30 ნოემბერი, 2023 წელი,

საქმე №ას-1039-2022 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

ვლადიმერ კაკაბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - მ.ფ–ძე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელეები) - ა.კ–ი, ვ.გ–ი, ი.ქ–ძე, ი.ე–ძე, ჯ.ფ–ვა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 17 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ა.კ–სა (შემდეგში - პირველი მოსარჩელე ან პირველი გამსესხებელი) და შპს „ს.კ.ს–ოს“ (შემდეგში - მსესხებელი ან მსესხებელი კომპანია) შორის 2016 წლის 12 სექტემბერს სესხის ხელშეკრულების გაგრძელების შესახებ შეთანხმება დაიდო, რომლითაც სესხის ოდენობა 10 000 აშშ დოლარით განისაზღვრა.

2. მ.გ–სა და მსესხებელს შორის 2016 წლის 12 თებერვალს, 2016 წლის 22 მარტს და 2016 წლის 5 აპრილს სესხის რამდენიმე ხელშეკრულება დაიდო (5 000 ევროზე, 5 000 აშშ დოლარზე და 3 000 აშშ დოლარზე). სესხის ხელშეკრულებების მიხედვით, მ.გ–ს სარგებლიდან 5% ექვითებოდა, რომელსაც მსესხებელი სახელმწიფო ხაზინაში იხდიდა. სესხის ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული თანხები მ.გ–მა მსესხებელს იმავე დღეს გადასცა. ხსენებული სესხის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე მოთხოვნის უფლება მ.გ–მა 2020 წლის 8 დეკემბერს ვ.გ–ს (შემდეგში - მეორე მოსარჩელე ან მეორე გამსესხებელი) დაუთმო.

3. ი.ქ–ძესა (შემდეგში - მესამე მოსარჩელე ან მესამე გამსესხებელი) და მსესხებელს შორის 2016 წლის 25 თებერვალს, 2016 წლის 1 აპრილს, 2016 წლის 30 მაისს და 2016 წლის 13 ივნისს სესხის ხელშეკრულებები დაიდო (35 500 აშშ დოლარზე, 10 500 აშშ დოლარზე, 5 500 ლარსა და 17 900 აშშ დოლარზე), რომლის თანახმადაც, სესხის ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული თანხები მეორე მოსარჩელემ მსესხებელს იმავე დღეს გადასცა.

4. ი.ე–ძესა (შემდეგში - მეოთხე მოსარჩელე ან მეოთხე გამსესხებელი) და მსესხებელს შორის 2015 წლის 15 დეკემბერს სესხის ხელშეკრულება დაიდო, რომლითაც სესხის ოდენობა 7 710 ლარით განისაზღვრა.

5. ჯ.ფ–ვასა (შემდეგში - მეხუთე მოსარჩელე ან მეხუთე გამსესხებელი) და მსესხებელს შორის 2016 წლის 26 აგვისტოს სესხის ხელშეკრულება დაიდო, რომლითაც სესხის ოდენობა 400 აშშ დოლარით განისაზღვრა. სესხის ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული თანხა მეხუთე მოსარჩელემ მსესხებელს იმავე დღეს გადასცა.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2017 წლის 31 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენილია შემდეგი:

- თ.ლ–ძემ (შემდეგში - პირველი მოპასუხე) ჩაიდინა - სამსახურეობრივი მდგომარეობის გამოყენებით დიდი ოდენობით სხვისი ნივთის მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვა, როცა ნივთი გამფლანგველის მართზლომიერ გამგებლობაში იმყოფებოდა, რის გამოც საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182.2 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტითა და 182.3 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისთვის იგი დამნაშავედ ცნეს;

- მ.ფ–ძემ (შემდეგში - მეორე მოპასუხე ან კასატორი) ჩაიდინა - სამსახურეობრივი მდგომარეობის გამოყენებით დიდი ოდენობით სხვისი ნივთის მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვის წაქეზება, როცა ნივთი გამფლანგველის მართლზომიერ გამგებლობაში იმყოფებოდა, რის გამოც საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25-ე, 182.2 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტითა და 182.3 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისთვის იგი დამნაშავედ ცნეს;

- თ.მ–მა (შემდეგში - მესამე მოპასუხე) ჩაიდინა - სამსახურეობრივი მდგომარეობის გამოყენებით დიდი ოდენობით სხვისი ნივთის მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვის წაქეზება, როცა ნივთი გამფლანგველის მართლზომიერ გამგებლობაში იმყოფებოდა, რის გამოც საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25-ე, 182.2 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტითა და 182.3 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისთვის იგი დამნაშავედ ცნეს.

7. ზემომითითებულ განაჩენში აღნიშნულია, რომ:

- პირველი მოპასუხის, როგორც მსესხებელი კომპანიის დირექტორის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მართლზომიერ გამგებლობაში არსებული თანხების გაფლანგვას, რითაც ზიანი მიადგა მოქალაქეთა საკუთრებას;

- პირველი მოპასუხის სამსახურეობრივი მდგომარეობის გამოყენებით მეორე მოპასუხემ ჩაიდინა დიდი ოდენობით მსესხებელი კომპანიის კუთვნილი თანხების მართსაწინააღმდეგო გაფლანგვაში წაქეზება, როცა ეს თანხები პირველი მოპასუხის მართლზომიერ მფლობელობაში იმყოფებოდა;

- ძირითადად მესამე მოპასუხის, როგორც მსესხებელი კომპანიის დამფუძნებლის უმოქმედობამ (სხვა აქტიურ მოქმედებებთან ერთად) ხელი შეუწყო პირველი მოპასუხის მიერ დანაშაულის ჩადენას, რამაც დამდგარი შედეგი გამოიწვია;

- პირველი მოპასუხისა და მეორე მოპასუხის ქმედებებში სახეზეა დანაშაულში თანამონაწილეობა, განზრახი დანაშაულის ჩადენაში ორივე პირის განზრახ ერთობლივი მონაწილეობა, რა დროსაც მესამე მოპასუხე პირველ მოპასუხეს დაეხმარა მსესხებელი კომპანიის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული თანხების გაფლანგვაში;

- თავისი ქმედებით (როგორც მოქმედებით, ისე, უმოქმედობით) მესამე მოპასუხე გულგრილად ეკიდებოდა იმ მართლსაწინააღმდეგო შედეგს, რაც სამივე მოპასუხის ერთობლივი ქმედების შედეგად დაზარალებულებს მიადგათ;

- მოპასუხეთა ბრალეული და მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად მსესხებელმა მეანაბრეების მიმართ სესხის ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებები ვერ შეასრულა, რითაც სხვა დაზარალებულებთან ერთად მოსარჩელეებს ზიანი მიადგათ.

8. მოპასუხეების წინააღმდეგ მოსარჩელეებმა სასამართლოში სარჩელი შეიტანეს და ზიანის ანაზღაურება მოითხოვეს.

9. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2021 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა.

10. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით მეორე მოპასუხემ გაასაჩივრა.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 17 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

11.1. სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო წინამდებარე განჩინების 1-7 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და მიიჩნია, რომ ისინი დელიქტით მიყენებული მატერიალური ზიანის ანაზღაურების სოლიდარულად დაკისრების საფუძვლიანობას ადასტურებდა (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში - სსსკ-ის 309²⁰, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ის) 992-ე და 998.1 მუხლები).

12. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მეორე მოპასუხემ საკასაციო საჩივარი წარმოადგინა, ხსენებული განჩინების გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით.

საკასაციო საჩივარი შემდეგნაირადაა არგუმენტირებული:

12.1. არასწორია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ მოცემული საქმე დელიქტური სამართლით მოსაწესრიგებელ საკითხთა წრეს განეკუთვნება. საქმეში არსებული მტკიცებულებები არ აკმაყოფილებს დელიქტიდან გამომდინარე დავებისათვის დადგენილ ოთხ სტანდარტს, კერძოდ, კასატორის ქმედებასა და მოსარჩელეთათვის დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირი არ არსებობს. ამ კომპონენტებიდან ერთ-ერთის არარსებობისას კი, დელიქტური ნორმებით გადაწყვეტილების გამოტანა დაუშვებელია.

სესხის ხელშეკრულებები არაა ის უტყუარი მტკიცებულება, რომელიც დელიქტის არსებობასა და ზიანის ოდენობას ადგენს. მოსარჩელეებს ზიანი მიადგათ მსესხებელი კომპანიის ხელმძღვანელობის მიერ მათთვის დაკისრებული მოვალეობების არაკეთილსინდისიერად და არასათანადოდ შესრულების გამო.

სწორედ ხსენებული ხელმძღვანელობის მიერ არასწორად გადადგმული ნაბიჯების გამო მოხდა მსესხებელი კომპანიიდან კრედიტორებისათვის ფულადი თანხის მასობრივად დაბრუნება, რამაც კომპანიის გადახდისუუნარობა გამოიწვია. მოპასუხის მიერ ამავე კომპანიისგან ფულის სესხება არაა მსესხებლის გაკოტრების მიზეზი, რაც დადგენილია სისხლის სამართლის საქმეზე სარევიზიო აქტებით და ასახულია განაჩენში.

12.2. რაკი სასამართლომ საქმე სსკ-ის 992-ე მუხლზე დაყრდნობით გადაწყვიტა, ამიტომ მოპასუხეთათვის პროცენტის დაკისრება დაუშვებელი იყო. გაუგებარია, თუ რამ შექმნა იმის მყარი გარანტია, რომ ზიანის არარსებობის პირობებში მოსარჩელე მსესხებლისგან სარგებელს მაინც მიიღებდა. ამდენად, დელიქტური ურთიერთობისას პროცენტის დაკისრება არასწორია, რადგან აღნიშნული სასესხო ურთიერთობიდან გამომდინარეობს. სესხზე დარიცხული პროცენტი დელიქტით მიყენებულ ზიანად ვერ მიიჩნევა.

12.3. სააპელაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მსესხებელი კომპანიის დირექტორი (პირველი მოპასუხე) სრულად იყო პასუხისმგებელი კომპანიის გამართულ საქმიანობაზე და მოპასუხეზე სესხი უკანონოდ გასცა. ამით სააპელაციო სასამართლო აღიარებს, რომ სრული პასუხისმგებლობა დირექტორს ეკისრება, რაც „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონითაა გათვალისწინებული.

13. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 15 სექტემბრის განჩინებით, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

14. სსსკ-ის 391.5 მუხლის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

15. საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანია, დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის საფუძვლიანობის განსაზღვრა, მეორე მოპასუხის მიმართ.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2021 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილება, რომლითაც სამივე მოპასუხეს სოლიდარულად მოსარჩელეთათვის ზიანის ანაზღაურება დაეკისრა, პირველ მოპასუხესა და მესამე მოპასუხეს, სააპელაციო წესით არ გაუსაჩივრებიათ.

ხსენებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მეორე მოპასუხემ (კასატორმა). ეს იმაზე მეტყველებს, რომ პირველი მოპასუხისა და მესამე მოპასუხის ნაწილში გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული (სსსკ-ის 264.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტი) და ისინი დაეთანხმნენ მათთვის სასამართლოს მიერ დაკისრებულ პასუხისმგებლობას.

აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა, პირველი მოპასუხისა და მესამე მოპასუხის ნაწილში ზიანის ანაზღაურების საფუძვლის არსებობაზე აღარ იმსჯელებს.

16. მოსარჩელეთა მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი გამომდინარეობს სსკ-ის 992-ე (პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი), 998-ე (თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები. ზიანისათვის პასუხს აგებს არა მარტო ის, ვინც იგი უშუალოდ მიაყენა, არამედ ისიც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელშემწყობი იყო, ასევე ისიც, ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით) და 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) მუხლებში.

17. სსკ-ის 992-ე მუხლი ითვალისწინებს დელიქტურ პასუხისმგებლობას. დელიქტური პასუხისმგებლობის არსი ისაა, რომ იგი არასახელშეკრულებო ზიანის საფუძველზე წარმოიშობა, განამტკიცებს ბრალეული პასუხისმგებლობის პრინციპს და დაზარალებულს (კრედიტორს) ვალდებული პირის მიმართ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას ანიჭებს. ამ მუხლის გამოყენების წინაპირობები შემდეგია: ზიანი; ქმედების მართლწინააღმდეგობა; მიზეზობრივი კავშირი და ბრალი (ე.წ. „გენერალური დელიქტი“). პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზემოხსენებული ნორმით გათვალისწინებული ოთხივე წინაპირობა (სუსგ №ას-769-737-2016; 20.06.2018წ.; სუსგ №ას-176-163-2015, 04.10.2016; სუსგ Nას-1426-2018 , 11.04.2019).

როგორც ზიანის მიყენების ფაქტის, ასევე, განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი აწევს დაზარალებულ მხარეს ანუ კრედიტორს, რომელიც სასამართლო პროცესში წარმოადგენს მოსარჩელეს. ზიანის ანაზღაურების ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს რეალურად განცდილი დანაკარგების ჯამს. ზიანის ანაზღაურების ინსტიტუტი მიმართულია ვალდებულების დარღვევის პრევენციისა და მხარეთა ინტერესების წონასწორობის აღდგენაზე (სუსგ №ას-1322-2018, 4.04.2019).

18. სარჩელში მითითებული გარემოებების დასამტკიცებლად მოსარჩელეებმა სასამართლოს წარუდგინეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2017 წლის 31 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი და მათსა და მსესხებელს შორის დადებული სესხის ხელშეკრულებები.

19. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ 2010 წლი 24 სექტემბერს განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებებით გაუქმდა სსსკ-ის 106-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი, რომლითაც სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენილ ფაქტებს პრეიუდიციული ძალა ჰქონდათ, როცა საქმეს იხილავდა სასამართლო იმ პირის მოქმედების სამოქალაქოსამართლებრივი შედეგების შესახებ, ვის მიმართაც განაჩენი იყო გამოტანილი, თუმცა, სსსკ-ის 309²⁰ მუხლის ფორმულირებით, დანაშაულის მიყენების ფაქტი პრეიუდიციის რანგშია აყვანილი, ანუ მიჩნეულია ფაქტად, რომელიც მტკიცებას არ საჭიროებს (სუსგ: Nას-1426-2018 , 11.04.2019).

აქვე ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ მოსარჩელეთა მიერ წარმოდგენილ განაჩენში მითითებული გარემოებები პრეიუდიციის რანგში რომც არ იქნეს განხილული, მოპასუხეს არ წარმოუდგენია განაჩენით დადასტურებული ფაქტების გამაქარწყლებელი სამართლებრივად ვარგისი რაიმე მტკიცებულება (სუსგ: Nას-203-2020 , 24.12.2020).

20. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეთა მიერ წარმოდგენილი კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ კასატორს ბრალი იმ დანაშაულის ჩადენისათვის შეეფარდა, რომელი დანაშაულით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებასაც მოსარჩელეები სარჩელით მოითხოვენ.

სადავო საკითხის შეფასებისას, საგულისხმოა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი გარემოებები, რომლებიც წინამდებარე განჩინების 1-7 პუნქტებშია წარმოდგენილი.

ეს გარემოებები იმის ნათელი დადასტურებაა, რომ მეორე მოპასუხისა და განაჩენში დასახელებული სხვა პირების ერთობლივი მოქმედებები დაკავშირებულია მოსარჩელეთათვის (სხვა დაზარალებულებთან ერთად) მიყენებულ ზიანთან. სწორედ აქედან გამომდინარეობს ის ფაქტი, რომ შესაბამისი სისხლის სამართლის საქმის განმხილველმა სასამართლომ განაჩენში მითითებულ სხვა პირებთან ერთად მეორე მოპასუხე დამნაშავედ ცნო. ამდენად, მოცემულ დავაში, კასატორი მოსარჩელის მიმართ პასუხისმგებელი პირია.

21. გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძვლად ვერ გამოდგება კასატორის მიერ იმაზე აპელირებაც, რომ არ დგინდება ზიანის მიყენებისათვის აუცილებელი ერთ-ერთი წინაპირობა, კერძოდ, არ არსებობს მიზეზობრივი კავშირი კასატორის ქმედებასა და მოსარჩელეთათვის მიყენებულ ზიანს შორის. სააპელაციო სასამართლოს მიერ ზემოხსენებული განაჩენის საფუძველზე დადასტურებულია, რომ მეორე მოპასუხის ბრალეული და მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით, მოსარჩელეს სარჩელით მოთხოვნილი რაოდენობის ზიანი მიადგა; ეს ფაქტორი თავისთავად ასაბუთებს ზიანის ანაზღაურებისთვის აუცილებელი და საკმარისი მიზეზობრივი კავშირის არსებობას. ამდენად, მოცემული კუთხით ზიანის მიყენების გამომრიცხველი გარემოება არ იკვეთება.

22. კასატორს მიაჩნია, რომ სესხის ხელშეკრულებები არაა ის უტყუარი მტკიცებულებები, რომელიც დელიქტის არსებობასა და ზიანის ოდენობას დაადგენს. მისი მოსაზრებით, მოსარჩელეს ზიანი მიადგა მსესხებელი კომპანიის ხელმძღვანელობის მიერ მათთვის დაკისრებული მოვალეობების არაკეთილსინდისიერად და არასათანადოდ შესრულების გამო, ხოლო კასატორის მიერ ამავე საწარმოსგან ფულის სესხება, არაა მსესხებლის გაკოტრების მიზეზი. საკასაციო პალატა აღნიშნულ მსჯელობას არ იზიარებს.

პირველ რიგში, სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენებისა და ზიანის ოდენობის ფაქტები კანონიერ ძალაში შესულ განაჩენზე დაყრდნობით დაადგინა და არა - სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე. გარდა ამისა, ამავე განაჩენში გარკვევითაა მითითებული, რომ მოსარჩელეების ზიანი მარტო მსესხებელი კომპანიის ხელმძღვანელობის არაკეთილსინდისიერი ქმედებებიდან არ გამომდინარეობს და მითითებული ზიანის დადგომაში ბრალი მეორე მოპასუხესაც მიუძღვის, რის გამოც დანარჩენ მოპასუხეებთად ერთად ისიც სწორად იქნა მიჩნეული მოსარჩელის მიმართ პასუხისმგებელ პირად.

პალატა განმარტავს, რომ კასატორის მიმართ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების წარმოშობისათვის, არაა აუცილებელი, რომ იგი მოსარჩელეებთან სესხის ტიპის სახელშეკრულებო ურთიერთობაში ყოფილიყო. არსებითია რომ მოსარჩელეებს ზიანი მოპასუხეთა (მათ შორის, კასატორის) ქმედების შედეგად მიადგათ და შესაბამისად სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენის მიხედვით, გამოკვეთილია დელიქტური ზიანის ანაზღაურებისათვის კანონით გათვალისწინებული წინაპირობები.

23. პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივ შეფასებას ზიანის ოდენობასთან მიმართებით და განმარტავს, რომ ვინაიდან განაჩენით დადგენილმა დანაშაულებრივმა ქმედებამ გამორიცხა მოსარჩელეთა მიერ მსესხებლისათვის სესხად გაცემული ძირი თანხისა და სარგებლის უკან დაბრუნება, ზიანის ოდენობად სწორედ აღნიშნული თანხები უნდა ჩაითვალოს და მოსარჩელეებს სარჩელით მოთხოვნილი თანხა სრულად უნდა მიეკუთვნოთ. ამ დასკვნის საფუძველს ქმნის სსკ-ის 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) და 412-ე (ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს) მუხლები (შდრ. იხ. სუსგ: Nას-112-2021, 7.07.2021; Nას-94-2021, 6.7.2021; Nას-1322-2018, 4.04.2019).

24. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ: №ას-747-2021, 29.10.2021; №ას-112-2021, 7.07.2021; №ას-203-2020, 24.12.2020).

25. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

26. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, რადგან კასატორმა ვერ გააქარწყლა გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

27. სსსკ-ის 401.4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო საჩივარზე გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის, 6 000 ლარის გადახდა კასატორს გადაუვადდა საკასაციო სასამართლოს 2022 წლის 15 სექტემბრის განჩინებით. ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაეკისროს გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის 30%-ის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ.ფ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. მ.ფ–ძეს (პ/ნ ..........) სახელმწიფო ბიუჯეტის (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი - TRESGE22, მიმღების ანგარიშის ნომერი - 200122900, სახაზინო კოდი - 3 0077 3150) სასარგებლოდ დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 15 სექტემბრის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის, 6 000 ლარის 30%-ის - 1 800 ლარის გადახდა;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : ვლადიმერ კაკაბაძე

ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე