საქმე №ას-838-2021 27 აპრილი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი - ნ.ჯ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ე-ლ–ი“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 17 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 17 მაისის განჩინებით ნ.ჯ–ის (შემდგომში - „მოსარჩელე“ ან „კასატორი“) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2.1. 20.02.2014 წელს, ერთი მხრივ, მოსარჩელეს (კლიენტი), ხოლო, მეორე მხრივ, შპს „ე-ლ–ს“ (შემდგომში - „მოპასუხე“ ან „მოპასუხე კომპანია“) შორის გაფორმდა იურიდიული მომსახურების ხელშეკრულება. ხელშეკრულების პირველი მუხლის თანახმად, ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა იურიდიული მომსახურების გაწევა და წარმომადგენლობა თბილისის საქალაქო სასამართლოში მიმდინარე საქმეზე მოსარჩელის სარჩელთან დაკავშირებით მოპასუხე ა(ა)იპ „საქართველოს არასამთავრობო ორგანიზაციათა კოალიციის“ მიმართ (შემდგომში - „კოალიცია“). ხელშეკრულების 4.2. მუხლის თანახმად, სახელშეკრულებო მომსახურების ოდენობამ შეადგინა 500 ლარი (ტომი 1, ს.ფ. 106-110);

2.2. იურიდიული მომსახურებისთვის მოსარჩელემ მოპასუხის სასარგებლოდ 500 ლარი გადაიხადა;

2.3. 20.02.2014 წლის ხელშეკრულების ფარგლებში მოპასუხე კომპანიის მიერ მოსარჩელის სახელით მომზადდა სარჩელი კოალიციის მიმართ, მოსარჩელესა და კოალიციას შორის 2013 წლის 27 დეკემბერს და 2014 წლის 17 იანვარს დადებული იურიდიული მომსახურების ხელშეკრულებების მოშლის მოთხოვნით. სარჩელში მოთხოვნა დაფუძნებულია იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომ ორივე ხელშეკრულება ერთმანეთის იდენტურია, კოალიციის მხრიდან იურიდიული მომსახურების გაწევა არ მომხდარა, ორგანიზაციის პრეზიდენტს არ გააჩნდა კოალიციის რომელიმე იურისტის სახელზე მოსარჩელის მიერ გაცემული, ნოტარიულად დამოწმებული მინდობილობა, რაც ვალდებულების შესრულების აუცილებელი წინაპირობაა. კოალიციას მოსარჩელისთვის ასევე არ ჰქონდა მიწოდებული რაიმე სახის შუალედური ინფორმაცია საქმის მსვლელობის შესახებ;

2.4. სარჩელის განხილვისას მოსარჩელის სახელით მოპასუხემ მონაწილეობა მიიღო მოსამზადებელ სხდომაზე. საქმის განხილვის მოსამზადებელ ეტაპზე, მოსარჩელის ინიციატივით, შეწყდა იურიდიული მომსახურების შესახებ 20.02.2014 წლის ხელშეკრულება;

2.5. მოსარჩელემ 22.05.2014 წლის ხელწერილით დაადასტურა გადახდილი 500 ლარიდან 250 ლარის და საქმის მასალების მიღება;

2.6. მოსარჩელემ დავა წარმომადგენლის გარეშე გააგრძელა;

2.7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 27 მაისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სარჩელი კოალიციის მიმართ არ დაკმაყოფილდა.

3. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ წინამდებარე სარჩელით მოსარჩელე მოითხოვს მოპასუხე კომპანიისათვის მის სასარგებლოდ 1 815,68 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრებას იმ საფუძვლით, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოში კოალიციის მიმართ აღძრულ სარჩელზე, სადაც მოსარჩელის წარმომადგენლობას ახორციელებდა მოპასუხე კომპანიის დირექტორი მარიამ კახეთელიძე, მის მიერ სარჩელში არასწორი ფაქტების მითითების გამო, მოსარჩელემ საქმე წააგო, რითაც მას მიადგა ზიანი (საადვოკატო მომსახურებისთვის მოსარჩელემ მოპასუხეს გადაუხადა 500 ლარი, საიდანაც მოპასუხემ მხოლოდ 250 ლარი დააბრუნა. კოალიციისთვის გადახდილი აქვს, ჯამში, 2400 ლარი, კოალიციის მოთხოვნით აუდიტისათვის - 300 ლარი, რომლის დასკვნაც საქმისთვის აუცილებელ მტკიცებულებას არ წარმოადგენდა. აღნიშნული თანხების ანაბარზე დატოვებით, 2014 წლიდან დღემდე დარიცხული საანაბრე პროცენტი მიაღწევდა 1815,68 აშშ დოლარს, რომლის ანაზღაურებაც უნდა დაევალოს მოპასუხეს).

4. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 394-ე, 408-ე და 411-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ სადავო გარემოებების სპეციფიკიდან გამომდინარე, სწორედ მოსარჩელეს ეკისრება იმ გარემოებების მტკიცების ტვირთი, რომ მოპასუხის მიერ დავალების ხელშეკრულების პირობები დაირღვა, იურიდიული მომსახურების განხორციელებისას მისი სამართლებრივი სტრატეგია წინასწარ განზრახვით არასწორი ან აშკარად თვითმიზნური იყო, რითაც მოსარჩელე მხარეს მიადგა მატერიალური ზიანი.

5. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 709-ე, 710.1., 712.1., 712.2., 720.1., 720.3. მუხლებით და აღნიშნა, რომ საადვოკატო მომსახურების ხელშეკრულების მოქმედების ფარგლებში, მოპასუხე მხარემ არაერთი იურიდიული მნიშვნელობის მქონე მოქმედება განახორციელა (შეადგინა სარჩელი, მარწმუნებლის სახელით მონაწილეობდა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას), თუმცა, მოსარჩელე სადავოდ ხდის იმ გარემოებას, რწმუნებულის მიერ განხორციელებული მოქმედებები რამდენად იყო მიმართული მარწმუნებლის ინტერესების დასაცავად. მოსარჩელის მითითებით, მოპასუხემ მისი ნების საწინააღმდეგოდ სარჩელი ააგო არა იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომელიც მოსარჩელეს სურდა, არამედ - მცდარ ფაქტებზე, სასამართლოს არ მიაწოდა სრული ინფორმაცია.

6. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რომ მოპასუხესთან დადებული იურიდიული მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება მოსარჩელემ საქმის მოსამზადებელ ეტაპზე შეწყვიტა. მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელე მხარეს, სსსკ-ის 83.2. მუხლის თანახმად, შეეძლო შეეცვალა სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები, მას ეს უფლება არ გამოუყენებია, კოალიციის მიმართ აღძრული სარჩელის განხილვა ისე დასრულდა, რომ მოსარჩელეს არ შეუცვლია სარჩელში აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები.

7. რაც შეეხება იმას, ადვოკატის მიერ განხორციელებული სამართლებრივი მნიშვნელობის მქონე ქმედებები იყო თუ არა საკმარისი მარწმუნებლის მთავარი მიზნის მისაღწევად, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ იურიდიული მომსახურების ხელშეკრულება თავად მარწმუნებელმა და არა - ადვოკატმა შეწყვიტა, ამასთან, არ დგინდება ის გარემოება, რომ ადვოკატი დასახულ მიზანს მიღწეულად და, შესაბამისად, ხელშეკრულებას შესრულებულად მიიჩნევდა. აღნიშნული თავისთავად ბადებდა გონივრულ ვარაუდს, რომ იმ პირობებში, თუ მარწმუნებლის მიერ საადვოკატო მომსახურება არ შეწყდებოდა, ადვოკატი მისი სამართლებრივი სტრატეგიის ფარგლებში მოქმედებას განაგრძობდა და მიზნის მისაღწევად სხვა მოქმედებებს განახორციელებდა. შესაბამისად, ნათელია, რომ რწმუნებულს მარწმუნებლის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტის გამო, შემდგომი მოქმედებების განხორციელების შესაძლებლობა აღარ მიეცა და ხელშეკრულებით დასახულ საბოლოო მიზანს ვერ მიაღწია, ამიტომ სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება, რომ ადვოკატის მოქმედებები მარწმუნებლის სურვილის სარეალიზაციოდ ფუჭი და არასაკმარისი იყო.

8. რაც შეეხება იმ გარემოებას, რომ ადვოკატის მიერ დასახული მიზანი წარმოადგენდა თუ არა დავის მოგვარების/გადაწყვეტის ერთადერთ/სწორ/გამართლებულ ან/და ოპტიმალურ საშუალებას, აღნიშნულ მსჯელობაში სააპელაციო სასამართლო არ შევიდა და განმარტა, რომ სასამართლოს მხრიდან ადვოკატის მიერ შერჩეული სამართლებრივი სტრატეგიის კრიტიკა ადვოკატთა დამოუკიდებლობას დააკნინებს, რაც დაუშვებელია. სასამართლოს მიერ ამგვარი მოქმედების განხორციელება მხარეთა შორის არსებული ან სამომავლო დავების თაობაზე კონსულტირებადაც კი შეიძლება ჩაითვალოს, რაც არა მხოლოდ სასამართლოს როლს სცილდება, არამედ სამოქალაქო პროცესში არსებული დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპის მწვავე და უხეშ დარღვევასაც შეიძლება გაუთანაბრდეს. ამგვარი საქმიანობის განხორციელება კი არც სასამართლო ინსტიტუტის მიზნიდან და არც დანიშნულებიდან გამომდინარეობს. უმრავლეს შემთხვევაში ადვოკატის მთავარ მოტივაციას სწორედ „წარმატების საფასურის“ მიღება წარმოადგენს, მარწმუნებლის არაკეთილსინდისიერების შემთხვევაში კი შესაძლებელია დავალების ხელშეკრულება დავის დასრულებამდე ანუ საბოლოო წარმატების მიღწევამდე შეწყდეს, რა დროსაც მთელი ის ძირითადი სამუშაო, რომელიც ადვოკატმა საბოლოო შედეგის მისაღწევად გასწია, სათანადო ანაზღაურების გარეშე დარჩეს, რაც კანონის არც კანონიერი და არც სამართლიანი განმარტების მიზნებიდან გამომდინარეობს.

9. ადვოკატების სამართლებრივი სტრატეგიის მნიშვნელობისა და მისი „სისწორის“ სასამართლოს მიერ შემოწმების უმართებულობასთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ მიუთითა ამერიკის შეერთებულ შტატებში არსებულ „კარგ“ პრაქტიკაზე, სადაც ე.წ. „პროფესიული განსჯის წესი“ (Professional Judgment Rule) არსებობს, რომლის თანახმად, ბრალდებები, რომლებიც შეეხება ადვოკატის მიერ მისი პროფესიული საქმიანობის დროს განხორციელებულ ქმედებებს, როგორებიცაა სტრატეგიის არჩევა, განკუთვნადი მტიცებულებების შერჩევა, პაექრობა ან სხვა, პროფესიულ არაკომპეტენტურობად ან/და გადაცდომად (malpractice) არ მიიჩნევა (Darby & Darby, P.C. v. VSI Intl., 95 N.Y.2d 308 (2000), citing Rosner v. Paley, 65 N.Y.2d 736, 738 (1985). See also Brookwood Cos., Inc. v. Alston & Bird LLP, 146 A.D.3d 662 (1st Dept. 2017); Leon Petroleum, LLC v. Carl S. Levine & Assoc., P.C., 122 A.D.3d 686 (2d Dept. 2014); Bixby v. Somerville, 62 A.D.3d 1137, 1140 (3d Dept. 2009)). პალატის მითითებით, ამერიკის სასამართლომ დაადგინა ძალიან „მსუბუქი“ მტკიცების ტვირთი იმისათვის, რათა ადვოკატმა „პროფესიული განსჯის წესით“ (პრივილეგიით) ისარგებლოს, მან მხოლოდ სტრატეგიის გონივრულობის თაობაზე განმარტება უნდა წარადგინოს (Pillard v. Goodman, 82 A.D.3d 541, 542 (1st Dept. 2011)). სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამერიკის შეერთებულ შტატებში დამკვიდრებული „კარგი“ პრაქტიკის თანახმად, ისეთ შემთხვევებში, როდესაც სასამართლო ან/და შესაბამისი ორგანო (მაგ., ადვოკატთა ეთიკის კომისია) ადვოკატის მოქმედების მართებულობას ამოწმებს, კომპარატორად გამოიყენება არა ყველაზე მეტად ან ყველაზე ნაკლებად გამოცდილი ადვოკატის სტანდარტი, არამედ - იურიდიული პროფესიის „საშუალო შესაძლებლობის“ წარმომადგენელი (the average member of the legal profession). უდავოა, რომ ადვოკატს, როგორც იურიდიული პროფესიის წარმომადგენელს, ჩვეულებრივი, გონიერი, გამოცდილი და მცოდნე პირისთვის დამახასიათებელი მოქმედების გაცხადებული ვალდებულება გააჩნია, თუმცა ეს არცერთ შემთხვევაში მისთვის „შეუმცდარობის სტანდარტის“ დაწესებას არ გულისხმობს, შესაბამისად, ადვოკატის პასუხისმგებლობა გამორიცხულია, როდესაც სახეზეა ე.წ. კეთილსინდისიერი შეცდომა და, როდესაც გონივრულ ეჭვს მიღმა დასტურდება, რომ არჩეული სტრატეგია/კურსი აშკარად თვითმიზნური არ არის. უმართებულო კურსის აღების მტკიცების ვალდებულება მოწინააღმდეგე მხარეს აქვს, რომელმაც ადვოკატის ქმედებების იურიდიული უფლებამოსილების მიღმა განხორციელება უნდა ადასტუროს (DaSilva v. Suozzi, English, Cianciulli & Peirez, P.C., 233 A.D.2d 172, 176 (1st Dept. 1996)).

10. სააპელაციო პალატის მითითებით, ვინაიდან განსახილველი დავის კატეგორიის საქმეებზე საქართველოში დამკვიდრებული ერთიანი სასამართლო პრაქტიკა არ არსებობს, საქმის განმხილველმა სასამართლომ ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში განვითარებული ქვეყნების მიერ უკვე დამკვიდრებული კარგი პრაქტიკით უნდა იხელმძღვანელოს, რათა, საბოლოოდ, როგორც სასამართლოს პრაქტიკას, ასევე, კანონმდებლობის განვითარებას სწორი გეზი მიეცეს.

11. სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოსარჩელის მოსაზრება არ შეიცავს მსჯელობას, მითითებებს და მტკიცებულებებს, რომ ადვოკატის მოქმედება უკანონო, წინასწარ განზრახვით არასწორ ან/და უფლებამოსილების მიღმა განხორციელებულ ბრალეულ ქმედებას წარმოადგენდა, რაც თავისთავად ადვოკატის თავისუფალ პროფესიაში ჩარევისა და მის მიერ არჩეული სტრატეგიის სასამართლოს მიერ შეფასების მართებულობას გამორიცხავდა.

12. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა მიზეზობრივი კავშირი მიუღებელი შემოსავლის სახით სავარაუდო ზიანსა და მოპასუხის ქმედებას შორის. მოპასუხის ქმედებაში მართლწინააღმდეგობის არარსებობა გამორიცხავს მოსარჩელისთვის ზიანის მიყენების ფაქტს. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა ზიანის დაკისრების შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

13. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება.

14. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 26 ივლისის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

15. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

16. საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე [სსსკ-ის 391.5 მუხლი].

17. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407.2 მუხლი].

18. საკასაციო საჩივრის თანახმად:

18.1. მოპასუხემ არასწორად კი არ მიუთითა ფაქტები, არამედ - შეგნებულად მოქმედებდა მოსარჩელის წინააღმდეგ. მას იმდენად არ უნდოდა მოსარჩელის ინტერესების დაცვა, რომ მან სარჩელით მოითხოვა ხელშეკრულებების მოშლა. მოპასუხეს უნდა დაეწერა, რომ ხელშეკრულებები არ დადებულა და ამიტომ კოალიციას არ ჰქონდა უფლება ხელშეკრულებების საფუძველზე თანხა მიეღო.

18.2. არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტი, რომ 2014 წლის 20 თებერვალს მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის დაიდო ხელშეკრულება. ხელშეკრულება არ დადებულა, ვინაიდან მოსარჩელე რუსულენოვანია და ვერ წაიკითხა ხელშეკრულება, არ იცოდა მისი შინაარსი, მოპასუხეს მისთვის ხელშეკრულების რუსული ტექსტი არ მიუცია. ხელშეკრულების ტექსტი მისთვის ცნობილი რომ ყოფილიყო, ხელშეკრულების 1.5.1. და 1.5.5. პუნქტებს ხელს არ მოაწერდა. 1.5.5. პუნქტი კრძალავს მოპასუხის კონტროლს და სსკ-ის 346-ე მუხლის თანახმად, ბათილია. ხელშეკრულების 1.5.1. პუნქტი კი მოითხოვს, რომ მოსარჩელე დაეთანხმოს ადვოკატს, რაც არასწორია. სსკ-ის 327-ე მუხლის თანახმად, შეთანხმების გარეშე ხელშეკრულება არ არის დადებული. ვინაიდან ხელშეკრულება მოპასუხესთან არ დადებულა, ეს უკანასკნელი მოვალეა მოსარჩელეს დაუბრუნოს ხელშეკრულების საფუძველზე გადახდილი 500 ლარიდან დაკავებული 250 ლარი.

18.3. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტი, რომ მოპასუხემ მოამზადა სარჩელი, ასევე არასწორია, ვინაიდან მოპასუხეს სარჩელი არ შეუდგენია;

18.4. არ შეესაბამება სინამდვილეს სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტი, რომ სარჩელის განხილვისას მოსარჩელის სახელით მოპასუხემ მონაწილეობა მიიღო მოსამზადებელ სხდომაზე, რადგან ამ უკანასკნელს ხმა არ ამოუღია პროცესის დროს;

18.5. სააპელაციო პალატა უთითებს, რომ მოსარჩელის ინიციატივით შეწყდა იურიდიული მომსახურების ხელშეკრულება, რაც არასწორია, რადგან როგორ მოიშლებოდა ის, რაც არ არსებობდა.

19. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 709-ე [დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული (მინდობილი) ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე], 394.1. [მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის], 408.1. [იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება] და 411-ე მუხლები [ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო].

20. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დავალება იმ ხელშეკრულებათა რიცხვს მიეკუთვნება, რომელიც დაკავშირებულია სამუშაოს შესრულებასთან, მისი საგანია რწმუნებული პირის მიერ ერთი ან რამდენიმე იმგვარი მოქმედების შესრულება, რომელიც იწვევს ამა თუ იმ შედეგის დადგომას და, როგორც წესი, ეფუძნება ურთიერთნდობას, რწმუნებულის ვალდებულებას წარმოადგენს დავალებული მოქმედების მმართველის გულისხმიერებით წარმოება და მიღწეული შედეგის ადრესატი წარმოდგენილი პირი ხდება (იხ. სუსგ საქმე №ას-29-2021, 28 მაისი, 2021 წელი). დავალების ხელშეკრულება ითვალისწინებს მარწმუნებელსა და რწმუნებულს შორის ორმხრივი უფლებებისა და ვალდებულებების წარმოშობას (იხ. სუსგ საქმე №ას-497-477-2016, 21 აპრილი, 2017 წელი).

21. ადვოკატი, როგორც პროფესიონალი, კლიენტთან გაფორმებული იურიდიული (საადვოკატო) მომსახურების ხელშეკრულების საფუძველზე, ცხადია, კერძოსამართლებრივ ურთიერთობაში სამართლებრივად იბოჭება იმ შეთანხმებით, რომლის ძირითადი პირობების შემთავაზებელი თვითონვეა (იხ. სუსგ საქმე №ას-1161-1116-2016, 12 ოქტომბერი, 2017 წელი).

22. ამასთან, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების დარღვევისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების ცენტრალურ და უზოგადეს ნორმას წარმოადგენს სსკ-ის 394.1. მუხლი, რომელიც კრედიტორს მოვალის მიერ სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევის შედეგად წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას ანიჭებს. აღნიშნული ნორმით გათვალისწინებული დანაწესის გამოყენების წინაპირობებია: 1) ზიანი; 2) ქმედების მართლწინააღმდეგობა; 3) მიზეზობრივი კავშირი; 4) ბრალი.

23. საქმის შესწავლის შედეგად, საკასაციო პალატა უსაფუძვლოდ მიიჩნევს მოსარჩელის მითითებას, რომ მოპასუხე შეგნებულად მოქმედებდა მის წინააღმდეგ. საქმეში არ არის მტკიცებულებები, რომ ადვოკატის მოქმედება მართლსაწინააღმდეგო, წინასწარი განზრახვით არასწორ ან/და უფლებამოსილების მიღმა განხორციელებულ ბრალეულ ქმედებას წარმოადგენდა. რაც შეეხება იმის შეფასებას, მართებული იყო თუ არა მოსარჩელის ინტერესების სასამართლოში დაცვის მის მიერ შერჩეული სამართლებრივი სტრატეგია, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და აღნიშნავს, რომ მსგავსი შეფასება სცილდება სასამართლოს უფლებამოსილებას. საკასაციო პალატა მიუთითებს „ადვოკატთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლზე, რომლის თანახმად, საადვოკატო საქმიანობის პრინციპებია: საადვოკატო საქმიანობის თავისუფლება და დამოუკიდებლობა („ე“ ქვეპუნქტი), საადვოკატო საქმიანობაში ჩაურევლობა („ზ“ ქვეპუნქტი).

24. რაც შეეხება კასატორის მითითებას, რომ 2014 წლის 20 თებერვალს მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის ხელშეკრულება არ დადებულა, ვინაიდან მოსარჩელე რუსულენოვანია და ვერ წაიკითხა ხელშეკრულება, საკასაციო პალატა მიუთითებს სარჩელზე, რომელშიც მოსარჩელე აღნიშნავს საწინააღმდეგოს, კერძოდ, იგი უთითებს, რომ მან 2014 წლის 20 თებერვალს დადო ხელშეკრულება მოპასუხესთან იურიდიულ მომსახურებაზე და თბილისის საქალაქო სასამართლოში წარმომადგენლობაზე (იხ. ტ. 1. ს. ფ. 3). ფაქტობრივად აღნიშნული საკასაციო პრეტენზიის წამოყენებით კასატორი ცდილობს სარჩელის საფუძვლის შეცვლას, რაც საკასაციო სამართალწარმოებისას დაუშვებელია [სსსკ-ის 83-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები: მოსარჩელეს უფლება აქვს, საქმის წინასწარი სასამართლო განხილვისათვის მომზადების დამთავრებამდე შეცვალოს სარჩელის საფუძველი ან საგანი, შეავსოს სარჩელში მითითებული გარემოებები და მტკიცებულებები, გაადიდოს ან შეამციროს სასარჩელო მოთხოვნის ოდენობა, რის შესახებაც სასამართლომ უნდა აცნობოს მოპასუხეს. საქმის წინასწარი სასამართლო განხილვისათვის მომზადების შემდეგ სარჩელის საფუძვლის ან საგნის შეცვლა დასაშვებია მხოლოდ მოპასუხის წინასწარი თანხმობით. ასეთი თანხმობის შემთხვევაში მოპასუხეს შეუძლია მოითხოვოს სასამართლო სხდომის გადადება სხვა დროისათვის. 406-ე მუხლი: დავის საგნის შეცვლა ან გადიდება, შეგებებული სარჩელის შეტანა და ხარჯების განსაზღვრა საკასაციო სასამართლოზე დაუშვებელია. 407.1. მუხლი: საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები]. ამასთან, საკასაციო პალატა შენიშნავს, რომ მოსარჩელის მსჯელობა არათანმიმდევრულია, რადგან, თუ არ დადებულა ხელშეკრულება და ბათილია, მაშინ მოპასუხეს მომსახურების გაწევის ვალდებულება საერთოდ არ ჰქონდა.

25. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გაბათილებისა და საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

26. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზეც საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ნ.ჯ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი