოქმედებებში არის corpus delicti” და „დრო, როცა [მომჩივანმა] ჩაიდინა დანაშაული“, აგრეთვე, სასამართლოს გადაწყვეტილებაში, რომელიც არ ეხებოდა პირის მიერ დანაშაულის ჩადენას, ჩანაწერის არსებობა, რომ მომჩივნის ქმედებები „შეიცავს უკრაინის სისხლის სამართლის კოდექსის 167-ე მუხლით გათვალისწინებული corpus delicti-ს ნიშნებს“, წარმოადგენდა უდანაშაულობის პრეზუმფციის დარღვევას (იხ. Grabchuk v. Ukraine, no. 8599/02, par. 45, 21 September 2006).

80. წინამდებარე საქმეში, მართალია, პროკურორის მხრიდან უდანაშაულობის პრეზუმფციის დარღვევა დავის საგანს არ წარმოადგენს, თუმცა სტანდარტები, რომლებსაც ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო ადგენს პირის დამნაშავეობის შესახებ საჯარო მოხელეთა განცხადებების მიმართ, რელევანტურია დეფამაციის შესახებ საქმეებშიც, როცა საკითხი პირის ბრალეულობის თაობაზე პროკურორის მიერ მესამე პირისათვის მიწოდებულ ინფორმაციას ეხება.

81. წინამდებარე საქმეში მოსარჩელე იურიდიული პირის ერთი თანამშრომლის მიმართ პროკურატურამ სისხლის სამართლის გამოძიება შეწყვიტა, რის გამოც მას არ მიეცა საკუთარი უდანაშაულობის მტკიცების საშუალება სისხლის სამართლებრივი წესით; დანარჩენი თანამშრომლების მიმართ კი სისხლის სამართლის საქმე აღძრულიც არ ყოფილა. პროკურორის მიერ მესამე პირზე გაცემული წერილიდან კი რჩება შთაბეჭდილება, რომ მასში მოსარჩელის „ცალკეულ მუშაკებად“ მოხსენებულ პირებს პროკურორი დამნაშავეებად მიიჩნევს. წერილში გამოყენებული ფრაზები არ იძლევა იმის საშუალებას, რომ ნებისმიერი გონიერი ადამიანის მიერ მათი წაკითხის დროს დარჩეს თუნდაც მცირედი ეჭვი იმისა, რომ შესაძლოა წერილში მოცემული ინფორმაცია არის ვარაუდი/მოსაზრება და არა ფაქტი. ამასთან, როგორც უკვე აღინიშნა, წერილი ეყრდნობა 2013 წლის 07 მაისის დადგენილებას საქმის შეწყვეტის შესახებ, რომელიც გამოტანილ იქნა მოსარჩელე კომპანიის ერთი თანამშრომლის მიმართ, წერილში კი მოხსენებულია კომპანიის „ცალკეული მუშაკები“, რაც ერთი თანამშრომლის მიმართ დამდგარ შედეგს კომპანიის ყველა თანამშრომელზე განაზოგადებს.

82. საჯარო მოხელის მხრიდან შესაბამისი სიტყვების შერჩევის მნიშვნელობაზე მიუთითებს ამავე საქმეში საქართველოს მთავარი პროკურატურის მიერ მოსარჩელისათვის 2016 წლის 16 აგვისტოს გაგზავნილი მეორე წერილის განსხვავებული ფორმულირებაც, სადაც აღნიშნულია, რომ: „[2012 წლის 28 დეკემბრის „ამინისტიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მესამე მუხლის თანახმად]… ყალბი ოფიციალური დოკუმენტის დამზადების ფაქტზე ვერ მოხდებოდა იმ პირთა ბრალდებულებად ცნობა, რომელთა მიმართაც არსებობდა დასაბუთებული ვარაუდი, რომ მათ დანაშაული ჩაიდინეს“. ამ წერილით პროკურატურა თავადვე უსვამს ხაზს „დასაბუთებული ვარაუდის“ და არა დადგენილი ფაქტის არსებობას. სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-11 ნაწილის თანახმად, „დასაბუთებული ვარაუდი“ არის „ფაქტების ან ინფორმაციის ერთობლიობა, რომელიც მოცემული სისხლის სამართლის საქმის გარემოებათა ერთობლიობით დააკმაყოფილებდა ობიექტურ პირს, რათა დაესკვნა პირის მიერ დანაშაულის შესაძლო ჩადენა, ამ კოდექსით პირდაპირ გათვალისწინებული საგამოძიებო მოქმედების ჩატარებისთვის ან/და აღკვეთის ღონისძიების გამოყენებისთვის გათვალისწინებული მტკიცებულებითი სტანდარტი“. შესაბამისად, პროკურატურა თავადვე ამახვილებს ყურადღებას, რომ ადგილი ჰქონდა არა დანაშაულის დანამდვილებით ჩადენას, არამედ „შესაძლო ჩადენას“, ანუ არსებობდა ეჭვი და არ არის ცნობილი დანამდვილებით ჩადენილი იყო თუ არა დანაშაული მოსარჩელის თანამშრომლების მიერ.

83. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკსაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მესამე პირისადმი გაგზავნილ სადავო წერილში მოსარჩელე კომპანიის მიმართ ადგილი ჰქონდა არსებითად მცდარი ფაქტის მითითებას.

84. საქმიანი რეპუტაციის ქვეშ იგულისხმება საზოგადოების მიერ პირის პროფესიული თუ სხვა საქმიანი თვისებების შეფასება, ხოლო მის შელახვას პირის აღნიშნული თვისებების დისკრედიტაცია წარმოადგენს. პირის საქმიანი რეპუტაცია არის საქმიანი ბრუნვის სფეროში კონკრეტული პირის საქმიანი თვისებების, უნარების შესახებ შექმნილი აზრი. ასეთი აზრი საზოგადოებაში, სოციუმში ყალიბდება, რამაც შესაძლებელია განაპირობოს როგორც მისი სამომავლო წარმატება, ისე - წარუმატებლობა (იხ. ს. ჯორბენაძე, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, ჭანტურია (რედ.), 2017, მუხლი 18, ველის ნომერი 44).

85. კასატორი/მოსარჩელე მიუთითებს, რომ უშუალოდ პროკურატურის წერილის გამოყენებითა და მის შინაარსზე მითითებით ადანაშაულებს სადავო წერილის ადრესატი მესამე პირი მოსარჩელეს დოკუმენტების გაყალბებაში, ჩვილი ბავშვების გაყიდვაში, ბავშვებით უკანონო ვაჭრობაში და საზღვარზე უკანონო გადაყვანაში, სოციალური კლიპების დამზადებითა და სატელევიზიო თუ ინტერნეტ სივრცეში მათი განთავსებით, facebook-ის გვერდზე პოსტების გამოქვეყნებით, სატელევიზიო გადაცემებში, ინტერნეტ და ბეჭდურ მედიაში მიცემულ ინტერვიუებში. აღნიშნულს მოჰყვა ათასობით მოქალაქის ნეგატიური გამოხმაურება, უამრავი გაზიარება, ბინძური კომენტარები და მოსარჩელის თანამშრომლების ლანძღვა, რითაც ამ უკანასკნელის საქმიან რეპუტაციას ზიანი მიადგა.

86. აღნიშნული გარემოებები და მათ დასადასტურებლად წარდგენილი მტკიცებულებები მოპასუხის მხრიდან შედავებული არ ყოფილა. მოპასუხის მთავარი არგუმენტია, რომ მესამე პირის ქმედებები და არა პროკურატურის მიერ გაცემული სადავო წერილი წარმოადგენს მოსარჩელე იურიდიული პირის საქმიანი რეპუტაციის შელახვის საფუძველს, რასაც საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს.

87. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების თანახმად, არსებობს სადავო წერილის შინაარსის შეცვლის თაობაზე მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი.

88. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

89. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს ამგვარი საფუძვლები, შესაბამისად, საკასაციო პალატა უფლებამოსილია თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება.

90. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. იმავე კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის მიხედვით, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული.

91. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ; გასაჩივრებული განჩინება ნაწილობრივ გაუქმდეს და მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება; სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს; დაევალოს მოპასუხის უფლებამონაცვლეს ქალაქ თბილისის პროკურატურის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ორგანოებში გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობის განყოფილების პროკურორის მიერ თ.ხ–ძის სახელზე გაგზავნილი 2013 წლის 17 მაისის №13/01-51553 წერილის შეცვლა შემდეგი შინაარსის წერილით: „გაცნობებთ, რომ ქ. თბილისის პროკურატურის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ორგანოებში საპროცესო ხელმძღვანელობის განყოფილების პროკურორის მიერ თ.ხ–ძის სახელზე გაგზავნილ 2013 წლის 17 მაისის №13/01-51553 წერილში მითითებული მოსარჩელის ცალკეული მუშაკების მიერ დოკუმენტის გაყალბების ფაქტი არ დასტურდება კანონით დადგენილი წესით სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით, ასევე აღნიშნული პირების მიმართ არ არსებობს ბრალდების შესახებ დადგენილებები“ და აღნიშნული ახალი წერილის ასოციაცია „მომავლის იმედის“ თავმჯდომარის - თ.ხ–ძისათვის გაგზავნა, აგრეთვე, აღნიშნულის შესახებ მოსარჩელის ინფორმირება; დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება დარჩეს უცვლელი.

92. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მაშინ ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მოსარჩელეს მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნის იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

93. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. თუმცა, ვინაიდან განსახილველი დავა არაქონებრივ დავას წარმოადგენს, სახელმწიფო ბაჟის დაკმაყოფილებული მოთხოვნის პროპორციულად დაანგარიშება/დაკისრება შეუძლებელია. აქედან გამომდინარე, ვინაიდან სასარჩელო მოთხოვნა არსებითად დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს უნდა დაეკისროს მოსარჩელის მიერ სარჩელზე, სააპელაციო და საკასაციო საჩივრებზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 550 ლარის სრულად ანაზღაურება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა

1. შპს „ჯ.ს.ს.ნ.ლ.ჯ–იას“ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2. ნაწილობრივ გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 21 ნოემბრის განჩინება და მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება;

3. შპს „ჯ.ს.ს.ნ.ლ.ჯ–იას“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

4. დაევალოს საქართველოს გენერალურ პროკურატურას ქალაქ თბილისის პროკურატურის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ორგანოებში გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობის განყოფილების პროკურორის მიერ თ.ხ–ძის სახელზე გაგზავნილი 2013 წლის 17 მაისის №13/01-51553 წერილის შეცვლა შემდეგი შინაარსის წერილით: „გაცნობებთ, რომ ქ. თბილისის პროკურატურის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ორგანოებში საპროცესო ხელმძღვანელობის განყოფილების პროკურორის მიერ თ.ხ–ძის სახელზე გაგზავნილ 2013 წლის 17 მაისის №13/01-51553 წერილში მითითებული შპს „ჯ.ს.ს.ნ.ლ.ჯ–იას“ ცალკეული მუშაკების მიერ დოკუმენტის გაყალბების ფაქტი არ დასტურდება კანონით დადგენილი წესით სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით, ასევე აღნიშნული პირების მიმართ არ არსებობს ბრალდების შესახებ დადგენილებები“ და აღნიშნული ახალი წერილის ასოციაცია „მომავლის იმედის“ თავმჯდომარის - თ.ხ–ძისათვის გაგზავნა, აგრეთვე, აღნიშნულის შესახებ შპს „ჯ.ს.ს.ნ.ლ.ჯ–იას“ ინფორმირება;

5. დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება დარჩეს უცვლელი;

6. საქართველოს გენერალურ პროკურატურას შპს „ჯ.ს.ს.ნ.ლ.ჯ–იას“ (ს.ნ. 40486..) სასარგებლოდ დაეკისროს 550 (ხუთას ორმოცდაათი) ლარის გადახდა ამ უკანასკნელის მიერ სარჩელზე, ასევე, სააპელაციო და საკასაციო საჩივრებზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად;

7. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი