საქმე №ას-378-2023

2 ივნისი, 2023 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მირანდა ერემაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ვლადიმერ კაკაბაძე,

ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა- ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი - ა.ფ–ძე (მოსარჩელე, აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „ე.ჯ–ა“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 15 დეკემბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების სრულად გაუქმება

დავის საგანი – გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. შპს „ე.ჯ–ას“ (შემდეგში: მოპასუხე, დამსაქმებელი კომპანია) და ა.ფ–ძეს (შემდეგში: მოსარჩელე, დასაქმებული, აპელანტი ან კასატორი) შორის 2018 წლის 29 აგვისტოს გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მოსარჩელე დასაქმდა მომხმარებელთა მხარდაჭერის წარმომადგენლის პოზიციაზე განუსაზღვრელი ვადით. იგი იყო ცვლებში მომუშავე დასაქმებული, რომლის შრომის ანაზღაურება განსაზღვრული იყო საათობრივად, საათში 10 ლარის ოდენობით.

2. კომპანიის 07.10.2019 წ. №1775 ბრძანებით დასაქმებულს გამოეცხადა წერილობითი საყვედური სექტემბრის თვის განმავლობაში ჩადენილი დარღვევებისთვის, შრომითი ხელშეკრულების მე-6 მუხლის და თანამშრომლის სახელმძღვანელოს 3.3.2 და 3.3.3 მუხლების დარღვევის გამო. დარღვევა, მომხმარებელთა მხარდაჭერის გუნდის ხელმძღვანელის - მ.ჯ–ის განმარტებით, გამოიხატა 5-15 წუთიან დაგვიანებებში 6, 11, 13, 18, 26 სექტემბერს და 2 ოქტომბერს. დარღვევასთან დაკავშირებით ახსნა-განმარტება აქვს გაკეთებული ა.ფ–ძეს, რომელმაც დაგვიანებით გამოცხადება დაადასტურა ორ შემთხვევაში და დამატებით მიუთითა, რომ იგი ცდილობდა ხოლმე აენაზღაურებინა დაგვიანებული დრო იმავე ცვლაში, მოგვიანებით. აღნიშნული ბრძანება დასაქმებულს არ გაუსაჩივრებია.

3. კომპანიის 01.06.2020 წ. №WR-010620-2 ბრძანებით მოსარჩელეს გამოეცხადა წერილობითი საყვედური 2020 წლის 14 მაისს ჩადენილი დარღვევისთვის, შრომითი ხელშეკრულების მე-6 მუხლის და თანამშრომლის სახელმძღვანელოს 3.3.2 და 3.3.3 მუხლების დარღვევის გამო. მომხმარებელთა მხარდაჭერის გუნდის ხელმძღვანელის - თ.ს–ას განმარტებით, დარღვევა გამოიხატა იმაში, რომ დასაქმებულმა არ გაუზიარა ძალზედ მნიშვნელოვანი ინფორმაცია კაზინოს ტექნიკურ საკონტაქტო პირებს საქმეში SD-9.... დარღვევასთან დაკავშირებით გაკეთებულ ახსნა-განმარტებაში ხსენებული ფაქტი დაადასტურა მოსარჩელემ და მიუთითა, რომ შემთხვევით გამორჩა ტექნიკური ჯგუფების დამატება. აღნიშნული ბრძანება მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია.

4. კომპანიის 17.06.2020 წ. №WR-170620-1 ბრძანებით მოსარჩელეს გამოეცხადა წერილობითი საყვედური 2020 წლის 29 მაისს ჩადენილი დარღვევისთვის, შრომითი ხელშეკრულების მე-6 მუხლისა და თანამშრომლის სახელმძღვანელოს 3.3.2, 3.3.3 და 8.1.6 მუხლების დარღვევის გამო. დარღვევა, მომხმარებელთა მხარდაჭერის გუნდის ხელმძღვანელის - თ.ს–ას განმარტებით, გამოიხატა იმაში, რომ მოსარჩელის მიერ ლაივ ჩათის საშუალებით მომხმარებლისთვის გაწეული მომსახურება არ შეესაბამებოდა კომპანიის სტანდარტებს, იყო უხეში და იჩენდა სარკასტულ დამოკიდებულებას მოთამაშის მიმართ, მოთამაშის მოთხოვნა დარჩა ყურადღების მიღმა და არ გაეცა სათანადო პასუხი. შედეგად, მომხმარებელმა „დაარეპორტა“ მის მიერ გაწეული მომსახურება. დარღვევასთან დაკავშირებით გაკეთებულ ახსნა-განმარტებაში ხსენებული ფაქტი დაადასტურა მოსარჩელემ და მიუთითა, რომ გამორჩა მომხმარებლის მოთხოვნა და რომ ადგილი ჰქონდა შეუსაბამო პასუხის გაცემას. თუმცა დამატებით მიუთითა, რომ ჩეთებში იყო დატვირთული დღე და საკმარისი ყურადღება ამ მიზეზით ვერ გამოიჩინა. აღნიშნული ბრძანება მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია.

5. კომპანიის 27.07.2020 წ. №WR-270720-1 ბრძანებით მოსარჩელეს გამოეცხადა წერილობითი საყვედური 2020 წლის 19 ივლისს ჩადენილი დარღვევისთვის, კერძოდ, სამსახურის არასაპატიო გაცდენისთვის, შრომითი ხელშეკრულების 5.1.d და 9.5 მუხლების და თანამშრომლის სახელმძღვანელოს 8.1.1 და 5.10 მუხლების დარღვევის გამო. დარღვევა, მომხმარებელთა მხარდაჭერის გუნდის ხელმძღვანელის - მ.ჯ–ის განმარტებით, გამოიხატა იმაში, რომ 19.07.2020 წელს მოსარჩელე დილის ცვლაში უნდა გამოცხადებულიყო და მიუხედავად იმისა, რომ 08:00 საათზე კოლეგებს აცნობა ონლაინ რეჟიმში ყოფნა, არანაირი აქტივობა მისი მხრიდან არ დაფიქსირებულა 12:39:44 საათამდე. ახსნა-განმარტებაში მოსარჩელემ აღნიშნული ქმედება ჯანმრთელობის მდგომარეობით ახსნა და განმარტა, რომ სამსახურში გამოცხადდა დილის 08:00 საათზე, თუმცა ვინაიდან სუსტად იყო, წავიდა. აღნიშნული ბრძანება დასაქმებულს არ გაუსაჩივრებია.

6. კომპანიის 30.07.2020წ. №WR-300720-1 ბრძანებით დასაქმებულს გამოეცხადა წერილობითი საყვედური 2020 წლის 24 ივლისს სამუშაო შესრულების დროს ვალდებულებების არასათანადოდ შესრულებისთვის, შრომითი ხელშეკრულების 5.1.d მუხლის და თანამშრომლის სახელმძღვანელოს 3.5.2 მუხლის დარღვევის გამო. დარღვევა, მომხმარებელთა მხარდაჭერის გუნდის ხელმძღვანელის - ს.ზ–ის განმარტებით, გამოიხატა იმაში, რომ დასაქმებული 24 ივლისს, თავისი ცვლის დროს, გარკვეული პერიოდი არ იყო აქტიური. აღნიშნულზე დასაქმებულმა მიუთითა, რომ ვერ იხსენებს ფაქტს და როგორც წესი არ აცდენს ჩეთებს, თუმცა, რომც ჰქონოდა ქმედებას ადგილი, არ ყოფილა წინასწარ განზრახული მისი მხრიდან. აღნიშნული ბრძანება ადრესატს ეცნობა ელექტრონული ფოსტის მეშვეობით. ადრესატი დაეთანხმა როგორც დარღვევის ფაქტის არსებობას, ისე მისგან გამომდინარე სამართლებრივ შედეგებს. დამსაქმებლის აღნიშნული გადაწყვეტილება დასაქმებულს არც მოგვიანებით გაუხდია სადავოდ, კანონით დადგენილი წესით.

7. კომპანიის 2020 წლის 4 აგვისტოს ბრძანებით მოსარჩელესთან შეწყდა 2018 წლის 29 აგვისტოს გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულება, საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე. ბრძანებაში შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის მიზეზად მითითბულია ბოლო 1 წლის განმავლობაში დასაქმებულის მიერ მიღებული ხუთი წერილობითი საყვედური.

8. სარჩელის მოთხოვნა

8.1. დასაქმებულმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს, კომპანიის 2020 წლის 4 აგვისტოს ბრძანების ბათილად ცნობა, კომპანიისთვის მოსარჩელის იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, ყოველი მოცდენილი თვისთვის ხელზე მისაღები 1 497.36 ლარის, გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, მოითხოვა.

9. მოპასუხის შესაგებელი

9.1. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

10. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

10.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 28 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

11. დასაქმებულის სააპელაციო საჩივარი

11.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

12.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 15 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

12.2. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებები (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში: სსსკ, 390.3-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი) და მიუთითა მათზე.

12.3. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელე პერიოდულად არღვევდა შრომის დისციპლინის წესებს, რაც გამოიხატებოდა სამსახურში დაგვიანებაში, მომხმარებელთან არაეთიკურ კომუნიკაციაში, სამსახურში გამოუცხადებლობასა და სხვა ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობაში. რაც შეეხება უშუალოდ იმ გადაცდომას, რომელიც საფუძვლად დაედო პირის სამსახურიდან გათავისუფლებას, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებიდან ირკვევა, რომ დასაქმებული 24 ივლისს, თავისი ცვლის დროს, გარკვეული პერიოდი არ იყო აქტიური, რაც სამსახურის სპეციფიკიდან გამომდინარე უთანაბრდებოდა ვალდებულების შეუსრულებლობას/სამსახურში გამოუცხადებლობას. ამასთან, აღნიშნული შემთხვევის გასამართლებლად დასაქმებულმა არათუ წარადგინა რაიმე მტკიცებულება, რომელიც მის გამოუცხადებლობას დაადასტურებდა, პირიქით განმარტა, რომ საერთოდ ვერ იხსენებს კონკრეტულ ფაქტს, თუმცა, რომც ჰქონოდა ქმედებას ადგილი, არ ყოფილა წინასწარ განზრახული მისი მხრიდან. მოცემულ შემთხვევაში ასევე დადგენილია, რომ დასაქმებულის მიმართ 1 წლის განმავლობაში უკვე გამოყენებული იყო დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომები, კერძოდ, სამსახურიდან გათავისუფლების გადაწყვეტილების მიღებამდე მას არაერთხელ გამოეცხადა წერილობითი საყვედური, თუმცა უშედეგოდ. სწორედ აღნიშნულმა განაპირობა დამსაქმებლის გადაწყვეტილება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტასთან დაკავშირებით, რამეთუ სააპელაციო პალატის შეფასებით მოქმედი დისციპლინური სახდელის პირობებში, იმავე დარღვევების განმეორებითობა, ვალდებულების დარღვევის სიმძიმისა და შედეგობრივი თვალსაზრისით წარმოშობდა დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლებისათვის საკმარის საფუძველს. ამავდროულად, დასაქმებულის სახელმძღვანელოს 8.1.1 პუნქტების შესაბამისად, სამუშაოს არაგამამართლებელი გაცდენა ცალკეც განიხილებოდა მნიშვნელოვან დარღვევად. ამდენად, ვინაიდან სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების გამოცემას წინ უსწრებდა დასაქმებულის მიმართ უკვე გამოყენებული არაერთი დისციპლინური სახდელი, რამაც დასაქმებულის ქცევის კორექცია ვერ შეძლო, კომპანიის გადაწყვეტილება მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლებასთან დაკავშირებით სრულ შესაბამისობაში მოდიოდა ყველა კრიტერიუმთან - დარღვევის სიხშირის, სიმძიმისა და შედეგობრიობის გათვალისწინებით. შესაბამისად, პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლება იყო დარღვევის ადეკვატური, თანაზომიერი და პროპორციული ღონისძიება.

13. დასაქმებულის საკასაციო საჩივარი

13.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 15 დეკემბრის განჩინება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

13.2. კასატორის განმარტებით, მოსარჩელეს არსებითი და სერიოზული დარღვევები არ ჰქონდა. ამასთან, გასათვალისწინებელია, რომ ბოლო დარღვევის შემდეგ დამსაქმებელ კომპანიაში ჩვეულებრივ გააგრძელა მუშაობა, თუმცა 2020 წლის 4 აგვისტოს უკვე უსაფუძვლოდ გაათავისუფლეს დაკავებული თანამდებობიდან.

14. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

14.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 21 აპრილის განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი წარმოებაშია მიღებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზებისა და საკასაციო საჩივრის სამართლებრივი დასაბუთებულობის არსებითად განხილვის გზით შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

15. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებსა და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

16. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე (საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა), საკასაციო პალატის შეფასების საგანია კასატორის პრეტენზიების ფარგლებში იმ გარემოების შეფასება, რამდენად მართლზომიერია მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ ბრძანება, როდესაც მის მიერ ჩადენილი დისციპლინური გადაცდომის შემდეგ კვლავ აგრძელებდა მუშაობს დამსაქმებელ კომპანიაში, ხოლო, საბოლოოდ კონკრეტული დარღვევის გარეშე გამოიცა ბრძანება შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ.

17. საკასაციო პალატა თავდაპირველად შეამოწმებს დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კანონიერებას. აღნიშნული შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (სუსგ №ას-151-147-2016, 19.04.2016წ; №ას-861-861-2018, 25.09.2018წ; სუსგ №ას-416-399-2016, 29.06.2016წ.). სასამართლო ზედამხედველობის ფარგლებში ყოველთვის უნდა შეფასდეს ის სუბიექტური და ობიექტური ფაქტორები, რომლებზე დაყრდნობითაც განისაზღვრება დამსაქმებლის მიერ ხელშეკრულების მოშლის შესახებ გამოვლენილი ცალმხრივი ნების კანონიერების, თანაზომიერების საკითხი (სუსგ №ას-887-854-2016, 08.02.2019წ.).

18. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მხარეთა შორის შრომითსამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველია სშკ-ის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ პუნქტი, რომლის მიხედვითაც „დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების დარღვევა, თუ მის მიმართ ბოლო 1 წლის განმავლობაში უკვე გამოყენებული იყო ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით გათვალისწინებული დისციპლინური პასუხისმგებლობის რომელიმე ზომა“.

19. სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა, სამოქალაქო ბრუნვისათვის დამახასიათებელი კეთილსინდისიერების პრინციპისა და უფლების ბოროტად გამოყენების აკრძალვის გათვალისწინებით, მხოლოდ იმ შემთხვევაში უნდა იქნეს გამოყენებული, თუ დარღვევას აქვს არსებითი ხასიათი. დაუშვებელია ერთი და იმავე არაარსებითი დარღვევისას შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა. გარდა ამისა, გათავისუფლების მიზნებისათვის საჭიროა დარღვევის ხასიათისა და ბუნების შემოწმება (მაგ. სიმძიმე, მნიშვნელობა), დარღვევის ხარისხის დადგენა, ბრალეულობა. უნდა შეფასდეს, რამდენად გონივრული, აუცილებელი, პროპორციული და თანაზომიერია აღნიშნულ დარღვევებთან მიმართებით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა, ხომ არ არის შესაძლებელი უფრო მსუბუქი დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენება.

20. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ შრომით სამართლებრივი ურთიერთობის შენარჩუნებას აქვს პრიორიტეტი მის რღვევასთან შედარებით. შესაბამისად, დასაქმებულის ჩადენილი ყოველი დარღვევა უნდა შეფასდეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და, რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით. შრომის სამართალში პრინციპი - „Ultima Ratio“, ითხოვს დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნამდე მისი ქმედების შეფასებას მიზეზშედეგობრივი თვალსაზრისით, დარღვევასა (გადაცდომას) და გათავისუფლებას შორის ზომიერი ბალანსის დაცულობას. ნიშანდობლივია, რომ ამავე პრინციპის შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ დარღვევის (გადაცდომის) ჩადენისას გამოსაყენებელია ისეთი ზომები, რომელიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. შესაბამისად, მიზანშეწონილობის კუთხით, გადაცდომის დროს უნდა აირჩეს პასუხისმგებლობის ზომის პროპორციული მექანიზმი, რაც, შედეგობრივად, გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, მას და სხვა დასაქმებულებს უფრო ეფექტური შრომის მოტივაციას შეუქმნის (სუსგ №ას-1350-2019, 27.11.2019წ; №ას-368-2019, 31.07.2019წ., პ.23; №ას-416-399-2016, 29.06.2016წ.).

21. საპროცესო სამართალწარმოებაში მოქმედი მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი წესის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს (სსსკ-ის 102-ე მუხლი). საკასაციო პალატამ არაერთხელ აღნიშნა და ამ შემთხვევაშიც ამახვილებს ყურადღებას, რომ შრომითსამართლებრივი დავები მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც, მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. მოსარჩელე, რომელიც სამსახურიდან უკანონოდ დათხოვნის თაობაზე აპელირებს, ვერ დაადასტურებს სამსახურიდან დათხოვნის უკანონობას. მოსარჩელის მითითება მასზე, რომ იგი უკანონოდ გაათავისუფლეს, მტკიცების ტვირთს აბრუნებს დამსაქმებლის მხარეს, რომელსაც აკისრებს დასაქმებულის სამსახურიდან მართლზომიერად გათავისუფლების მტკიცების ვალდებულებას. შესაბამისად, ამ შემთხვევაში, მოპასუხეა ვალდებული, სათანადო მტკიცებულებებით დაადასტუროს მოსარჩელის მიერ მასზე ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ანდა შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების დარღვევის ფაქტები, რაც მითითებული სამართლებრივი საფუძვლით მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერ წინაპირობად იქნება მიჩნეული (სუსგ №ას-1483-2019, 19.12.2019წ.).

22. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოცემულ შემთხვევაში დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლება დამსაქმებლის მხრიდან გონივრულ და პროპორციულ ღონისძიებას წარმოადგენდა. მართალია, დასაქმებულის მიმართ გათავისუფლებამდე არაერთხელ გამოიყენეს დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა, თუმცა, გათავისუფლებამდე რამდენიმე დღით ადრე ჩადენილი დისციპლინური გადაცდომის შემდეგ, რომელზეც შესაბამისი რეაგირება ჰქონდა დამსაქმებელ კომპანიას, მოსარჩელე ჩვეულ რეჟიმში აგრძელებდა სამსახურებრივ მოვალეობებს, ხოლო მისი გათავისუფლების ფაქტობრივსამართლებრივი საფუძველი კონკრეტული დარღვევა არ გამხდარა, რის გამოც შრომითსამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანება ერთგვარად ორმაგი პასუხისმგებლობის დაკისრების გამოვლინებაა, რაც დაუშვებელია.

23. საკასაციო სასამართლო საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ სამართლებრივ გარემოებებზე გაამახვილებს ყურადღებას და განმარტავს, რომ საქმის მასალებით დასტურდება, დასაქმებულის მიერ ხელშეკრულების რამდენჯერმე დარღვევის ფაქტი, კერძოდ, კომპანიის 07.10.2019 წ. №1775 ბრძანებით დასაქმებულს გამოეცხადა წერილობითი საყვედური სექტემბრის თვის განმავლობაში ჩადენილი დარღვევებისთვის, შრომითი ხელშეკრულების მე-6 მუხლის და თანამშრომლის სახელმძღვანელოს 3.3.2 და 3.3.3 მუხლების დარღვევის გამო. დარღვევა, მომხმარებელთა მხარდაჭერის გუნდის ხელმძღვანელის - მ.ჯ–ის განმარტებით, გამოიხატა 5-15 წუთიან დაგვიანებებში 6, 11, 13, 18, 26 სექტემბერს და 2 ოქტომბერს. ასევე კომპანიის 01.06.2020 წ. №WR-010620-2 ბრძანებით მოსარჩელეს გამოეცხადა წერილობითი საყვედური 2020 წლის 14 მაისს ჩადენილი დარღვევისთვის, შრომითი ხელშეკრულების მე-6 მუხლის და თანამშრომლის სახელმძღვანელოს 3.3.2 და 3.3.3 მუხლების დარღვევის გამო. მომხმარებელთა მხარდაჭერის გუნდის ხელმძღვანელის - თ.ს–ას განმარტებით, დარღვევა გამოიხატა იმაში, რომ დასაქმებულმა არ გაუზიარა ძალზედ მნიშვნელოვანი ინფორმაცია კაზინოს ტექნიკურ საკონტაქტო პირებს საქმეში SD-946997. დარღვევასთან დაკავშირებით გაკეთებულ ახსნა-განმარტებაში ხსენებული ფაქტი დაადასტურა მოსარჩელემ და მიუთითა, რომ შემთხვევით გამორჩა ტექნიკური ჯგუფების დამატება.

24. კომპანიის 17.06.2020 წ. №WR-170620-1 ბრძანებით მოსარჩელეს გამოეცხადა წერილობითი საყვედური 2020 წლის 29 მაისს ჩადენილი დარღვევისთვის, შრომითი ხელშეკრულების მე-6 მუხლისა და თანამშრომლის სახელმძღვანელოს 3.3.2, 3.3.3 და 8.1.6 მუხლების დარღვევის გამო. დარღვევა, მომხმარებელთა მხარდაჭერის გუნდის ხელმძღვანელის - თ.ს–ას განმარტებით, გამოიხატა იმაში, რომ მოსარჩელის მიერ ლაივ ჩათის საშუალებით მომხმარებლისთვის გაწეული მომსახურება არ შეესაბამებოდა კომპანიის სტანდარტებს, იყო უხეში და იჩენდა სარკასტულ დამოკიდებულებას მოთამაშის მიმართ, მოთამაშის მოთხოვნა დარჩა ყურადღების მიღმა და არ გაეცა სათანადო პასუხი. შედეგად, მომხმარებელმა „დაარეპორტა“ მის მიერ გაწეული მომსახურება. დარღვევასთან დაკავშირებით გაკეთებულ ახსნა-განმარტებაში ხსენებული ფაქტი დაადასტურა მოსარჩელემ და მიუთითა, რომ გამორჩა მომხმარებლის მოთხოვნა და რომ ადგილი ჰქონდა შეუსაბამო პასუხის გაცემას. თუმცა დამატებით მიუთითა, რომ ჩეთებში იყო დატვირთული დღე და საკმარისი ყურადღება ამ მიზეზით ვერ გამოიჩინა. აღნიშნული ბრძანება მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია.

25. კომპანიის 27.07.2020 წ. №WR-270720-1 ბრძანებით მოსარჩელეს გამოეცხადა წერილობითი საყვედური 2020 წლის 19 ივლისს ჩადენილი დარღვევისთვის, კერძოდ, სამსახურის არასაპატიო გაცდენისთვის, შრომითი ხელშეკრულების 5.1.d და 9.5 მუხლების და თანამშრომლის სახელმძღვანელოს 8.1.1 და 5.10 მუხლების დარღვევის გამო. დარღვევა, მომხმარებელთა მხარდაჭერის გუნდის ხელმძღვანელის - მ.ჯ–ის განმარტებით, გამოიხატა იმაში, რომ 19.07.2020 წელს მოსარჩელე დილის ცვლაში უნდა გამოცხადებულიყო და მიუხედავად იმისა, რომ 08:00 საათზე კოლეგებს აცნობა ონლაინ რეჟიმში ყოფნა, არანაირი აქტივობა მისი მხრიდან არ დაფიქსირებულა 12:39:44 საათამდე. ახსნა-განმარტებაში მოსარჩელემ აღნიშნული ქმედება ჯანმრთელობის მდგომარეობით ახსნა და განმარტა, რომ სამსახურში გამოცხადდა დილის 08:00 საათზე, თუმცა ვინაიდან სუსტად იყო, წავიდა. აღნიშნული ბრძანება დასაქმებულს არ გაუსაჩივრებია.

26. კომპანიის 30.07.2020წ. №WR-300720-1 ბრძანებით დასაქმებულს გამოეცხადა წერილობითი საყვედური 2020 წლის 24 ივლისს სამუშაო შესრულების დროს ვალდებულებების არასათანადოდ შესრულებისთვის, შრომითი ხელშეკრულების 5.1.d მუხლის და თანამშრომლის სახელმძღვანელოს 3.5.2 მუხლის დარღვევის გამო. დარღვევა, მომხმარებელთა მხარდაჭერის გუნდის ხელმძღვანელის - ს.ზ–ის განმარტებით, გამოიხატა იმაში, რომ დასაქმებული 24 ივლისს, თავისი ცვლის დროს, გარკვეული პერიოდი არ იყო აქტიური. აღნიშნულზე დასაქმებულმა მიუთითა, რომ ვერ იხსენებს ფაქტს და როგორც წესი არ აცდენს ჩეთებს, თუმცა, რომც ჰქონოდა ქმედებას ადგილი, არ ყოფილა წინასწარ განზრახული მისი მხრიდან. აღნიშნული ბრძანება ადრესატს ეცნობა ელექტრონული ფოსტის მეშვეობით. ადრესატი დაეთანხმა როგორც დარღვევის ფაქტის არსებობას, ისე მისგან გამომდინარე სამართლებრივ შედეგებს. დამსაქმებლის აღნიშნული გადაწყვეტილება დასაქმებულს არც მოგვიანებით გაუხდია სადავოდ, კანონით დადგენილი წესით.

27. ამდენად, ზემოაღნიშნული ფაქტების გათვალისწინებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დამსაქმებელს მიუხედავად არსებული დარღვევებისა, კონკრეტული დარღვევის დროს არ გაუთავისუფლებია დასაქმებული დაკავებული თანამდებობიდან, ამასთან ჩამოთვლილი დარღვევები იქნებოდა თუ არა საკმარისი იმისთვის, რომ შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა შეწყვეტილიყო მხარეთა შორის განსახილველი დავის საგანი არ არის, ხოლო, ის ფაქტი, რომ კონკრეტული დარღვევის გარეშე შეწყდა შრომითი ურთიერთობა მხარეთა შორის გამორიცხავს შრომითსამართლებრივი შეწყვეტის შესახებ ბრძანების მართლზომიერებას.

28. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა არის უკიდურესი ღონისძიება, რომელიც გამოყენებული უნდა იქნეს გამონაკლის და მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევაში, მყარი საფუძვლის არსებობის პირობებში. საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. „favor prestatoris“ პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტით (შდრ. სუსგ №ას-941-891-2015, 29.01.2016წ.).

29. ყოველივე ზემოაღნიშნულზე დაყრდნობით საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, დამსაქმებელმა დამაჯერებლად ვერ დაასაბუთა დასაქმებულის განთავისუფლების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილების მიზანშეწონილობა, დასაქმებულის მიერ ჩადენილ დარღვევებთან მიმართებით მისი აუცილებლობა და პროპორციულობა, ანუ ვერ დაადასტურა იმ კონკრეტული სამართლებრივი საფუძვლის კანონიერება და კონკრეტული დარღვევის არსებობა განთავისუფლებამდე, რომელიც დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველი გახდებოდა.

30. სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილით, სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. ზემოაღნიშნულ ნორმაში მითითებულია დამსაქმებლის ვალდებულება, რომელიც რამდენიმე შესაძლებლობას მოიცავს, კერძოდ, სშკ დამსაქმებელს ავალდებულებს, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. მითითებული რეგულაციით დამსაქმებლისათვის დადგენილია უკანონოდ გათავისუფლებული დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენა, ხოლო, თუკი შეუძლებელია, მაშინ მომდევნო რიგითობით დადგენილი ვალდებულებების შესრულება (სუსგ №ას-1135-2018, 31.05.2019წ; სუსგ №ას-951-901-2015, 29.01.2016წ.).

31. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ დაზუსტებული სარჩელით მოსარჩელე სადავო ბრძანების ბათილად ცნობასა და იძულებითი განაცდურის დაკისრებას ითხოვდა მოპასუხე კომპანიისთვის, თუმცა, სასამართლო სადავო ბრძანების ბათილად ცნობის პირობებში, მხოლოდ კომპენსაციის დაკისრების შესახებ მსჯელობით შემოიფარგლება და განმარტავს, რომ სადავო ურთიერთობის გათვალისწინებით მოპასუხე კომპანიას 17 968,32 ლარის გადახდა უნდა დაეკისროს მოსარჩელისათვის.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8 მუხლით, 53-ე, 408-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. ა.ფ–ძის საკასაციო საჩივარი, დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 15 დეკემბრის განჩინება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ:

2.1. შპს „ე.ჯ–ას“ ა.ფ–ძის სასარგებლოდ დაეკისროს კომპენსაციის 17968,32 ლარის გადახდა;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: მ. ერემაძე

მოსამართლეები: ვ. კაკაბაძე

ლ. მიქაბერიძე