საქმე №ას-944-2019 15 მარტი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ შ.კ–ნი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ე.ს–ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 13 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 13 მარტის განჩინებით შ.კ–ნის (შემდგომში - „მოსარჩელე“ ან „კასატორი“) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნები მოპასუხის მიმართ 12797 ლარის დაკისრების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე 7500 ლარის გადახდის სანაცვლოდ ცნობილ იქნა თბილისში, ..... მდებარე ე.ს–ის (შემდგომში - „მოპასუხე“) საკუთრებაში არსებული 39,08 კვ.მ. მესაკუთრედ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 11 ივნისის განჩინებით თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილება უცვლელად იქნა დატოვებული და 7500 ლარის გადახდის შემდეგ მოსარჩელე აღირიცხა ნივთის მესაკუთრედ;

2.2. მოსარჩელე მხარის მიერ წარმოდგენილია თანხის გადახდის შვიდი ქვითარი, რომლის შესაბამისად გადახდილია 877 ლარი. ამავე ქვითრების შესაბამისად უცნობია თანხის გადამხდელის ვინაობა და შეძენილი პროდუქციის ხასიათი. შესაბამისად, არ არის დადასტურებული, რომ ზემოაღნიშნული ქვითრების საფუძველზე მოსარჩელის მიერ შეძენილი იქნა თბილისში, ..... მდებარე 39,08 კვ.მ. საცხოვრებელი ბინის სარემონტო მასალები;

2.3. 2011 წლის 30 ნოემბრიდან 2015 წლის 11 ივნისამდე პერიოდში მოპასუხე დაუფლებული იყო და სარგებლობდა საკუთარ სახელზე რიცხული უძრავი ქონებით. ეს გარემოება დგინდება თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილებით, რომლის თანახმად, დადასტურებულია, რომ თბილისში, ......... მდებარე 39,08 კვ.მ. გადაწყვეტილების მიღების მომენტისთვის აღრიცხულია მოპასუხის სახელზე. შესაბამისად, სასამართლომ არ მიიჩნია დადასტურებულად სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნული გარემოება, რომ მოპასუხე 42 თვის განმავლობაში განკარგავდა მოსარჩელის უძრავ ქონებას;

2.4. საქმის მასალებით მოპასუხის მიერ მოსარჩელისთვის თბილისში, ....... მდებარე 39,08 კვ.მ. ბინის საცხოვრებლად გამოუსადეგარ მდგომარეობაში გადაცემა ან დაზიანება არ დასტურდება. მოსარჩელის საკუთრებაში გადაცემული საცხოვრებელი სახლისთვის სარემონტო სამუშაოების ჩატარება და მისი განახლება გამოწვეულია საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესების მოტივით და მხოლოდ ამ გარემოებით მოსარჩელისთვის გადაცემული ნივთის მოპასუხის მხრიდან განზრახ დაზიანება ვერ იქნება დადგენილი;

2.5. სასარჩელო განცხადების მიხედვით, მოპასუხე 2015 წლის 11 ივნისამდე სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობდა სადავო ქონებას და იყენებდა მას გაქირავების მიზნით. ეს გარემოება თავისთავად მეტყველებს, რომ თბილისში, .... მდებარე ქონება აკმაყოფილებდა საცხოვრებელი ბინისთვის სამოქალაქო ბრუნვაში გათვალისწინებულ მინიმალურ სტანდარტებს.

3. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 982-ე მუხლით და აღნიშნა, რომ არ დგინდება მოპასუხის მიერ მოსარჩელის კუთვნილი სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფის ფაქტი, რაც ზიანის დაკისრებისათვის ერთ-ერთ აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს. პალატამ განმარტა, რომ ზიანის, მათ შორის, სსკ-ის 982-ე მუხლის საფუძველზე მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურებისათვის უნდა არსებობდეს ზიანი, მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული ქმედება და მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის. სასამართლოს მითითებით, იმისათვის, რომ მოპასუხეს დაეკისროს ქონებრივი პასუხისმგებლობა, უპირველეს ყოვლისა, ადგილი უნდა ჰქონდეს მართლსაწინააღმდეგო ქმედებას, რასაც განსახილველ შემთხვევაში ადგილი არ აქვს. პალატამ ასევე გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომ სადავო პერიოდში მოპასუხე განკარგავდა მის საკუთრებაში არსებულ ქონებას. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმის მასალებით არ დგინდება იმ ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც აუცილებელია სსკ-ის 982-ე მუხლის კვალიფიკაციისათვის.

4. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 1 ივლისის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

6. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

7. საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე [სსსკ-ის 391.5 მუხლი].

8. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407.2 მუხლი].

9. საკასაციო საჩივრის თანახმად:

9.1. სააპელაციო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ მოსარჩელე წარმოადგენდა სადავო უძრავი ქონების კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლეს. ანუ, მოპასუხეზე, როგორც მესაკუთრეზე, ვრცელდებოდა სსკ-ის 170-ე მუხლით გათვალისწინებული კანონისმიერი შებოჭვა და იგი უფლებამოსილი იყო მხოლოდ იმ შემთხვევაში დაუფლებოდა (და ესარგებლა) თავის საკუთრებაში არსებულ საცხოვრებელ სადგომს, თუ ამ სადგომის მართლზომიერ მფლობელს მოსარჩელეს გადაუხდიდა კანონით გათვალისწინებულ კომპენსაციას - საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 75%-ს;

9.2. საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრე მოპასუხე 2011 წლის 30 ნოემბერს მოსარგებლე მოსარჩელის ნების საწინააღმდეგოდ და მისთვის კანონით გათვალისწინებული კომპენსაციის გადახდის გარეშე დაეუფლა თავის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებას და 2015 წლის 11 ივნისამდე პერიოდში მისი გაქირავების გზით მიიღო გარკვეული მატერიალური სარგებელი;

9.3. საცხოვრებელი სადგომის დაზიანება მოხდა უშუალოდ საცხოვრებელი სადგომის მოსარჩელისათვის გადაცემამდე, მას შემდეგ, რაც მოპასუხემ შეწყვიტა სადავო სადგომის გაქირავება.

10. საკასაციო პრეტენზიების პასუხად, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოსარჩელე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილებით (რომელიც კანონიერ ძალაში შევიდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 11 ივნისის განჩინების საფუძველზე) მიჩნეული იქნა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლედ და 7500 ლარის გადახდის სანაცვლოდ - სადავო ფართის მესაკუთრედ. შესაბამისად, 2015 წლის 11 ივნისამდე პერიოდში მოპასუხის მიერ სადავო ფართის უკანონო მფლობელობა სახეზე არ არის, რაც გამორიცხავს მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებას, რომლის თანახმად, 2011 წლის 30 ნოემბრიდან 2015 წლის 11 ივნისამდე მოპასუხის მიერ მოსარჩელის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული უძრავი ქონების სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობის გამო მიყენებული ზიანი შეადგენს 10500 ლარს (42 თვის მიუღებელი ქირა).

11. რაც შეეხება მეორე სასარჩელო მოთხოვნას - მოპასუხისათვის მიყენებული ზიანის 2297 ლარის დაკისრების თაობაზე იმ დასაბუთებით, რომ მოპასუხემ მოსარჩელეს საცხოვრებელი სადგომი გადასცა საცხოვრებლად უვარგის მდგომარეობაში, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კასატორმა სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით ვერ დაადასტურა სსკ-ის 992-ე მუხლის შემადგენლობის არსებობა [პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი]. ამასთან, აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ მას არც დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია წარმოუდგენია.

12. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზეც საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

13. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი [სსსკ-ის 401.4 მუხლი]. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 639,85 ლარის 70% – 447,89 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შ.კ–ნის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. შ.კ–ნს (რ/ფ პასპორტი: 64№.......) დაუბრუნდეს რ.ა–ძის (პ/ნ: .......) მიერ 2019 წლის 17 ივნისს №8071028734 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 639,85 ლარის 70% – 447,89 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი