საქმე №ას-1362-2019 26 აპრილი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – გ.დ–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.ნ–ძე (მოსარჩელე)

თავდაპირველი მოპასუხე – ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ–ი“

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 18 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – კრების ოქმის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 18 ივნისის გადაწყვეტილებით მ.ნ–ძის (შემდგომში - „მოსარჩელე“) სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და მიღებული ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ–ის“ (შემდგომში - „ამხანაგობა“) 2012 წლის 5 აპრილის კრების ოქმი, რომლითაც დადასტურდა ქ. თბილისში, ......... ამხანაგობის წევრის გ.დ–ძის მიერ (შემდგომში - „მოპასუხე“ ან „კასატორი“) 12.9 კვ.მ. ფართის, როგორც დამხმარე ფართის, ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის ფაქტი, თანახმად შპს „ს–ის“ მიერ შედგენილი აზომვითი ნახაზისა და გაუქმდა მის საფუძველზე საჯარო რეესტრში განხორციელებული ჩანაწერი.

2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2.1. მოსარჩელეზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია ქ. თბილისში, ..... პირველ სართულზე მდებარე ბინა N10, ფართი - 88.22 კვ.მ. (ს.კ. ........). ამავე მისამართზე 18.06.2008 წლიდან მოსარჩელის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია პირველ სართულზე მდებარე ბინა N9, ფართი - 12.16 კვ.მ. (ს.კ. ........);

2.2. საჯარო რეესტრის ამონაწერების თანახმად, საკუთრების განყოფილებაში, გარდა ზემოთ მითითებული ბინებისა, ასევე მითითებულია - თანასაკუთრება - სამრეცხაო (იხ. ტ.1, ს.ფ. 15-16);

2.3. საქმის მასალებში წარმოდგენილი 1992 წლის და 1996 წლის პრივატიზების ხელშეკრულებების თანახმად, ე.წ. სამრეცხაო დარჩა საერთო სარგებლობაში (იხ. ტ.1, ს.ფ. 17-20);

2.4. საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, უძრავი ქონების, მდებარე: ქ. თბილისი, .........., სართული 2, ფართი 49.60 კვ.მ. (ს.კ ........), მესაკუთრეს 21.03.2003 წლიდან წარმოადგენს მოპასუხე. ამავე მისამართზე მდებარე სათავსოს, ფართით - 12.90 კვ.მ (ს.კ. .......), მესაკუთრეს ასევე წარმოადგენს მოპასუხე. მითითებულ ორივე უძრავ ქონებაზე, საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტია სამკვიდრო მოწმობა, გაფორმებული 2002 წლის 23 აგვისტოს (იხ. ტ.1, ს.ფ. 22-23);

2.5. 21.03.2003 წლის საჯარო რეესტრის ამონაწერით, მოპასუხემ 23.08.2002 წლის სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, საკუთრებაში მიიღო სამკვიდრო ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, ......., წილობრივი მონაწილეობა - 20/460 კვ.მ. და დამხმარე ფართი 18 კვ.მ. (იხ. ტ.1, ს.ფ. 33-34; 119);

2.6. ამხანაგობის 05.04.2012 წლის კრების ოქმის თანახმად, კრება მოწვეული იქნა ამხანაგობის წევრის მოპასუხის მიერ 12.9 კვ.მ. დამხმარე ფართის, მდებარე ........., ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის ფაქტის დასადასტურებლად. კრების ოქმის თანახმად, ამხანაგობამ დაადასტურა, რომ წარმოდგენილ აზომვით ნახაზზე, შპს „ს–ი“, ასახული 12.9 კვ.მ. ფართი წარმოადგენს ამხანაგობის წევრის მოპასუხის ინდივიდუალური საკუთრების საგანს და ამხანაგობის წევრებს არ აქვთ არანაირი პრეტენზია, რათა აღნიშნულ უძრავ ნივთზე მოპასუხის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია მოხდეს თანდართული აზომვითი ნახაზის შესაბამისად. კრების ოქმში ასევე აღნიშნულია, რომ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული 18 კვ.მ. დამხმარე ფართი რეალურად შეადგენს 12.9 კვ.მ.-ს (იხ. ტ.1, ს.ფ. 24-27).

3. სასამართლომ მიუთითა მოსარჩელის განმარტებაზე, რომ სადავო კრების ოქმი საფუძვლად დაედო საკუთრების უფლების რეგისტრაციას იმ უძრავ ქონებაზე, რომელიც მანამდე უკვე იყო რეგისტრირებული, როგორც თანასაკუთრების ობიექტი, მათ შორის, როგორც მოსარჩელის თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება. სწორედ მითითებული კრების ოქმი დაედო საფუძვლად სადავო დამხმარე ფართის მოპასუხის სახელზე ინდივიდუალური საკუთრების უფლებით რეგისტრაციას. შესაბამისად, მოსარჩელის განმარტებით, იურიდიული ინტერესი სახეზეა.

4. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ამხანაგობის თითოეულ წევრს გააჩნია დასაბუთებული იურიდიული ინტერესი იმ საკითხის მიმართ, თუ როგორ განხორციელდება საერთო საკუთრების განკარგვა, რადგან ამხანაგობის თითოეულ წევრს, როგორც თანამესაკუთრეს, აქვს მისი თანაზიარი წილი საერთო საკუთრებაში და საერთო საკუთრების განკარგვით მცირდება მისი წილიც, რის მიმართაც მას შეუძლებელია არ ჰქონდეს იურიდიული ინტერესი.

5. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომ გასაჩივრებული ამხანაგობის კრების ოქმი არ წარმოადგენს უფლების დამდგენ და წარმომშობ დოკუმენტს, რასაც ადასტურებს საჯარო რეესტრის ამონაწერი. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა სადავო კრების ოქმის შინაარსზე, რომლითაც მოხდა დადასტურება, რომ აზომვით ნახაზზე ასახული 12.9 კვ.მ. ფართი წარმოადგენს მოპასუხის ინდივიდუალური საკუთრების საგანს. ამავე კრებამ განსაზღვრა და დადგენილად ჩათვალა ისეთი მნიშვნელოვანი გარემოება, როგორიცაა რეალური ფართისა და რეგისტრირებული ფართის შესაბამისობის საკითხი, კერძოდ, სადავო კრების ოქმში მიეთითა, რომ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული 18 კვ.მ. დამხმარე ფართი რეალურად შეადგენს 12.9 კვ.მ.-ს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მართალია, სადავო ფართზე მოპასუხის საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველს, საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, წარმოადგენს სამკვიდრო მოწმობა, თუმცა, დგინდება, რომ სადავო კრებაზე, რომელზეც მოწვეული არ ყოფილა და, შესაბამისად, მონაწილეობა არ მიუღია მოსარჩელეს, გადაწყდა ისეთი მნიშვნელოვანი საკითხი, როგორიცაა ფართის ინდივიდუალიზაცია, რასაც შემდგომში მოჰყვა ფართის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადასვლა. კერძოდ, მოხდა ფართის იდენტიფიკაცია, მიეთითა, რომ სადავო ფართი მდებარეობს პირველ სართულზე და იგი, ნაცვლად რეგისტრირებული 18 კვ.მ.-ისა, არის 12.9 კვ.მ.; ამდენად, სასამართლოს მითითებით, უდავოა, რომ აღნიშნულმა გადაწყვეტილებამ უშუალო ზეგავლენა იქონია მოსარჩელის უფლებებზე, კერძოდ, მის საკუთრების უფლებაზე.

6. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მოპასუხეებს მოსარჩელის სარჩელი თანდართული მასალებით ჩაბარდათ კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ამასთან, მოპასუხემ სასამართლოს მიერ დადგენილ ვადაში თავისი პასუხი (შესაგებელი) სარჩელზე, მართალია, წარმოადგინა, თუმცა შესაგებელში არ იყო ასახული მოპასუხის მოსაზრებები სარჩელში მითითებულ თითოეულ ფაქტობრივ გარემოებაზე. შესაგებელში მითითებული იყო მხოლოდ, რომ მოპასუხე არ ეთანხმებოდა სარჩელში ასახულ ფაქტობრივ გარემოებებს. ამდენად, მოპასუხემ ფაქტობრივად დაკარგა უფლება ახალი ფაქტობრივი გარემოებების მითითებით სადავოდ გაეხადა სარჩელში ასახული გარემოებები. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლოს დადგენილად უნდა მიეჩნია ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოპასუხის საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული 18 კვ.მ. დამხმარე ფართი და სადავო 12.9 კვ.მ. ფართი განსხვავებული ფართებია. ამასთან, მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ 2012 წლის 5 აპრილის ამხანაგობის წევრთა კრება მოწვეული არ ყოფილა კანონით დადგენილი წესით, მისთვის ცნობილი არ იყო კრების თაობაზე და, შესაბამისად, მასში მონაწილეობა არ მიუღია. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხეთა მხრიდან აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ რაიმე მტკიცებულება წარმოდგენილი არ ყოფილა და მითითებული გარემოება არც შესაგებლით გამხდარა სადავო.

7. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4, მე-5, მე-10, 27-ე, 28-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ ამხანაგობის კრების მიერ მიღებული გადაწყვეტილების (მრავალმხრივი გარიგება) დადებულად მისაჩნევად, ერთ შემთხვევაში, საკმარისია ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრების ხმების 2/3, ხოლო მეორე შემთხვევაში კი – ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილება. ორივე შემთხვევაში აუცილებელია, ამხანაგობის ყველა წევრს ეცნობოს კრების ჩატარების თაობაზე.

8. სააპელაციო პალატის მითითებით, დადგენილია, რომ ამხანაგობის 05.04.2012წ. კრება არ ყოფილა მოწვეული კანონით დადგენილი წესით, გარდა ამისა, კრების ოქმი არ შეესაბამება ამხანაგობის წევრის (მოსარჩელე) ნებას, რაც სსკ-ის 54-ე მუხლის საფუძველზე მისი ბათილად ცნობის საფუძველია.

9. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 31 ოქტომბრის განჩინებით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

11. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

12. საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე [სსსკ-ის 391.5 მუხლი].

13. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407.2 მუხლი].

14. კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო ნორმების დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება გამოიტანა.

15. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორს საკასაციო საჩივარში არ მიუთითებია კონკრეტულ ფაქტებზე, რომლებიც დაადასტურებდა სააპელაციო პალატის მიერ საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევას, თუმცა, მიუხედავად ამისა, საკასაციო პალატამ საკუთარი ინიციატივით შეამოწმა მოცემულ საქმეზე მოსარჩელის იურიდიული ინტერესის არსებობის საკითხი [სსსკ-ის 180-ე მუხლი: სარჩელი შეიძლება აღიძრას უფლებისა თუ სამართლებრივი ურთიერთობების არსებობა-არარსებობის დადგენის, დოკუმენტების ნამდვილობის აღიარების ან დოკუმენტების სიყალბის დადგენის შესახებ, თუ მოსარჩელეს აქვს იმის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს], ვინაიდან აღიარებითი სარჩელის დასაშვებობისა და დასაბუთებულობის საკითხის შემოწმება სამართლის საკითხია. აქედან გამომდინარე, სასამართლომ პროცესის მონაწილე მხარის პრეტენზიის არარსებობის პირობებშიც, საკუთარი ინიციატივით უნდა შეამოწმოს სარჩელის დასაშვებობა საქმისწარმოების ნებისმიერ ეტაპზე (იხ. მზია თოდუა, ჰაგენლოხი / ალავიძე / ბაქაქური / ბერეკაშვილი / გასიტაშვილი / თოდუა / მესხიშვილი / ქათამაძე / ძლიერიშვილი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის კომენტარი (რჩეული მუხლები), GIZ, თბილისი, 2020, გვ. 643)

16. აღიარებითი სარჩელის შემთხვევაში, იურიდიული ინტერესის არსებობა განპირობებულია არა ზოგადად მხარის ინტერესით, არამედ მატერიალურ-სამართლებრივი დანაწესით, რომლის შედეგის რეალიზაცია შესაძლებელია აღიარებითი სარჩელის აღძვრით. აღიარებითი სარჩელი უნდა ემსახურებოდეს მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით განსაზღვრული უფლების დაცვას. სსსკ-ის 180-ე მუხლი ადგენს აღიარებითი სარჩელის იურიდიული ინტერესის განმსაზღვრელ კრიტერიუმებს, კერძოდ: ა) მოსარჩელეს უნდა ედავებოდნენ უფლებაში; ბ) დავის არსებობა უნდა ქმნიდეს მოსარჩელის უფლების მომავალში დარღვევის რეალურ საშიშროებას; გ) აღიარებითი სარჩელის გადაწყვეტა დავის გადაწყვეტის საუკეთესო საშუალება უნდა იყოს, კერძოდ, გადაწყვეტილების შედეგად სრულად გარკვეული შედეგი უნდა დგებოდეს მხარისათვის, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილება უნდა ქმნიდეს იმ უფლებისა თუ ურთიერთობის განსაზღვრულობას, რაც მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წარმოშობილი დავის გამო ირღვევა. აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებით, მოსარჩელემ უნდა განახორციელოს კონკრეტული უფლება და ამ უფლების განხორციელება დაკავშირებული უნდა იყოს უშუალოდ აღიარებითი სარჩელით მოთხოვნილი უფლების აღიარებასთან. სხვა საკითხია იურიდიული შედეგის არსებობის ან არარსებობის დადგენის სურვილი. იურიდიული ინტერესის არსებობის დადგენისათვის უპირატესად უნდა გაირკვეს, გაუმჯობესდება თუ არა მოსარჩელის სამართლებრივი მდგომარეობა მისი აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის განჩინება საქმე №ას-121-117-2016, 17 მარტი, 2016 წელი).

17. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე განმარტავდა, რომ სადავო კრების ოქმი საფუძვლად დაედო საკუთრების უფლების რეგისტრაციას იმ უძრავ ქონებაზე, რომელიც მანამდე უკვე იყო რეგისტრირებული, როგორც თანასაკუთრების ობიექტი, მათ შორის, როგორც მოსარჩელის თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება.

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სადავო კრების ოქმის საფუძველზე მოხდა ფართის იდენტიფიკაცია, რასაც შემდგომში მოჰყვა ფართის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადასვლა. კერძოდ, მიეთითა, რომ სადავო ფართი მდებარეობს პირველ სართულზე და იგი, ნაცვლად რეგისტრირებული 18 კვ.მ.-ისა, არის 12.9 კვ.მ.; სწორედ აღნიშნულმა გადაწყვეტილებამ უშუალო ზეგავლენა მოახდინა მოსარჩელის საკუთრების უფლებაზე და სადავო კრების ოქმის ბათილად ცნობის შედეგად მოსარჩელე აღდგება პირვანდელ უფლებებში. გამომდინარე აქედან, მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი სადავო კრების ოქმის ბათილობის მიმართ სახეზეა.

19. ამდენად, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზეც საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

20. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი [სსსკ-ის 401.4 მუხლი]. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. გ.დ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორს გ.დ–ძეს (პ/ნ: ........ დაუბრუნდეს მის მიერ 2019 წლის 21 ოქტომბერს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 (სამასი) ლარის 70% – 210 (ორას ათი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი