ბს-540-126-კ-05 18 მაისი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ვაჩაძე (თავმჯდომარე),

ი. ლეგაშვილი (მომხსენებელი),

ჯ. გახოკიძე

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი, 26-ე მუხლისა და სსკ-ის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე განიხილა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრებისა და ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატებს შორის განსჯადობაზე დავა კ. ქ-ის განცხადების თაობაზე.

აღწერილობითი ნაწილი:

კ. ქ-ე 1996 წლიდან მუშაობდა მცხეთა-მთიანეთის მხარეში პრეზიდენტის რწმუნებულის მთავარი ....... თანამდებობაზე, საიდანაც იგი გაათავისუფლეს, მაგრამ სასამართლოს 1998წ. 5 მარტის გადაწყვეტილების საფუძველზე აღადგინეს სამუშაოზე. მცხეთა-მთიანეთის მხარეში პრეზიდენტის რწმუნებულის 1999წ. 10 იანვრის განკარგულებით, “საქართველოს 1999წ. სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” კანონის მე-20 მუხლის, “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 97-ე მუხლის პირველი პუნქტისა და “საქართველოს ზოგიერთ საკანონმდებლო აქტში ცვლილებების შეტანის შესახებ” კანონის პირველი მუხლის პირველი პუნქტის საფუძველზე სახელმწიფო რწმუნებულის აპარატში შემცირდა რწმუნებულის მთავარი ....... ერთი საშტატო ერთეული, რის გამოც 1999წ. 10 ივნისიდან კ. ქ-ე კვლავ გათავისუფლდა თანამდებობიდან, რაც მან უკანონოდ მიიჩნია და სარჩელი აღძრა სასამართლოში მთავარი ...... თანამდებობაზე აღდგენის, იძულებითი განაცდურისა და მორალური ზიანის სახით 5000 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს 1999წ. 1 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით კ. ქ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, იგი აღდგენილ იქნა სამუშაოზე და მოპასუხეს დაევალა მისთვის იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, ხოლო მორალური ზიანის ანაზღაურებაზე ეთქვა უარი, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს კ. ქ-ემ და მცხეთა-მთიანეთის მხარეში პრეზიდენტის რწმუნებულმა.

2000წ. 12 ივლისს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატამ განიხილა სააპელაციო საჩივრები. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით კ. ქ-ეს შემდეგი მოტივით უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე:

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, კ. ქ-ის სამუშაოდან გათავისუფლების დროს დაცულ იქნა “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 108-ე მუხლის მოთხოვნა, კერძოდ, მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ იგი გაფრთხილებული იყო ერთი თვით ადრე. რაც შეეხება კ. ქ-ის მოსაზრებას, რომ სამუშაოზე დატოვების უპირატესობა მიენიჭა ტერიტორიული მთლიანობისათვის ბრძოლის მონაწილე ს-ას და არა სამამულო ომის მონაწილე კ. ქ-ეს, სააპელაციო პალატის განმარტებით, თანახმად “ომისა და შეიარაღებული ძალების ვეტერანთა შესახებ” კანონის მე-15 მუხლისა, როგორც მეორე მსოფლიო ომის მონაწილეები, ასევე, სახელმწიფო ტერიტორიაზე საბრძოლო მოქმედებების, ტერიტორიული მთლიანობისათვის, თავისუფლებისა და დამოუკიდებლობისათვის საბრძოლო მოქმედების მონაწილეები სარგებლობენ შტატების შემცირების დროს სამუშაოზე დატოვების უპირატესობის მინიჭების თანაბარი უფლებით. ამასთან, შტატების შემცირების შესახებ პრეზიდენტის რწმუნებულს თანხმობა ჰქონდა მიღებული პროფკომიტეტისაგან. ამდენად, აღნიშნულ საფუძველზე სააპელაციო პალატამ კანონიერად მიიჩნია კ. ქ-ის სამუშაოდან გათავისუფლება. აღნიშნული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000წ. 22 ნოემბრის განჩინებით.

2003წ. 17 მარტს კ. ქ-ემ განცხადებით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით. კ. ქ-ემ კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების საფუძვლად ის გარემოება მიუთითა, რომ დოკუმენტები, რომელთა საფუძველზეც სასამართლომ უარი უთხრა მას სამუშაოზე აღდგენის შესახებ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, იყო ყალბი, კერძოდ, საქმეში არსებული ¹2316 და ¹544 ცნობები, რომელთა შესაბამისად, ს. ს-ა მიჩნეულ იქნა ომის ვეტერანად, განმცხადებლის განმარტებით, გაცემული იყო შტატების შემცირების შესახებ საკითხის გადაწყვეტიდან რამდენიმე თვის შემდეგ, რის გამოც აღნიშნული ცნობები არ უნდა ყოფილიყო გათვალისწინებული. ამასთან, ¹544 ცნობის მიხედვით, ს. ს-ა აფხაზეთში იბრძოდა 1993წ. 1 აგვისტოდან 20 სექტემბრამდე, ხოლო ¹2316 ცნობის შესაბამისად _ 1993წ. 20 სექტემბრიდან 27 სექტემბრამდე. სასამართლომ იხელმძღვანელა 1999წ. 11 ნოემბერს გაცემული ¹544 ცნობით, რომელიც მას წარედგინა 1999წ. 19 აგვისტოს, ანუ მის გაცემამდე სამი თვით ადრე. გარდა ამისა, მითითებულ ცნობას ხელს აწერდა სამხედრო კომისარი ო. შ-ა, რომელიც ცნობის გაცემამდე ათი თვით ადრე გათავისუფლებული იყო თანამდებობიდან. ასევე, აღნიშნული ცნობა გატარებული არ იყო სამხედრო კომისარიატის სარეგისტრაციო ჟურნალშიც. ამდენად, განმცხადებლის მითითებით, სასამართლო დაეყრდნო ყალბ ცნობებს, თუმცა აღნიშნული ცნობები ყალბიც რომ არ ყოფილიყო, განმცხადებლის აზრით, ს-ას მაინც არ უნდა მინიჭებოდა კ. ქ-ესთან შედარებით უპირატესობა, რადგან ს-ა არ იყო ომის ინვალიდი, რის გამოც კ. ქ-ის მითითებით, სასამართლომ დაარღვია “ომისა და სამხედრო ძალების ვეტერანთა შესახებ” კანონის მე-19 მუხლი, მე-14 მუხლის 29-ე პუნქტი, “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 97-ე, 108-ე მუხლები, სსკ-ის 423-ე მუხლის “ა” და “გ” პუნქტები, 249-ე მუხლი, შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლის “დ” პუნქტი.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 12 სექტემბრის განჩინებით კ. ქ-ის განცხადება, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ არ დაკმაყოფილდა:

სააპელაციო პალატამ მიუთითა სსკ-ის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” პუნქტზე, რომლის მიხედვით კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ დოკუმენტი, რომელსაც გადაწყვეტილება ემყარება, არის ყალბი. ამასთან, უნდა არსებობდეს კანონიერ ძალაში შესული სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენი. კ. ქ-ემ ახლად აღმოჩენილ გარემოებებად მიუთითა ცნობების სიყალბე, თუმცა მან აღნიშნულ დოკუმენტებთან დაკავშირებით ვერ წარმოადგინა სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება უცვლელად დარჩა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 25.12.2003წ. განჩინებით.

2004წ. 8 დეკემბერს კ. ქ-ემ კვლავ მიმართა განცხადებით თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას და მოითხოვა ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება შემდეგი საფუძვლით.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2000წ. 12 ივლისს მიღებული გადაწყვეტილებით “ომისა და სამხედრო ძალების ვეტერანების შესახებ” კანონის მე-15 მუხლის 21-ე პუნქტის საფუძველზე უპირატესი დარჩენის უფლება მიენიჭა ს. ს-ას მასთან შედარებით, მაშინ როდესაც ს. ს-ას ვეტერანობის დამადასტურებელი ცნობა საერთოდ არ გააჩნდა. პროკურატურის მიერ დადასტურდა იმ ცნობების ¹544 და ¹2316 სიყალბე, რომელსაც გადაწყვეტილება დაეფუძნა, კერძოდ, მცხეთა-მთიანეთის საოლქო პროკურატურის 06.12.2004წ. ¹236 წერილის თანახმად, სასამართლოს ექსპერტიზით დადასტურდა ¹544 ცნობის სიყალბე, ხოლო ¹2316 ცნობის შესახებ გენერალმა ვ. ი-ემ პროკურატურას აცნობა, რომ თავდაცვის სამინისტროს და გენერალურ შტაბს მოქალაქე ს. ს-ას აფხაზეთის ბრძოლებში მონაწილეობის შესახებ ცნობა არ გაუციათ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 28 დეკემბრის განჩინებით კ. ქ-ის განცხადება მიჩნეულ იქნა ხარვეზიანად და ხარვეზის შესავსებად მიეცა ვადა, ხოლო განმცხადებლის მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დაზუსტების შემდეგ კ. ქ-ის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განსჯადობით განსახილველად გადაეცა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატას.

სასამართლომ მიუთითა, რომ გადაწყვეტილება, რომლის გაუქმებასაც ითხოვდა კ. ქ-ე ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო (12.07.2000წ.) მიღებული იყო თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის მიერ და სსკ-ის 424-ე მუხლის გათვალისწინებით იგი წარმოადგენდა განსჯად სასამართლოს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატა 07.04.2005წ. განჩინებით არ დაეთანხმა ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის მოსაზრებას კ. ქ-ის განცხადების განსჯადობის თაობაზე და სასამართლოთა შორის განსჯადობაზე დავის გადასაწყვეტად გააგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის და კ. ქ-ის განცხადების განსჯადობის თაობაზე სასამართლოთა მოსაზრებების გაცნობის შედეგად მიიჩნევს, რომ განსახილველი განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის განსჯადია შემდეგ გარემოებათა გამო:

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 28.12.2004წ. განჩინებით კ. ქ-ის განცხადება მიჩნეულ იქნა ხარვეზიანად და განმცხადებელს ხარვეზის შესავსებად მიეცა ვადა. განცხადების ხარვეზიანად მიჩნევის ერთ-ერთ საფუძველს წარმოადგენდა ის გარემოება, რომ განმცხადებელს უნდა დაეზუსტებინა თუ სამამართლოს რომელი გადაწყვეტილების გაუქმებას და საქმის წარმოების განახლებას ითხოვდა იგი. კ. ქ-ემ აღმოფხვრა რა განჩინებაში მითითებული ხარვეზი, მიუთითა, რომ იგი ითხოვდა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000წ. 12 ივლისის გაუქმებას და საქმის წარმოების განახლებას. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ, ვინაიდან ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსი არ არეგულირებს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების (განჩინების) ბათილად ცნობის და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების წესსა და საფუძვლებს, ამიტომ ამავე კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, გამოყენებულ უნდა იქნეს სსკ-ის შესაბამისი დებულებანი, კერძოდ, მე-11 კარის ნორმები, რომლის 424-ე მუხლი განსაზღვრავს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების განსჯადობას. აღნიშნული ნორმის თანახმად, განცხადება შეტანილი უნდა იქნეს იმ სასამართლოში, რომელმაც მიიღო გადაწყვეტილება, რომლის გაუქმებას და წარმოების განახლებასაც ითხოვს განმცხადებელი. ვინაიდან კ. ქ-ე განცხადებით ითხოვს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 12.07.2000წ. გადაწყვეტილების გაუქმებას და საქმის წარმოების განახლებას, ამიტომ განცხადება ზემოთ მითითებული ნორმის (424-ე მუხლი) შესაბამისად, უნდა განიხილოს იმ პალატამ (სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა), რომელმაც მიიღო გადაწყვეტილება. ის გარემოება, რომ განსახილველი დავა გამომდინარეობს ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან, არ ცვლის ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების განსჯადობას. იმ შემთხვევაში, თუ სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატა დასაშვებად და დასაბუთებულად მიიჩნევს კ. ქ-ის განცხადებას, მაშინ უნდა შეამოწმოს შესაბამისი სამართალწარმოების წესებით იყო თუ არა განხილული საქმე რაიონულ სასამართლოში. თუ სასამართლო დაადგენს, რომ რაიონულმა სასამართლომ შესაბამისი საპროცესო კანონმდებლობის საფუძველზე განიხილა დავა, მაშინ კ. ქ-ის და მცხეთა-მთიანეთის მხარეში პრეზიდენტის რწმუნებულის სააპელაციო საჩივრები განსჯადობით განსახილველად უნდა გადასცეს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას, ხოლო თუ მიიჩნევს, რომ რაიონული სასამართლოს მიერ საქმე განხილული იყო სამართალწარმოების წესების დარღვევით, მაშინ საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნოს რაიონულ სასამართლოს აღნიშნული საფუძვლით.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი, 26-ე მუხლებით სსკ-ის 424-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. კ. ქ-ის განცხადება, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების შესახებ განსჯადობით განსახილველად დაექვემდებაროს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატას;

2. საქმე განსახილველად გადაეცეს უფლებამოსილ _ თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატას;

3. განჩინების თაობაზე ეცნობოთ მხარეებს;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

¹ბს-755-342-გ-05 10 ივნისი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

ნ. წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ი. ლეგაშვილი,

ჯ. გახოკიძე

ზეპირი განხილვის გარეშე განიხილა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, სსკ-ის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატასა და თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას შორის დავა განსჯადობის თაობაზე.

აღწერილობითი ნაწლი:

შპს “დ-ე-7-ვ-ას” დირექტორმა ვ. გ-ემ სარჩელი აღძრა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხე ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს სამეწარმეო რესტრის განყოფილების მიმართ, რომლითაც მოითხოვა შპს “დ-ე-7-ვ-ა” ეღიარებინათ კოოპერატივ “დ-ე-7-ის” სამართალმემკვიდრედ და შესაბამისი ცვლილებები შეეტანათ სამეწარმეო რეესტრში.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 27 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს “დ-ე-7-ვ-ას” სარჩელი დაკმაყოფილდა _ 1995წ. 26 სექტემბრის რეესტრი ¹.......-ით რეგისტრირებული შპს “დ-ე-7-ვ-ა” აღიარებული იქნა 1989წ. 6 დეკემბერს (რეესტრი ¹......) რეგისტრირებულ კოოპერატივ “დ-ე-7-ის” უფლებამონაცვლედ (სამართალმემკვიდრედ).

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 1 დეკემბრის განჩინებით შპს “დ-ე-7-ვ-ას”-ს დირექტორის ვ. გ-ის განცხადება დაკმაყოფილდა, თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 27 თებერვლის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში გამოსწორებული იქნა უსწორობა და შპს “დ-ე-7-ვ-ას” რეგისტრაციის თარიღად მითითებული იქნა 1995წ. 26 ოქტომბერი.

აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებულმა პირებმა ი. ფ-ამ, დ. ქ-ამ, ნ. გ-ამ, ვ. ქ-ამ და რ. ჩ-ამ კერძო საჩივრით მიმართეს თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რიონულ სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვეს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2. მუხლის საფუძველზე საქმეზე მესამე პირებად ცნობა, დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 27 თებერვლის გადაწყვეტილების, ამავე სასამართლოს 2004წ. 24 თებერვლის განჩინების (გადაწყვეტილებაში უსწორობის გასწორების შესახებ) გაუქმება და შპს “დ-ე-7-ვ-ას” სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ამასთან მოითხოვეს კერძო საჩივრის სააპელაციო საჩივართან ერთად განხილვა.

რაიონული სასამართლოს 2005წ. 14 მარტის განჩინებით აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა: ი. ფ-ას, დ. ქ-ას, ნ. გ-ას, ვ. ქ-ას და რ. ჩ-ას კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და საქმის მასალებთან ერთად გადაეგზავნა თბილისის საოლქო სასამართლოს, რაც რაიონულმა სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ რაიონული სასამართლოს მიერ განხილულ იქნა შპს “დ-ე-7-ვ-ას” დირექტორ ვ. გ-ის სასარჩელო განცხადება, მოპასუხე დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს სამეწარმეო რეესტრის მიმართ უფლების აღიარების შესახებ, ხოლო კერძო საჩივრის ავტორთა მიერ ვერ იქნა დასაბუთებული, რა შეხება ჰქონდა ზემოაღნიშნულ საქმეზე მიღებულ გადაწყვეტილებას კერძო საჩივრის ავტორებთან.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 27 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ი. ფ-ამ, დ. ქ-ამ, ნ. გ-ამ, ვ. ქ-ამ და რ. ჩ-ამ, რომლითაც მოითხოვეს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2. მუხლის საფუძველზე საქმეზე მესამე პირებად ცნობა, დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 27 თებერვლის გადაწყვეტილების, ამავე სასამართლოს 2004წ. 24 თებერვლის განჩინების (გადაწყვეტილებაში უსწორობის გასწორების შესახებ) გაუქმება და ამასთან მოითხოვეს დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოდან გამოეთხოვათ საქმე ¹2-1045 ვ. გ-ის სარჩელზე მათი გამოსახლების შესახებ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა საპელაციო პალატის 2005წ. 28 მარტის განჩინებით აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა: ი. ფ-ას, დ. ქ-ას, ნ. გ-ას, ვ. ქ-ას და რ. ჩ-ას სააპელაციო საჩივარი განსჯადობით განსახილველად გადაეცა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას, შემდეგი მოტივით:

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემული დავა წარმოადგენდა ადმინისტრაციული წესით განსახილველ საქმეთა კატეგორიას ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2. “გ” მუხლის და “საერთო სასამართლოების შესახებ” ორგანული კანონის მე-20 მუხლის შესაბამისად, რადგან მოწინააღმდეგე მხარე დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს სამეწარმეო რეესტრი წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელიც ახორციელებს საჯარო სამართლებრივ უფლებამოსილებას კანონმდებლობის საფუძველზე, აგრეთვე, სააპელაციო სასამართლოს 2005წ. 28 მარტის განჩინებით აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა: ი. ფ-ას, დ. ქ-ას, ნ. გ-ას, ვ. ქ-ას და რ. ჩ-ას კერძო საჩივარი განსხილველად გადაეცა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას, იმ საფუძვლით, რომ ზემოაღნიშნულ პირთა: სააპელაციო საჩივარი განსახილევალდ გადაეგზავნა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას 2005წ. 28 მარტის განჩინებით.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატან არ გაიზიარა საქმის ადმინისტრაციული წესით განხილვის თაობაზე მსჯელობა და თავისი 2005წ. 15 აპრილის განჩინებით წამოიწყო დავა განსჯადობის თაობაზე და აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა ი. ფ-ას, დ. ქ-ას, ნ. გ-ას, ვ. ქ-ას და რ. ჩ-ას სააპელაციო საჩივარი და ამავე პირების კერძო საჩივარი საქმის მასალებთან ერთად განსჯადობის საკითხის გადასაწყვეტად გადმოეგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს “დ-ე-7-ვ-ას” სარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა შპს “დ-ე-7-ვ-ას” აღიარება კოოპერატივ “დ-ე-7-ს” სამართალმემკვიდრედ და შესაბამისი ცვლილებები შეტანა სამეწარმეო რეესტრში. სარჩელი დაკმაყოფილებულ იქნა და დღეიასთვის გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველი დავა არ წარმოადგენდა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით გათვალისწინებულ ადმინისტრაციულ დავათა კატეგორიას, რადგან ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 3.2. დ” მუხლის მოქმედება, გარდა მესამე თავისა არ ვრცელდება საქართველოს სასამართლო ხელისუფლების ორგანოებზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ კერძო სამართლის იურიდიული პირის კოოპერატივ “დ-ე-7-ის” სამართალმემკვიდრედ (უფლებამონაცვლედ) მეორე კერძო სამართლის იურიდიული პირის შპს “დ-ე-7-ვ-ას” აღიარება და შესაბამისი ცვლილებების შეტანა სამეწარმეო რეესტრში არ წარმოადგენდა ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განსახილველ დავათა კატეგორიას და საქმე განხილული უნდა ყოფილიყო სსკ-ის 11.1. “ა” მუხლის შესაბამისად. ამასთან სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, დავის იურიდიულ ბუნებას არ ცვლიდა ის გარემოება, რომ მოპასუხედ დასახელებული იყო დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლო, რადგან სადაო სამართალურთიერთობა არ გამომდინარეობდა და დავის საგანი არ იყო დაკავშირებული სასამართლო ორგანოს თანამდებობის პირების იმ საქმიანობაზე, რომელიც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 3.3. მუხლის შესაბამისად დაკავშირებულია ადმინისტრაციული ფუნქციის განხორციელებასთან. ამასთან “მეწარმეთა შესახებ” კანონის მე-4 მუხლის თანახმად, სასამართლოში არსებული სამეწარმეო რეესტრი თავისი არსით არ წარმოადგენდა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.1. დ” მუხლით განსაზღვრულ ადმინისტრაციულ აქტს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის განსჯადობის თაობაზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატისა და თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის მოსაზრებების გაცნობის შედეგად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.3. მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების საფუძველზე ზემდგომი სასამართლო, წყვეტს რა დავას სასამართლოთა შორის განსჯადობის თაობაზე, თვლის, რომ აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა: ი. ფ-ას, დ. ქ-ას, ნ. გ-ა, ვ. ქ-ას და რ. ჩ-ას სააპელაციო და კერძო საჩივრებს განხილვაზე განსჯად სასამართლოს წარმოადგენს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატა, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის მსჯელობას და დასკვნას მოცემული დავის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიჩნევის თაობაზე, რამდენადაც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1. მუხლის მიხედვით საერთო სასამართლოები ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილავენ ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან გამომდინარე სამართლებრივი ურთიერთობიდან წარმოშობილ დავებს, აღნიშნულიდან გამომდინარე, კანონმდებელმა ადმინისტრაციული სამართალწარმოებით საქმის განხილვის ძირითად ელემენტად განსაზღვრა დავის საგანი, რომელიც წარმოშობილია იმ სამართალურთიერთობიდან, რომელიც საჯარო, კონკრეტულად, ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობით მოწესრიგებულია.

ამავე კოდექსის 2.2. მუხლით განსაზღვრულია, თუ რა შეიძლება წარმოადგენდეს ადმინისტრაციული დავის საგანს.

კონკრეტულ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმაოდგენს კერძო სამართლის იურიდიული პირის კოოპერატივ “დ-ე-7-ის” უფლებამონაცვლედ შპს “დ-ე-7-ვ-ას” აღიარება და შესაბამისი ცვლილებების შეტანა სამეწარმეო რეესტრში. “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 4.1. მუხლის შესაბამისად საწარმოთა რეგისტრაციას ახორციელებს სასამართლო სამეწარმეო რეესტრში ჩანაწერების სახით, ამასთან, საწარმოს რეგისტრაციაზე სასამართლოს გამოაქვს საპროცესო დოკუმენტი _ დადგენილება, რომელიც სსკ-ის დებულებათა მიხედვით არა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2. ა) მუხლით დეფინირებულ ადმინისტრაციულ აქტს, არამედ სასამართლო აქტს წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელის მიერ აღძრულია არა შეცილებითი, არამედ აღიარებითი სარჩელი, რომლის დაკმაყოფილების თაობაზე გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემთხვევაში არა სასარჩელო, არამედ, განცხადების საფუძველზე დასაშვებია სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებების შეტანა.

ამდენად, სარჩელის აღძვრა მოპასუხის რაიონული სასამართლოს მიმართ, ვერცერთ შემთხვევაში ვერ მიიჩნევა საქმის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიკუთვნების წინაპირობად.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სრულიად კანონსაწინააღმდეგოა სამოქალაქო სასამართლოს მსჯელობა და დასკვნა, რომ დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს სამეწარმეო რეესტრი წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოს, ვინაიდან ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2.ა მუხლით, ტერმინ “ადმინისტრაციულ ორგანოს” დეფინიციიდან გამომდინარე, არა სასამართლოს სამეწარმეო რეესტრი, არამედ სასამართლო, მოცემულ შემთხვევაში _ რაიონული სასამართლო, როგორც სახელმწიფო ორგანო, რომელიც კანონმდებლობის საფუძველზე ასრულებს საჯარო-სამართლებრივ უფლებამოსილებას, კერძოდ, საქართველოს კონსტიტუციის და ორგანული კანონის “საერთო სასამართლოების შესახებ” დებულებათა საფუძველზე ახორციელებს სახელმწიფო ხელისუფლების განსაკუთრებულ ფუნქციას _ მართლმსაჯულებას, განეკუთვნება ადმინისტრაციულ ორგანოთა რიცხვს, შესაბამისად, სასამართლოს სამეწარმეო რეესტრის წარმოება ემყარება სასამართლოს მიერ საპროცესო კანონით გათვალისწინებულ საპროცესო აქტს და სამეწარმეო რეესტრის წარმოება განუყოფელია სასამართლო ხელისუფლებითი ფუნქციის განხორციელებისაგან; სამოქალაქო სასამართლომ მიუთითა რა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.2. მუხლის “გ” პუნქტით მითითებულ ადმინისტრაციული დავის საგნის ჩამონათვალზე, ვერ დაასაბუთა კონკრეტულ საქმეში, რომელი მათგანი იყო სახეზე, ამდენად, მითითებული განჩინების გამოტანისას დარღვეულია სსსკ-ის 394 “ე” მუხლის მოთხოვნები, სასამართლო აქტის იურიდიულ დასაბუთებულობის ვალდებულების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო კანონშესაბამისად მიიჩნევს ადმინისტრაციული სასამართლოს მიერ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.2. მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენებას _ განსჯადობის შესახებ დავის წამოწყებას, რამდენადაც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1. მუხლის იმპერატიული მოთხოვნიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით მხოლოდ ადმინისტრაციული დავების განხილვაა დაშვებული.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ადმინისტრაციულმა სასამართლომ სწორი შეფასება მისცა სადავო სამართალურთიერთობას, მართებულად იმსჯელა, რომ მოცემული დავა არ არის დაკავშირებული იმ სამართლებრივ ურთიერთობებთან, რომელიც გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ განსახილველი დავა წარმოადგენს სსკ-ის მე-11 მუხლის “ა” ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველ სამოქალაქო დავას და იგი თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის განსჯადია.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.3. მუხლის შესაბამისად მოცემული საქმე განსჯადობის შესაბამისად განსახილველად უნდა გადაეგზავნოს უფლებამოსილ _ თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატას.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი 1.2.; მე-2, 26.3. სსკ-ის 390-ე, 399-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა: ი. ფ-ას, დ. ქ-ას, ნ. გ-ას, ვ. ქ-ას და რ. ჩ-ას კერძო საჩივრი და სააპელაციო საჩივარი განსჯადობით განსახილველად დაექვემდებაროს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატას;

2. საქმე გადაეცეს განსჯად სასამართლოს;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.