საქმე №ას-1129-2023 26 დეკემბერი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „ვ.ს–თი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „დ.ს.კ.ი–ო“ (მოსარჩელე)

თავდაპირველი თანამოპასუხე - ა.ხ–ა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 31 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და კასატორის ნაწილში სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სს „დ.ს.კ.ი–ომ“ (შემდეგში: მოსარჩელე ან მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა ა.ხ–ას (თავდაპირველი მოპასუხე) და შპს „ვ.ს–თის“ (შემდეგში: მოპასუხე კომპანია ან კასატორი) მიმართ, რომლითაც მოითხოვა მოპასუხეებისათვის დელიქტით მიყენებული მატერიალური ზიანის - 18 018 ლარის გადახდის დაკისრება.

2. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ ეწევა სადაზღვევო საქმიანობას, მათ შორის, ახორციელებს ავტო-სატრანსპორტო საშუალებების დაზღვევას. 2022 წლის 04 ივნისს მოპასუხე კომპანიის საკუთრებაში არსებულ „ტოიოტა“-ს მარკის ავტო-სატრანსპორტო საშუალებით მოძრაობისას, თანამოპასუხე ა.ხ–ამ ვერ უზრუნველყო რა მოძრაობის უსაფრთხოება, მოახდინა შეჯახება მოსარჩელე კომპანიაში დაზღვეულ ა.ჩ–ას კუთვნილ „მერსედესის“ მარკის ავტო-სატრანსპორტო საშუალებაზე. მოსარჩელემ სრულად შეასრულა რა სადაზღვევო ხელშეკრულებით დაკისრებული ვალდებულება - აუნაზღაურა დამზღვევს 18 610 ლარის ოდენობით ზიანი, რის შემდეგ წარმოეშვა მოთხოვნის უფლება ზიანზე პასუხისმგებელი პირებისგან - მოპასუხეებისაგან.

3. მოპასუხე ა.ხ–ას სარჩელთან დაკავშირებით სასამართლოში შესაგებელი არ წარმოუდგენია.

4. მოპასუხე კომპანიამ წერილობით შესაგებელში სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ იგი წარმოადგენს სარჩელზე არასათანადო მოპასუხეს. შესაბამისად, მის მიმართ მოთხოვნის ნაწილში სარჩელი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს. მისი განმარტებით, მოპასუხე კომპანიის სტრუქტურული დანაყოფის მენეჯერს - ა.ხ–ას მინიჭებული არ ჰქონდა უფლებამოსილება ესარგებლა კომპანიის საკუთრებაში არსებული ავტო-სატრანსპორტო საშუალებით, ვინაიდან იგი განკუთვნილი იყო მხოლოდ ოპერატიული სამსახურის თანამშრომლებისთვის. შესაბამისად, ა.ხ–ა არ ყოფილა დანიშნული მოპასუხე კომპანიის მიერ აღნიშნული ავტოსატრანსპორტო საშუალების სამართავად. კომპანიის ნებისმიერი ავტო-სატრანსპორტო საშუალებების ოპერატიული სამსახურის თანამშრომლებისთვის მფლობელობაში გადაცემა ხორციელდება მკაცრი კონტროლით მორიგე თანამშრომლის მიერ, რომელსაც კომპანიის შიდა ბრძანებით მიბარებული აქვს ავტომობილები და საჭიროების შემთხვევაში (შემოვლის ან განგაშის სიგნალის მიღების შემდეგ) გადასცემს ავტომობილის გასაღებს მორიგე ოპერატიულ თანამშრომლებს, ხოლო თანამშრომლები ვალდებული არიან გამოიყენონ გადაცემული ავტო-სატრანსპორტო საშუალება მხოლოდ კომპანიის მიზნებისათვის, სამსახურეობრივი ვალდებულების შესრულებისას. ა.ხ–ასთვის აღნიშნული ავტოსატრანსპორტო საშუალება გადაცემული არ ყოფილა. მოპასუხეთა შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების 4.4. მუხლის შესაბამისად, დასაქმებული ვალდებულია გაუფრთხილდეს საოფისე და ტექნიკურ ინვენტარს, აგრეთვე, იზრუნოს ოპერატიული მანქანების გამოყენების პრინციპზე და არ დაუშვას, რომ რომელიმე მანქანა გამოყენებული იქნეს მისი ან რომელიმე თანამშრომლის მიერ არასამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისათვის, არასამუშაო საათებში. 2022 წლის 04 ივნისს ა.ხ–ამ დაარღვია შრომითი ხელშეკრულების 4.4. მუხლით გათვალისწინებული ვალდებულება და ყოველგვარი ნებართვის გარეშე, მართლსაწინააღმდეგოდ დაეუფლა კომპანიის კუთვნილ „ტოიოტა“-ს ფირმის ავტომობილს, კერძოდ, მოპასუხე კომპანიის ქუთაისის ფილიალში დასაქმებულია 4 თანამშრომელი, მათ შორის, კომპანიის სტრუქტურული დანაყოფის მენეჯერი ა.ხ–ა. ავტო-სატრანსპორტო საშუალების გასაღები მიბარებული ჰქონდა კომპანიის ერთ-ერთ თანამშრომელს - შ.ლ–ძეს, რომელიც 2022 წლის 04 ივნისს ღამე მორიგეობდა ობიექტზე ოპერატიული სამსახურის თანამშრომლებთან - გ.ხ–ძესა და ჯ.გ–ძესთან ერთად. ღამის საათებში, დაახლოებით 2 საათიდან 3 საათამდე შუალედში აღნიშნული ორი თანამშრომელი იმყოფებოდა შემოვლაზე. მაშინ როდესაც შ.ლ–ძეს არაუმეტეს 5 წუთისა დატოვებული ჰქონდა სამუშაო სივრცე და იმყოფებოდა მაღაზიაში წყლის შესაძენად, ა.ხ–ამ მოახერხა თვითნებურად დაუფლებოდა „ტოიოტა“-ს ფირმის ავტომობილის გასაღებს, რომელიც შენახული იყო შ.ლ–ძის სამუშაო მაგიდის ერთ-ერთ სათავსოში. როდესაც შ.ლ–ძე დაბრუნდა მაღაზიიდან შეამჩნია, რომ ოფისთან აღარ იდგა „ტოიოტა“-ს ფირმის ავტომობილი, მან აგრეთვე შეამოწმა თავისი სამუშაო მაგიდის სათავსო და ნახა, რომ სათავსოში ავტომობილის გასაღები აღარ იდო. ვინაიდან ავტოსატრანსპორტო საშუალება წაყვანილი იყო მისი ნებართვის გარეშე, შ.ლ–ძემ დაურეკა თანამშრომლებს, რომელთაგანაც ა.ხ–ამ არ უპასუხა. თუმცა აქედან დაახლოებით 10 წუთში ა.ხ–ამ თავად დაურეკა შ.ლ–ძეს და შეატყობინა, რომ მანქანა მისი პირადი მიზნებისათვის ჰყავდა წაყვანილი და ავტო- სატრანსპორტო შემთხვევის გამო დაზიანდა. მოპასუხის განმარტებით, ავარიის შედეგად მოპასუხე კომპანიას მიადგა მატერიალური ზიანი, რის გამოც ა.ხ–ას მიმართ დაწყებულია დისციპლინური წარმოება და მოპასუხე კომპანია აპირებს ა.ხ–ას წინააღმდეგ შეიტანოს სარჩელი სასამართლოში და მოსთხოვოს მას კუთვნილი ავტო-სატრანსპორტო საშუალების დაზიანებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. მოპასუხემ სადავოდ გახადა ზიანის ოდენობაც საბაზრო ფასებთან შეუსაბამობის გამო.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისრათ დავალიანების - 18 018 ლარის გადახდა.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გასაჩივრდა მოპასუხე კომპანიის მიერ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და აპელანტის ნაწილში სარჩელის უარყოფა.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 31 მაისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება.

8. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

9. 2022 წლის 04 ივნისს ქ. ქუთაისში, ............ ქუჩაზე მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად, დაზიანდა ა/მ „მერსედესი“, რომელსაც მართავდა ა.ჩ–ა. დამრღვევ პირად ცნობილ იქნა ა/მ „ტოიოტას“ მძღოლი ა.ხ–ა.

10. დადგენილია, რომ ა.ჩ–ას მართვის ქვეშ მყოფი დაზიანებული სატრანსპორტო საშუალება დაზღვეული იყო მოსარჩელის მიერ.

11. სამოქალაქო კოდექსის 408.1 მუხლის შესაბამისად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამავე კოდექსის 409-ე მუხლით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესის თანახმად, კი თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისთვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორ შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება.

12. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 832-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, თუ დამზღვევს შეუძლია ზიანის ანაზღაურების თაობაზე მოთხოვნა წაუყენოს მესამე პირს, მაშინ ეს მოთხოვნა გადადის მზღვეველზე, თუკი ის უნაზღაურებს დამზღვევს ზიანს.

13. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ აღნიშნული ნორმით გათვალისწინებულია შესაძლებლობა, რა დროსაც, მზღვეველზე გადადის იმ მოთხოვნის უფლება, რაც გააჩნია დამზღვევს ზიანის მიყენებაზე პასუხისმგებელი პირის მიმართ და ამ უფლების გადასვლა ხორციელდება მზღვეველის მიერ გაცემული სადაზღვევო საზღაურის ფარგლებში. მოთხოვნის უფლების ასეთი გადასვლა ცნობილია „სუბროგაციის“ პრინციპის სახით. ეს პრინციპი გულისხმობს ისეთ შემთხვევას, როდესაც ერთი მხარე იკავებს სხვა პირის ადგილს ისე, რომ მას შეუძლია თავის სასარგებლოდ განახორციელოს ამ უკანასკნელის უფლებები მესამე პირის მიმართ. სუბროგაციის მეშვეობით დამზღვევის ნაცვლად მზღვეველს წარმოეშობა უფლება, გაცემული სადაზღვევო საზღაურის ფარგლებში, დამზღვევის ქონებრივი ინტერესის ხელმყოფისაგან მოითხოვოს მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. სუბროგაციის დროს დამზღვევის, როგორც დაზარალებულის, ე.ი. როგორც კონკრეტული ვალდებულებით- სამართლებრივი ურთიერთობის კრედიტორის ადგილს იკავებს სადაზღვევო კომპანია (მზღვეველი). ასეთ შემთხვევაში ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის შინაარსი და ხასიათი არ იცვლება, მაგრამ იცვლება ამ ურთიერთობის კრედიტორი. კერძოდ, დაზარალებული დამზღვევი იცვლება სადაზღვევო კომპანიით (მზღვეველით). მოთხოვნა კი ისეთივე მდგომარეობაში გადადის ახალ კრედიტორზე, როგორიც იყო თავდაპირველი კრედიტორის ხელში.

14. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 832-ე მუხლის საფუძველზე, მოსარჩელე უფლებამოსილი იყო, დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე სამართალურთიერთობაში შეეცვალა ზიანის მიმყენებლის მიმართ მოთხოვნის უფლების მქონე დაზარალებული - დამზღვევი და დელიქტორისაგან მოეთხოვა ზიანის ასანაზღაურებლად გაწეული ხარჯის, ანაზღაურება.

15. როგორც საქმის მასალებით დასტურდება, ა.ჩ–ას კუთვნილ „მერსედესის“ მარკის ავტო-სატრანსპორტო საშუალებაზე მიყენებული ზიანის ოდენობამ შეადგინა - 18 610 ლარი, რაც სადაზღვევო კომპანიის მიერ ანაზღაურებულ იქნა დამზღვევისათვის. თუმცა, მოსარჩელის დაკვეთით სსიპ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ ჩატარებული სასაქონლო საექსპერტო კვლ–ს შესაბამისად, ვინაიდან დაზღვეულ ავტომანქანაზე მიყენებული ზიანის ოდენობამ საბაზრო ფასების გათვალისწინებით შეადგინა - 18 018 ლარი, სადაზღვევო კომპანიამ სარჩელით მოითხოვა მოპასუხეთათვის ექსპერტიზის დასკვნით დადგენილი თანხის სოლიდარულად დაკისრება.

16. მოპასუხემ, აპელანტმა სადავოდ გახადა მოპასუხე კომპანიის (აპელანტის) სარჩელზე სათანადო მოპასუხედ მიჩნევის საკითხი და შესაბამისად, ზიანის ანაზღაურებაზე სოლიდარულად პასუხისმგებელ პირად მისი დასახელებაც. მისი მოსაზრებით, სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით მფლობელში უნდა მოიაზრებოდეს უშუალოდ ფაქტობრივი ბატონობის განმახორციელებელი პირი და არა მესაკუთრე. შესაბამისად, ვინაიდან ა.ხ–ამ აპელანტის კუთვნილი ავტო-სატრანსპორტო საშუალება გამოიყენა არამართლზომიერად, კომპანიის ნებართვის გარეშე. ამასთანავე, იგი მოპასუხე კომპანიის მიერ არ ყოფილა დანიშნული აღნიშნული ავტომობილის სამართავად და არც დროებით ჰქონდა გადაცემული მას ავტომობილი მოპასუხე კომპანიის მიერ, სახეზეა მხოლოდ ერთი პირის, ა.ხ–ას მართლსაწინააღდეგო ზიანის გამომწვევი ქმედება და მოპასუხე კომპანია არ უნდა იქნეს განხილული პასუხისმგებელ პირად დაზღვეული ავტომობილისათვის მიყენებულ ზიანზე.

17. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის (მოპასუხე კომპანიის) პოზიაცია და აღნიშნა, რომ სსკ-ის 999.1 მუხლი, ბრალეულობის მიუხედავად სატრანსპორტო საშუალების იურიდიულ მფლობელს პასუხისმგებლობას აკისრებს მომეტებული საფრთხის წყაროს (სატრანსპორტო საშუალების) ექსპლუატაციით გამოწვეული ზიანისათვის. ამ შემთხვევაში, მნიშვნელობა ენიჭება მომეტებული საფრთხის წყაროთი ზიანის მიყენების ინსტიტუტის თავისებურებას, რომლის შესაბამისად, სამოქალაქო პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს პირს (მფლობელს), რომელიც არ წარმოადგენს ზიანის მიმყენებელს, არ მიუძღვის ბრალი ზიანის დადგომაში. იმავე ნორმის მე-4 ნაწილის თანახმად კი, თუ პირი სატრანსპორტო საშუალებას იყენებს მფლობელის ნებართვის გარეშე, იგი ვალდებულია მფლობელის ნაცვლად აანაზღაუროს ზიანი. ამასთან, მფლობელი ვალდებულია აანაზღაუროს მიყენებული ზიანი, თუ სატრანსპორტო საშუალების გამოყენება შესაძლებელი გახდა მისი ბრალის გამო. ამ ნაწილის პირველი წინადადება არ გამოიყენება, თუ მოსარგებლე მფლობელის მიერ დანიშნულია სატრანსპორტო საშუალების სამართავად, ან თუ ეს სატრანსპორტო საშუალება მას გადაცემული ჰქონდა მფლობელისაგან. სსკ-ის 999-ე მუხლში მითითებულ მფლობელში მოიაზრება ავტო-სატრანსპორტო საშუალების იურიდიული მფლობელი, რომელიც ხშირ შემთხვევაში შეიძლება ემთხვეოდეს სატრანსპორტო საშუალების მესაკუთრეს, როგორც ეს განსახილველ საქმეშია.

18. სამოქალაქო კოდექსის 999.4 მუხლის დანაწესი მფლობელის ბრალთან დაკავშირებით მიემართება სატრანსპორტო საშუალების გამოყენების შესაძლებლობის მიმართ ბრალს და არა ამ სატრანსპორტო საშუალების გამოყენების შედეგად ზიანის დადგომაში ბრალეულობას. შესაბამისად, სსკ-ის 999.4 მუხლის მე-2 და მე-3 წინადადებების მიხედვით, მფლობელის (იურიდიული მფლობელის) პასუხისმგებლობა დგება, თუ სატრანსპორტო საშუალების გამოყენების შესაძლებლობა მისი ბრალით („მიზეზით“) გაჩნდა (მაგალითად, სატრანსპორტო საშუალების კარები დატოვა ღიად, გასაღები დატოვა მასში. აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ მან ვერ უზრუნველყო მის მფლობელობაში არსებული სატრანსპორტო საშუალების სათანადოდ დაცვა, რაც გახდა სხვა პირთა მიერ სატრანსპორტო საშუალების დაუფლების საფუძველი), ან თუ მისი გადაწყვეტილებით მოხდა მოსარგებლეზე სატრანსპორტო საშუალების გადაცემა (მოსარგებლე მფლობელმა დანიშნა სატრანსპორტო საშუალების სამართავად, ან თუ ეს სატრანსპორტო საშუალება მოსარგებლეს გადასცა მფლობელმა). მესამე პირების წინაშე იურიდიული მფლობელის პასუხისმგებლობის განმსაზღვრელია ტრანსპორტის სამართალდამრღვევი პირისათვის სარგებლობაში არსებობის, მისი გადაცემის დაშვების ფაქტი - გაუფრთხილებლობაც კი, მაშინაც კი, როდესაც მოსარგებლის შემდგომი ქმედებები ეწინააღმდეგება იურიდიული მფლობელის ნებას. ნივთის იურიდიული მფლობელები ვალდებულნი არიან განსაკუთრებული სიფრთხილით მოეკიდონ თავიანთ საკუთრებაში არსებული საფრთხის შემცველი საშუალების გამოყენებიდან გამომდინარე შესაძლო ნეგატიურ შედეგებს.

19. სსკ-ის 999.4 მუხლის პირველი წინადადებისა და მე-3 წინადადების ლოგიკური განმარტებით ასევე შეიძლება დასკვნის გამოტანა, რომ თუ პირი, რომელიც იყენებს სატრანსპორტო საშუალებას მისი მფლობელის ნებართვის გარეშე (არამართლზომიერი მფლობელი) ამ სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციით მიაყენებს ზიანს სხვას, სამოქალაქო პასუხისმგებლობა დაეკისრება ამ უკანასკნელს და არა სატრანსპორტო საშუალების მფლობელს. ამ შემთხვევაში, მნიშვნელოვანია ის გარემოება, რომ პირს, რომელიც მართავდა სატრანსპორტო საშუალებას, არ გააჩნდა მისი ფლობის უფლება (მაგალითად, სატრანსპორტო საშუალების მფლობელს არ გადაუცია მოსარგებლისათვის იგი, ანდა გადაცემული ტრანსპორტი მოსარგებლემ გამოიყენა მფლობელის ნების საწინააღმდეგოდ).

20. კონკრეტულ შემთხვევაში, როგორც თავად აპელანტი განმარტავდა, მოპასუხე კომპანიის ქუთაისის ფილიალში დასაქმებულია 4 თანამშრომელი, მათ შორის, კომპანიის სტრუქტურული დანაყოფის მენეჯერი ა.ხ–ა. ავტოსატრანსპორტო საშუალების გასაღები მიბარებული ქონდა კომპანიის ერთ-ერთ თანამშრომელს - შ. ლ–ძეს, რომელიც 2022 წლის 4 ივნისის ღამეს მორიგეობდა ობიექტზე, ოპერეტიული სამსახურის ორ თანამშრომელთან ერთად; ღამის საათებში, როდესაც აღნიშნული ორი თანამშრომელი იმყოფებოდა შემოვლაზე, ხოლო შ.ლ–ძეს არა უმეტეს 5 წუთისა დატოვებული ქონდა სამუშაო სივრცე, ა.ხ–ა თვითნებურად დაეუფლა ავტომობილს (იხ.სააპელაციო საჩივარი, გვ 6; მხარის ახსნა-განმარტება). სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, აპელანტის მიერ მითითებულ გარემოებათა ამგვარი ერთობლიობა ცალსახად განაპირობებს პირველი ინსტანციის დასკვნის მართებულობას, იმის თაობაზე, რომ მოპასუხე კომპანიამ დაუშვა და ვერ უზრუნველყო მის მფლობელობაში არსებული სატრანსპორტო საშუალების სათანადოდ დაცვა, რაც გახდა სხვა, პირის მიერ სატრანსპორტო საშუალების დაუფლების საფუძველი.

21. აპელანტის განმარტება იმის თაობაზე, რომ მოცემული მუხლის შინაარსი უნდა გავრცელდეს არა ყოველ სატრანსპორტო საშუალებაზე, არამედ ისეთებზე, რომელთა დანიშნულებაა ტვირთების გადაზიდვა ან მგზავრების გადაყვანა, სააპელაციო სასამართლომ უარყო და მიიჩნია, რომ აპელანტის აღნიშნული მსჯელობა და ნორმის ამგვარი ვიწრო განმარტება ეწინააღმდეგება თავად ნორმის მიზანს, რაც მომეტებული საფრთხის შემცველი სატრანსპორტო საშუალების გამოყენებიდან გამომდინარე შესაძლო ნეგატიური შედეგების თავიდან არიდებაში მდგომარეობს.

22. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან მხარეებს შორის სადავო არ გამხდარა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ასანაზღაურებელი ზიანი სწორედ მოპასუხე კომპანიის (აპელანტის) იურიდიულ მფლობელობაში მყოფი ავტომანქანის ექსპლუატაციას მოჰყვა შედეგად და შემთხვევის დადგომის დროს მას მოპასუხე კომპანიაში დასაქმებული პირი მართავდა.

23. ამასთან, ვინაიდან დადგინდა, რომ მოპასუხე კომპანიამ „დაუშვა“ და ვერ უზრუნველყო მის მფლობელობაში არსებული სატრანსპორტო საშუალების სათანადოდ დაცვა, რაც გახდა მეორე მოპასუხის მიერ სატრანსპორტო საშუალების დაუფლების საფუძველი, ასევე იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ წინამდებარე დავის ფარგლებში მოპასუხე კომპანიას არ მიუთითებია სხვა ისეთ დასაშვებ მტკიცებულებებსა და სამართლებრივად ვარგის გარემოებებზე, რაც მის იურიდიულ პასუხისმგებლობას გააქარწყლებდა, პალატამ მიიჩნია რომ ავტო-სატრანსპორტო საშუალების იურიდიული მფლობელი (ამ შემთხვევაში მესაკუთრე) - მოპასუხე კომპანია (აპელანტი) მიუხედავად უშუალოდ ავტოსაგზაო შემთხვევის მიმართ მისი არაბრალეული ქმედებისა, პასუხისმგებელია ავტოსატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად დამდგარ ზიანზე.

24. დელიქტური ვალდებულების ზოგადი და კერძო შემთხვევის მარეგულირებელი ნორმების ურთიერთმიმართების თაობაზე დამკვიდრებული ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის თანახმად, დაზარალებულ პირს არ ეკრძალება, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა ერთობლივად წაუყენოს როგორც ავტოსატრანსპორტო საშუალების მფლობელს, რომელიც ზიანის მიმყენებელია 999-ე მუხლის საფუძველზე, ისე - სატრანსპორტო საშუალების მოსარგებლეს, რომელიც ბრალეულად მოქმედებდა და ზიანის მიმყენებელია 992-ე მუხლის საფუძველზე (იხ. სუსგ №ას-254-239-2010, 20 ივლისი, 2010წ; №ას-39-38-10, 15 ივლისი, 2010 წელი, №ას-135-2022 წელი, 3 ივნისი, 2022 წელი). შესაბამისად, სააპელაციო პალატა აპელანტსა და მეორე მოპასუხეზე ვალდებულების სოლიდარულად დაკისრების ნაწილში ასევე სრულად იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების მოტივაციას და ვინაიდან მოპასუხე კომპანია მომეტებული საფრთხის წყაროს მესაკუთრეს წარმოადგენს, რომლის პასუხისმგებლობა გამომდინარეობს სსკ-ის 999-ე მუხლიდან, ხოლო ა.ხ–ა დელიქტურ ვალდებულებაში ბრალეული პირია, რომელიც პასუხს აგებს სსკ-ის 992-ე მუხლის საფუძველზე, მიიჩნევს რომ სახეზეა მოპასუხეთა სოლიდარული პასუხისმგებლობის საფუძველი და ამ ნაწილში აპელანტმა ვერ წარმოადგინა დასაბუთებული პრეტენზია.

25. რაც შეეხება ზიანის ოდენობას, მოსარჩელე ვალდებულია, სათანადოდ დაასაბუთოს მისი მოთხოვნის მართებულობა, რაც მოთხოვნის დამადასტურებელი, კანონშესაბამისი და უტყუარი მტკიცებულების სასამართლოში წარდგენის გზით უნდა განახორციელოს. პალატა განმარტავს, რომ ერთ-ერთი მხარის ახსნა-განმარტება, თუ მას არ ეთანხმება მოწინააღმდეგე მხარე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება ჩაითვალოს სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობისა თუ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებათა დამადასტურებელ მტკიცებულებად, თუ იგი დასტურდება საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის შედეგად. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ასეთი მტკიცებულების სადავო ურთიერთობის ან საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებათა დამადასტურებელ უტყუარ მტკიცებულებად მიჩნევა ეწინააღმდეგება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილ პრინციპებს. ამდენად, მხარის ყოველი განმარტება ფაქტების შესახებ, რომელიც გაკეთებულია მის სასარგებლოდ, მართალია მტკიცებულებაა, მაგრამ არასაკმარისია და მოითხოვს დადასტურებას სხვა მტკიცებულების მეშვეობით. ამასთან, არამარტო მოსარჩელეა ვალდებული ამტკიცოს სარჩელში მოყვანილი გარემოებები, არამედ მოპასუხეცაა ვალდებული დაამტკიცოს მის მიერ შესაგებელში მოყვანილი გარემოებები. მართალია სადაზღვევო კომპანიის მიერ წარმოდგენილი საექსპერტო დასკვნა ზიანის ოდენობის განსაზღვრის თაობაზე სადავოდ გახადა აპელანტმა (მოპასუხე) მხარემ, თუმცა გარდა ზეპირსიტყვიერი ახსნა-განმარტებისა, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი დასკვნის საპირწონედ მან ვერ წარმოადგინა ვერცერთი კონკრეტული მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა მისი პოზიციის მართებულობას ასანაზღაურებელი ზიანის ოდენობასთან მიმართებით.

26. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე აპელანტმა (მოპასუხე კომპანია) შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა მოპასუხე კომპანიისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების ნაწილში, შემდეგი საფუძვლებით:

27. კასატორი აღნიშნავს, რომ მოპასუხე კომპანია არ არის პასუხისმგებელი ზიანის ანაზღაურებაზე, ვინაიდან ა.ხ–ამ მისი ავტო-სატრანსპორტო საშუალება გამოიყენა არამართლზომიერად, კომპანიის ნებართვის გარეშე; ამასთანავე, იგი მოპასუხე კომპანიის მიერ არ ყოფილა დანიშნული აღნიშნული ავტომობილის სამართავად და არც დროებით ჰქონდა გადაცემული მას ავტომობილი.

28. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, თუ პირი სატრანსპორტო საშუალებას იყენებს მფლობელის ნებართვის გარეშე, იგი ვალდებულია მფლობელის ნაცვლად აანაზღაუროს ზიანი. ამასთან, მფლობელი ვალდებულია აანაზღაუროს მიყენებული ზიანი, თუ სატრანსპორტო საშუალების გამოყენება შესაძლებელი გახდა მისი ბრალის გამო. ამ ნაწილის პირველი წინადადება არ გამოიყენება, თუ მოსარგებლე მფლობელის მიერ დანიშნულია სატრანსპორტო საშუალების სამართავად, ან თუ ეს სატრანსპორტო საშუალება მას გადაცემული ჰქონდა მფლობელისაგან.

29. კასატორი აღნიშნავს, რომ სატრანსპორტო საშუალების მფლობელად მიიჩნევა პირი, რომელიც იურიდიული საფუძვლით ახორციელებს ნივთზე ფაქტობრივ ბატონობას. იმ შემთხვევაში, თუ პირი, რომელიც იყენებს სატრანსპორტო საშუალებას მისი მფლობელის ნებართვის გარეშე (არამართლზომიერი მფლობელი), სხვას მიაყენებს ზიანს ამ სატრანსპორტო საშუალების გამოყენებით, სამოქალაქო პასუხისმგებლობა დაეკისრება ამ პირს (არამართლზომიერ მფლობელს) და არა სატრანსპორტო საშუალების მფლობელს. ამასთან, მფლობელი ვალდებულია, აანაზღაუროს მიყენებული ზიანი, თუ სატრანსპორტო საშუალების გამოყენება შესაძლებელი გახდა მისი ბრალის გამო. სხვა შემთხვევაა, როდესაც მფლობელის მიერ მოსარგებლისათვის სატრანსპორტო საშუალების გადაცემა მართლზომიერია და სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციას მოჰყვება ზიანი. ასეთ დროს შესაძლებელია გამოვყოთ ორი შემთხვევა, როდესაც პასუხისმგებლობა ეკისრება სატრანსპორტო საშუალების მფლობელს: კერძოდ, როდესაც მოსარგებლე მფლობელის მიერ დანიშნულია სატრანსპორტო საშუალების სამართავად, ან თუ ეს სატრანსპორტო საშუალება მას გადაცემული ჰქონდა მფლობელისაგან. ამ შემთხვევაში, მნიშვნელობა ენიჭება მომეტებული საფრთხის წყაროთი ზიანის მიყენების ინსტიტუტის თავისებურებას, რომლის შესაბამისად, სამოქალაქო პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს პირს (მფლობელს), რომელიც არ წარმოადგენს ზიანის მიმყენებელს, არ მიუძღვის ბრალი ზიანის დადგომაში. ამასთანავე, სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად დაზარალებულ პირს არ ეკრძალება, სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა ერთობლივად წაუყენოს როგორც ავტოსატრანსპორტო საშუალების მფლობელს (სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მესამე წინადადების საფუძველზე), ისე - სატრანსპორტო საშუალების მოსარგებლეს, რომელიც ბრალეულად მოქმედებდა და ზიანის მიმყენებელია 992-ე მუხლის საფუძველზე. ამ შემთხვევაში სახეზეა მოვალეთა სიმრავლე ვალდებულებაში, ვალდებულებათა ერთიანობა, როდესაც ყოველ მოვალეს თავისი საკუთარი ვალდებულება აკისრია კრედიტორის წინაშე, მაგრამ ისინი ერთმანეთთან ისეა დაკავშირებული, რომ ქმნის სოლიდარულ ვალდებულებას. განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხე კომპანია არ არის პასუხისმგებელი მიყენებული ზიანისთვის, ვინაიდან ა.ხ–ამ მისი ავტო-სატრანსპორტო საშუალება გამოიყენა თვითნებურად, ნებართვის გარეშე.

30. ამასთან, კასატორი აღნიშნავს, რომ როგორც ზიანის მიყენების ფაქტი, ასევე, განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი აწევს დაზარალებულ მხარეს ანუ კრედიტორს, რომელიც სასამართლო პროცესში წარმოადგენს მოსარჩელეს. ზიანის ანაზღაურების ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს რეალურად განცდილი დანაკარგების ჯამს. ის არ უნდა ატარებდეს მოვალის მიმართ სადამსჯელო ხასიათს და არ უნდა წარმოადგენდეს საჯარიმო სანქციას, რამეთუ ვალდებულების დარღვევისათვის სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის არსი მდგომარეობს კრედიტორისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაში და არა მოვალის დასჯაში. ზიანის ანაზღაურების ინსტიტუტი მიმართულია ვალდებულების დარღვევის პრევენციისა და მხარეთა ინტერესთა წონასწორობის აღდგენაზე.

31. განსახილველ შემთხვევაში, ა.ჩ–ას კუთვნილი ავტომობილისათვის მიყენებული ზიანის ოდენობა წინააღმდეგობაში მოდის საბაზრო ფასებთან. ამასთან, მოსარჩელე მხარე გასცდა სადაზღვევო ხელშეკრულების პირობებს, ვინაიდან მოსარჩელე მხარის მიერ წარმოდგენილი ავტომობილის დაზღვევის პოლისის შესაბამისად სადაზღვევო ობიექტად განისაზღვრა ავტომობილის ძარა, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ ხარჯთაღრიცხვაში შესულია ავტომობილის იმ ნაწილების ანაზღაურებაც, რომლებიც არ ეკუთვნის ავტომობილის ძარას (იხ. საკასაციო საჩივარი).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

32. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 3 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

33. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

34. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება).

35. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა, გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას.

36. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში.

37. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი - კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). საქმის გარემოებათა ანალიზის საფუძველზე მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის დადგენა და მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის მოძიება კი, სასამართლოს ვალდებულებაა. სადავო ურთიერთობის შეფასებისას, ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო არაა შებოჭილი ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებებით, შესაბამისად, თუ ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო გამოარკვევს, რომ ქვემდგომი სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება არ გამომდინარეობს საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან, იგი ვალდებულია, ეს გარემოებები თავად შეაფასოს სამართლებრივად სწორად და მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

38. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან, ზიანის მიყენებიდან (დელიქტი), უსაფუძვლო გამდიდრებიდან თუ კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლიდან.

39. სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების ფარგლებში, მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 832 I, 326-ე, 992-ე, 999-4 მუხლების დანაწესი.

40. ამ ტიპის სარჩელის წარმატებულობა, ბუნებრივია, უნდა შემოწმდეს მისი დამფუძნებელი ნორმის/ნორმების წინაპირობებთან მიმართებით, რაც იმას ნიშნავს, რომ უპირველესად, სასამართლომ სწორად უნდა განსაზღვროს მოთხოვნის მარეგულირებელი სამართლებრივი საფუძველი - კანონის ნორმა, გამოარკვიოს სარჩელში მითითებული ფაქტების შესაბამისობა დამფუძნებელი ნორმის აბსტრაქტულ ელემენტებთან (ფორმალური გამართულობა), დადებითი პასუხის შემთხვევაში, სარჩელსა და შესაგებელში გამოთქმული პოზიციების ურთიერთშეჯერებით გამოარკვიოს სადავო და უდავო ფაქტობრივი გარემოებები (მტკიცების საგანი) და გაანაწილოს მხარეთა შორის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადასტურების ტვირთი (მტკიცების ტვირთი).

41. საკასაციო სასამართლოს მიერ არაერთ გადაწყვეტილებაშია აღნიშნული, რომ სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობის შემოწმებისას სასამართლო იკვლევს, რამდენად დგინდება სამართლებრივი და ფაქტობრივი გარემოებებისას ერთობლიობა, რომლებიც სასარჩელო მოთხოვნის, ან მოთხოვნის გამომრიცხველიშესაგებლის წარმატებას განაპირობებს. სასამართლო ვალდებულია, განსაზღვროს მოთხოვნის ფარგლები (ისე რომ არ გასცდეს მას), მოძებნოს დავის მომწესრიგებელი შესატყვისი სამართლის ნორმა (სპეციალური ან ზოგადი წესი) და დაადგინოს იმ გარემოებათა არსებობა/არარსებობა (ფაქტობრივი გარემოებები), რომლებიც ამ ნორმის გამოყენებისთვის აუცილებელ წინაპირობებს წარმოადგენენ.

42. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ დაზღვევა არის ურთიერთობა ფიზიკური და იურიდიული პირების პირადი და ქონებრივი ინტერესების დასაცავად, გარკვეული გარემოების(სადაზღვევო შემთხვევის) დადგომისას, ამ პირთა მიერ გადახდილი სადაზღვევო შენატანებით (სადაზღვევო პრემიებით) ფორმირებული ფულადი ფონდებისა და კანონმდებლობით ნებადართული სხვა წყაროების ხარჯზე (სუსგ-ები №ას-535-2020, 5 ოქტომბერი, 2021, პ. 11; №ას-1306-1226-2015, 01.07.2016წ.).

43. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დაზღვევის ხელშეკრულების არსისა და მასში მონაწილე მხარეთა უფლება-მოვალეობების განსაზღვრის თვალსაზრისით, დამფუძნებელ ნორმას სსკ-ის 799-ე მუხლი წარმოადგენს. იმავდროულად, ხელშემკვრელ მხარეთა უფლება-მოვალეობების წარმოშობა და განხორციელება დამოკიდებულია მათ შორის გაფორმებული ხელშეკრულების (არსებობის შემთხვევაში ხელშეკრულების დანართების) პირობებსა და დათქმებზე, იმგვარად, რომ კონკრეტული სადაზღვევო შემთხვევა, რომელიც წარმოადგენს სადაზღვევო რისკის რეალიზაციის შედეგს, მხარეების მიერ არსებითი პირობის სახით წინასწარ არის განსაზღვრული ხელშეკრულებაში (შდრ: ი. გაგუა, ბიზნესდავები და სასამართლო პრატიკა, 2017, გვ.119).

44. დაზღვევის ხელშეკრულება ალეატორულ, ანუ სარისკო გარიგებას წარმოადგენს. ერთი მხრივ, დამზღვევი მიდის რისკზე იმ გაგებით, რომ იხდის სადაზღვევო პრემიას და სადაზღვევო შემთხვევა შეიძლება არც დადგეს ან მზღვეველმა უარი უთხრას დამზღვევს სადაზღვევო საზღაურის გადახდაზე ან ვერ შეძლოს მისი ანაზღაურება გადახდისუუნარობის გამო; მზღვეველი რისკავს იმ თვალსაზრისით, რომ შედარებით მცირე სადაზღვევო პრემიის მიღების პირობებში, მსხვილი სადაზღვევო შემთხვევის დადგომისას, იგი ვალდებული ხდება, გადაიხადოს გაცილებით მეტი თანხა (შდრ: ქ. ირემაშვილი, მხარეთა უფლებრივი თანაფარდობის კრიტერიუმები სადაზღვევო ურთიერთობებში, 2016, გვ.85.).

45. სსკ-ის 799-ე მუხლით ერთმნიშვნელოვნადაა განსაზღვრული, რომ დაზღვევის მიზანი ფიზიკური და იურიდიული პირების ინტერესების დაცვაა. დაზღვევის ხელშეკრულების საგანია მზღვეველის მიერ დამზღვევისათვის სადაზღვევო შემთხვევის დადგომით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების უზრუნველყოფა, ხოლო ის, თუ რა შეიძლება იყოს დაზღვევის ობიექტი, მოცემულია სსკ-ის 820-858-ე მუხლებში, კერძოდ, ასეთი შეიძლება იყოს ქონება ან პიროვნება. აქედან გამომდინარე, დაზღვევის ხელშეკრულება შეიძლება განვიხილოთ, როგორც სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა უფლებების დაცვის მნიშვნელოვანი გარანტია (შდრ: სუსგ №ას-663-624-2011, 17 თებერვალი, 2012 წელი).

46. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ დაზღვევის ხელშეკრულების ანალიზისას მნიშვნელოვანია სუბროგაციის ინსტიტუტის განხილვა - სსკ-ს 832-ე მუხლი (შდრ: სუსგ №ას-614-2022, 17 მარტი, 2023 წ).

47. სადაზღვევო რისკის რეალიზაციის უშუალო შედეგია სადაზღვევო შემთხვევა, რომლის დადგომაც უცნობ, არაპროგნოზირებად მოვლენას უკავშირდება. უცნობი შეიძლება იყოს, დადგება თუ არა სადაზღვევო შემთხვევა, ან როდის დადგება იგი. დაზღვევის მიზანი მიღწევადია უშუალოდ დაზღვევის სფეროში არსებული მექანიზმებით, რომელი მექანიზმებიც უშუალოდ რეაგირებენ ზიანის მიმყენებლისმართლსაწინაღმდეგო ქცევაზე. აღნიშნული კი, თავის მხრივ, განაპირობებს სადაზღვეო ურთიერთობებში სუბროგაციის პრინციპის არსებობას. სსკ-ის 832.1 მუხლით დადგენილია, რომ თუ დამზღვევს შეუძლია ზიანის ანაზღაურების თაობაზე მოთხოვნა წაუყენოს მესამე პირს, მაშინ ეს მოთხოვნა გადადის მზღვეველზე, თუკი ის აუნაზღაურებს დამზღვევს ზიანს. მითითებული ნორმის არსი იმაში მდგომარეობს, რომ მას შემდეგ, რაც მზღვეველი აუნაზღაურებს დამზღვევს დამდგარ ზიანს, მზღვეველს წარმოეშობა უფლება, გახდეს დამზღვევის უფლებამონაცვლე და მოითხოვოს ზიანის (ზარალის) ანაზღაურება ზიანის მიმყენებელი პირისაგან იმ ოდენობით, რაც მან დამზღვევს გადაუხადა.

48. დაზღვევის კონტექსტში, სუბროგაციის დოქტრინა მზღვეველისა და დამზღვევის ურთიერთობის ორ ძირითად ასპექტთან ასოცირდება: პირველ რიგში, იგი უფლებას აძლევს მზღვეველს, განახორციელოს და დაიცვას ის უფლებები, რომელიც დამზღვევს ზიანის მიმყენებელი მესამე პირის მიმართ აქვს; მეორე, სუბროგაციის დოქტრინა ხელს უშლის დამზღვევის უსაფუძვლო გამდიდრებას, ეს კი სრულ შესაბამისობაშია „ორმაგი კომპენსაციის აკრძალვის პრინციპთან“ (შდრ: Skiner M, Gross J., Subrogation, 7.06.2007, <http://www.allens.com.au/pubs/pdf/insur/pap7jun06.pdf>.).

49. აღნიშნული პრინციპი კანონით გათვალისწინებული შესაძლებლობაა, რა დროსაც მზღვეველზე იმ მოთხოვნის უფლებების გადასვლა ხდება, რაც გააჩნია დაზღვეულ (სარგებლის მიმღებ) პირს ზიანის მიყენებაზე პასუხისმგებელი პირის მიმართ და ამ უფლების გადასვლა ხორციელდება მზღვეველის მიერ გაცემული სადაზღვევო საზღაურის ფარგლებში. სუბროგაციის ერთ-ერთ უპირატესობად და დანიშნულებად მოიაზრებენ ზიანის მიყენების ფაქტის დადგომის შემდეგ სამივე მონაწილე მხარისათვის აღნიშნული პრინციპის საშუალებით პრობლემის ოპტიმალურ გადაწყვეტას.“ (შდრ: ნ. ნიავაძე, სუბროგაცია ნებაყოფლობით სადაზღვევო ურთიერთობებში, 2012, გვ.3).

50. ქონებრივი დაზღვევის სამართალურთიერთობაში სუბროგაციის ძირითადი დანიშნულებაა, რომ დამზღვევის მიერ დაზღვევა არ იქნეს გამოყენებული უსაფუძვლო გამდიდრების საშუალებად. დამზღვევს, რომლის ქონებრივი ინტერესიც იქნა დაზიანებული მესამე პირის მიერ, მიყენებული ზიანის შესაბამისი ოდენობის თანხის ანაზღაურების მიღების უფლება ერთდროულად წარმოეშობა ორი სხვადასხვა სუბიექტის მიმართ. მათგან ერთს წარმოადგენს ზიანის მიყენებისას დელიქტურ სამართლებრივ ურთიერთობაში პასუხისმგებელი პირი, ხოლო მეორეს სადაზღვევო კომპანია, როგორც სახელშეკრულებო ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის კონტრაჰენტი. თუ დამზღვევი ანაზღაურებას მოითხოვოს და სრულად მიიღებს ორივე სუბიექტისგან, მაშინ დამზღვევის მიერ მიღებული თანხა იქნება იმაზე უფრო მეტი, ვიდრე მიყენებული ზიანი, რაც თავისთავად საფუძვლის გარეშე დამზღვევის გამდიდრების საწინდარია.

51. „სუბროგაციის დროს საქმე გვაქვს დელიქტურ ვალდებულებაში კრედიტორის შეცვლასთან, სადაც ვალდებულების არსი უცვლელი რჩება. ამასთან, დელიქტურ ვალდებულებაში დამზღვევის მზღვეველით შეცვლის აუცილებელი წინაპირობაა ზიანის ანაზღაურების თაობაზე მოთხოვნის მატერიალურ-სამართლებრივი საფუძვლის არსებობა და მზღვეველის მიერ დამზღვევისათვის სადაზღვევო თანხის გაცემა. ამდენად ზიანის დამზღვევის სამართლებრივ ურთიერთობაში, როდესაც სადაზღვევო შემთხვევის დადგომა გამოიწვია მესამე პირმა, გამოიყენება კრედიტორის ჩანაცვლების პრინციპი, რაც შესაძლოა ემსახურებოდეს როგორც დაზღვეულის, ასევე მესამე პირის უსაფუძვლო გამდიდრების თავიდან აცილებას“ (შდრ: სუსგ №ას-581-549-2011, 17 თებერვალი, 2012).

52. სუბროგაციის შემთხვევაში მოთხოვნის უფლება მზღვეველზე გადადის მის მიერ გაცემული სადაზღვევო საზღაურის ფარგლებში. ეს ნიშნავს, რომ სადაზღვევო კომპანია არ არის უფლებამოსილი, მოითხოვოს პასუხისმგებელი პირისაგან იმაზე მეტი, რაც მან აანაზღაურა დაზღვევის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე. თუმცა, თავის მხრივ, ეს არ ართმევს უფლებას დამზღვევს, ზიანზე პასუხისმგებელი პირისაგან მოითხოვოს თანხა, რაც აღემატება გაცემულ სადაზღვევო საზღაურს, თუ რეალური დანაკლისი სადაზღვევო თანხაზე მეტია. (შდრ: გ. ამირანაშვილი, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა მესამე პირისაგან, „მართლმსაჯულება და კანონი“, №1’19, 2014, გვ.95).

53. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სადაზღვევო ხელშეკრულების ძირითადი მიზანია, ერთი მხრივ, სადაზღვევო კომპანიამ შემოსავალი მიიღოს და მეორე მხრივ, სადაზღვევო შემთხვევის დადგომისას დამზღვევს მიყენებული ზიანი აუნაზღაურდეს. მნიშვნელოვანია, რომ მზღვეველის მიერ დამზღვევის დაცვამ, გარკვეულწილად არ „მოადუნოს“ ზიანის მიმყენებელი (შდრ: ნ. მოწონელიძე, სუბროგაცია, როგორც მზღვეველის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საშუალება, 2016, გვ.42). „Madewhole“-ს პრინციპის თანახმად, დამზღვევის ზიანი სრულად უნდა იქნეს ანაზღაურებული, მანამ სანამ სადაზღვევო კომპანია აღძრავს სარჩელს ზიანის მიმყენებლის წინააღმდეგ (შდრ: Howard E., Theodore K, „Subrogation: Primerand Recent Environmental Cleanup Cases“, 2015, New York Law Journal, p.1-2; <https://www.law.com>.)

54. მზღვეველის სუბროგაციული მოთხოვნის უფლება განიმარტება, როგორც „მიღებული კომპენსირების პრინციპისაგან“: დამზღვევს აქვს უფლება, აინაზღაუროს მიყენებული ზიანი, თუმცა, მეორე მხრივ, დამზღვევი არ არის უფლებამოსილი უსაფუძვლოდ გაიმდიდროს საკუთარი თავი და მოთხოვნა აინაზღაუროს, როგორც მზღვეველისაგან, ასევე ზიანის მიმყენებელი მესამე პირისაგან. ამავდროულად, ზიანზე პასუხისმგებელ პირს არ შეუძლია თავი გაიმართლოს იმ ფაქტით, რომ დაზარალებულ პირს დაზღვეული ჰქონდა შემთხვევა. ის მაინც წარმოადგენს ზიანზე პასუხისმგებელ პირს. ( იხ: Pengelley N., „When Cananinsurer Exerciseits Right of Subrogation”?, The Accountig Review 75(1), 2013.).

55. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სუბროგაციის საფუძველზე კანონმდებელი ცდილობს ორი მიზნის მიღწევას: პირველი, დაზღვეულმა არ უნდა მიიღოს ორმაგი კომპენსაცია ზიანის მიმყენებელი მესამე პირისა და მზღვეველისაგან, ანუ დამზღვევი არ უნდა გამდიდრდეს უსაფუძვლოდ და მეორე, ზიანის მიმყენებელმა მესამე პირმა, სადაზღვევო ანაზღაურების საფუძველზე, არ უნდა ნახოს სარგებელი, კერძოდ იგი არ უნდა გათავისუფლდეს პასუხისმგებლობისაგან.

56. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სუბროგაციის შემთხვევაში მოვალე (მზღვეველი) მესამე პირად არ განიხილება, მასზე ხდება კრედიტორის (დამზღვევი) უფლების გადასვლა. სადაზღვევო საზღაურის გაცემის შემდეგ რეგრესული ვალდებულება კი არ წარმოიქმნება, არამედ დამზღვევსა და ზიანის მიმყენებელს შორის არსებული ძირითადი ვალდებულება აგრძელებს არსებობას. ასეთ დროს ხდება ვალდებულებით ურთიერთობაში პირების შეცვლა კანონის საფუძველზე, კრედიტორის უფლებების სხვა პირზე გადასვლის გზით: მზღვეველი ცვლის ზიანის მიმყენებლის მიმართ მოთხოვნის უფლების მქონე დამზღვევს. სუბროგაცია წარმოადგენს მზღვეველის გარანტიას, ზიანის მიმყენებლისაგან მიიღოს ის თანხა, რომელიც სადაზღვევო შემთხვევის დადგომის შედეგად გასცა დამზღვევითვის. (იხ. დამატებით: გ. ამირანაშვილი, „სუბროგაციის უფლების დაუშვებლობა“, სამართლებრივი ჟურნალი, 2011, გვ.20.).

57. სადაზღვევო ხელშეკრულების მხარეები უშუალოდ სადაზღვევო ხელშეკრულებით დეტალურად განსაზღვრავენ იმ უფლება-მოვალეობებს, რომლებიც მათ სუბროგაციის რეალიზაციის პროცესში წარმოეშობათ. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ ხელშეკრულების პირობების შესახებ მეტი ინფორმაცია უნდა მიაწოდოს დამზღვევს და ამით დაცული იქნება დამზღვევის ინტერესები. თუ გავითვალისწინებთ, რომ სადაზღვევო სამართლის უმთავრესი მიზანი დამზღვევის ქონებრივი ინტერესის დაცვაა, ცალსახაა, რომ დავა დამზღვევსა და მზღვეველს შორის მოვალისაგან ანაზღაურების მიღების უპირატესი უფლების შესახებ დამზღვევის სასარგებლოდ უნდა გადაწყდეს (შდრ: ნ.მოწონელიძე, სუბროგაცია როგორც მზღვეველის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საშუალება, თბილისი, 2016, გვ: 117, 221). ვინაიდან დაზღვევის ხელშეკრულების უმთავრესი მიზანი დამზღვევის ქონებრივი ინტერესის დაცვაა, ბუნებრივია, სუბროგაცია არ შეიძლება ამ უკნასკნელის საზიანოდ განხორციელდეს (შდრ:BGHZ 13, 28 = VersR 195, 211 მითითებულია: Moller/Segger, in: Longheid/Wandt, Münchenerkommentar, VVG პპ:1-99 Systematische Darstellung, Band I, 2010, პ86, Rn, 122.). როგორც წესი, სუბროგაციის შემთხვევაში, კრედიტორი („პირველადი კრედიტორი“, დამზღვევი) ანაზღაურების მიღებისთანავე ტოვებს ვალდებულებით-სამართლებრივ ურთიერთობას და მას ანაცვლებს „მეორადი კრედიტორი“ - პირი რომელმაც ვალდებულება „პირველადი კრედიტორის“ წინაშე სხვის ნაცვლად შეასრულა. მზღვეველი, როგორც წესი, ზიანის მიმყენებელი პირის წინაშე დამზღვევის სახელით გამოდის და მისი უფლებების რეალიზაციას საკუთარი ინტერესებისათვის ახორციელებს. ამდენად, სუბროგაციის შემთხვევაში, სახეზეა სინგულარული სამართალმემკვიდრეობა (შდრ: ნ.მოწონელიძე, სუბროგაცია როგორც მზღვეველის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საშუალება, თბილისი, 2016, გვ: 174, 175) (იხ. სუსგ №ას-812-2022,5 ოქტომბერი, 2022წ.).

58. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლით გარანტირებული სამართლიანი სასამართლოს უფლება მოიცავს ისეთ მნიშვნელოვან კომპონენტს, რომლის მიხედვითაც, სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება უნდა იყოს მხარისათვის განჭვრეტადი. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო საქმეზე ლობჟანიძე და ფერაძე საქართველოს წინააღმდეგ - საჩივარი N21447/11 და N35839/11 2020 წლის 27 თებერვალი - განმარტავს: „&65. კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ლი პუნქტი ეროვნულ სასამართლოებს ავალდებულებს, ნათლად მიუთითონ საფუძვლები, რომლებსაც დაეყრდნენ გადაწყვეტილების მიღებისას (იხ. Taxquet v. Belgium [დიდი პალატა], no. 926/05, § 91, ECHR 2010, და Nikolay Genov v. Bulgaria, no. 7202/09, § 27, 13 ივლისი 2017). ვალდებულების ფარგლები შეიძლება განსხვავდებოდეს სადავო გადაწყვეტილების ბუნებიდან გამომდინარე და ის უნდა განისაზღვროს თითოეული საქმის გარემოებების გათვალისწინებით (იხ. Ruiz Torija v. Spain, 9 დეკემბერი 1994, § 29, Series A no. 303-A; García Ruiz v. Spain [დიდი პალატა], no. 30544/96, § 26, ECHR 1999-I; და Moreira Ferreira v. Portugal (no.2) [დიდი პალატა] (no. 19867/12, § 84, 11 ივლისი 2017). 66. ზემოაღნიშნული ვალებულება არ მოითხოვს მომჩივნების მიერ წარმოდგენილ ყველა არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემას (იხ. Fomin v. Moldova, no. 36755/06, § 31, 11 ოქტომბერი 2011), არამედ ის გულისხმობს, რომ სამართალწარმოების მხარეები უნდა ელოდნენ კონკრეტულ და მკაფიო პასუხებს იმ არგუმენტებზე, რომლებიც გადამწყვეტია სამართალწარმოების შედეგებისთვის (იხ. Moreira Ferreira, § 84; Tchankotadze v. Georgia, no. 15256/05, § 103, 21 ივნისი 2016; და Deryan v. Turkey, no. 41721/04, § 33, 21 ივლისი 2015). გადაწყვეტილებიდან ნათლად უნდა ჩანდეს, რომ განხილულ იქნა საქმის არსებითი საკითხები (იხ. Boldea v. Romania, no. 19997/02, § 30, 15 თებერვალი 2007, და Uche v. Switzerland, no. 12211/09, § 37, 17 აპრილი 2018) (ასევე იხ. ასევე ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03).

59. განსახილველ შემთხევაში, კასატორი სადავოდ ხდის რა სასამართლოს მხრიდან მოსარჩელისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის იდენტიფიცირების საკითხს, განმარტავს, რომ მოპასუხე კომპანია არ არის პასუხისმგებელი ზიანის ანაზღაურებაზე, ვინაიდან ა.ხ–ამ კასატორის კუთვნილი ავტო-სატრანსპორტო საშუალება გამოიყენა არამართლზომიერად, კომპანიის ნებართვის გარეშე; ამასთანავე, იგი მოპასუხე კომპანიის მიერ არ ყოფილა დანიშნული აღნიშნული ავტომობილის სამართავად და არც დროებით ჰქონდა გადაცემული მას ავტომობილი (იხ. საკასაციო საჩივარი).

60. საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, რომლის თანახმად კი, თუ პირი სატრანსპორტო საშუალებას იყენებს მფლობელის ნებართვის გარეშე, იგი ვალდებულია მფლობელის ნაცვლად აანაზღაუროს ზიანი. ამასთან, მფლობელი ვალდებულია აანაზღაუროს მიყენებული ზიანი, თუ სატრანსპორტო საშუალების გამოყენება შესაძლებელი გახდა მისი ბრალის გამო. ამ ნაწილის პირველი წინადადება არ გამოიყენება, თუ მოსარგებლე მფლობელის მიერ დანიშნულია სატრანსპორტო საშუალების სამართავად, ან თუ ეს სატრანსპორტო საშუალება მას გადაცემული ჰქონდა მფლობელისაგან.

61. ამასთანავე, „სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად დაზარალებულ პირს არ ეკრძალება, სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა ერთობლივად წაუყენოს როგორც ავტოსატრანსპორტო საშუალების მფლობელს (სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მესამე წინადადების საფუძველზე), ისე - სატრანსპორტო საშუალების მოსარგებლეს, რომელიც ბრალეულად მოქმედებდა და ზიანის მიმყენებელია 992-ე მუხლის საფუძველზე. ამ შემთხვევაში სახეზეა მოვალეთა სიმრავლე ვალდებულებაში, ვალდებულებათა ერთიანობა, როდესაც ყოველ მოვალეს თავისი საკუთარი ვალდებულება აკისრია კრედიტორის წინაშე, მაგრამ ისინი ერთმანეთთან ისეა დაკავშირებული, რომ ქმნის სოლიდარულ ვალდებულებას“ (იხ., სუსგ №ას-135-2022, 20 ივლისი, 2010 წ; №ას-630-2019, 30 სექტემბერი, 2020 წ.).

62. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება დელიქტური ვალდებულების კერძო შემთხვევაა და მიუხედავად ბრალისა, მომეტებული საფრთხის წყაროს იურიდიულ მფლობელს (რომელიც შეიძლება მესაკუთრედაც განვიხილოთ) აკისრებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას, კერძოდ: სსკ-ის 999-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მგზავრების გადაყვანისა და ტვირთების გადაზიდვისთვის გათვალისწინებული სატრანსპორტო საშუალების მფლობელი, თუ მისი სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციას მოჰყვა ადამიანის სიკვდილი, დასახიჩრება ან ჯანმრთელობის მოშლა, ანდა ნივთის დაზიანება, ვალდებულია დაზარალებულს აუნაზღაუროს აქედან წარმოშობილი ზიანი. ( იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლო: რეკომენდაციები და სამოქალაქო სამართლის საკითხებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი პრატიკა, თბ., 2011, გვ.30). მითითებული ნორმა ადგენს სატრანსპორტო საშუალების იურიდიული მფლობელის ვალდებულებას, ნორმაში ჩამოთვლილ სიკეთეთა ხელყოფის შემთხვევაში, აგოს პასუხი. თავის მხრივ, ნორმის სუბიექტები არიან ვალდებული და დაზარალებული პირები. ვალდებულ პირად კანონი განიხილავს ნივთის მფლობელს, ანუ პირს, რომელსაც ამ ქონებაზე საკუთრება მართლზომიერად აქვს მოპოვებული, თუმცა, მფლობელი, როგორც ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელი პირი, შეიძლება იყოს, როგორც პირდაპირი ფლობელი, ისე - არაპირდაპირი მფლობელი.

63. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კანონმდებლობა მომეტებული საფრთხის წყაროს იურიდიულ მფლობელთა მიმართ პასუხისმგებლობის მაღალ სტანდარტს აწესებს, რაც ნივთის სპეციფიკური თვისებებიდან - გამოიწვიოს მნიშვნელოვანი ან გამოუსწორებელი ზიანი (ადამინის სიცოცხლის ხელყოფა, ნივთის დაზიანება და ა.შ.) - გამომდინარეობს (იხ. დამატებით: პეტერ ლუთრინგჰაუსი, დელიქტური სამართალი, GIZ, თბილისი, 2011, გვ.32). სსკ-ის 999-ე მუხლების მიზანია, ასეთი ნივთის იურიდიული მფლობელები აიძულოს, განსაკუთრებული სიფრთხილით მოეკიდონ თავიანთ საკუთრებაში არსებული საფრთხის შემცველი საშუალების გამოყენებიდან გამომდინარე შესაძლო ნეგატიურ შედეგებს (შდრ. სუსგ: №ას-630-2019, 30 სექტემბერი, 2020 წ.).

64. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი პრაქტიკის თანახმად, სსკ-ის 999-ე მუხლით გათვალისწინებულ გამონაკლისს საფუძვლად უდევს ის გარემოება, რომ სატრანსპორტო საშუალება პოტენციური საფრთხის წყაროა და მისი მოხმარება განაპირობებს შედარებით მაღალი ხარისხით საზიანო შედეგების მიღების შესაძლებლობას, ვიდრე სხვა ჩვეულებრივი საქმიანობისას. ავტოსატრანსპორტო საშუალების ამგვარი თვისების გამო იგი მომეტებული საფრთხის წყაროდაა მიჩნეული და, მიუხედავად იმისა, რომ მისი მოხმარება სამართლებრივად ნებადართულია, პასუხისმგებლობა მომეტებული საფრთხის წყაროდან მომდინარე ზიანისათვის, ჩვეულებრივ, სამოქალაქოსამართლებრივ პასუხისმგებლობასთან შედარებით უფრო მკაცრია - ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება მომეტებული საფრთხის წყაროს მფლობელს ბრალის მიუხედავად ეკისრება. აღნიშნული გამოწვეულია იმ მატერიალური ობიექტების ფლობითა და სარგებლობით (ექსპლუატაციით ან ნებისმიერი ფორმით მისი გამოყენებით), რომელსაც განსაკუთრებული ხარისხობრივი თვისება აქვთ და ადამიანის მხრიდან მასზე სრული კონტროლის დამყარება შეუძლებელია (იხ. სუსგ №ას-494-463-2010, 9 ნოემბერი, 2010 წელი).

65. სსკ-ის 999-ე მუხლი ითვალისწინებს გამონაკლისსაც - ნივთის იურიდიულ მფლობელს პასუხისმგებლობა არ ეკისრება კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევაში (ნორმის მე-2 და მე-3 ნაწილები), მათ შორის მაშინაც, როდესაც სატრანსპორტო საშუალებას მართავდა სხვა პირი, თუმცა, ამ შემთხვევაში ვალდებული პირის დადგენა ხდება იმის მიხედვით, თუ რა გზით (იურიდიულად ნამდვილი უფლების საფუძველზე) აღმოჩნდა ნივთი მოსარგებლის ფაქტობრივი ბატონობის არეალში (ნორმის მე-4 ნაწილი). თუ პირი, რომელიც იყენებს სატრანსპორტო საშუალებას მისი მფლობელის ნებართვის გარეშე (არამართლზომიერი მფლობელი) ამ სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციით მიაყენებს ზიანს სხვას, სამოქალაქო პასუხისმგებლობა დაეკისრება ამ უკანასკნელს და არა სატრანსპორტო საშუალების მფლობელს“ (იხ. სუსგ-ები: №ას-1245-2020, 01 ივლისი, 2021; №ას- 504-481-2016, 30 სექტემბერი, 2016წ;).

66. წინამდებარე საქმეზე დადგენილია, რომ 2022 წლის 04 ივნისს ქ. ქუთაისში, ............ ქუჩაზე მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად, დაზიანდა ა/მ „მერსედესი“, რომელსაც მართავდა ა.ჩ–ა. დამრღვევ პირად ცნობილ იქნა ა/მ „ტოიოტას“ მძღოლი ა.ხ–ა.

67. დადგენილია, რომ ა.ჩ–ას მართვის ქვეშ მყოფი დაზიანებული სატრანსპორტო საშუალება დაზღვეული იყო მოსარჩელის მიერ.

68. საქმის მასალებით დასტურდება, ა.ჩ–ას კუთვნილ „მერსედესის“ მარკის ავტო-სატრანსპორტო საშუალებაზე მიყენებული ზიანის ოდენობამ შეადგინა - 18 610 ლარი, რაც სადაზღვევო კომპანიის მიერ ანაზღაურებულ იქნა დამზღვევისათვის. თუმცა, მოსარჩელის დაკვეთით სსიპ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ ჩატარებული სასაქონლო საექსპერტო კვლ–ს შესაბამისად, ვინაიდან დაზღვეულ ავტომანქანაზე მიყენებული ზიანის ოდენობამ საბაზრო ფასების გათვალისწინებით შეადგინა - 18 018 ლარი, სადაზღვევო კომპანიამ სარჩელით მოითხოვა მოპასუხეთათვის ექსპერტიზის დასკვნით დადგენილი თანხის სოლიდარულად დაკისრება.

69. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ვინაიდან მხარეებს შორის სადავო არ გამხდარა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ასანაზღაურებელი ზიანი სწორედ მოპასუხე კომპანიის (აპელანტის) იურიდიულ მფლობელობაში მყოფი ავტომანქანის ექსპლუატაციას მოჰყვა შედეგად და შემთხვევის დადგომის დროს მას მოპასუხე კომპანიაში დასაქმებული პირი მართავდა.

70. ამასთან, ვინაიდან დადგინდა, რომ მოპასუხე კომპანიამ „დაუშვა“ და ვერ უზრუნველყო მის მფლობელობაში არსებული სატრანსპორტო საშუალების სათანადოდ დაცვა, რაც გახდა მეორე მოპასუხის მიერ სატრანსპორტო საშუალების დაუფლების საფუძველი, ასევე იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ წინამდებარე დავის ფარგლებში მოპასუხე კომპანიას არ მიუთითებია სხვა ისეთ დასაშვებ მტკიცებულებებსა და სამართლებრივად ვარგის გარემოებებზე, რაც მის იურიდიულ პასუხისმგებლობას გააქარწყლებდა, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია რომ ავტო-სატრანსპორტო საშუალების იურიდიული მფლობელი (ამ შემთხვევაში მესაკუთრე) - მოპასუხე კომპანია (აპელანტი) მიუხედავად უშუალოდ ავტოსაგზაო შემთხვევის მიმართ მისი არაბრალეული ქმედებისა, პასუხისმგებელია ავტოსატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად დამდგარ ზიანზე.

71. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კასატორს თავდაპირველ მოპასუხესთან ერთად სწორად დაეკისრა სოლიდარულად ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება და ამის საწინააღმდეგოდ კი, კასატორს არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

72. ხოლო რაც შეეხება ზიანის ოდენობას, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა პასუხობდეს მხარის მიერ სამართლებრივ და პროცედურულ საკითხებთან დაკავშირებით წარმოდგენილი არგუმენტების ძირითად ასპექტებს (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Ruiz Torija v. Spain, §§ 29-30). შესაბამისად, უფლება მოსმენაზე მოიცავს არა მხოლოდ სასამართლოს წინაშე არგუმენტების წარდგენის შესაძლებლობას, არამედ სასამართლოს ვალდებულებას, გადაწყვეტილების დასაბუთებაში მიუთითოს მიზეზები, რომელთა საფუძველზეც გაიზიარა ან უარყო შესაბამისი არგუმენტები. სასამართლომ შეიძლება აუცილებლად არ მიიჩნიოს იმგვარ არგუმენტებზე პასუხის გაცემა, რომლებიც აშკარად არარელევანტური, დაუსაბუთებელი ან სხვაგვარად დაუშვებელია მსგავსი არგუმენტების მიმართ არსებული სამართლებრივი დებულებების ან მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, თუმცა, ყველა გადაწყვეტილება უნდა იყოს ნათელი და საქმეში მონაწილე მხარეებს შესაძლებლობას უნდა აძლევდეს გაიგონ, თუ რატომ გაითვალისწინა სასამართლომ მხოლოდ კონკრეტული გარემოებები და მტკიცებულებები (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Seryavin and Others v. Ukraine §§ 55-62). სასამართლოს აქვს ვალდებულება, სათანადოდ იმსჯელოს მხარეთა მიერ წარდგენილ დოკუმენტებზე, არგუმენტებსა და მტკიცებულებებზე (იხ. Kraska v. Switzerland, § 30; Van de Hurk v. the Netherlands, § 59; Perez v. France, § 80). ამასთან, მხარეებს უნდა ჰქონდეთ არა მხოლოდ იმის შესაძლებლობა, რომ იცოდნენ იმ მტკიცებულებათა შესახებ, რომლებიც მათ სჭირდებათ თავიანთი სარჩელის წარმატებისათვის, არამედ ჰქონდეთ კომენტარის გაკეთების საშუალება ყველა იმ მტკიცებულებასთან და მოსაზრებასთან დაკავშირებით, რომლებიც წარდგენილია სასამართლოს აზრის ფორმირებაზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით (იხ. Milatova and others v. The Czech republic §59; Niderost-huber v. Switzerland, § 24; K.S. v. finland § 21; ).

73. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში, დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება.

74. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს ფაქტების მითითების ტვირთისა და ფაქტების დამტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის.

75. საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ როგორც ზიანის მიყენების ფაქტი, ასევე განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი აწევს დაზარალებულ მხარეს ანუ კრედიტორს, რომელიც სასამართლო პროცესში წარმოადგენს მოსარჩელეს.

76. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო პროცესში დადგენილი უნდა იქნეს სამი სხვადასხვა ხასიათის, შინაარსისა და შედეგების მიხედვით ისეთი ფაქტები, როგორიცაა: 1) ფაქტები, რომლებსაც უკავშირდება მხოლოდ პროცესუალურ სამართლებრივი შედეგი (სარჩელის მიღება წარმოებაში, ან ასეთ მიღებაზე უარის თქმა); 2) ფაქტები, რომლებსაც უკავშირდება მატერიალურ სამართლებრივი შედეგი, ანუ მთავარი საძიებელი ფაქტები (სარჩელის დაკმაყოფილება, ან მის დაკმაყოფილებაზე უარისთქმა); 3) მტკიცებულებითი ფაქტები, რომელთა მეშვეობით ხორციელდება მთავარი, ანუ გადაწყვეტილებისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცება – დადასტურება. მიუთითონ ფაქტებზე, რომლებიც ასაბუთებენ მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს, არის თვითონ მხარეთა მოვალეობა.

77. მტკიცებულებათა სახეები, რომელიც შეიძლება გამოიყენოს სასამართლომ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების დასადგენად, ამომწურავადაა განსაზღვრული სსკ-ის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილით. არც ერთ მტკიცებულებას არ გააჩნია რაიმე უპირატესობა სხვა მტკიცებულებასთან შედარებით. აგრეთვე, არც ერთ მტკიცებულებას არა აქვს, წინასწარ დადგენილი ძალა სასამართლოსათვის, რაც იმას ნიშნავს, რომ ამა თუ იმ მტკიცებულების მნიშვნელობა წინასწარ არ არის განსაზღვრული და მისი ძალა და მნიშვნელობა სასამართლოს შეფასებაზეა დამოკიდებული. მტკიცებულებათა შეფასების დროს მხარეებს უფლება აქვთ, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მტკიცებულებების სარწმუნოობა. მათი უტყუარობის თუ სიყალბის შესახებ მოსაზრებები შეიძლება გამოთქვან არამარტო მხარეებმა, არამედ მესამე პირებმა, აგრეთვე, სპეციალისტებმა და ექსპერტებმა, თუ ისინი მონაწილეობენ პროცესში. საბოლოოდ კი წარმოდგენილ მტკიცებულებებს აფასებს სასამართლო.

78. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ექსპერტიზის დასკვნა მტკიცებულების ერთ-ერთი სახეა, რომელიც შესაძლებელია გამოყენებული იქნეს საქმის გარემოებათა დასადგენად. სსსკ-ის 162-ე მუხლის ნორმატიული გაგებით, მტკიცების ამ საშუალებით შესაძლებელია საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტის დადგენა, ხოლო ამგვარი მტკიცებულების გარეშე, ზოგერთ შემთხვევაში, საქმეზე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია. ამასთან, ექსპერტი პროცესის მონაწილე სუბიექტია, რომელიც ფლობს სპეციალურ ცოდნას მეცნიერების, ტექნიკის, მედიცინის, ხელოვნების ან ხელობის დარგში. მის მიერ შედგენილ დასკვნაში გადმოცემულია გამოკვლ–ს შინაარსი, შედეგები და პასუხი მის წინაშე დასმულ კითხვებზე. ექსპერტის დასკვნა უნდა შეიცავდეს მონაცემებს, რომელიც ახასიათებს ექსპერტიზის ჩატარების პირობებს, კონკრეტულ დროს, ადგილს, ექსპერტიზის საფუძველს და პირებს, რომლებიც უშუალოდ იღებენ მონაწილეობას კვლევაში. ექსპერტის დასკვნა უნდა შეესაბამებოდეს კანონის ნორმებს, შეიცავდეს გამოკვლევების ობიექტურობას, მყარ არგუმენტაციას დასმულ კითხვებზე, მეცნიერულად დასაბუთებულ პასუხებს. საბოლოოდ, როგორც სხვა მტკიცებულებების, ასევე, ექსპერტის დასკვნის იურიდიული ძალას აფასებს სასამართლო. ექსპერტის დასკვნის შეფასება ხდება ზოგადად მტკიცებულებების შეფასებისათვის დადგენილი ყოველმხრივი სრული და ობიექტური განხილვის კრიტერიუმებით, რის შედეგადაც, სასამართლოს გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. (იხ. დამატებით: ილონა გაგუა, „მტკიცებულებები და მტკიცების პროცესი კერძო ხასიათის სამართლებრივ დავებზე“, 2020 წელი, გვ: 97-122. რედაქტორები: ზურაბ ძლიერიშვილი, ნუნუ კვანტალიანი).

79. განსახილველი დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვან გარემოებას წარმოადგენს სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“2022 წლის 16 ივნისის დასკვნა, სადაც მითითებულია, რომ მიყენებული მატერიალური ზიანის ოდენობა, საორიენტაციოდ შეადგენს 18018 ლარს ( იხ. ს.ფ. 27).

80. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს ამ განჩინების პ.25-ში მითითებულ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და დამატებით აღნიშნავს, რომ არამარტო მოსარჩელეა ვალდებული ამტკიცოს სარჩელში მოყვანილი გარემოებები, არამედ მოპასუხეცაა ვალდებული დაამტკიცოს მის მიერ შესაგებელში მოყვანილი გარემოებები. მოსარჩელის მიერ მტკიცების საპროცესო ვალდებულების შესრულების პირობებში, საქმეში წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის საწინააღმდეგო მტკიცების საპროცესო საშუალების წარმოდგენის ვალდებულებამ, მოპასუხის მხარეზე გადაინაცვლა. შესაბამისად, დავის საერთო სასარჩელო წესით განხილვისას, მოპასუხეს შეეძლო, საპირისპირო გარემოების დასადასტურებლად და მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის გასაქარწყლებლად თავადაც წარმოედგინა რელევანტური მტკიცებულება (სხვა საექსპერტო დასკვნა).

81. მართალია სადაზღვევო კომპანიის მიერ წარმოდგენილი საექსპერტო დასკვნა ზიანის ოდენობის განსაზღვრის თაობაზე სადავოდ გახადა კასატორმა, თუმცა გარდა ზეპირსიტყვიერი ახსნა-განმარტებისა, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი დასკვნის საპირწონედ მან ვერ წარმოადგინა ვერცერთი კონკრეტული მტკიცებულება, რაც დადასტურებდა მისი პოზიციის მართებულობას ასანაზღაურებელი ზიანის ოდენობასთან მიმართებით.

82. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ-ები: საქმე № ას-949-2020, 20.01.2022წ, პპ: 20-21; №ას-111-2020, 14 აპრილი, 2022 წელი; №ას-589-2021, 14 სექტემბერი, 2021 წელი; №ას-1158-2020, 12 ივლისი, 2021 წელი;№ას-630-2019, 30 სექტემბერი, 2020 წელი; საქმე №ას-465-433-2017, 30 ივნისი, 2017 წელი).

83. საკასაციო პალატას მიუთითებს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ სამოქალაქო საპროცესო სამართალში მოქმედი სადავო გარემოებების მტკიცების სტანდარტის დაცვით, უზრუნველყო მისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების დადასტურება, ხოლო მოპასუხემ კი ვერ შეძლო სასარჩელო მოთხოვნის განხორციელების გამორიცხვა, შესაბამისად, კასატორმა (მოპასუხე) ვერ დარწმუნა საკასაციო პალატა, მისი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძვლების არსებობაში.

84. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

85. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. მსგავს საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელსაც გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება.

86. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

87. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ვ.ს–თის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. შპს „ვ.ს–თის“ (ს.კ: .....) (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 29.09.2023წ. საგადასახადო დავალებით N1695983233 გადახდილი 901 ლარის 70% – 630.7 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზურაბ ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: მირანდა ერემაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი