საქმე №ას-54-2023 29 სექტემბერი, 2023 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - გ.გ–ძე, მ.ბ–ი, ვ.კ–კი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ა.გ–ია (მოსარჩელე)

თავდაპირველი მოპასუხე - ამხანაგობა „ბ....-ის” წევრები რ.ფ–ძე, შ.ა–ძე, გ.ბ–ძე, ზ.ქ–ი, ხ.ფ–ძე, ლ.მ–ძე (გვარის ცვლილებამდე გ–ი), თ. გ–ი, ტ.ე–ძე, დ.ე–ძე, ნ.ღ–ი, გ.ნ–ძე, ც.ე–ძის უფლებამონაცვლე ა.ე–ძე

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 3 აგვისტოს განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი - ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ა.გ–იამ (შემდგომ - მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ამხანაგობა „ბ....-ის” წევრების ვ.კ–კის (შემდგომ - პირველი კასატორი) გ.გ–ძის (შემდგომ - მეორე კასატორი), მ.ბ–ის (შემდგომ - მესამე კასატორი, ასევე ერთობლივად მოპასუხეები, კასატორები), რ.ფ–ძის, შ.ა–ძის, გ.ბ–ძის, ზ.ქ–ის, ხ.ფ–ძის, ლ.მ–ძის (გვარის ცვლილებამდე გ–ი), თ. გ–ის, ტ.ე–ძის, დ.ე–ძის, ნ.ღ–ის, გ.ნ–ძისა და ც.ე–ძის უფლებამონაცვლე ა.ე–ძის (შემდგომ - თავდაპირველი მოპასუხეები) მიმართ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით.

სარჩელის საფუძვლები

2. მოსარჩელის განმარტებით, 2006 წლის 27 ივნისს დაფუძნდა ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა „ბ....“ (შემდგომ - ამხანაგობა), რომლის დამფუძნებლები არიან მოპასუხეები. ამხანაგობის მიზანს წარმოადგენდა თბილისში, ....... მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის აშენება. 2011 წლის 20 ოქტომბერს დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელეს ამხანაგობისაგან 2012 წლის 20 ივნისამდე საკუთრებაში უნდა მიეღო .........., პირველ სართულზე 160 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი გარემონტებული და 18 კვ.მ ავტოსადგომი, რის სანაცვლოდაც გადაიხადა 199 404 ლარი. 2011 წლის 21 ოქტომბერს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოში დარეგისტრირდა მოსარჩელის მომავალი საკუთრების უფლება. ამხანაგობამ არ შეასრულა ნაკისრი ვალდებულება და მოსარჩელეს არ გადასცა უძრავი ქონება. უფრო მეტიც, ამხანაგობას სრულად აქვს გასხვისებული პირველი სართული და, შესაბამისად, აღარ არის დარჩენილი ფართი, რომლის გადაცემაც შესაძლებელი იქნებოდა მოსარჩელისათვის. ამხანაგობის მიერ უძრავი ქონების დროულად ჩაბარების შემთხვევაში მოსარჩელეს შესაძლებლობა ექნებოდა, გაექირავებინა საცხოვრებელი ფართი და 2012 წლის 20 ივნისიდან 2015 წლის 10 აგვისტოს ჩათვლით შემოსავლის სახით მიეღო 42 550 ლარი. შესაბამისად, მოპასუხეებს სოლიდარულად უნდა დაეკისროთ 199 404 ლარი და მიუღებელი შემოსავალი - 42 550 ლარი მოსარჩელის სასარგებლოდ.

მოპასუხის შესაგებელი

3. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს. კასატორთა შესაგებლის მიხედვით, მათ მიმართ მოთხოვნა უსაფუძვლოა, რადგან მათსა და მოსაჩელეს შორის შეთანხმება არ არსებობს. სადამფუძნებლო ხელშეკრულების 4.2 პუნქტის მიხედვით, ამხანაგობის თავმჯდომარე წარმოადგენს ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში, დებს გარიგებებს ამხანაგობის სახელით და ა.შ. თავმჯდომარის მიმართ კი, შესაძლო დანაშაულის ჩადენის ფაქტზე დაწყებულია გამოძიება.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 29 სექტემბრის გადაწყვეტილებით - ამხანაგობის წევრების: რ.ფ–ძის, შ.ა–ძის, გ.ბ–ძის, ზ.ქ–ის, ხ.ფ–ძის, ლ.მ–ძის (გვარის ცვლილებამდე გ–ი), თ. გ–ის, ტ.ე–ძის, დ.ე–ძის, ვ.კ–კის, ნ.ღ–ის, გ.ნ–ძის, გ.გ–ძის, მ.ბ–ის, ც.ე–ძის უფლებამონაცვლე ა.ე–ძის მიმართ თანხის დაკისრების თაობაზე სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, კერძოდ: რ.ფ–ძეს, ვ.კ–კს, ნ.ღ–ს, გ.ნ–ძეს, გ.გ–ძეს, მ.ბ–სა და ც.ე–ძის უფლებამონაცვლე ა.ე–ძეს დაეკისრათ 199 404 ლარის გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ; სარჩელი დანარჩენ მოპასუხეთა მიმართ არ დაკმაყოფილდა; მიუღებელი შემოსავლის - 42 550 ლარის მოპასუხეებისათვის დაკისრების თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა;

5. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით ორივე მხარემ გაასაჩივრა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 3 აგვისტოს განჩინებით - სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

7. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ პირველ რიგში სასამართლოს მხრიდან შესაფასებელი იყო, მოპასუხეთაგან ვინ წარმოადგენდა ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრს, რომელსაც ეკისრებოდა პასუხისმგებლობა ამხანაგობის ვალდებულებებისთვისთვის მესამე პირების წინაშე. თავად ამხანაგობის პასუხისმგებლობის საკითხი მოსარჩელესთან გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მხარეთა შორის სააპელაციო ინსტანციაში სადავო არ იყო.

8. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ კასატორები (ისევე, როგორც ნ.ღ–ი და გ.ნ–ძე), წარმოადგენდნენ ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრებს, რომლებმაც იკისრეს პასუხისმგებლობა ამხანაგობის ფინანსური ვალდებულებებისათვის და მათი მიზანი არა მხოლოდ შენატანის პროპორციული უძრავი ქონების მიღება, არამედ ამხანაგობის შემოსავლებში მონაწილეობა და მოგება-ზარალის განაწილებაც იყო. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტების მითითება, რომ კასატორები ამხანაგობის ისეთივე წევრები იყვნენ, როგორიც მოსარჩელე და მათ პასუხისმგებლობა არ უნდა დაჰკისრებოდათ. პალატის განმარტებით საქმეში წარმოდგენილი წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან და სხვა მტკიცებულებებიდან ცალსახად დგინდებოდა, რომ მოსარჩელე ამხანაგობას შეუერთდა როგორც ჩვეულებრივი წევრი, რომლის ერთადერთ მიზანს გადახდილი თანხის სანაცვლოდ უძრავი ქონების მიღება წარმოადგენდა. მოსარჩელეს მონაწილეობა არც ამხანაგობის კრებებში არ მიუღია, არც ამხანაგობის მიზნის მიღწევის პროცესში ყოფილა ჩართული და არც დამფუძნებელ წევრად ყოფილა მოხსენიებული სადმე. შესაბამისად, აპელანტების ზემოხსენებული განმარტებები უსაფუძვლობის გამო პალატამ არ გაიზიარა.

9. ნ.ღ–ისა და გ.ნ–ძის სააპელაციო საჩივართან მიმართებით, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ აპელანტები სადავოდ არ ხდიდნენ თავიანთ სტატუსს ამხანაგობაში, კერძოდ, საქმის მასალებით დასტურდებოდა 2006 წლის 13 ოქტომბრის სანოტარო აქტის საფუძველზე ნების გამოხატვა, ამხანაგობას შეერთებოდნენ დამფუძნებელი წევრების სტატუსით, რაც გულისხმობს შესაბამის უფლება-მოვალეობებს ამხანაგობის ეკონომიკური საქმიანობის მიმართ. მათი სააპელაციო პრეტენზია ემყარებოდა იმ გარემოებას, რომ მათ დატოვეს ამხანაგობა, რაც გამორიცხავდა პასუხისმგებლობას ამხანაგობის ვალდებულებებისთვის. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ აპელანტები ამხანაგობის წევრობიდან გავიდნენ 2012 წლის 22 ოქტომბრის კრების ოქმის საფუძველზე, რაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ - სსკ-ის) 938-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე დაყრდნობით გულისხმობს, რომ ისინი პასუხს აგებენ ხსენებულ თარიღამდე წარმოშობილ ვალდებულებებზე. დადგენილია, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელე ითხოვდა, მოპასუხეებს თანხა დაჰკისრებოდათ, ამხანაგობასთან გაფორმებულია 2011 წლის 20 ოქტომბერს, როდესაც ნ.ღ–ი და გ.ნ–ძე ჯერ კიდევ ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრები იყვნენ. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა ნ.ღ–ისა და გ.ნ–ძის მიმართ სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა.

10. მოსარჩელის სააპელაციო საჩივართან დაკავშირებით პალატის მითითებით, საქმეში წარმოდგენილი ამხანაგობის 2011 წლის 21 სექტემბრის კრების ოქმის თანახმად, დადგინდა, რომ ამხანაგობაში შენატანის შეუტანლობისა და ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო ზ.ქ–მა, გ.ბ–ძემ, თ. გ–მა, ლ. გ–მა (მაისურაძე) და ხ.ფ–ძემ უარი განაცხადეს მისაღებ უძრავ ქონებაზე და თანხმობა გამოთქვეს უძრავი ქონების ამხანაგობის საკუთრებაში გადასვლასთან დაკავშირებით. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ამხანაგობასა და მოსარჩელეს შორის ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა 2011 წლის 20 ოქტომბერს, შესაბამისად, ზემოხსენებული საერთო კრება გაიმართა ვალდებულების წარმოშობამდე ერთი თვით ადრე.

11. რაც შეეხება შ.ა–ძეს, პალატამ მიუთითა, რომ იგი ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრად არ ყოფილა მითითებული, მას არც შენატანი არ შეუტანია და არც ქონება არ მიუღია. საქმეში წარმოდგენილი 2012 წლის 18 ივლისის კრების ოქმით კი, დაკმაყოფილდა ამხანაგობის წევრობიდან მისი გასვლის თაობაზე განცხადება. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ ზემოხსენებული გარემოებები გამორიცხავდა შ.ა–ძის პასუხისმგებლობას ამხანაგობის თავმჯდომარისა და დამფუძნებელი წევრების მიერ აღებულ ვალდებულებაზე. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება დ.ე–ძესთან მიმართებითაც, კერძოდ, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა მისი მონაწილეობა ამხანაგობის ეკონომიკურ საქმიანობაში, ის არ ყოფილა ამხანაგობის დამფუძნებელი, ის იყო წევრი, რომლის მიზანი მხოლოდ საცხოვრებელი ბინის მიღება იყო შენატანის სანაცვლოდ. შესაბამისად, დ.ე–ძე წარმოადგენდა ამხანაგობის ე.წ. „ჩვეულებრივ“ წევრს, რომელსაც არ უკისრია პასუხისმგებლობა ამხანაგობის ფინანსურ ვალდებულებებზე.

12. რაც შეეხება მიუღებელი შემოსავლის სახით მოპასუხეთათვის 42 550 ლარის დაკისრების თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარს, პალატის მითითებით, მოსარჩელეს საქმეში წარმოდგენილი ჰქონდა მხოლოდ ექსპერტიზის დასკვნა, საიდანაც დგინდებოდა სადავო ფართის ქირავნობის ღირებულება, თუმცა მოსარჩელის მიზანი - გაექირავებინა სადავო ფართი არცერთი დოკუმენტიდან არ დასტურდებოდა. მოსარჩელეს საქმის განხილვის პროცესში არ წარუდგენია რაიმე წონადი არგუმენტი ან მტკიცებულება, რაც სასამართლოს დაარწმუნებდა, რომ მისი მიზანი საცხოვრებელი ფართის შეძენისას მისი გაქირავება და სარგებლის მიღება იყო. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა მიუღებელი შემოსავლის სახით 42 550 ლარის მოპასუხეებისთვის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში.

კასატორთა მოთხოვნა და საფუძვლები:

13. ზემოაღნიშნული განჩინება კასატორებმა საკასაციო წესით გაასაჩივრეს, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის უარყოფა მოითხოვეს.

14. კასატორთა მტკიცებით, არასწორია გასაჩივრებული განჩინების დასკვნა ამხანაგობის საქმიანობიდან გამომდინარე ვალდებულებებზე მათი პასუხისმგებელ პირებად მიჩნევის ჭრილში. ისინი რეალურად არ შეიძლება მიჩნეულ იქნენ ასეთი პასუხისმგებლობის მქონე პირებად, რაც თავად ამხანაგობის სადამფუძნებლო ხელშეკრულების კონკრეტული დათქმებიდან გამომდინარეობს. ამ დათქმების ნამდვილობა და კანონშესაბამისობა მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია. იგულისხმება ამხანაგობის სადამფუძნებლო ხელშეკრულების 6.1. პუნქტი, რომელიც გამორიცხავდა აპელანტების პასუხისმგებლობას. თავად ამ სახელშეკრულებო დათქმის არსი და მნიშვნელობა ცხადყოფს იმ გარემოებას, რომ ასეთი სტატუსის მქონე პირები (მობინადრეები) რეალურად არ განიხილებოდნენ ამხანაგობის წევრებად.

15. საგულისხმოა, რომ თავად მოსარჩელეც ისეთივე სტატუსის მქონე პირია, როგორც კასატორები, კერძოდ, გარკვეული ქონებრივი სიკეთის შეტანის სანაცვლოდ მას ფართი უნდა გადასცემოდა ისევე, როგორც კასატორებს. შესაბამისად, თუ მოსარჩელეს კასატორები ამხანაგობის წევრებად და ამ უკანასკნელის საქმიანობიდან გამომდინარე ვალდებულებებზე პასუხისმგებელ პირებად მიაჩნია, იგი თავადაც ამხანაგობის წევრად უნდა იქნეს მიჩნეული, რა შემთხვევაშიც სარჩელის ამ ფორმატში და მოპასუხე პირთა წრის შერჩევითი პირნციპით განსაზღვრის ფარგლებში განხილვა, როგორც მოცემულ საქმეზეა წარმოდგენილი, სამართლებრივად არასწორია. კასატორთა მიზანი მხოლოდ შენატანის პროპორციული ქონების მიღება იყო.

16. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ მოსარჩელისათვის გადასაცემი ფართი ამხანაგობის საკუთრება იყო, ხელშეკრულების ჯეროვანი ანალიზით ირკვევა, რომ რეალურად, მას თავმჯდომარის კუთვნილი წილი გადაეცა. ამასთან, მოსარჩელეს აღძრული აქვს სარჩელი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს წინააღმდეგ, რომლითაც სწორედ იმ ფართის რეგისტრაციას ხდის სადავოდ, რომელთა მიუღებლობის მოტივით წინამდებარე საქმეში ზიანის ანაზღაურებას ითხოვს. შესაბამისად, თუკი ადმინისტრაციული სარჩელი დაკმაყოფილდება, ეს გამოიწვევს მოსარჩელის ინტერესის ორმაგ დაკმაყოფილებას.

17. საგულისხმოა, იმავე ამხანაგობის მსგავს დავაზე სააპელაციო სასამართლომ მიღებული გადაწყვეტილებით დაადგინა, რომ კასატორები არ იყვნენ ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრები, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო სასამართლოს განჩინებით ძალაშია დატოვებული. გასაჩივრებულ განჩინებაში კი, იმავე საკითხზე არსებითად განსხვავებული მიდგომაა გამოხატული. შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკასაც ეწინააღმდეგება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

18. საკასაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ - სსსკ-ის) 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

19. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

20. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

21. სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორმა ვერ მიუთითა რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე დაადგინა მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები და იურიდიულად სწორად შეაფასა ისინი, შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ გამოტანილი სამართლებრივი დასკვნები მართებულია.

22. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

23. მოცემულ შემთხვევაში, ხელშეკრულებიდან გასვლისა და კასატორებისათვის, როგორც სოლიდარული მოვალეთათვის თანხის დაბრუნების თაობაზე მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძვლიანობა სსკ-ის 352-ე მუხლის პირველი ნაწილისა (თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე 405-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების არსებობისას უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე, მაშინ მიღებული შესრულება და სარგებელი მხარეებს უბრუნდებათ (ნატურით დაბრუნება)) და 937-ე მუხლის პირველი ნაწილის (ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად. ერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს.) შინაარსიდან გამომდინარეობს.

24. კასატორთა პრეტენზიის თანახმად, ისინი არ არიან ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრები, რის გამოც არც ამხანაგობის ვალდებულებებისათვის პასუხისმგებელი პირები არ არიან. მათი ინტერესი ასაშენებელ საცხოვრებელ კორპუსში ბინების მიღება იყო. ამასთან, იმ შემთხვევაში, თუკი კასატორები ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრებად მიიჩნევიან, მოსარჩელეც ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრად უნდა იქნეს მიჩნეული.

25. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი – კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). მოსარჩელის სტადიის შემდეგ, სასამართლომ უნდა შეამოწმოს მოპასუხის სტადია, რაც მოსაჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების პასუხად შესაგებელში შედავებული გარემოებების კვალიფიციურობაზეა დამოკიდებული (იხ. სუსგ №ას-1973-2018, 26.02.2021წ.; №ას-1192-2022, 20.04.2023წ.)

26. საკასაციო პალატა, პირველ რიგში, მიუთითებს, რომ სასარჩლო მოთხოვნის გამოსარიცხად კასატორთა შესაგებელში მითითებული გარემოებები არ ეფუძნებოდა საკასაციო საჩივარში მითთებულ მსგავს პრეტენზიებს, კერძოდ, პირველი კასატორი მიუთითებდა, რომ ის ეთანხმებოდა და იზიარებდა ყველა იმ დოკუმენტს და ფაქტობრივ გარემოებას, რაც დაკავშირებული იყო ამხანაგობასთან და რომელზედაც მისი ხელმოწერა იყო, რადგან ამხანაგობის ერთ-ერთი დამფუძნებელი წევრი იყო. იმ დოკუმენტებზე, სადაც მისი ხელმოწერა არ იყო და არ შედგენილა თუ გაცემულა მისი, როგორც ერთ-ერთი დამფუძნებლის თანხმობით, განმარტებას ვერ გააკეთებდა. პირველი კასატორი თავისი პასუხისმგებლობის გამოსარიცხად მიუთითებდა რომ მასსა და მოსარჩელეს შორის არანაირი შეთანხმება არ არსებობდა, მოსარჩელის წინაშე არანაირი ვალდებულება არ აუღია (იხ. ტ.I, გვ.92-100). იდენტური შინაარსისაა მესამე კასატორის შესაგებლი (იხ. ტ.I, გვ.204-212), ხოლო მეორე კასატორს შესაგებელი არ წარუდგენია.

27. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს სარჩელისაგან მოპასუხის თავდაცვის ისეთ ეფექტურ საშუალებას, როგორიც არის შესაგებელი. შესაგებელი, როგორც მოპასუხის საპროცესო თავდაცვის საშუალება, მნიშვნელოვანი ინსტიტუტია სამოქალაქო სამართალწარმოებაში. მასში ვლინდება წერილობითი შეჯიბრებითობის პრინციპი. იგი, ასევე, დისპოზიციურობის (სსსკ-ის მე-3 მუხლი) პრინციპის ერთგვარი გამოხატულებაა, რომელიც უზრუნველყოფს მხარეთა საპროცესო უფლებების ავტონომიურად განკარგვის შესაძლებლობას. საპროცესო ავტონომიის ფარგლებში მოპასუხის გადასაწყვეტია ცნობს თუ არა სარჩელს, დაასრულებს თუ არა საქმეს მორიგებით, ან რა სახის საპროცესო თავდაცვის საშუალებას გამოიყენებს, რაც გარკვეულწილად დავაში შესვლას და სარჩელში მითითებულ გარემოებებზე პასუხის გაცემას გულისხმობს. შესაბამისად, სარჩელის წარმატება იმაზე არის დამოკიდებული, რამდენად კვალიფიციურად დაიცავს თავს მოპასუხე სარჩელისაგან (იხ. სუსგ №ას-108-2021, 22.04.2021წ.; №ას-467-2020, 25.06.2021წ.).

28. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ პასუხში (შესაგებელში) სრულყოფილად და თანამიმდევრობით უნდა იყოს ასახული მოპასუხის მოსაზრებები სარჩელში მითითებულ თითოეულ ფაქტობრივ გარემოებასა და მტკიცებულებასთან დაკავშირებით. თუ მოპასუხე არ ეთანხმება სარჩელში მოყვანილ რომელიმე გარემოებას, იგი ვალდებულია, მიუთითოს ამის მიზეზი და დაასაბუთოს შესაბამისი არგუმენტაციით; წინააღმდეგ შემთხვევაში, მას ერთმევა უფლება, შეასრულოს ასეთი მოქმედება საქმის არსებითად განხილვის დროს (სსსკ-ის 201.4. მუხლი). საკასაციო სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილია მოპასუხის მიერ კონკრეტული (კვალიფიციური) შესაგებლის წარდგენის ვალდებულება, კერძოდ, სსსკ-ის 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, დგინდება, რომ მოპასუხე უნდა შეედავოს მოსარჩელის გამართულ, დასაბუთებულ მოთხოვნას, ანუ დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვან ფაქტობრივ გარემოებებს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები (და არა მისი სამართლებრივი შეხედულებები) დამტკიცებულად მიიჩნევა (იხ. სუსგ №ას-201-2019, 08.05.2019წ.; №ას-132-2019, 30.06.2021წ.).

29. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, რაკი კასატორები შესაგებლით ამხანაგობის წევრობის საკუთარ სტატუს არ შედავებიან, უფრო მეტიც, თავადვე მიუთითებენ, რომ ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრები იყვნენ, სააპელაციო საჩივარსა თუ საკასაციო საჩივრით აღნიშნულ გარემოებას ვეღარ შეედავებიან.

30. ასეც რომ არ იყოს, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას კასატორების დამფუძნებელ წევრებად მიჩნევის თაობაზე და მიუთითებს საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკაზე, რომლის მიხედვით, ამხანაგობაში უნდა გაიმიჯნონ ის წევრები, რომელთაც ამხანაგობა დააფუძნეს და ამხანაგობის ფინანსური ვალდებულებებისათვის პასუხისმგებლობა იკისრეს ისეთი წევრებისაგან, რომლებიც ამხანაგობაში მხოლოდ იმ მიზნით შევიდნენ, რომ ამხანაგობისაგან ბინა შეეძინათ ან ამხანაგობას მათთვის ბინა აეშენებინა. პალატის მოსაზრებით, ამხანაგობის მიზნის მიღწევაზე პასუხისმგებელი სუბიექტები არიან არა ამხანაგობის ის წევრები, რომელთა მიზანი მხოლოდ ბინის შეძენა იყო, არამედ ამხანაგობის ის წევრები, რომელთაც ამხანაგობის სახელით, ეკონომიკური საქმიანობის ვალდებულება იკისრეს (იხ. სუსგ №ას-374-351-2014 6.02.2015წ.; №ას-160-156-2016, 29.07.2016წ.; №ას-866-808-2017, 17.10.2017წ.). ერთობლივი საქმიანობის სამართლებრივი ბუნების შეფასებისას, საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა შემდეგი: ერთობლივი საქმიანობა, რომლის მიზანია მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის აშენება, შეიცავს ნარდობის ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელ ელემენტებს რომლის მიზანია კონკრეტული ნაკეთობის დამზადება. როგორც ნარდობის შემთხვევაში, იგი ორიენტირებულია კონკრეტული შედეგის მიღწევაზე. უფრო მეტიც, ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ერთ-ერთი წევრი შეიძლება, იყოს მენარდე, რომელიც თავისი საქმიანობით მონაწილეობს ერთობლივ საქმიანობაში, მაგრამ, როდესაც რამდენიმე პირი (ორი ან მეტი) თანხმდება ერთობლივი ძალებით, თუნდაც სახლის აშენებაზე ან სხვა ნაკეთობის დამზადებაზე, ერთმანეთს შორის და, ასევე, მესამე პირებთან ურთიერთობები მოითხოვს ნარდობის ხელშეკრულებისაგან განსხვავებულ მოწესრიგებას. ამ შემთხვევაში მნიშვნელობა ენიჭება მხარეთა შორის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ისეთ უფლება-ვალდებულებებს, რაც დამახასიათებელია კოლექტიური გაერთიანებისათვის კორპორაციული სტრუქტურის როგორც ორგანიზაციული, ასევე - ქონებრივი ელემენტებით. ხაზგასმით უნდა აღინიშნოს, რომ ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების თავისებურება ვლინდება იმით, რომ დასახული მიზნის მიღწევა შესაძლებელია მხოლოდ მონაწილე პირთა ერთობლივი საქმიანობით (იხ. სუსგ №ას-482-458-2013, 16.01.2014წ.).

31. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორები სხვა ამხანაგობის წევრებთან ერთად ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების ფარგლებში გაერთიანდნენ საერთო მიზნით - აეშენებინათ მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლი. საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულება სპეციფიკურია. სსკ-ის 930-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების თავისებურებას წარმოადგენს მხარეთა სურვილი, საკუთარი ქონების, გამოცდილებისა თუ პროფესიული უნარ-ჩვევების გაერთიანებით ერთობლივად იმოქმედონ გარკვეული მიზნების მისაღწევად. ამასთან, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების აუცილებელი წინაპირობაა, რომ ამხანაგობა ყალიბდება იურიდიული პირის შეუქმნელად. ნიშანდობლივია, რომ სამოქალაქო კოდექსი არ აკონკრეტებს ხელშეკრულების ამ ტიპისათვის განსაზღვრული მიზნის შინაარსს, ამდენად, გარიგების მხარეთა ინტერესს, შესაძლებელია, წარმოადგენდეს კანონმდებლობით დაშვებული ნებისმიერი მიზანი, მათ შორის, გარკვეული მოგების მიღების სურვილი. საერთო მიზნის არსებობა გარიგების მთავარ წინაპირობას წარმოადგენს, ამიტომ ამხანაგობის თითოეული წევრი მონაწილეობს, როგორც გარიგების დამოუკიდებელი მხარე (იხ. სუსგ №ას-866-808-2017, 17.10.2017წ.).

32. საქმეში არსებული ერთობლივი საქმიანობის შესახებ 2006 წლის 27 ივნისის ხელშეკრულების მიხედვით, ამხანაგობის დამფუძნებელთა მიზანია, წინამდებარე სადამფუძნებლო ხელშეკრულებით განსაზღვრულ წესითა და ვადებში ერთობლივად იმოქმედონ მრვალბინიანი საცხოვრებელი სახლის ასაშენებლად. ხელშეკრულების თანახმად, ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრებად მითითებული არიან პირველი კასატორი და ც.ე–ძე, რომელთა შენატანი ამხანაგობაში იყო მიწის ნაკვეთი, რომელზეც უნდა აშენებულიყო მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი. ამ შენატანის გარეშე ამხანაგობის მიზნის მიღწევა შეუძლებელი იქნებოდა, რადგან მიწის ნაკვეთის გარეშე, შეთანხმებულ მისამართზე საცხოვრებელ სახლს ამხანაგობა ვერ ააშენებდა. შესაბამისად, ეს შენატანი ამხანაგობაში გადამწყვეტი მნიშვნელობის იყო ამხანაგობის მიზნების მისაღწევად. მნიშვნელოვანია, რომ ხელშეკრულებისვე თანახმად, დადგინდა დამფუძნებელ წევრთა (კასატორთა) სოლიდარული პასუხისმგებლობა მესამე პირთა წინაშე ამხანაგობის საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალდებულებებისათვის. ამასთან, ამხანაგობის კრების ოქმებიდან დგინდება, რომ პირველი კასატორი მონაწილეობდა ამხანაგობის კრებებში, კერძოდ, 2011 წლის 21 სექტემბრისა და 2012 წლის 22 ოქტომბრის კრებებში გარდა მონაწილის სტატუსისა, წარმოადგენდა კრების მდივანსაც. ამდენად, პირველი კასატორი მონაწილეობას იღებდა ამხანაგობის საქმიანობაში, ამხანაგობასთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში, რაც, თავის მხრივ, გამორიცხავს მისი ამხანაგობის ჩვეულებრივ წევრად მიჩნევის შესაძლებლობას.

33. მეორე და მესამე კასატორიც სადამფუძნებლო დოკუმენტში ცვლილების თაობაზე 2006 წლის 13 ოქტომბრის სანოტარო აქტის თანახმად, ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრებად შევიდნენ. ორივე კასატორის შენატანი ამხანაგობაში, პირველი კასატორის მსგავსად, უძრავი ქონება იყო, რომელზეც შემდგომ მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი აშენდა. გარდა ამისა, საქმის მასალებით დგინდება, რომ მეორე და მესამე კასატორიც მონაწილეობას იღებდნენ ამხანაგობის საერთო კრებებში და, შესაბამისად, ამხანაგობასთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებების მიღებაში. აღსანიშნავია ისიც, რომ კასატორებმა შესაბამისი ქონებაც მიიღეს ამხანაგობის მიზნის განხორციელების შედეგად. ამდენად, ცალსახაა, რომ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეებმა სხვა დამფუძნებლებთან ერთად გადაწყვიტეს, მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლის ერთობლივად აშენება, რისთვისაც დააფუძნეს ამხანაგობა და შესაბამისი შესატანები შეიტანეს ამხანაგობაში (სსკ-ის 930-ე და 932-ე მუხლები). ამასთან, მართალია, მეორე და მესამე კასატორი ამხანაგობას დაფუძნებიდან რამდენიმე თვეში შეუერთდნენ, თუმცა ხელშეკრულების ტიპის განსაზღვრისათვის იმას კი არ აქვს მნიშვნელობა, ვინ იყო თავდაპირველი წევრი და ვინ გახდა შემდგომ, არამედ - ხელშეკრულების შინაარსსა და მხარეთა მიზანს. ამდენად, მეორე და მესამე კასატორი, როგორც ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრები, სოლიდარულად აგებენ პასუხს ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის.

34. დაუსაბუთებელია, კასატორთა პრეტენზია იმის შესახებ, რომ ისეთივე სამართლებრივი ურთიერთობა აქვთ ამხანაგობასთან, როგორიც მოსარჩელეს. მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი იყო, გადაცემული მატერიალური სიკეთის სანაცვლოდ, სამომავლოდ, აშენებულ საცხოვრებელ სახლში მიეღო ამ განჩინებაში მითითებული პარამეტრების ბინა და ავტოსადგომი (სსკ-ის 629-ე მუხლი). მოსარჩელე არ მოქმედებდა იმ განზრახვით, რომ ამხანაგობის სხვა წევრებთან ერთობლივად ემოქმედა საერთო სასარგებლო მიზნის მისაღწევად და სოლიდარული პასუხისმგებლობით ამხანაგობის წევრთა თანაზიარად. შესაბამისად, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელეს მხოლოდ უძრავ ქონებაზე საკუთრების შეძენის ინტერესი ამოძრავებდა, მას ამხანაგობის წევრის სტატუსის მოპოვების განზრახვის მქონე კონტრაჰენტთან ვერ გავაიგივებთ. პალატას მიაჩნია, რომ საქმეში არსებული მასალები არ იძლევა კასატორებსა და ამხანაგობას შორის არსებული ურთიერთობის ნარდობად კვალიფიკაციის საფუძველს.

35. კასატორთა პრეტენზიის თანახმად, მათი მოსარჩელის წინაშე პასუხისმგებლობას გამორიცხავდა ამხანაგობის სადამფუძნებლო ხელშეკრულების 6.1. პუნქტი, რომლის თანახმადაც „დამფუძნებლები სოლიდარულად აგებენ პასუხს ამხანაგობის საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალდებულებებისათვის მესამე პირების წინაშე, გარდა მობინადრეებისა”. კასატორთა მტკიცებით, ამ დათქმების ნამდვილობა და კანონშესაბამისობა მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია. საკასაციო პალატა, პირველ რიგში, მიუთითებს, რომ, თავად მოპასუხეებს (კასატორებს), ისევე როგორც მათ დამფუძნებელ წევრობაზე, სარჩელის უარყოფის არც ამ საფუძველზე არ მიუთითებიათ შესაგებელში. ამ გარემოებაზე, მათ მხოლოდ სააპელაციო საჩივარში პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილი შედეგის გათვალისწინებით მიუთითეს. შესაბამისად, ამ საფუძვლით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნა სააპელაციო და საკასაციო სასამართლოში პროცესუალურად გამოირიცხება (იხ. პუნქტი 26). ამასთან, საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს, რომ სსკ-ის 937.1 მუხლის მიხედვით, ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად. ერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს. ნორმა იმპერატიულია და საწინააღმდეგო შეთანხმება ბათილია, როგორც კანონსაწინააღმდეგო (მართლსაწინააღმდეგო) გარიგება (სსკ-ის 54-ე მუხლი). ამდენად, მიუხედავად დამფუძნებელ წევრთა ნაწილის მესამე პირთა წინაშე პასუხისმგებლობის შეთანხმებით გამორიცხვისა, ისინი ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად. საკასაციო პალატის განმარტებით, მესამე პირების, ანუ კრედიტორების წინაშე წარმოშობილ ვალდებულებებზე ამხანაგობის წევრები სოლიდარულად აგებენ პასუხს, ე.ი. მესამე პირები უფლებამოსილნი არიან მოთხოვნები წაუყენონ ამხანაგობის ყველა წევრს ერთად, ან რომელიმე მათგანს და მოითხოვონ ვალდებულების სრულად შესრულება. რაც შეეხება თავად ამხანაგობის მონაწილეთა შორის ურთიერთპასუხისმგებლობას, იგი შეიძლება წარმოშვას როგორც კრედიტორების მიმართ არსებულმა ვალდებულებებმა, ისე შიდასახელშეკრულებო ვალდებულებების შესრულების შედეგებმა. მონაწილეთა შორის ურთიერთპასუხისმგებლობა განისაზღვრება წილობრივი მონაწილეობით, ანუ მათი წილების შესაბამისად, ხოლო, თუ წილები არ არის განსაზღვრული - თანაბრად. ამდენად, ამხანაგობის წევრთა პასუხისმგებლობა მესამე პირების წინაშე სოლიდარულია, ხოლო ერთმანეთთან მიმართებაში - წილობრივი, ხოლო ასეთის არარსებობისას - თანაბარი (შდრ. სუსგ №ას-3-3-2017, 06.02.2017წ.).

36. განსახილველ დავაზე, როგორც ითქვა, მოსარჩელე ითხოვს გადაცემული თანხის უკან დაბრუნებას, რაც სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში ვალდებულების დარღვევისას, 352-405 მუხლების წინაპირობების არსებობისას ხორციელდება. სსკ-ის 352.1 მუხლი განსაზღვრავს ხელშეკრულებიდან გასვლის (ხელშეკრულებაზე უარის თქმის) სამართლებრივ შედეგს. იგი გამოიხატება მხარეებისათვის მიღებული შესრულებისა და სარგებლის დაბრუნებით. ამავე კოდექსის 405-ე მუხლი კი, ადგენს ხელშეკრულებიდან გასვლის წესსა და სავალდებულო წინაპირობებს, შესაბამისად, სსკ-ის 352-ე და 405-ე მუხლები მხოლოდ ერთობლივად გამოიყენება. განსახილველ შემთხვევაში, პალატა მიიჩნევს, რომ ამხანაგობისათვის გადაცემული თანხის დაბრუნების თაობაზე მოსარჩელის მოთხოვნა სსკ-ის 352.1 მუხლს ეფუძნება. ამ მოთხოვნის საფუძვლიანობის გასარკვევად უნდა შემოწმდეს, შესრულებულია თუ არა მითითებული ნორმის წინაპირობები, კერძოდ, არსებობს თუ არა ხელშეკრულებაზე უარის თქმის საფუძველი და ხომ არ იკვეთება ხელშეკრულებიდან გასვლის გამომრიცხველი გარემოებები. სსკ-ის 405-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველ წინადადების მიხედვით, თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხელშეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია, უარი თქვას ხელშეკრულებაზე ვალდებულების შესრულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ. მითითებული ნორმის შესაბამისად, ხელშეკრულებაზე უარი ამ ხელშეკრულების მონაწილე მხარის მიერ დასაშვებია იმ შემთხვევაში, როდესაც კონტრაჰენტი არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას და დამატებით განსაზღვრულ ვადაშიც არ ასრულებს მას. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით კი, არ არის აუცილებელი დამატებითი ვადის დაწესება ან გაფრთხილება, თუ აშკარაა, რომ მას არავითარი შედეგი არ ექნება. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო არაა, რომ ამხანაგობამ დაარღვია ორმხრივი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება, რის გამოც სსკ-ის 352-ე მუხლით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის ფარგლებში მან, როგორც რესტიტუციის მოვალემ, მოსარჩელეს უნდა დაუბრუნოს ამ უკანასკნელის მიერ გადახდილი თანხა (იხ. სუსგ №ას-667-634-2014. 16.10.2015წ.).

37. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად ძირითადად სწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რის შედეგადაც მიიღო კანონიერი და უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის შესაბამისი გადაწყვეტილება.

38. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

39. ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრების განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

40. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგ: Nას-866-808-2017, 17.10.2017წ; №ას-160-156-2016, 29.07.2016წ; Nას-667-634-2014, 16.10. 2015 წ.; N ას-374-351-2014, 6.02.2015წ; სუსგ №ას-482-458-2013, 16.01.2014წ.).

41. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

42. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, კასატორებს დაუბრუნდებათ 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ.გ–ძის, მ.ბ–ისა და ვ.კ–კის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. გ.გ–ძეს (პ/ნ .....), მ.ბ–სა (პ/ნ ........) და ვ.კ–კს (პ/ნ .......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ გ.გ–ძის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 6000 ლარის (საგადასახადო დავალება №0, გადახდის თარიღი 8.11.2022), 70% - 4200 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

ვლადიმერ კაკაბაძე