საქმე №ას-1339-2023 30 იანვარი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ნ.ტ–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „რ.ი.“ (მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 4 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება, თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ნ.ტ–ძემ (შემდეგში: მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი) სარჩელი აღძრა შპს „რ.ი–ის“ (შემდეგში: მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე) წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხისათვის 50 000 ლარის, ასევე 2015 წლის ივლისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველთვიურად - 500 ლარის დაკისრება.

2. მოსარჩელის განმარტებით, უძრავი ქონება (მდებარე: ქ. თბილისში, ......, 84.31 კვ.მ.) 1991 წლიდან იმყოფება მოსარჩელის მართლზომიერ მფლობელობაში/სარგებლობაში. 2015 წლის გაზაფხულიდან მოპასუხემ განახორციელა მოსარჩელის კუთვნილი ფართის ზემოთ მდებარე N2 ბიბლიოთეკის შენობის დემონტაჟი მოსარჩელის პროტესტის მიუხედავად. მოსარჩელე დარჩა თავშესაფრის გარეშე, კერძოდ, შპს „რ.ც...“-მა, რომელიც მოსარჩელის შემოსავლის წყაროს წარმოადგენდა, ჭერის ჩამონგრევის შედეგად, შეწყვიტა საქმიანობა. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ მოსარჩელე ცნო ფართის მართლზომიერ მფლობელად და მოპასუხეს უარი უთხრა გამოსახლების პრეტენზიის დაკმაყოფილებაზე. ეს აქტი მოპასუხის მხრიდან არ გასაჩივრებულა. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხის მიერ მიყენებული ფაქტობრივი ზიანი (დაზიანებული დანადგარები, ინვენტარი, სამეწარმეო საქმიანობის შეწყვეტით მიყენებული ზიანი - მიუღებელი შემოსავალი) შეადგენს 50 000 ლარს. გარდა ამისა, წარმოების გასაგრძელებლად საჭირო ფართის დასაქირავებლად საჭიროა სულ მცირე, 500 ლარი თვეში. შესაბამისად, ეს თანხაც მოპასუხემ უნდა გადაიხადოს 2015 წლის ივლისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

3. მოპასუხემ მოთხოვნის განხორციელების გამომრიცხველი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მოსარჩელე არაა სადავო ფართის მართლზომიერი მფლობელი. აღნიშნული ნივთი მოპასუხემ შეიძინა ქ.თბილისის მერიისგან 27.12.2013წ. მოპასუხემ იმავე დღეს, იმავე მისამართზე, იმავე ქ.თბილისის მერიისგან შეიძინა მეორე უძრავი ნივთი ს.კ:........ - 343.66 კვ.მ. მითითებულ მისამართზე უძრავი ნივთის დემონტაჟი განხორციელდა ქ.თბილისის მერიის მიერ გაცემული დემონტაჟის ნებართვებისა და ქ.თბილისის მერიის ისნის რაიონის გამგეობის 25.03.2015წ. 2836808 წერილობითი მითითებისა და ქ.თბილისის მერიის ზედამხედველობის სამსახურის 25.05.2015წ. M000293 მითითების საფუძველზე. მოპასუხის მოსაზრებით, შსს-ს 25.02.2015წ. N136 ბრძანება არ წარმოშობს მოსარჩელისთვის საკუთრების უფლებას. გარდა ამისა, ანალოგიური სარჩელით უკვე იდავა შპს „რ.ც...“-მა. ამ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. ეს გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში. ამდენად, იურიდული პირისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე სასამართლო დავა დასრულდა წარუმატებლად. მოსარჩელე ფიზიკურ პირს კი - არ გააჩნია ანალოგიური მოთხოვნის უფლება.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 17 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო საჩივრით გასაჩივრდა მოსარჩელის მიერ. აპელანტმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის უარყოფა.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 04 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

6. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

7. 07.10.1991წ. თბილისის ისნის რაიონის საკრებულოს გამგეობის განკარგულების (№4-27/1090) თანახმად, დარეგისტრირდა მცირე საწარმო შპს „რ.ც–ი“, რაც ამავე დადგენილებით განთავსდა ...... ქუჩის №24-ში

8. 31.03.1992წ. თბილისის მერიის კულტურის სამმართველოს №1/15 ბრძანების შესაბამისად, რ.ც–ი განთავსდებოდა საქალაქო №2 ბიბლიოთეკის შენობის პირველ სართულზე, .......;

9. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 10 ივლისის დადგენილებით თბილისის მერიის კულტურის სამმართველოს ბაზაზე დაფუძნდა მუნიციპალური საწარმო შპს „რ.ც...“; 1998 წლის 12 მაისის თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს დადგენილებით შპს „რ.ც...“ დარეგისტრირდა სამეწარმეო რეესტრში, მისამართზე: .....;

10. მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრიდან 2018 წლის 23 აგვისტოს ამონაწერის მიხედვით, შპს „რ.ც...“ რეგისტრირებულია იურიდიულ მისამართზე: თბილისის, ......;

11. 2009 წლიდან უძრავი ქონების მდებარე: თბილისი, ....., სარდაფი, ფართი 84.31 კვ.მ., ს/კ: ..... მესაკუთრე იყო ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია;

12. უძრავი ქონება (თბილისი, ......, სარდაფი, ფართი 84.31 კვ.მ., ს/კ:......) მოპასუხემ შეიძინა ქ. თბილისის მერიისგან 27.12.2013წ უძრავი ქონება მდებარე: ქ. თბილისი, ქუჩა ......, ფართი 343,66 კვ.მ. ს/კ: ..... 27.12.2013წ. შეიძინა მოპასუხემ. მოპასუხემ ქ.თბილისში, .... არსებული უძრავი ნივთის დემონტაჟი განახორციელა.

13. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ არ იკვეთება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების/შეცვლის სსსკ-ის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობა.მოსარჩელის მოთხოვნაა მოპასუხის მიერ შენობის დემონტაჟით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. ამ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 992-ე (პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი), 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) და 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) მუხლები.

14. სსკ-ის 992-ე მუხლით მინიჭებული უფლების რეალიზაცია დამოკიდებულია ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოებების არსებობაზე, კერძოდ, ამ მუხლით გათვალისწინებულ შემადგენლობაზე. განსხვავებით სახელშეკრულებო ვალდებულებისგან, რომელიც წარმოიშობა პირის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრივალდებულების შეუსრულებლობიდან, დელიქტური ვალდებულება არასახელშეკრულებო ვალდებულებათა კატეგორიას მიეკუთვნება და მისი წარმოშობისათვის უნდა არსებობდეს: ზიანი, მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედება და მიზეზობრივი კავშირი შედეგსა და ქმედებას შორის. აღნიშნული წინაპირობების არსებობის შემთხვევაში, პირს (ზიანის მიმყენებელს) უნდა დაეკისროს, დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე, ზიანის ანაზღაურება (იხ. სუსგ: №ას-1570-2019, 29.05.2020წ).

15. პალატის მოსაზრებით, ვიდრე დელიქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების კანონით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობის საკითხს შეისწავლის, სასამართლომ, უპირველესად, უნდა დაადგინოს, ეკუთვნის თუ არა სარჩელში მითითებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება მოსარჩელეს, ანუ სათანადო მხარეა თუ არა იგი. პალატის მოსაზრებით, მოსარჩელე არაა წარმოდგენილი სარჩელის მოთხოვნის უფლების სუბიექტი. კერძოდ, როგორც სარჩელით ირკვევა, მოსარჩელის მოთხოვნაა მოპასუხის მიერ უძრავი ქონების დემონტაჟით იურიდიული პირისათვის (შპს „რ.ც...“-ისათვის) მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. მოსარჩელის განმარტებით, ეს ზიანი მოიცავს საწარმოს კუთვნილი დანადგარებისა და ინვენტარის ღირებულებას, რომელიც შენობის დემონტაჟის შედეგად დაზიანდა, ასევე, სამეწარმეო საქმიანობის შეწყვეტით მიყენებულ ზიანსა და წარმოების გასაგრძელებლად საჭირო ფართის დასაქირავებლად აუცილებელ თანხას. პალატის მოსაზრებით, იურიდიული პირისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება თავად ამ იურიდიულ პირს გააჩნია. მოსარჩელის განმარტებით, რაკი ის დაზარალებული იურიდიული პირის 100% წლის მფლობელი და დირექტორია, შეუძლია მოითხოვოს ამ პირისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. მოსარჩელის ეს მოსაზრება პალატამ არ გაიზიარა, რადგან სამეწარმეო ურთიერთობების მომწესრიგებელი ნორმებით შპს-ის ქონება გამიჯნულია მისი პარტნიორების ქონებისაგან. შესაბამისად, შპს-ისათვის (მისი ქონებისათვის) მიყენებული ზიანი პარტნიორისათვის მიყენებულ ზიანად არ განიხილება და, ცხადია, ამ უკანასკნელს ასეთი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებაც არ გააჩნია. ამდენად, მოსარჩელე წინამდებარე საქმეში არასათანადო მხარეა. ამასთან, მოცემულ შემთხვევაში, მისი სათანადო მხარით შეცვლის წინაპირობაც არ არსებობს, რადგან ზემოხსენებულმა საწარმომ (როგორც სათანადო მოსარჩელემ) ანალოგიური მოთხოვნით უკვე იდავა სასამართლოში და მისი სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. ეს გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული. აქედან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ წარმოდგენილი სარჩელი, როგორც არასათანადო მხარის მიერ აღძრული, არ უნდა დაკმაყოფილდეს სსსკ-ის 84-ე მუხლის ანალოგიით.

16. პალატის მოსაზრებით, დაუსაბუთებელია მოსარჩელის აპელირება მის მართლზომიერ მფლობელობაზე და პირადი ნივთების დაზიანებაზე. პირველ რიგში, უნდა აღინიშნოს, რომ სადავო ფართით სარებლობის უფლება მინიჭებული ჰქონდა შპს-ს და არა ფიზიკურ პირს - მოსარჩელეს. რაც შეეხება სადავო მისამართზე მოსარჩელის რეგისტრაციის ფაქტს, არც ის წარმოშობს მფლობელობის უფლებას. ასეთ უფლებას არ წარმოშობს, ასევე, საქართველოს შსს 25.02.2015 წლის ბრძანებაც, რადგან მასში მითითებული დოკუმენტებით მფლობელობის უფლება მხოლოდ იურიდიულ პირს ჰქონდა მინიჭებული. შესაბამისად, პალატამ არ გაიზიარა ბრძანებაში განვითარებული მსჯელობა მოსარჩელის მართლზომიერ მფლობელობაზე. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ მოპასუხემ სადავო ქონება შეიძინა აუქციონზე უფლებრივი დატვირთვის გარეშე. ამასთან, ასეთი შეზღუდვა საჯარო რეესტრშიც არ ყოფილა რეგისტრირებული. შესაბამისად, მოპასუხეს არ გააჩნია მოსარჩელის მფლობელობასთან დაკავშირებული რაიმე ვალდებულება. პირადი ნივთების დაზიანების თაობაზე გაკეთებული განმარტება კი, იმდენად ზოგადი ხასიათისაა, რომ მოსარჩელე ამ ნივთების ჩამონათვალსაც კი არ უთითებს, რომ აღარაფერი ვთქვათ მათი დაზიანების დამადასტურებელი მტკიცებულებების არარსებობაზე.

17. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად არ დააკმაყოფილა სარჩელი. შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დასაბუთებულია, აპელანტმა კი, ვერ დაამტკიცა ამ გადაწყვეტილების გაუქმების კანონით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობა. ამდენად, სააპელაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად უნდა დარჩეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

18. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე აპელანტმა (მოსარჩელე) შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება, შემდეგი საფუძვლებით:

19. კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო ის გარემოება, რომ კასატორი ამ ფართის მართლზომიერი მფლობელია. ქ. თბილისში, ..... დღეის მდგომარეობით არის ...... ქ.N22, სადაც მდებარეობს ბიბლიოთეკის შენობა და ეს 84,31კვ.მ-ია. ამ ფართის გარდა, კასატორი ფლობს დამხმარე სათავსოებს და მოწყობილობებს. მართლზომიერი ფლობა დადასტურებულია სამართალდამცავი ორგანოების დასკვნით. ამ სათავსოების ნგრევა ადრე აღკვეთილი იქნა პოლიციის მიერ. სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ 84.31 კვ.მ ფართის მესაკუთრე 2009 წლიდან იყო თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ცნობით ამ ფართის მესაკუთრე შპს „რ.ი–ამდე“ იყო ბმა „ა–ი“. შპს „რ.ც...-ის“ მიერ 84.31კვ.მ ფართის მართლზომიერი ფლობა სათანადო კვლევების, სხდომების ჩატარების შემდეგ დადასტურებულია სამთავრობო სტრუქტურის შსს იურიდიული დეპარტამენტის დასკვნითა და მინისტრის ბრძანებით, რომელიც უკავშირდება მოცემულ დავას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

20. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 2 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

21. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

22. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას.

23. მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ მისი მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან თუ სხვა ვალდებულებითი ურთიერთობებიდან.

24. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი - კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი).

25. საქმის გარემოებათა ანალიზის საფუძველზე მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის დადგენა და მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის მოძიება კი, სასამართლოს ვალდებულებაა. სადავო ურთიერთობის შეფასებისას, ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო არაა შებოჭილი ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებებით, შესაბამისად, თუ ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო გამოარკვევს, რომ ქვემდგომი სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება არ გამომდინარეობს საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან, იგი ვალდებულია, ეს გარემოებები თავად შეაფასოს სამართლებრივად სწორად და მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

26. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას (შდრ., სუსგ №ას-1168-2022, 18 იანვარი, 2023, პ.25.).

27. სსსკ-ის 407-2 მუხლის თანახმად, საქმეზე დადგენილად უნდა ჩაითვალოს, რომ:

28. 07.10.1991წ. თბილისის ისნის რაიონის საკრებულოს გამგეობის განკარგულების (№4-27/1090) თანახმად, დარეგისტრირდა მცირე საწარმო შპს „რ.ც–ი“, რაც ამავე დადგენილებით ..... ქუჩის №24-ში;

29. 31.03.1992წ. თბილისის მერიის კულტურის სამმართველოს №1/15 ბრძანების შესაბამისად, რ.ც–ი განთავსდებოდა საქალაქო №2 ბიბლიოთეკის შენობის პირველ სართულზე, ...... №24-ში;

30. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 10 ივლისის დადგენილებით თბილისის მერიის კულტურის სამმართველოს ბაზაზე დაფუძნდა მუნიციპალური საწარმო შპს „რ.ც...“; 1998 წლის 12 მაისის თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს დადგენილებით შპს „რ.ც...“ დარეგისტრირდა სამეწარმეო რეესტრში, მისამართზე: ...... ქუჩა №24;

31. მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრიდან 2018 წლის 23 აგვისტოს ამონაწერის მიხედვით, შპს „რ.ც...“ რეგისტრირებულია იურიდიულ მისამართზე: თბილისის, ...... ქუჩა №24;

32. 2009 წლიდან უძრავი ქონების მდებარე: თბილისი, ქუჩა ........, №22, სარდაფი, ფართი 84.31 კვ.მ., ს/კ: ....... მესაკუთრე იყო ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია;

33. უძრავი ქონება (თბილისი, ქუჩა ........, №22, სარდაფი, ფართი 84.31 კვ.მ., ს/კ:....) მოპასუხემ შეიძინა ქ. თბილისის მერიისგან 27.12.2013წ უძრავი ქონება მდებარე: ქ. თბილისი, ქუჩა ........, №22, 1 სართული, ფართი 343,66 კვ.მ. ს/კ: ...... 27.12.2013წ. შეიძინა მოპასუხემ. მოპასუხემ ქ.თბილისში, ...... N22-ში არსებული უძრავი ნივთის დემონტაჟი განახორციელა.

34. წარმოდგენილი სარჩელით მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხის მიერ შენობის დემონტაჟით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით არ იკვეთება მხარეთა შორის რაიმე სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობა. შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველებია სსკ-ის 992-ე (პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი), 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) და 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) 411-ე (ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისაისათვის, არამედ მიუღებელია შემოსავლისათვისაც. მიუღებლად ითვლება ის შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო) მუხლები.

35. ამ ტიპის სარჩელის წარმატებულობა, ბუნებრივია, უნდა შემოწმდეს მისი დამფუძნებელი ნორმის/ნორმების წინაპირობებთან მიმართებაში, რაც იმას ნიშნავს, რომ უპირველესად, სასამართლომ სწორად უნდა განსაზღვროს მოთხოვნის მარეგულირებელი სამართლებრივი საფუძველი - კანონის ნორმა, გამოარკვიოს სარჩელში მითითებული ფაქტების შესაბამისობა დამფუძნებელი ნორმის აბსტრაქტულ ელემენტებთან (ფორმალური გამართულობა), დადებითი პასუხის შემთხვევაში, სარჩელსა და შესაგებელში გამოთქმული პოზიციების ურთიერთშეჯერებით გამოარკვიოს სადავო და უდავო ფაქტობრივი გარემოებები (მტკიცების საგანი) და გაანაწილოს მხარეთა შორის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადასტურების ტვირთი (მტკიცების ტვირთი) (შდრ: სუსგ №ას-258-2021, 20 იანვარი, 2022).

36. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დელიქტიდან გამომდინარე სამოქალაქო სამართლებრივი პასუხისმგებლობა - ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება, პირს დაეკისრება ერთდროულად რამდენიმე პირობის არსებობის შემთხვევაში („გენერალური დელიქტი“): 1) სახეზე უნდა იყოს ზიანი, 2) უნდა არსებობდეს მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება, 3) უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი დამდგარ შედეგსა (ზიანს) და მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებას შორის, 4) ზიანის მიმყენებელს უნდა მიუძღოდეს ბრალი( გამონაკლის შემთხვევების გარდა). მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების პრინციპიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ვალდებულია დაამტკიცოს ზიანის არსებობა და მისი მოცულობა, ასევე მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის. თავის მხრივ, ზიანის მიმყენებელმა უნდა დაამტკიცოს მის ქმედებაში ბრალის არარსებობა (შდრ: სუსგ №ას-352-2022, 20 აპრილი, 2022; №ას-1243-2021, 26 იანვარი, 2022 წ; №ას-1129-2013, 26 დეკემბერი, 2023 წ; №ას-934-2023, 03 ოქტომბერი, 2023 წ.).

37. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართალში ზიანში მოიაზრება ქონებაზე ან სამართლებრივად დაცულ სხვა სიკეთეზე გარკვეული ზემოქმედებით გამოწვეული უარყოფითი შედეგი. ზიანი წარმოადგენს სამართალდარღვევის შემადგენლობის აუცილებელ ელემენტს. თუ არაა ზიანი, არც ქონებრივი პასუხისმგებლობის საკითხი შეიძლება დადგეს. ზიანი სწორედ რომ მართლსაწინააღმდეგო მოქმედების შედეგია. იგი წარმოადგენს სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფის შედეგს.

38. სსკ-ის 408-ე მუხლის თანახმად, ,,პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება”. ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისათვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც პირს არ მიუღია და რომელსაც იგი მიიღებდა სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალურად განვითარების შემთხვევაში (შდრ. გიორგი რუსიაშვილი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი III, მუხლი 408-ე, ველი 10, თბილისი, 2019).

39. ზიანი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით უნდა იყოს მიყენებული. წინააღმდეგ შემთხვევაში, როგორც წესი, ზიანის ანაზღაურების საკითხი არ დადგება. მართლსაწინააღმდეგოდ მოქმედებს ის, ვინც არღვევს სამართლებრივ დანაწესებს, სამართლის ნორმათა მოთხოვნებს. მართლწინააღმდეგობა ობიექტური ნიშანია სამართალდარღვევისა და მისი არსებობა არაა დამოკიდებული მოვალის ცნობიერების ხასიათზე ანუ აცნობიერებდა თუ არა მოვალე თავისი ქმედების სამართლებრივ ხასიათს. მთავარია, რომ მოვალის ქმედება არ შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს. „გენერალური დელიქტის“ ერთ-ერთი მთავარი პირობა მოვალის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებაა. თუკი ასეთი ქმედება არ არსებობს, მაშინ დელიქტის შემადგენლობის სხვა წინაპირობების შემოწმება ზედმეტია. მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება არამართლზომიერი მოქმედებაა. მართლსაწინააღმდეგოდ მოქმედებს ის, ვინც არღვევს სამართლებრივ დანაწესებს, სამართლის ნორმათა მოთხოვნებს. არის თუ არა მოთხოვნა მართლსაწინააღმდეგო, ეს საკითხი ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა შეამოწმოს სასამართლომ. მოქმედება შეიძლება, ჩაითვალოს მართლსაწინააღმდეგოდ, თუ: ა. იგი ობიექტურად მიმართულია რომელიმე კანონისმიერი ამკრძალავი ნორმის წინააღმდეგ; ბ. თუ მოქმედება არღვევს სხვა ვალდებულებებს, მათ შორის, ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვალდებულებებს; გ. თუ მოქმედება არღვევს საგანგებოდ დაცულ უფლებებს (სიცოცხლის, ჯანმრთელობის, საკუთრების, პირად უფლებებს), (იხ. სუსგ №ას-332-317-2016, 2016 წლის 9 დეკემბერი).

40. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მიზეზობრივი კავშირი სამართალდარღვევის ერთ-ერთი აუცილებელი ელემენტია. ანაზღაურდება მხოლოდ ისეთი ზიანი, რომელიც მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით იყო გამოწვეული. იმისათვის, რომ მოვალეს დაეკისროს პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა გაირკვეს, წარმოადგენს თუ არა ზიანი მოვალის მოქმედების უშუალო შედეგს. (სსკ-ის 412-ე მუხლი). პირი მხოლოდ მაშინ აგებს პასუხს ზიანისათვის, როცა მისი ქმედება ადეკვატურ კავშირშია დამდგარ შედეგთან/ზიანთან (causa principalis sine qua non).

41. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ბრალი სამართალდარღვევის შემადგენლობის უმნიშვნელოვანესი სუბიექტური ელემენტია. ბრალეული პასუხისმგებლობის პრინციპი, საყოველთაოდაა აღიარებული როგორც სახელშეკრულებო, ისე დელიქტურ სამართალში (შდრ. ნ. ჩიტაშვილი, ბრალის მნიშვნელობა სახელშეკრულებო პასუხისმგებლობის განსაზღვრისათვის, თსუ იურიდიული ფაკულტეტის ,,სამართლის ჟურნალი”, №1, 2009, 143.). სამოქალაქო სამართალში განასხვავებენ ბრალის ორ ფორმას: განზრახვა (dolus) და გაუფრთხილებლობა (culpa), რომლებიც პირის ქმედების სუბიექტური შემადგენლობის ელემენტებია (შდრ. გიორგი ვაშაკიძე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი III, მუხლი 395-ე, ველი 20, თბილისი, 2019).

42. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა პასუხობდეს მხარის მიერ სამართლებრივ და პროცედურულ საკითხებთან დაკავშირებით წარმოდგენილი არგუმენტების ძირითად ასპექტებს (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Ruiz Torija v. Spain, §§ 29-30). შესაბამისად, უფლება მოსმენაზე მოიცავს არა მხოლოდ სასამართლოს წინაშე არგუმენტების წარდგენის შესაძლებლობას, არამედ სასამართლოს ვალდებულებას, გადაწყვეტილების დასაბუთებაში მიუთითოს მიზეზები, რომელთა საფუძველზეც გაიზიარა ან უარყო შესაბამისი არგუმენტები. სასამართლომ შეიძლება აუცილებლად არ მიიჩნიოს იმგვარ არგუმენტებზე პასუხის გაცემა, რომლებიც აშკარად არარელევანტური, დაუსაბუთებელი ან სხვაგვარად დაუშვებელია მსგავსი არგუმენტების მიმართ არსებული სამართლებრივი დებულებების ან მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, თუმცა, ყველა გადაწყვეტილება უნდა იყოს ნათელი და საქმეში მონაწილე მხარეებს შესაძლებლობას უნდა აძლევდეს გაიგონ, თუ რატომ გაითვალისწინა სასამართლომ მხოლოდ კონკრეტული გარემოებები და მტკიცებულებები (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Seryavin and Others v. Ukraine §§ 55-62). სასამართლოს აქვს ვალდებულება, სათანადოდ იმსჯელოს მხარეთა მიერ წარდგენილ დოკუმენტებზე, არგუმენტებსა და მტკიცებულებებზე (იხ. Kraska v. Switzerland, § 30; Van de Hurk v. the Netherlands, § 59; Perez v. France, § 80). ამასთან, მხარეებს უნდა ჰქონდეთ არა მხოლოდ იმის შესაძლებლობა, რომ იცოდნენ იმ მტკიცებულებათა შესახებ, რომლებიც მათ სჭირდებათ თავიანთი სარჩელის წარმატებისათვის, არამედ ჰქონდეთ კომენტარის გაკეთების საშუალება ყველა იმ მტკიცებულებასთან და მოსაზრებასთან დაკავშირებით, რომლებიც წარდგენილია სასამართლოს აზრის ფორმირებაზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით (იხ. Milatova and others v. The Czech republic §59; Niderost-huber v. Switzerland, § 24; K.S. v. finland § 21).

43. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში, დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება.

44. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს ფაქტების მითითების ტვირთისა და ფაქტების დამტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის.

45. საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ როგორც ზიანის მიყენების ფაქტი, ასევე განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი აწევს დაზარალებულ მხარეს ანუ კრედიტორს, რომელიც სასამართლო პროცესში წარმოადგენს მოსარჩელეს.

46. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში. სსკ-ის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული დელიქტური ვალდებულების წინაპირობებია: მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის, ზიანის მიმყენებლის ბრალი. „გენერალური დელიქტის“ ერთ-ერთი მთავარი პირობა მოვალის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებაა. თუკი ასეთი ქმედება არ არსებობს, მაშინ დელიქტის შემადგენლობის სხვა წინაპირობების შემოწმება ზედმეტია (შდრ: (სუსგ №ას-679-2021, 18 იანვარი, 2022 წ).

47. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა საქმეზე დადგენეს, რომ წარმოდგენილი საარქივო ცნობით, 07.10.1991წ. განკარგულებით, ისნის რაიონული საკრებულოს თავმჯდომარის 12.08.1991წ. მიმართვის, აგრეთვე, 28.02.2015წ. ბრძანების შინაარსის მიხედვით, უძრავი ქონებით სარგებლობის უფლება მინიჭებული ჰქონდა შპს „რ.ც...“-ს და არა მოსარჩელეს. მოსარჩელე საკუთარი სახელით ვერ მოითხოვს იმ საწარმოსათვის მიყენებულ ზიანის ანაზღაურებას, რომლის დირექტორი და პარტნიორიც ის არის. მოსარჩელემ ასეევ ვერ მიუთითა ყოველთვიურად მოთხოვნილი თანხა - 500 ლარი, რა სახის ზიანი იყო (მოსარჩელის როგორც პარტნიორის დივიდენდის აუღებელ ნაწილი, ქონების ჩამონგრევის შედეგად დაზიანებული ნივთების საბაზრო ღირებულება, უძრავი ქონების საცხოვრის ფართად დაქირავების დანაკარგი, თუ რაიმე სხვა სახის ზიანი). მოსარჩელემ, ასევე, ვერ დაძლია ზიანის მიყენების ფაქტის მტკიცების ტვირთი, რის გამოც სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

48. სააკსაციო პალატას საქმეზე დადგენილი გარემოებებისა და საქმეში არსებული მტკიცებულებების საფუძველზე მიაჩნია, კასატორმა დასაბუთებული შედავებით ვერ გააქარწყლა ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ დელიქტით მიყენებული შესაძლო ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება მოსარჩელეს არ გააჩნია, კერძოდ, წარმოდგენილი სარჩელით მოთხოვნილია იმ შესაძლო ზიანის ანაზღაურება, რომელიც დადგა შპს „რ.ც...“ის ქონების დემონტაჟით. მოსარჩელის განმარტებით, ეს ზიანი მოიცავს საწარმოს კუთვნილი დანადგარებისა და ინვენტარის ღირებულებას, რომელიც შენობის დემონტაჟის შედეგად დაზიანდა, ასევე, სამეწარმეო საქმიანობის შეწყვეტით მიყენებულ ზიანსა და წარმოების გასაგრძელებლად საჭირო ფართის დასაქირავებლად აუცილებელ თანხას (იხ., სარჩელი, ტ.1.ს.ფ. 7).

49. მოსარჩელის განმარტებით, რადგან ის დაზარალებული იურიდიული პირის 100% წლის მფლობელი და დირექტორია (იხ., ტ.1. ს.ფ. 30 - ამონაწერი სამეწარმეო რეესტრიდან), შეუძლია თავისი სახელით მოითხოვოს იურიდიული პირისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, რასაც საკასაციო პალატა არ იზიარებს უსაფუძვლობის გამო.

50. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 2.1. მუხლის დანაწესი განამტკიცებს ყოველი პირის უფლებას სასამართლო წესით დაცვაზე. სასამართლოს კი ავალდებულებს საქმის განხილვას იმ პირის განცხადებით, რომელიც მიმართავს მას თავისი უფლების ან კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დასაცავად. მაშასადამე, სასამართლოში დავის ინიციატორი შეიძლება იყოს სადავო ან დარღვეული უფლების მქონე და არა სხვა პირი (გარდა წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების საფუძველზე სარჩელის აღძვრისა). იურიდიული პირის წარმომადგენლობა სასამართლოში სსკ-ის 93-ე მუხლის პირველი ნაწილი არეგულირებს და ადგენს ქცევის წესს, რომლის თანახმად, იურიდიულ პირებს ან სხვა ორგანიზაციებს შეუძლიათ სასამართლოში საქმე აწარმოონ იმ თანამდებობის პირის მეშვეობით, რომელსაც წესდებით ან დებულებით შეუძლია ამ იურიდიული პირისა თუ ორგანიზაციის სახელით იმოქმედოს.

51. განსახილველ შემთხვევაში, როგორც აღინიშნა, მოსარჩელის მიერ სარჩელი წარმოდგენილია არა როგორც იურიდიული პირის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებლის განხორციელების საფუძველზე, არამედ საკუთარი სახელით, შესაბამისად, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობებს, რომ სამეწარმეო ურთიერთობების მომწესრიგებელი ნორმებით შპს-ის ქონება გამიჯნულია მისი პარტნიორების ქონებისაგან. შესაბამისად, შპს-ისათვის (მისი ქონებისათვის) მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება პარტნიორს თავისი სახელით არ გააჩნია. ამდენად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოსარჩელე წინამდებარე საქმეში არასათანადო მხარეა, აღნიშნული კი, ასევე გამორიცხავს სარჩელის დაკმაყოფილებას.

52. სსსკ-ის 84-ე მუხლით (დისპოზიცია: სასამართლო, რომელიც საქმის განხილვის დროს დაადგენს, რომ სარჩელი აღძრულია არა იმ პირის მიერ, რომელსაც მოთხოვნის უფლება აქვს, შეუძლია მოსარჩელის თანხმობით საქმის შეუწყვეტლად შეცვალოს თავდაპირველი მოსარჩელე სათანადო მოსარჩელით) გათვალისწინებულია პროცესუალური ეკონომიის პრინიციპიდან გამომდინარე, არასთანადო მოსარჩელის სათანადო მოსარჩელით შეცვლის შესაძლებლობა, თუმცა განსახილველ საქმეში საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ არ არსებობს აღნიშნული მოწესრიგების გამოყენების საჭიროება, რამდენადაც საქმეზე უდავოდ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებაა, რომ აღნიშნულმა საწარმომ (როგორც სათანადო მოსარჩელემ) იგივე მოთხოვნით უკვე მიმართა სასამართლოს და მისი სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. ეს გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული.

53. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას მის მართლზომიერ მფლობელობაზე და პირადი ნივთების დაზიანებაზე, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სადავო ფართით სარგებლობის უფლება მინიჭებული ჰქონდა შპს-ს და არა ფიზიკურ პირს - მოსარჩელეს, ხოლო სადავო მისამართზე მოსარჩელის რეგისტრაციის ფაქტი არ წარმოშობს მფლობელობის უფლებას. ასეთ უფლებას არ წარმოშობს, ასევე, საქართველოს შსს 25.02.2015 წლის ბრძანებაც, რადგან მასში მითითებული დოკუმენტებით მფლობელობის უფლება მხოლოდ იურიდიულ პირს ჰქონდა მინიჭებული.

54. ამასთან, გასაზიარებელია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოპასუხემ სადავო ქონება შეიძინა აუქციონზე უფლებრივი დატვირთვის გარეშე. ამასთან, ასეთი შეზღუდვა საჯარო რეესტრშიც არ ყოფილა რეგისტრირებული. შესაბამისად, მოპასუხეს არ გააჩნია მოსარჩელის მფლობელობასთან დაკავშირებული რაიმე ვალდებულება. ამასთან, მოსარჩელის პირადი ნივთების დაზიანების ნაწილში სარჩელი დაუსაბუთებელია, კერძოდ, დადგენილია, რომ მოსარჩელე ამ ნივთების ჩამონათვალსაც კი არ უთითებს, ასევე არ არის წარმოდგენილი დაზიანების დამადასტურებელი მტკიცებულებები.

55. ამდენად, საკასაციო პალატა ეთანხმება ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნას სარჩელის უარყოფის შესახებ, ხოლო კასატორმა კი ვერ დაარწმუნა საკასაციო პალატა მისი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძვლების არსებობაში.

56. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

57. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. მსგავს საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელსაც გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება.

58. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

59. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან კანონის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ.ტ–ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზურაბ ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: მირანდა ერემაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი