საქმე №ას-1018-2022 30 ოქტომბერი, 2023 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - ქ.გ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარეები - მ.გ–ლი, ე.გ–ი (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - სამკვიდრო მოწმობისა და ჩუქების ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, უძრავ ნივთზე თანამესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. ქ.გ–მა (შემდგომ – მოსარჩელე, კასატორი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ.გ–სა (შემდგომ – პირველი მოპასუხე, აპელანტი, მოწინააღმდეგე მხარე) და ე.გ–ის (შემდგომ – მეორე მოპასუხე, მოსარჩელის მამა) მიმართ და მოითხოვა: 1/4 ნაწილში ნოტარიუს ს.ბ–ძის მიერ 1995 წლის 29 მაისს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა, რომლის საფუძველზე ნ.გ–ს (შემდგომ - მოპასუხეთა დედა) გადაეცა ვ.გ–ის (შემდგომ - მოპასუხეთა მამა) მთლიანი სამკვიდრო უძრავი ქონება, მდებარე: თბილისში, ........... (ს/კ ......); ერთი მხრივ, მოპასუხეთა დედას, როგორც მჩუქებელს და, მეორე მხრივ, მოპასუხეებს, როგორც დასაჩუქრებულებს შორის, 2001 წლის 21 ივლისს, ნოტარიუს ნ.მ–ას მიერ №ა-2879 რეესტრით დამოწმებული ჩუქების ხეშეკრულების ბათილად ცნობა ზემოაღნიშნული უძრავი ქონებიდან პირველი მოპასუხის კუთვნილი 1/2 წილიდან 1/4 წილში; მოსარჩელისათვის უძრავი ქონებიდან პირველი მოპასუხის კუთვნილი 1/2 წილიდან 1/4 ნაწილის საკუთრებაში გადაცემა.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, 1992 წელს 11 სექტემბერს, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანო №75 საბინაო საექსპლუატაციო ორგანიზაციასა და მოპასუხეთა მამას შორის დაიდო პრივატიზაციის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე ამ უკანასკნელს საკუთრებაში გადაეცა სადავო უძრავი ქონება. პრივატიზაციის პერიოდისთვის უძრავ ქონებაში ჩაწერილები იყვნენ: მოპასუხეთა მამა, მისი მეუღლე, მეორე მოპასუხე და მოსარჩელე. მოპასუხეთა მამა 1995 წელს გარდაიცვალა, რის შემდგომაც ქონება სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, მისი მეუღლის სახელზე აღირიცხა, რომელმაც ქონება 2001 წლის 21 ივლისს აჩუქა შვილებს - მოპასუხეებს, ხოლო 2018 წლის 4 ივნისს მეორე მოპასუხემ (მოსარჩელის მამამ) თავისი კუთვნილი წილი სადავო ქონებიდან აჩუქა თავის მეუღლეს (მოსარჩელის დედას) - ლ.მ–ს.

3. მოსარჩელის მითითებით, ვინაიდან სადავო უძრავი ნივთის პრივატიზაციის პერიოდისათვის ბინაში ჩაწერილი იყო 4 პირი, თითოეულის წილს შეადგენდა 1/4 ნაწილი, ამდენად, მოპასუხეთა დედა არ იყო უფლებამოსილი, მიეღო მთლიანი უძრავი ნივთი და განეკარგა. მისი წილი შეადგენდა მთლიანი ქონების მხოლოდ 2/4 ნაწილს (¼ წილი, როგორც პრივატიზაციის ურთიერთობის მონაწილის კუთვნილი წილი და ¼ - როგორც მემკვიდრეობით მიღებული სამკვიდრო ქონება), შესაბამისად, ჩუქების ხელშეკრულებაც მხოლოდ ამ წილზე უნდა გაფორმებულიყო.

4. მოსარჩელის მითითებით, პრივატიზაციის საფუძველზე ქონების ვ.გ–ის სახელზე აღრიცხვის პერიოდისათვის იყო არასრულწლოვანი, თუმცა ცხოვრობდა მამასთან ერთად და რეგისტრირებული იყო სადავო მისამართზე, შესაბამისად, მას წილი უძრავი ნივთიდან არ დაუკარგავს, რის საფუძველზეც, სადავო ქონებაში თანამესაკუთრეების წილები შემდეგნაირად განისაზღვრება: მოსარჩელის წილი შეადგენს - 1/4-ს, როგორც პრივატიზაციის ურთიერთობის მონაწილის, პირველი მოპასუხის წილი - 1/4-ს, როგორც დედისგან ჩუქებით მიღებულის და ლ.მ–ის წილი შეადგენს - 2/4-ს, როგორც მეორე მოპასუხისგან ჩუქებით მიღებულის (გამჩუქებელს (მეორე მოპასუხეს) როგორც თანამესაკუთრეს ეკუთვნოდა სადავო ბინის ¼ წილი, ასევე, ჩუქების ხელშეკრულებს საფუძველზე დედის კუთვნილი წილის ნახევარი).

მოპასუხეების პოზიცია:

5. პირველმა მოპასუხემ წარდგენილი წერილობითი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და სადავოდ გახადა მოსარჩელის უფლება სადავო უძრავ ქონებაზე იმ საფუძვლით, რომ ეს უკანასკნელი პრივატიზაციის დროისათვის არ იყო რეგისტრირებული სადავო უძრავ ქონებაში და დედასთან ერთად ცხოვრობდა სხვა მისამართზე.

6. მეორე მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი ცნო.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 9 თებერვლის გადაწყვეტილებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ნოტარიუს ს.ბ–ძის მიერ, 1995 წლის 29 მაისს გაცემული სამკვიდრო მოწმობა, რომლითაც მოპასუხეთა დედას გადაეცა გარდაცვლილი მოპასუხეთა მამის მთლიანი სამკვიდრო უძრავი ქონება 1/4 ნაწილში; ბათილად იქნა ცნობილი, ერთი მხრივ, მოპასუხეთა დედას, როგორც მჩუქებელს და, მეორე მხრივ, მოპასუხეებს, როგორც დასაჩუქრებულებს შორის, 2001 წლის 21 ივლისს, ნოტარიუს ნ.მ–ას მიერ №ა-2879 რეესტრით დამოწმებული ჩუქების ხელშეკრულება სადავო უძრავი ქონებიდან პირველი მოპასუხის კუთვნილი 1/2 წილიდან 1/4 წილში; მოსარჩელეს საკუთრებაში გადაეცა სადავო უძრავი ქონებიდან პირველი მოპასუხის კუთვნილი 1/2 წილიდან 1/4 ნაწილი.

8. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება პირველმა მოპასუხემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილებით, აპელანტის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგის 2022 წლის 9 თებერვლის გადაწყვეტილება; მოსარჩელის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

10. სააპელაციო სასამართლომ „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის შესახებ“ საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის 107-ე დადგენილების საფუძველზე განმარტა, რომ საკუთრების უფლების მოსაპოვებლად, მოსარჩელეს უნდა ემტკიცებინა, რომ პრივატიზაციის დროისათვის იყო ბინის დამქირავებელი, მოსარგებლე, რომელიც ცხოვრობდა და სარგებლობდა ბინით, თუმცა მან აღნიშნული გარემოებები, ვერ დაადასტურა.

11. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ ცნობა, რომელშიც სადავო ბინაში მცხოვრებლად მოსარჩელეც არის მითითებული, სადავო ბინის პრივატიზაციის დროისათვის არსებულ ვითარებას არ ასახავს. ერთადერთი მტკიცებულება, რომლიც სადავო პერიოდს ეხება, ბავშვთა მე-10 პოლიკლინიკის მიერ შედგენილი სამედიცინო ჩანაწერების წიგნის ასლია, რომელიც საცხოვრებელ ფართში რეგისტრაციის დამადასტურებელ საბუთს არ წარმოადგენს. ამასთან, ამ დოკუმენტის თანახმად, ყოველ შემთხვევაში, 1988 წელს, მოსარჩელის მისამართად სადავო ბინაა მითითებული, წიგნის შესაბამის გვერდზე მითითებულია - „ფართი 40 კვ.მ ცხოვრობს 5 სული მათ შორის ბავშვი 1“ (ტ. მე-2, ს.ფ. 19). აქვე, მცხოვრებ პირებად მითითებული არიან მოსარჩელის მშობლები, თუმცა აღსანიშნავია, რომ მომდევნო პერიოდში შედგენილ საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ არცერთ ცნობაში მოსარჩელის დედა სადავო ბინით მოსარგებლე პირად მითითებული აღარ არის. იგი 1975 წლის 21 იანვრიდან რეგისტრირებულია და ცხოვრობს მისამართზე, თბილისი, ........ 1992 წლის 11 სექტემბერს მოსარჩელე იყო 6 წლის. ამ ვითარებაში ის, რომ იგი დედისაგან განცალკევებით ცხოვრობდა, სააპელაციო სასამართლომ არადამაჯერებლად მიიჩნია. სასამართლოს მითითებით, ზემოაღნიშნული, გარკვეულწილად, დასტურდება სამედიცინო დოკუმენტითაც, რომელშიც მითითებულია საბავშვო დაწესებულებაში მოსარჩელის რეგისტრაციიდან მოხსნის თარიღი - 2/VII.92. აქვე აღნიშნულია, რომ თავდაპირველად, მოსარჩელე ექსპერიმენტულ საბავშვო ბაღში დადიოდა, ხოლო 1992 წლიდან თბილისის 123-ე საშუალო სკოლაში დაიწყო სწავლა, რომელიც სწორედ ...... სიახლოვეს მდებარეობს.

12. სააპელაციო სასამართლომ ზემოაღნიშნულ გარემოებებზე მითითებით განმარტა, რომ სადავო ბინაში მოსარჩელის ცხოვრების ფაქტი არ დასტურდება, რისი გათვალისწინებითაც, მოსარჩელის მოთხოვნა დაუსაბუთებელია.

13. გარდა ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ - სსსკ) 180-ე მუხლზე მითითებით განმარტა, რომ მოსარჩელე სამკვიდრო მოწმობისა და ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობას, ე.ი. აღიარებას ითხოვს. ეს ნიშნავს, რომ ამ ნაწილში, მას აღძრული აქვს აღიარებითი სარჩელი, რომლის იურიდიული ინტერესი უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების დადგენაა. ამის შესაბამისად, აღიარებითი სარჩელის წარმატების წინაპირობა მიკუთვნებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაა - მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე მოთხოვნის უსაფუძვლობის შემთხვევაში, საფუძველი გამოეცლება გარიგების ბათილად ცნობის თაობაზე მოთხოვნასაც.

14. სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ - სსკ) 524-ე და ამავე კოდექსის 52-ე მუხლებზე მითითებით აღნიშნა, რომ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის ზემოხსენებული დადგენილებისა და სსკ-ის 1433-ე მუხლის საფუძველზე, მოპასუხეთა დედას სადავო ბინის 2/4 წილი უთუოდ ეკუთვნოდა. ე.ი. მას აღნიშნული ქონების, ანუ ბინის 2/4 წილის განკარგვის უფლება ჰქონდა. აშკარაა, რომ გამჩუქებელმა ნება გამოავლინა იმის საფუძველზე, რომ ბინაზე საკუთრების უფლება მის არცერთ შვილს არ გააჩნდა და მას სურდა თითოეული შვილი სადავო ბინის 1/2, ანუ 2/4 ნაწილის მესაკუთრე გამხდარიყო.

15. სასამართლოს მითითებით, სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში, სადავო სამართლებრივ ურთიერთობაში მეორე მოპასუხისათვის გადაცემული წილი დარჩება უცვლელად (ამჟამად მოსარჩელის დედის საკუთრებაში არსებული ჩუქებით მიღებული სადავო ბინის 2/4 წილი), ხოლო მოსარჩელე, დამატებით, 1/4 წილს მიიღებს, რაც გამჩუქებლის ნებას აშკარად არ შეესაბამება, შესაბამისად, ის გარემოება, რომ გამჩუქებელმა სადავო ბინაში მოსარჩელის სავარაუდო წილის განკარგვის ნება მაინც და მაინც აპელანტის სასარგებლოდ გამოავლინა, არ დგინდება, რისი გათვალისწინებითაც, მოსარჩელის მოთხოვნა, აღნიშნული თვალსაზრისითაც, უსაფუძვლოა.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

16. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოსარჩელემ საკასაციო საჩივარი წარადგინა, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

17. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ შეზღუდა მისი საკუთრების უფლება, მხოლოდ იმ გარემოების გამო, რომ არასრულწლოვანებისას 1992 წელს მისი სახელი არ იყო მიწერილი საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ ცნობაში, მაშინ, როდესაც, სხვა ყველა მტკიცებულება საპირისპიროს ადასტურებს.

18. კასატორის განმარტებით, დაბადებიდან პრივატიზაციის მომენტშიც და შემდგომაც ცხოვრობდა სადავო უძრავ ქონებაში. ამასთან, ის ფაქტი, რომ მის რეგისტრაციაზე 2003 წლამდე ჩანაწერი არ მოიძებნება სადავო ქონებაში პირდაპირ ლახავს მის უფლებებს, ვინაიდან, არასრულწლოვანი იყო და არ შეეძლო თავად შეესრულებინა კონკრეტული ქმედებები. ამასთან, სრულწლოვანებისთანავე მან აიღო პირადობის მოწმობა, რომლის თანახმადაც დარეგისტრირდა სადავო ქონებაში. ამასთან, არ არსებობს ჩანაწერი იმის შესახებ, რომ გარდა სადავო უძრავი ქონებისა, როდესმე სხვაგან ყოფილა რეგისტრირებული. ზემოაღნიშნულს ადასტურებს ის გარემოებაც, რომ დაბადებიდან – 1986 წლიდან ირიცხებოდა ...... ქუჩაზე მდებარე პოლიკლინიკაში. ასევე – სწავლობდა 123-ე სკოლაში, ი.იმედაშვილის ქ. 4-ში, რომელიც პეკინის ქუჩის გაგრძელებაა. ამასთან, ახალი ფორმა №17-ის შედგენისას მოხსენიებულია, როგორც სადავო უძრავ ქონებაში მცხოვრები პირი, რაც სადავო გარემოებას ადასტურებს, თუმცა სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა.

19. კასატორი ასევე მიუთითებს, რომ იგი დედისგან განცალკევებით კი არ ცხოვრობდა, არამედ დედამისი ფორმალურად იყო ჩაწერილი საკუთარი მშობლების უძრავ ქონებაში, ხოლო რეალურად იგი მუდმივად იმყოფებოდა სადავო უძრავ ქონებაში მეუღლესა და შვილებთან ერთად.

20. კასატორი ასევე მიუთითებს, რომ მოპასუხეთა დედას არ შეეძლო და არ ჰქონდა უფლებამოსილება, რაც მის საკუთრებას არ წარმოადგენდა გაეყო შვილებზე, შესაბამისად, ის პირობა, რომ მან ნახევარ-ნახევარი წილი აჩუქა შვილებს, უნდა გადმოვიტანოთ იმ საკუთრების წილზე, რაც მას რეალურად ეკუთვნოდა და რისი გაჩუქების უფლებაც ჰქონდა, შესაბამისად, მოწინააღმდეგე მხარეს ეკუთვნის უძრავი ქონების 1/4 ნაწილი, ხოლო მეორე მოპასუხეს 1/4 დედისგან ჩუქებით მიღებული და 1/4 პრივატიზაციიდან, შესაბამისად, ამ ქონების ნახევარი - 1/2 წილი. ამჟამად კი, ამ ქონების ნახევრის – 1/2 წილის მესაკუთრეა მოწინააღმდეგე მხარე, ხოლო 1/2 წილის – ლ.მ– (რომელმაც მეორე მოპასუხისგან ჩუქებით მიიღო წილი), რისი გათვალისწინებითაც, შეცდომაა მხოლოდ მოწინააღმდეგე მხარის საკუთრების წილში. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელის 1/4, რაც ჩაწერით მიიღო, ეკუთვნის მოწინააღმდეგე მხარის წილიდან, ვინაიდან ამ უკანასკნელს 1/2-ის ნაცვლად ერგება მხოლოდ 1/4 წილი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

21. საკასაციო სასამართლომ, სსსკ-ის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

22. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

23. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, კერძოდ:

24. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

25. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე სადავო უძრავი ქონების თანამესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნას ამყარებს 1992 წლის 1-ელი თებერვლის №107 დადგენილების პირველ, მე-2 და მე-5 (საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაცია წარმოადგენს მოქალაქეებისათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას; საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან; მოქალაქეების მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლი (ბინა) საკუთრებაში გადაეცემა მხოლოდ ოჯახის ყველა სრულწლოვანი წევრის თანხმობით. საცხოვრებელი სახლი (ბინა) მათი სურვილისამებრ შეიძლება გადაეცეს მათ სართო საკუთრებაში. ოჯახში მცხოვრებ სრულწლოვან წევრთა თანხმობა სავალდებულოა დამოწმებული იყოს სანოტარო წესით) პუნქტებს.

26. ამ დადგენილების გამოყენების შედეგად უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის თანახმად, სახელმწიფო და საზოგადოებრივი საბინაო ფონდის პრივატიზაციის დროს, ბინაში კანონით დადგენილი წესით ჩასახლებული და მცხოვრები ყველა პირი (ბინის დამქირავებლები და ამ დამქირავებლის ოჯახის წევრები), მათ შორის, არასრულწლოვანიც, ითვლება ბინის თანამესაკუთრედ, იმისდა მიუხედავად, ოჯახის რომელი წევრის სახელზე განხორციელდება ბინის პრივატიზაცია (იხ., სუსგ №ას-997-1196-08, 31.03.2009წ.; №ას-1206-1151-2013, 10.07.2015წ.). ბინის პრივატიზაციის უფლების რეალიზაციის ფაქტობრივ საფუძველს წარმოადგენს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის ფაქტი. ამრიგად, №107 დადგენილებით გათვალისწინებული საკუთრების უფლების მოსაპოვებლად მოსარჩელეს ევალებოდა იმის დამტკიცება, რომ პრივატიზაციის დროისათვის იგი წარმოადგენდა ბინის მოსარგებლეს, რომელიც ცხოვრობდა და სარგებლობდა ამ ბინით.

27. საკასაციო პალატა ეთანხმება გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში განვითარებულ მსჯელობას, რომ მოსარჩელე პრივატიზაციის პერიოდში სადავო ბინაში არ ცხოვრობდა, რაც დავის მომწესრიგებელი ნორმატიული აქტების შესაბამისად, სადავო ბინაზე საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველს გამორიცხავს, კერძოდ, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ 1992 წლის 11 სექტემბერს, ადგილობრივი თვითმართველობის ორგანო №75 საბინაო საექსპლუატაციო ორგანიზაციასა და მოპასუხეთა მამას შორის დადებული პრივატიზაციის ხელშეკრულების თანახმად, ამ უკანასკნელს საკუთრებაში გადაეცა თბილისში, ....... მდებარე ამჟამად ...... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული №73 ბინა. საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ ცნობის მიხედვით, ამ დროისათვის სადავო ბინაში ცხოვრობდნენ: მოპასუხეთა მამა, მისი მეუღლე და შვილი - მეორე მოპასუხე (მოსარჩელის მამა). უდავოა, რომ მოსარჩელე 1986 წლის 18 იანვარს დაიბადა და, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსგს თბილისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის საინფორმაციო ბარათის მიხედვით, მისი სადავო მისამართზე რეგისტრაცია ფიქსირდება მხოლოდ 2003 წლის 18 ივნისიდან. პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზეც, რომ საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ ცნობა, რომელშიც სადავო ბინაში მცხოვრებლად მოსარჩელეც არის მითითებული გაცემულია მოპასუხეთა მამის გარდაცვალების, ე.ი 1995 წლის 10 აპრილის შემდეგ, რაც, ბუნებრივია, არ გამოდგება სადავო გარემოების დასადასტურებლად.

28. გარდა ზემოაღნიშნულისა, ნიშანდობლივია, რომ საქმისწარმოების არცერთ ეტაპზე სადავო არ გამხდარა როგორც ის ფაქტი, რომ მოსარჩელის დედა პრივატიზაციის დროისათვის სადავო ბინაში არ ცხოვრობდა, ასევე ის გარემოება, რომ იგი 1975 წლის 21 იანვრიდან რეგისტრირებულია თბილისში, .......... მეტიც, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებში მხარეები მიუთითებდნენ, რომ ამ და მომდევნო პერიოდში მოსარჩელის დედა ცხოვრობდა ....... გამზირზე მეორე შვილთან ერთად (კასატორმა მხოლოდ საკასაციო საჩივარში აღნიშნა, რომ დედამისი ფორმალურად იყო ჩაწერილი სხვა მისამართზე და რეალურად ოჯახთან ერთად ...... ქუჩაზე ცხოვრობდა). პალატის მითითებით, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ კასატორი ქონების პრივატიზაციის დროისათვის 6 წლის იყო, სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში, არ ქმნის ამ უკანასკნელის მიმართ ობიექტური რწმენის შესაძლებლობას, რომ სადავო ქონებაში მამასთან ერთად ცხოვრობდა დედისგან განცალკევებით. ამ კუთხით ნიშანდობლივია ის გარემოებაც, რომ ბავშვთა მე-10 პოლიკლინიკის მიერ შედგენილი სამედიცინო ჩანაწერების წიგნის ასლის თანახმად, მართალია 1988 წელს, მოსარჩელის მისამართად სადავო ბინაა მითითებული, თუმცა, სადავო მისამართზე მცხოვრებ პირებად მითითებულები არიან მოსარჩელის მშობლებიც. აღსანიშნავია, რომ მომდევნო პერიოდში შედგენილ საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ არცერთ ცნობაში მოსარჩელის დედა სადავო ბინით მოსარგებლე პირად მითითებული აღარ არის. ამასთან, ბავშვთა პოლიკლინიკის მიერ შედგენილი სამედიცინო ჩანაწერების წიგნის თანახმად, მოსარჩელის საბავშვო დაწესებულებიდან მოხსნის თარიღია 2/VII.92, აღნიშნული გარემოებები კი არ ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ პრივატიზაციის დროისათვის კასატორი წარმოადგენდა ბინის მოსარგებლეს, რომელიც ცხოვრობდა და სარგებლობდა სადავო ბინით. პალატა აქვე მიუთითებს, რომ მხოლოდ სამედიცინო ჩანაწერის წიგნი, რომლის თანახმად, 1988 წელს კასატორის მისამართად მითითებულია სადავო ქონების მისამართი, საცხოვრებელ ფართში რეგისტრაციის დამადასტურებელ მტკიცებულებად ვერ განიხილება და მასზე დაყრდნობით სადავო გარემოება ვერ დადგინდება, მით უფრო, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ საქმეში არსებული გარემოებები, მათ შორის, ქონების პრივატიზაციის პერიოდისათვის საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ ცნობა საწინააღმდეგოს ადასტურებს.

29. საკასაციო პალატა საქმეზე არსებული მტკიცებულებების სსსკ-ის 105-ე მუხლის მოთხოვნათა ერთობლივად ურთიერთშეჯერებით მიიჩნევს, რომ კასატორმა დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია ვერ დაუპირისპირა იმ გარემოებას, რომ სადავო ბინის პრივატიზაციის მომენტისთვის მას არ გააჩნდა ის სამართლებრივი სტატუსი - საპრივატიზაციო ბინის დამქირავებელი ან მასთან ერთად მცხოვრები პირი, რაც, კანონის თანახმად, ფართზე საკუთრების უფლების მოპოვების წინაპირობაა. დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიად ვერ მიიჩნევა საკასაციო საჩივრის ავტორის (მოსარჩელის) მითითება იმის შესახებაც, რომ პეკინის ქუჩის სიახლოვეს მდებარე 123-ე საშუალო სკოლაში სწავლა იმის დამადასტურებელი მტკიცებულებაა, რომ მამასთან ერთად ამავე ქუჩაზე ცხოვრობდა. პალატას აღნიშნულიც დაუსაბუთებელ შედავებად მიაჩნია და განმარტავს, რომ სკოლა ორივე მშობლის საცხოვრებელი მისამართის სიახლოვეს მდებარეობს და ეს სადავო გარემოებას ვერ დაადასტურებს.

30. გარდა ზემოაღნიშნულისა, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს ამ განჩინების მე-13-მე-15-ე პუნქტებში მითითებულ მსჯელობასაც და დამატებით განმარტავს, რომ ქონებიდან მოპასუხეთა დედის 2/4 წილი სადავოს არ წარმოადგენს, შესაბამისად, ამ ნაწილში მას ქონების გაჩუქების უფლებამოსილება გააჩნდა. ამასთან, თუ პრივატიზაციის დროს ქონება 4 ნაწილად უნდა გაყოფილიყო და დანარჩენი 1/4-1/4 წილი ეკუთვნოდათ მოსარჩელის მამასა (მეორე მოპასუხე) და მოსარჩელეს, ირკვევა, რომ ჩუქების ხელშეკრულებით, მოსარჩელის მამამაც იმაზე მეტი წილი მიიღო, ვიდრე მას ეკუთვნოდა, შესაბამისად, მოსარჩელეს შეიძლება უფლება წარმოშობოდა ამჟამად ლ.მ–ის (დედის) საკუთრებაში რეგისტრირებულ წილზე. ნიშანდობლივია ისიც, რომ ჩუქების ხელშეკრულებით თანახმად, მოპასუხეთა დედას სურდა თითოეული შვილი სადავო ბინის 1/2 ნაწილის მესაკუთრე გამხდარიყო. სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში კი, აღნიშნული მოცემულობა ვერანაირად ვერ იქნება, კერძოდ, მეორე მოპასუხის უფლებამონაცვლე (მოსარჩელის დედა) იქნება ბინის 2/4 წილის მფლობელი, ხოლო მოსარჩელე, დამატებით, 1/4 წილს მიიღებს, რაც გამჩუქებლის ნებას აშკარად არ შეესაბამება, რისი გათვალისწინებითაც, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომლის თანახმად, ის გარემოება, რომ გამჩუქებელმა სადავო ბინაში მოსარჩელის სავარაუდო წილის განკარგვის ნება მაინც და მაინც მოწინააღმდეგე მხარის სასარგებლოდ გამოავლინა, არ დგინდება, რისი გათვალისწინებითაც, კასატორის მოთხოვნა ამ კუთხითაც დაუსაბუთებელია.

31. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

32. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

33. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

34. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგები: №ას-402-2023, 2023 წლის 6 ივლისის განჩინება; №ას-1108-1028-2017, 2018 წლის 31 ივლისის განჩინება; №ას-728-20120, 2021 წლის 16 ივნისის განჩინება, Nას-1338-2018, 2019 წლის 25 იანვრის განჩინება).

35. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

36. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ.გ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. ქ.გ–ს (პ/ნ ......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ს.თ–ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 1250 ლარის (საგადახდო დავალება №13895939433 / გადახდის თარიღი 18.07.2022), 70% - 875 ლარი:

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

ვლადიმერ კაკაბაძე