26 ოქტომბერი, 2023 წელი,

საქმე №ას-156-2021 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

ვლადიმერ კაკაბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე,

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ნ.ჭ–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ნ.რ–ა (მოსარჩელე)

გ.ს–ძე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – გარიგების ბათილად ცნობა, უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ქ.თბილისში, ....... მდებარე N15 ბინა (შემდეგში - სადავო ბინა, უძრავი ნივთი ან უძრავი ქონება) 2010 წლის 6 სექტემბრის მდგომარეობით ნ.რ–ას (შემდეგში - მოსარჩელე ან მოწინააღმდეგე მხარე) საკუთრებაში ირიცხებოდა. საკუთრების უფლების მიღების საფუძველს ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „ა–ის ....-ის“ საერთო კრების 2002 წლის 26 ნოემბრის დადგენილება (ოქმი N25) წარმოადგენდა.

2. 2011 წლის 13 ოქტომბერს, მოსარჩელეს, გ.ს–ძესა (შემდეგში - პირველი მოპასუხე) და სს „ხ.ბ.ს–ოს“ (შემდეგში - ბანკი ან პირველი იპოთეკარი) შორის იპოთეკის ხელშეკრულება (შემდეგში - პირველი სადავო ხელშეკრულება) დაიდო. ხელშეკრულების დადებისას მოსარჩელე წარმოადგენდა მესაკუთრეს, პირველი მოპასუხე - მოვალეს, ხოლო, ბანკი - იპოთეკარს.

75 000 აშშ დოლარის ოდენობით კრედიტი, მოვალის სასარგებლოდ, იპოთეკარმა, 17% სარგებლით 60 თვით გასცა, რომლის უზრუნველსაყოფადაც მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება იქნა წარდგენილი.

3. 2011 წლის 3 ნოემბრის მდგომარეობით, უძრავ ნივთზე პირველი მოპასუხის საკუთრება იყო დარეგისტრირებული, ხოლო, ხსენებული საკუთრების უფლების მიღების საფუძვლად, 2011 წლის 26 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე მიეთითა.

4. 2013 წლის 30 დეკემბერს, პირველ მოპასუხეს, ნ.ჭ–სა (შემდეგში - მეორე მოპასუხე, კასატორი ან მსესხებელი) და სს „ბ.რ–ას“ შორის უძრავი ქონების იპოთეკისა და ნასყიდობის შესახებ ერთიანი ხელშეკრულება (შემდეგში - მეორე სადავო ხელშეკრულება) დაიდო, სადაც პირველი მოპასუხე წარმოადგენდა გამყიდველს, მეორე მოპასუხე - მყიდველს, ხოლო, სს „ბ.რ–ა“ (შემდეგში - მეორე იპოთეკარი) იპოთეკარს.

დასახელებული ხელშეკრულებით (რომლის მოქმედების ვადა 2033 წლის 30 დეკემბრამდე განისაზღვრა) მეორე იპოთეკარის სასარგებლოდ იპოთეკით პირველი მოპასუხის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება დაიტვირთა, რომელიც საკუთრების უფლებით მეორე მოპასუხეს, გადაეცა.

მეორე იპოთეკარს, მეორე მოპასუხის მიერ 2013 წლის 30 დეკემბერს დადებული კრედიტების, ოვერდრაფტებისა და საბანკო გარანტიების გაცემის შესახებ გენერალური ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების გარიგებით დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობისას თავისი მოთხოვნის უძრავი ქონების ხარჯზე დაკმაყოფილების უფლება მიენიჭა.

5. 2013 წლის 31 დეკემბერს, პირველი მოპასუხის საბანკო ანგარიშზე მეორე მოპასუხემ 57 963 აშშ დოლარის ოდენობით შენატანი შეიტანა.

6. 2014 წლის 9 იანვრის მდგომარეობით, სადავო ბინაზე მეორე მოპასუხის საკუთრების უფლება ირიცხებოდა, რომლის საფუძველსაც სადავო მეორე ხელშეკრულება წარმოადგენდა. უძრავ ნივთზე მეორე იპოთეკარის სასარგებლოდ იპოთეკის უფლებაა დარეგისტრირებული.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილებით მეორე მოპასუხის სარჩელი დაკმაყოფილდა, უძრავი ნივთი კ.ბ–ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა და მეორე მოპასუხეს გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცა.

8. სადავო ხელშეკრულებების ბათილად ცნობისა და უძრავი ნივთის მესაკუთრედ აღიარების მოთხოვნით მოპასუხეთა წინააღმდეგ მოსარჩელემ სასამართლოში სარჩელი შეიტანა.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

10. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2020 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით:

- მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა;

- გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

- ნასყიდობის ნაწილში მეორე სადავო ხელშეკრულება ბათილად ჩაითვალა და უძრავი ქონების მესაკუთრედ მოსარჩელე იქნა ცნობილი.

11.1. სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო წინამდებარე განჩინების 1-7 პუნქტებში მითითებული გარემოებები და შემდეგი დასკვნა ჩამოაყალიბა:

- 2011 წლის 26 ოქტომბერს მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება და მოპასუხეებსა და სს „ბ.რ–ას“ შორის დადებული მეორე სადავო ხელშეკრულებაც ნაწილობრივ მოჩვენებითი გარიგებები იყო.

- საქმის მასალებში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით ერთმნიშვნელოვნად დადგინდა, რომ 2011 წლის 26 ოქტომბერს მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე გაფორმებული იპოთეკის საფასურს მოსარჩელესთან დაკავშირებული პირები იხდიდნენ. პირველი მოპასუხის მიერ არც ნასყიდობის საფასურის გადახდის და არც იპოთეკის თანხის დაფარვის ფაქტობრივი გარემოება საქმის მასალებით არ დადგენილა.

მოცემული საკითხის შეფასებისას სააპელაციო სასამართლომ მხედველობაში მიიღო შემდეგი გარემოებები:

1). მოსარჩელის მიერ წარდგენილი პირველი მოპასუხის საბანკო ანგარიშის ნაერთი ამონაწერით დგინდებოდა, რომ კ.ბ–მა, რომელიც მოსარჩელის ბიძაა, 2011 წლის 26 დეკემბერს 1 876 აშშ დოლარი, 2012 წლის 25 თებერვალს 1 700 აშშ დოლარი, 2012 წლის 6 მარტს 600 აშშ დოლარი, 2012 წლის 13 მარტს 1603 აშშ დოლარი, 2012 წლის 26 მარტს 1 876 აშშ დოლარი, 2012 წლის 25 აპრილს 1 100 აშშ დოლარი, 2012 წლის 15 აგვისტოს 7 070 აშშ დოლარი, 2012 წლის 5 სექტემბერს - 1 978 აშშ დოლარი, 2012 წლის 28 სექტემბერს 1 905 აშშ დოლარი, 2012 წლის 25 ოქტომბერს 1 876 აშშ დოლარი, 2013 წლის 9 იანვარს 2 100 აშშ დოლარი, 2013 წლის 10 იანვარს 2 300 აშშ დოლარი, 2013 წლის 6 თებერვალს 2 000 აშშ დოლარი, 2013 წლის 28 მარტს 2 500 აშშ დოლარი, 2013 წლის 22 აპრილს 2 500 აშშ დოლარი, 2013 წლის 26 აპრილს 1 900 აშშ დოლარი, 2013 წლის 25 მაისს 1 100 აშშ დოლარი, 2013 წლის 24 ივლისს 2 140 აშშ დოლარი, 2013 წლის 26 აგვისტოს 2 250 აშშ დოლარი, 2013 წლის 8 ოქტომბერს 2 100 აშშ დოლარი, ხოლო, 2013 წლის 26 ნოემბერს - 2 000 აშშ დოლარი შეიტანა.

უკლებლივ ყველა ზემოაღნიშნულ შემთხვევაში, თანხის შეტანის დანიშნულებაში სესხის დაფარვაზე მიეთითა.

2). იპოთეკის თანხა პირველ მოპასუხეს სწორედ ზემომითითებულ ანგარიშის ნომერზე ჩაერიცხა, რომელზეც, კ.ბ–ის ჩარიცხვების გარდა, სხვა პირადი გადარიცხები ან საბანკო ოპერაციები არ წარმოებულა. ამასთან, თანხების გადახდის პერიოდულობა და შესატანის ოდენობა 2011 წლის 26 ოქტომბერს გაფორმებული ხელშეკრულების პირობებს სრულად შეესაბამებოდა.

3). მოსარჩელე მიუთითებდა, ხოლო, მოპასუხეებმა ვერცერთი რელევანტური მტკიცებულებით ვერ გააქარწყლეს მტკიცება იმის თაობაზე, რომ პირველ მოპასუხეს ნასყიდობის ფასი არ გადაუხდია და ნასყიდობის საგანს ფაქტობრივად არ დაუფლებია.

4). პირველი ინსტრანციის სასამართლოში წარდგენილი შესაგებლით პირველმა მოპასუხემ სარჩელი სრულად ცნო, საიდანაც დგინდებოდა, რომ დავის საგნის მიმართ მას იურიდიული ინტერესი არ გააჩნდა. შესაბამისად, აღნიშნული გარემოება პრეზუმფციას ქმნიდა, რომ პირველი მოპასუხე გარიგების არა რეალურ, არამედ, ფიქტიურ მხარეს წარმოადგენდა.

11.2. მეორე სადავო ხელშეკრულების კანონშესაბამისობის კონტექსტში სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება შემდეგ გარემოებებზე გაამახვილა:

1). განსახილველი გარიგების გაფორმების შემდეგ, მეორე მოპასუხის ანგარიშზე, რეგულარულად, იპოთეკის პერიოდული გადასახადის გრაფიკის შესაბამისად, თანხას მოსარჩელესთან დაკავშირებული მესამე პირები (ნ.ჩ–ი, მ.პ–ი, ბ.ქ–ვა) რიცხავდნენ, რაც სადავო იპოთეკის თანხის დასაფარად მიემართებოდა. მეორე მოპასუხის საბანკო ანგარიშზე სხვა თანხების მობილიზების ფაქტი არ დგინდებოდა და ეს გარემოება ვერც მოპასუხემ მხარემ ახსნა.

2). 2016 წლამდე სადავო ბინას მეორე მოპასუხე არ დაუფლებია. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილებით მეორე მოპასუხის ვინდიკაციური სარჩელი დაკმაყოფილდა და უძრავი ქონების მისთვის გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაცემა დადგინდა.

აღნიშნული პროცესის ფარგლებში გამოკვეთილია, რომ უძრავ ქონებას ნივთის მესაკუთრის ფორმალურად შეცვლიდან 6-7 წლის შემდეგაც კი, კვლავ კ.ბ–ი, ე.ი. სწორედ ის პირი ფლობდა, რომელიც მოსარჩელის ბიძაა და რომელიც 2011 წლის 13 დეკემბრის იპოთეკის თანხას ფარავდა.

ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების დროში განვითარების ქრონოლოგიისა და მოდავე მხარეების მოქმედებათა გონივრული ანალიზის პრინციპიდან გამომდინარე, საქმეში არსებული მტკიცებულებების ერთობლიობა ცხადყოფდა, რომ მეორე მოპასუხე კეთილსინდისიერ შემძენს არ წარმოადგენდა, მან თავიდანვე იცოდა ან უნდა სცოდნოდა, იმის შესახებ, რომ უძრავი ქონების გამსხვისებელი მისი რეალური მესაკუთრე არ იყო, მას ქონების დაუფლებისა და ნასყიდობის საფასურის გადახდის მიზანი არ გააჩნდა და რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, იგი ვერცერთი გარემოებით ვერ ადასტურებდა - წლების განმავლობაში მოსარჩელესთან დაკავშირებული პირები თუ რატომ იხდიდნენ იპოთეკის საფასურს და მათ მიერ ჩარიცხული თანხების გარდა მის ანგარიშზე სხვა სახის ტრანზაქციები რატომ არ ფიქსირდებოდა.

12. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მეორე მოპასუხემ, ამ გადაწყვეტილების გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით, შემდეგი დასაბუთებით:

მოპასუხეთა შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია მოჩვენებით გარიგებად. ხსენებული ხელშეკრულება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, (შემდეგში - სსკ) 56.1 მუხლით მოჩვენებითი გარიგებისთვის გათვალისწინებულ მახასიათებლებს არ შეიცავს.

სააპელაციო სასამართლოს არ გამოურკვევია მხარეთა ნამდვილი ნება, გარიგების დადების მოტივი და მიზანი.

საქმის მასალებით დასტურდება 57 963 აშშ დოლარის პირველი მოპასუხის ანგარიშზე გადარიცხვაც და ნასყიდობის საფასურის ანაზღაურებაც.

აღნიშნულს ცხადყოფს პირველი მოპასუხის 2016 წლისა და 2018 წლის ხელწერილები, ამასთან მხარეებს შეუძლიათ ნასყიდობის საფასური გადაიხადონ, როგორც ნაღდი, ასევე, უნაღდო ანგარიშსწორების გზით.

უსაფუძვლოა სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების ნამდვილობისთვის სადავო ბინაში ცხოვრების ფაქტის დადგენა სავალდებულოა. კასატორის მოსაზრებით ის გარემოება, რომ შემძენი არ სარგებლობს ახლადშეძენილი ქონებით გარიგების მოჩვენებითად კვალიფიკაციისთვის საკმარისი არაა.

13. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 26 თებერვლის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში - სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, მეორე მოპასუხის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

14. სსსკ-ის 391.5 მუხლის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმა განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

15. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება განაპირობა.

განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ კასატორს დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია, ამიტომ საკასაციო სასამართლოსათვის ისინი სავალდებულოა.

16. საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანია, უძრავ ნივთზე დადებული იპოთეკის, ასევე იპოთეკისა და ნასყიდობის ხელშეკრულებების კანონიერება.

17. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას იმის თაობაზე, რომ სადავო ხელშეკრულებები მოჩვენებითი გარიგებებია. ამ დასკვნის საფუძველია ერთი მხრივ, მოჩვენებითი გარიგების მომწესრიგებელი კანონის ნორმის შინაარსი (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში - სსკ-ის 56.1 მუხლი) და მეორე მხრივ, მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი რამდენიმე ფაქტობრივი გარემოება, რომელთა მიმართაც კასატორს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება) არ წარმოუდგენია (სსსკ-ის 408.2 მუხლი).

18. სსკ-ის 56.1 მუხლის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს. ამ მუხლში ის შემთხვევა იგულისხმება, როდესაც, როგორც ნების გამომვლენი, ასევე, მისი მიმღები მოქმედებენ იმ განზრახვის გარეშე, რომ ამ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს. აღნიშნული იმაზე მიუთითებს, რომ მოჩვენებით გარიგებას ახასიათებს მხარეთა „ურთიერთშეთანხმება“, „გარიგება“ მოჩვენებით ნების გამოვლენის შესახებ. ამ შემთხვევაში, ორივეს გაცნობიერებული აქვს, რომ მათ მიერ ასეთ ნების გამოვლენას იურიდიული შედეგი არ მოჰყვება (იხ. სუსგ №ას-1029-2019, 30.10.2019). სსკ-ის 56.1 მუხლით გათვალისწინებული შედეგის მიმართ გადამწყვეტია მხოლოდ და მხოლოდ მხარეთა ნამდვილი ნება, ანუ მათ არ უნდა სურდეთ იმ სამართლებრივი შედეგის მიღწევა, რასაც გარიგება ითვალისწინებს (იხ. სუსგ №ას-296-283-2015, 4.06.2015).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მყარად დადგენილი პრაქტიკის მიხედვით, მოჩვენებითი გარიგების დადება უკავშირდება მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობას (მაგალითად, მოჩვენებითი გარიგების დადების ერთ-ერთ მოტივს შეიძლება, წარმოადგენდეს მესამე პირის მოტყუება, პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდება და ა.შ).

ამავე კატეგორიის საქმეებზე საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ: ამ მხრივ, მეტად დიდი მნიშვნელობა გააჩნია პრეზუმფციებისა და მტკიცების ტვირთის სწორად განსაზღვრას. მითითებული გარემოებების დადასტურება ეკისრება პირს, რომელიც ითხოვს ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას, რადგან, თუნდაც მოსარჩელე უთითებდეს გარიგების ერთი მხარის არაკეთილსინდისიერებაზე, ივარაუდება, რომ გარიგების მეორე მხარე მოქმედებდა კეთილსინდისიერად, რისი გაქარწყლებაც, ევალება მოსარჩელეს (შდრ. სუსგ. №ას-3-2020, 16.06.2020; №ას-1348-2019, 22.01.2020; ას-1029-2019, 30.10.2019).

19. მოცემულ შემთხვევაში, სსკ-ის 56.1 მუხლით სადავო ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის ფაქტობრივ საფუძველს ქმნის სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად მიჩნეული შემდეგი გარემოებები:

1). მოსარჩელის მიერ წარდგენილი პირველი მოპასუხის საბანკო ანგარიშის ნაერთი ამონაწერით დგინდება, რომ კ.ბ–მა, რომელიც მოსარჩელის ბიძაა, 2011 წლის 26 დეკემბერს 1 876 აშშ დოლარი, 2012 წლის 25 თებერვალს 1 700 აშშ დოლარი, 2012 წლის 6 მარტს 600 აშშ დოლარი, 2012 წლის 13 მარტს 1603 აშშ დოლარი, 2012 წლის 26 მარტს 1 876 აშშ დოლარი, 2012 წლის 25 აპრილს 1 100 აშშ დოლარი, 2012 წლის 15 აგვისტოს 7 070 აშშ დოლარი, 2012 წლის 5 სექტემბერს - 1 978 აშშ დოლარი, 2012 წლის 28 სექტემბერს 1 905 აშშ დოლარი, 2012 წლის 25 ოქტომბერს 1 876 აშშ დოლარი, 2013 წლის 9 იანვარს 2 100 აშშ დოლარი, 2013 წლის 10 იანვარს 2 300 აშშ დოლარი, 2013 წლის 6 თებერვალს 2 000 აშშ დოლარი, 2013 წლის 28 მარტს 2 500 აშშ დოლარი, 2013 წლის 22 აპრილს 2 500 აშშ დოლარი, 2013 წლის 26 აპრილს 1 900 აშშ დოლარი, 2013 წლის 25 მაისს 1 100 აშშ დოლარი, 2013 წლის 24 ივლისს 2 140 აშშ დოლარი, 2013 წლის 26 აგვისტოს 2 250 აშშ დოლარი, 2013 წლის 8 ოქტომბერს 2 100 აშშ დოლარი, ხოლო, 2013 წლის 26 ნოემბერს - 2 000 აშშ დოლარი შეიტანა. ყველა ზემოაღნიშნულ შემთხვევაში, თანხის შეტანის დანიშნულებაში მითითებაა სესხის დაფარვის მიზანზე.

2). იპოთეკის თანხა პირველ მოპასუხეს სწორედ ზემომითითებულ ანგარიშის ნომერზე ჩაერიცხა, რომელზეც, კ.ბ–ის ჩარიცხვების გარდა, სხვა პირადი გადარიცხები ან საბანკო ოპერაციები არ წარმოებულა. ამასთან, თანხების გადახდის პერიოდულობა და შესატანის ოდენობა 2011 წლის 26 ოქტომბერს გაფორმებული ხელშეკრულების პირობებს სრულად შეესაბამება.

3). მოსარჩელე მიუთითებდა, ხოლო, მოპასუხეებმა ვერცერთი რელევანტური მტკიცებულებით ვერ გააქარწყლეს მტკიცება იმის შესახებ, რომ პირველ მოპასუხეს ნასყიდობის ფასი არ გადაუხდია და ნასყიდობის საგანს ფაქტობრივად არ დაუფლებია.

4). პირველი ინსტრანციის სასამართლოში წარდგენილი შესაგებლით პირველმა მოპასუხემ სარჩელი სრულად ცნო, საიდანაც დგინდებოდა, რომ დავის საგნის მიმართ მას იურიდიული ინტერესი არ გააჩნდა. შესაბამისად, აღნიშნული გარემოება ქმნიდა პრეზუმფციას, რომ პირველი მოპასუხე გარიგების არა რეალურ, არამედ, ფიქტიურ მხარეს წარმოადგენდა.

ზემოთ მოყვანილი გარემოებები (რომლებიც საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებიდან გამომდინარეობს) მეტყველებს მასზედ, რომ 2011 წლის 26 ოქტომბერს მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე გაფორმებული იპოთეკის საფასურს მოსარჩელესთან დაკავშირებული პირები იხდიდნენ; პირველი მოპასუხის მიერ არც ნასყიდობის საფასურის გადახდის და არც იპოთეკის თანხის დაფარვის ფაქტობრივი გარემოება საქმის მასალებით არ დადასტურებულა.

ამავდროულად, დასახელებული გარემოებების ერთობლივი, ლოგიკური და კრიტიკული ანალიზი საკასაციო სასამართლოს უყალიბებს შინაგან რწმენას იმის თაობაზე, რომ 2011 წლის 26 ოქტომბერს მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება მოჩვენებითი გარიგებაა (სსკ-ის 56.1 მუხლი). როგორც მოსარჩელე მიუთითებდა, ამ ხელშეკრულების მიზანი იყო ისეთი პირის მოძიება, რომელსაც, სათანადო მახასიათებლების გათვალისწინებით, გააჩნდა კრედიტის აღების შესაძლებლობა და, არა იმ სამართლებრივი შედეგის მიღწევა, რასაც გარიგების შინაარსი ითვალისწინებდა. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, რაკი სადავო ხელშეკრულება მოჩვენებითი ხასიათისაა გამოკვეთილია მისი ბათილად ცნობის ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები.

20. რაც შეეხება, მეორე სადავო ხელშეკრულებას, ნასყიდობის ნაწილში მოცემული გარიგებაც მოჩვენებითი ხასიათისაა. აღნიშნული დასკვნის არგუმენტირებისთვის სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე:

1). სარჩელზე თანდართული სალაროს შემოსავლის ორდერებით დგინდებოდა, რომ მეორე სადავო ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, მეორე მოპასუხის ანგარიშზე, რეგულარულად, იპოთეკის პერიოდული გადასახადის გრაფიკის შესაბამისად, თანხას მოსარჩელესთან დაკავშირებული მესამე პირები (ნ.ჩ–ი, მ.პ–ი, ბ.ქ–ა) რიცხავდნენ, რაც იპოთეკის თანხის დაფარვას მიემართებოდა, მეორე მოპასუხის საბანკო ანგარიშზე სხვა თანხების მობილიზების ფაქტი საქმის მასალებით არ დგინდებოდა. ამასთან, მოპასუხემაც ვერ ახსნა ის გარემოება, თუ რატომ რიცხავდნენ თანხას ზემოთმითითებული პირები.

2). საქმის მასალებით მეორე სადავო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ნასყიდობის საფასურის (თანხის) მხოლოდ მცირე ნაწილის მიმოქცევა დასტურდებოდა, კერძოდ, 2011 წლის 13 ოქტომბრის იპოთეკის დაფარვის ფაქტი მხარეთა შორის სადავო არ იყო, თუმცა ნასყიდობის საგნის საფასურის (რომელიც სადავო უძრავი ქონების მახასიათებლების გათვალისწინებით სოლიდური თანხა უნდა ყიფილიყო) მიღების ფაქტი მოპასუხემ ვერ დაადასტურა.

3). 2016 წლამდე მეორე მოპასუხე უძრავ ქონებას არ დაუფლებია, მისი ვინდიკაციური სარჩელი მხოლოდ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა, მაშინ როდესაც, უძრავი ქონების მისთვის გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაცემა დადგინდა.

ამავდროულად, აღნიშნული პროცესის ფარგლებში დადასტურებულია, რომ უძრავ ნივთს, მესაკუთრის ცვლილებიდან 6-7 წლის შემდეგ კვლავ კ.ბ–ი (მოსარჩელის ბიძა) ფლობდა, რომელიც 2011 წლის 13 დეკემბრის ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ იპოთეკის თანხას ფარავდა. მართალია, სადავო ბინის შეძენას მოპასუხე წმინდა კომერციულ მიზანს მიაწერდა (და არა მასში ცხოვრების ინტერესს), თუმცა ვერ ასაბუთებდა, თუ რით იყო გამოწვეული ბანკიდან საკრედიტო რესურსით შეძენილი ქონების წლებით გამოუყენებლობა.

21. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ზემოთ უკვე აღინიშნა, რომ სადავო საკითხის ამგვარად გადაწყვეტა სრულ შესაბამისობაშია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მყარად დამკვიდრებულ და ერთგვაროვან პრაქტიკასთან.

22. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391.5 მუხლის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

23. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. შესაბამისად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ.ჭ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ნ.ჭ–ს (პ/ნ .......) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 6 000 ლარის (საგადახდო დავალება № 0, გადახდის თარიღი - 28/12/2020) 70% - 4 200 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : ვლადიმერ კაკაბაძე

ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე