საქმე №ას-589-2022

18 მაისი 2023 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

თეა ძიმისტარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - ს.ს–ნი (მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელით მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ა-ა“ (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 7 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, მესაკუთრედ ცნობა, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა

1.1. ბათილად იქნას ცნობილი, მხარეთა შორის, 2010 წლის 26 მარტს, დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, გამოსყიდვის უფლებით და სადავო უძრავი ქონების, მდებარე ქ. თბილისი, ........., ს/კ ...... მესაკუთრედ ცნობა.

1.2. სასარჩელო მოთხოვნა (შეგებებული სარჩელით).

გამოთხოვილ იქნას მოპასუხის მფლობელობიდან მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, მდებარე ქ.თბილისი, .......... ქუჩა №18, ს.კ ......... და მესაკუთრეს გადაეცეს გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში.

2. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

2.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის, 2021 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, ს.ს–ნის სარჩელი, შპს ,,ა–ა“-ს მიმართ, არ დაკმაყოფილდა. შპს ,,ა–ა“-ს შეგებებული სარჩელი, მოპასუხე - ს.ს–ნის მიმართ, დაკმაყოფილდა. გამოთხოვილ იქნა მოპასუხის მფლობელობიდან, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, მდებარე: ქ.თბილისი, .......... ქუჩა N-18, ს.კ. ...... და მესაკუთრეს გადაეცა გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში.

2.2 გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ს.ს–ნმა და მოითხოვა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება, ხოლო შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მოითხოვა უარის თქმა.

3. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება

3.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის, 2022 წლის 07 აპრილის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის, 2021 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

3.2 სააპელაციო პალატა სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებას ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით და დამატებით განმარტა, რომ კერძო სამართალში მოქმედებს ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპი, რაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-10 მუხლითაა რეგლამენტირებული. კერძოდ, სამოქალაქო ურთიერთობის მონაწილეებს შეუძლიათ განახორციელონ კანონით აუკრძალავი, მათ შორის კანონით პირდაპირ გაუთვალისწინებელი ნებისმიერი მოქმედება. იმის გათვალისწინებით, რომ ხელშეკრულების მხარეები სწორედ თავისუფალი ნების გამოვლენის პირობებში, საკუთარი შეხედულებისამებრ აყალიბებენ გარიგების პირობებს, კერძო სამართალი მათ მიერ ნაკისრი ვალდებულების განუხრელ დაცვას მოითხოვს. pacta sunt servanda-ს პრინციპის თანახმად, ხელშეკრულება უნდა შესრულდეს, რაც ხელშეკრულებისადმი ერთგულების გამოვლინებას წარმოადგენს.

3.3 პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი სადავო გარემოება იმის თაობაზე, რომ ს.ს–ნს და შპს ,,ა–ა“-ს შორის, 2010 წლის 26 მარტს, გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, გამოსყიდვის უფლებით, წარმოადგენს რეალურ გარიგებას, რამეთუ მოსარჩელეს (აპელანტს) პოზიცია, თუ რა გარიგება იქნა დაფარული მხარეებს შორის ნათლად, გარკვევით და სამართლებრივად ვარგისი არგუმენტაციით, არც სარჩელით და არც სასამართლო სხდომებზე არ წარმოუდგენია.

3.4 სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის, პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). ხოლო ამავე მუხლის, მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება).

3.5 პალატის მითითებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად განმარტა, რომ დასახელებული ნორმის მიხედვით, გარიგების მოჩვენებით ხასიათს განაპირობებს მხარეთა განზრახვა, გარიგების დადებით მიაღწიონ მიზანს, რომელიც არ შეესაბამება ამ გარიგების შინაარსიდან გამომდინარე, იურიდიულ შედეგს. ამდენად, მოჩვენებითი გარიგების დადებით ორივე მხარე მოქმედებს საერთო მიზნით და ურთიერთშეთანხმებით. როგორც პრაქტიკა აჩვენებს, მოჩვენებითი გარიგების დადება დაკავშირებულია მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობასთან მათი მოტყუების, პასუხისმგებლობისათვის თავის არიდებისა, თუ სხვა მიზნით. მოჩვენებითი გარიგების დროს მოსაჩვენებლად იქცევა ამ გარიგების მონაწილე ნების გამოვლენის ყველა სუბიექტი. ამდენად, მოჩვენებითად ჩაითვლება გარიგება, თუკი ნების გამომვლენი და ნების მიმღები თანხმდებიან იმაზე, რომ მათ მიერ გამოვლენილ ნებას არ მიეცეს მსვლელობა, ე.ი. გარიგების მონაწილე მხარეები უნდა აცნობიერებდნენ, რომ მათ შორის დადებულ გარიგებას სამართლებრივი შედეგები არ მოჰყვება და იგი დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად. ამდენად, მოჩვენებითი გარიგების შემთხვევაში ადგილი აქვს გარიგების მონაწილე მხარეთა განზრახ ქმედებას, რა დროსაც მათ არ სურთ სამართლებრივი შედეგის დადგომა და მისი დადების მიზანს შესაძლოა წარმოადგენდეს მესამე პირის შეცდომაში შეყვანა. იმისათვის, რომ სასამართლომ სადავო გარიგება მიიჩნიოს მოჩვენებითად, აუცილებელია ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქტიური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“, საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას. ამასთან, როგორც წესი, მოჩვენებითი გარიგება ფორმალურად შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს, მაგრამ ნების ნაკლი მისი არანამდვილობის გამო, წარმოადგენს იმ არსებითი ხასიათის ნაკლს, რაც გამორიცხავს სამართლებრივი შედეგის დადგომას. შესაბამისად, ის ფაქტი, რომელიც მიუთითებს სადავო გარიგების მხარეთა ნების გამოვლენის არანამდვილობაზე, უნდა დაამტკიცოს მან, ვისაც მიაჩნია, რომ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით შეილახა მისი უფლება.

3.6 თვალთმაქცური გარიგებისას, საქმეში არსებული მასალებით უნდა დასტურდებოდეს თვალთმაქცური გარიგების დროს გამოვლენილი ნების თავისებურებები, რაც, უპირველეს ყოვლისა, გამოიხატება სხვა გარიგების დაფარვის მიზნის არსებობაში. ეს ის შემთხვევაა, როდესაც მხარეებს სურთ, მიაღწიონ სხვა შედეგს და არა იმ შედეგს, რასაც იძლევა მათ მიერ გარეგნულად გამოხატული ნება. ამდენად, თვალთმაქცური გარიგების დროს უნდა დადასტურდეს გარემოებები, რომლებიც მიუთითებენ სხვა გარიგების დადების სურვილზე და ამ დაფარული გარიგებისათვის აუცილებელ ყველა წინაპირობის არსებობაზე. ამ შემთხვევაში გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები. თვალთმაქცური გარიგების დროს, მართალია, ნების გამოვლენა მიმართულია სამართლებრივი შედეგების დადგომისაკენ, თუმცა არა იმ ხელშეკრულების შესაბამისად, რომელზეც მხარეები თანხმდებიან. ამგვარი გარიგების მიზანს წარმოადგენს იმ გარიგების დაფარვა, რომლის მიღწევის სურვილი მხარეებს რეალურად გააჩნიათ. ამ შემთხვევაში არსებობს ორი გარიგება, ერთი თვალთმაქცური და მეორე რომელიც მხარეებმა უშუალოდ გაითვალისწინეს.

3.7 ამდენად, თვალთმაქცური გარიგება ერთგვარად ფარავს ნამდვილ გარიგებას, შესაბამისად, მას არ გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი და იგი ბათილია. თუმცა, ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას გარკვეული სპეციფიკურობა ახასიათებს. კანონმდებლის ასეთი დამოკიდებულება განპირობებულია მხარეთა რეალური ნების გათვალისწინებით. ხშირ შემთხვევაში, მხარეები ვერ ერკვევიან, რა შინაარსის ხელშეკრულების გაფორმება სურთ ან კიდევ ვერ ანსხვავებენ ერთმანეთისაგან გარიგების სხვადასხვა ტიპებს. სამოქალაქო კოდექსი შესაძლებლობას ანიჭებს ხელშეკრულების სუბიექტებს, გამოასწორონ დაშვებული შეცდომები თვალთმაქცური გარიგების ბათილად ცნობით და მხარეთა შეთანხმების მიმართ გამოიყენონ ის მოთხოვნები, რაც დამახასიათებელია იმ გარიგებისათვის, რომლის მიღწევაც მხარეებს სურდათ. თვალთმაქცური გარიგების დროს ნების გამოვლენის სუბიექტების ნება შეთანხმებულია და მათ განზრახული აქვთ განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის დადგომა, თუმცა მათი შინაგანი ნება და გამოვლენილი ნება არ ემთხვევა ერთმანეთს. დადებული გარიგებით ისინი ფარავენ სხვა გარიგებას, რომლის დადების ნებაც რეალურად გააჩნიათ. ამ შემთხვევაში დგება ამ ნორმის საფუძველზე ნების გამოვლენის ბათილობის საკითხი. თვალთმაქცური გარიგების დროს განხილვის საგანია გარიგების მხარეთა მიერ შინაგანი და გარეთ გამოვლენილი ნების ურთიერთმიმართება, ვინაიდან მათ შორის არსებობს შეუსაბამობა.

3.8 ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ სადავო გარემოება მასზედ, რომ მოდავე მხარეთა ნამდვილი განზრახვა მიმართული იყო ნასყიდობის ხელშეკრულების გამოსყიდვის უფლებით დადებისკენ, რომელიც მიღწეულ იქნა.

3.9 პალატამ დასაბუთებულად მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, უძრავი ქონების მესაკუთრეს კანონი ანიჭებს სასამართლოსათვის ვინდიკაციური სარჩელით მიმართვის შესაძლებლობას, ესაა სარჩელი, რომელსაც მესაკუთრე მაშინ იყენებს, როცა შელახულია ნივთზე მისი მფლობელობა, სახელდობრ, როდესაც მესაკუთრის ქონება უკანონო მფლობელის ხელთაა. ნივთის ვინდიცირებაც სხვისი უკანონო მფლობელობიდან მის გამოთხოვას გულისხმობს. შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან დასტურდება, რომ უძრავი ქონება, მდებარე: ქ.თბილისი, .......... ქუჩა №18, ს/კ ........... საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია შპს ,,ა–ა“-ს საკუთრებაში. საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიმართ, სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. საქმეზე დადგენილია, რომ ქონება ფაქტობრივად ს.ს–ნის არამართლზომიერ მფლობელობაშია. ამდენად, მესაკუთრე უფლებამოსილია, მოპასუხისგან მოითხოვოს უკანონო მფლობელობაში მყოფი უძრავი ნივთის დაბრუნება.

3.10 სააპელაციო პალატამ მართებულად მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ მოცემულ საქმეში, არსებობდა შპს ,,ა–ა“-ს შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

4. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები

4.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 07 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აპელანტმა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

4.2 კასატორის მითითებით, განსახილველ საქმესთან დაკავშირებით, არასწორად დადგინდა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მხარეთა შორის, 2010 წლის 26 მარტს, დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება წარმოადგენს, რეალურ გარიგებას;

4.3 კასატორმა განმარტავს, რომ მოსარჩელე არის შპს „ლ“-ის დირექტორი და 100 %-იანი წილის მფლობელი; შპს „ლ“-ს, შპს „ა“-ს და კომპანიების დამფუძნებლებს შორის არსებობდა სამეწარმეო/ეკონომიკური ურთიერთობა; 2010 წლის 26 მარტს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებაში, მოცემულია ერთმნიშვნელოვანი, მსჯელობა რომ შპს „ა–ა“ ფინანსურ ვალდებულებას ასრულებს შპს „ლ“-ს სასარგებლოდ (მოჩვენებითი გარიგებით - უზრუნველყოფილი მოთხოვნა) და რომ მას შესასრულებელი აქვს დამატებით ვალდებულება 14000 აშშ დოლარის ღირებულების პროდუქციის მიწოდების სახით; საზღაურის გადახდასთან დაკავშირებით, ზემოაღნიშნული ვალდებულება (14000 აშშ დოლარის პროდუქციის მიწოდების სახით), შპს „ა“-ს არ შეუსრულებია; სადავო გარიგების დადებისას და არც მის შემდეგ, შპს „ა“-ს არ უნახავს სადავო ქონება და მისთვის არ არის ცნობილი, არც მისი ადგილმდებარეობა და არც მისი მდგომარეობა; სადავო ქონების ღირებულება მნიშვნლოვნად აღემატება, გარიგებაში დაფიქსირებულ ოდენობას (წარმოდგენილია ექსპერტის დასკვნა);

4.4. კასატორის მითითებით, იგი სადავო ქონებაში, საკუთარი ხარჯით, გარიგებით გათვალისწინებული პერიოდის დასრულების შემდეგ, მიმდინარე პერიოდამდე აწარმოებდა, არა თუ სარემონტო, არამედ სამშენებლო სარეკონსტრუქციო სამუშაოებს, რის შედეგადაც მნიშვნელოვნად შეიცვალა სადავო ქონების არქიტექტურული კონფიგურაცია და მდგომარეობა (მოწმის სახით დაიკითხნენ მშენებლები, წარმოდგენილია სამშენებლო სარემონტო მასალის შეძენასთან დაკავშირებით სასაქონლო ზედნადებები);

4.5. კასატორმა აღნიშნა, რომ გარიგების დადების დღიდან, მიმდინარე პერიოდამდე (12 წელი), სადავაო ქონებით სარგებლობს კასატორი და მისი ოჯახი. ბოლო პერიოდში კი, კასატორის მეუღლის მიერ დაფუძნებული იქნა შპს „ფ–ი“ (რომლის იურიდიული მისამართიც მდებარეობს სადავო ქონების ადგილმდებარეობის მიხედვით), რომელიც უძრავ ქონებას იყენებს სასტუმროდ. აღნიშნულთან დაკავშირებით, მოწინააღმდეგე მხარეს პრეტენზია არ გამოუთქვამს.

4.6. კასატორმა განმარტა, რომ შპს „ა“-ს სასარგებლოდ აწარმოა გადახდა, დაახლოებით 25000 აშშ დოლარის, ოდენობით; მის მიერ შესრულდა ვალდებულება. ვალდებულება შესრულდა ნაწილობრივ თანხის დაბრუნების გზით, გადახდა განხორციელდა 2012-13 წლებში, ანუ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პერიოდის დასრულების შემდეგ. რაც დასტურდება თანხის მიღების ხელწერილით. ამასთან, საქმეზე მოწმის სახით დაიკითხა შპს ა“-ს მთავარი ბუღალტერი, ა.ხ–ია.

4.7. კასატორმა განმარტა - მხარეები შეთანხმდნენ, რომ შპს „ლ–ის“ კლიენტებთან ურთიერთობას გააგრძელებდა მოპასუხე, რის სანაცვლოდაც შპს „ა–ა უარს“ ამბობდა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ლ–ის დარჩენილ დავალიანებაზე.

4.8. კასატორმა განმარტა, რომ ნასყიდობის დადებით, ნაცვლად იპოთეკის დადებისა უზრუნველყოფის ობიექტს წარმოადგენდა შპს „ა–ას“ არსებული და სამომავლო (14000 აშშ დოლარის ღირებულების პროდუქციის მიწოდების სახით) მოთხოვნის უფლება შპს „ლ“-ს მიმართ, ანუ დაიფარა აქცესორული უფლება, შესაბამისად, იმის გათალისწინებით, რომ ს.ს–ნისა და შპს „ლ“-ს მიერ შესრულდა ვალდებულება „ა“-ს მიმართ, ცხადია, რომ აღარ არსებობდა ძირითადი უფლება, აქედან გამომდინარე არ იარსებებს აქცესორულიც, შესაბამისად წარმოდგენილი სარჩელით არარსებული უფლების (იპოთეკის) დადგენას მხარე ფიზიკურად ვერ მოითხოვდა;

4.11. კასატორმა აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის არ მომხდარა ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება და ზემოაღნიშნული გარიგება ატარებდა თვალთმაქცურ ხასიათს.

4.9. კასატორმა განმარტა, რომ მოპასუხის მხრიდან სარჩელის წარდგენამდე, ვინდიკაციურ მოთხოვნას ადგილი არ ჰქონია.

4.10. კასატორმა აღნიშნა, რომ მისთვის გაუგებარია მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარმოდგენილი ვინდიკაციური მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგან შეგებებულ სარჩელთან დაკავშირებით წარდგენილ შესაგებელში აღნიშნულია, რომ უძრავი ქონებით საგებლობს შპს „ფ–ი“, წარდგენილია ამონაწერი სამეწარმეო რეესტრიდან, სადაც კომპანიის მისამართად განსაზღვრულია სადავო ქონების მისამართი, ასევე სასაქონლო ზედნადებები, რომლის მიხედვითაც შპს „ფ–ის მიერ შეძენილ პროდუქციაზე ტრანსპორტირება სრულდება სადავო ქონების მისამართის მიხედვით.

5. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2022 წლის19 ივლისის განჩინებით, ს.ს–ნის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის თანახმად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, შემდეგ გარემოებათა გამო:

6. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

7. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

8. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორს არ წარმოუდგენია დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რაც საშუალებას მისცემდა სასამართლოს, არსებითად განსახილველად დაეშვა საკასაციო განაცხადი.

9. საკასაციო პალატა პირველ რიგში აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საქმეებზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებისა და ზოგადად, მართლმსაჯულების განხორციელების საფუძველს წარმოადგენს, იმ საკითხის სწორად განსაზღვრა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარეობს მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა. ამ მიზნით, საქმის განხილველმა სასამართლომ პირველყოვლისა, უნდა დაადგინოს მოთხოვნის მატერიალური საფუძველი [მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა]. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გამოარკვიოს მოძიებული ნორმის წინაპირობები, მისი აბსტრაქტული შემადგენლობა და შემოაწმოს განხორციელებულია თუ არა განსახილველ საქმეზე ყველა მათგანი. ამ ასპექტში, ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, სასამართლო შეზღუდულია სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებებით: იგი ამოწმებს რომელ კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს მოსარჩელე, ქმნიან თუ არა ისინი დამფუძნებელი ნორმის უკლებლივ ყველა წანამძღვარს. დადებითი პასუხის შემთხვევაში, სარჩელსა და შესაგებელში გამოთქმული პოზიციების ურთიერთშეჯერებით, სასამართლო ვალდებულია გამოარკვიოს სადავო და უდავო ფაქტობრივი გარემოებები (მტკიცების საგანი) და გაანაწილოს მხარეთა შორის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადასტურების ტვირთი (მტკიცების ტვირთი).

10. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძველი, ანუ სწორად დაადგინა სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტები, კერძოდ: მხარეთა შორის 2010 წლის 26 მარტს გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით, ამავე ხელშეკრულების შესაბამისად შესრულდა ვალდებულებები და უძრავი ქონების (მდებარე ქ.თბილისი, .......... ქუჩა №018, სკ ......) მესაკუთრე გახდა შპს "ა–ა". თავის მხრივ ზემოთხსენებული საკუთრების უფლება და გამოსყიდვის უფლება 2010 წლის 26 მარტს დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრშიც. მხარეთა შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების შესაბამისად, გამოსყიდვის უფლების განხორციელების პირობად განისაზღვრა 2011 წლის 20 მარტამდე 50 000 აშშ დოლარის, ხოლო 2012 წლის 20 მარტამდე დარჩენილი 50 000 აშშ დოლარის გადახდა. გამყიდველის (მოპასუხე) მხრიდან უძრავი ქონების გამოსყიდვა არ მომხდარა, ხოლო ზემოთ ხსენებული პირობების შესაბამისად 2012 წელს გამყიდველმა დაკარგა გამოსყიდვის უფლება, ასევე გაუქმდა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული გამოსყიდვის უფლებაც.

11. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორის მოთხოვნა სადავო გარიგებაში გამოვლენილი ნების არანამდვილობას ეფუძნება. სადავო ხელშეკრულების ბათილობის საფუძვლად კასატორი იმ გარემოებაზე მიუთითებს, რომ სადავო ხელშეკრულება მხარეთა შორის თვალთმაქცური ხასიათის იყო, ვინაიდან ხელშეკრულებით უნდა განხორციელებულიყო ეკონომიკური ურთიერთობის უზრუნველყოფა. ამასთან, ხელშეკრულების თვალთმაქცურ ხასიათს ადასტურებს ის გარემოება, რომ მოპასუხეს არ უნახავს ნასყიდობის საგანი.

12. საკასაციო სასამართლო, პირველ რიგში, საჭიროდ მიიჩნევს განმარტოს გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების არსი. სსკ-ის 509-ე მუხლის თანახმად, თუ გამყიდველს ნასყიდობის ხელშეკრულებით აქვს გამოსყიდვის უფლება, ამ უფლების განხორციელება დამოკიდებულია გამყიდველის ნებაზე. გამოსყიდვა არის გამყიდველის უფლება და არა ვალდებულება.

13. გამოსყიდვის ხელშეკრულებით, გამყიდველი აღჭურვილია უფლებით, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვადის განმავლობაში, ცალმხრივი ნების გამოვლენით გამოისყიდოს ნასყიდობის საგანი. სსკ-ის 510-ე მუხლით გამოსყიდვა ხდება თავდაპირველი ფასით. ამასთან, მყიდველს უფლება აქვს მოითხოვოს ის თანხაც, რომლითაც გაიზარდა საქონლის ღირებულება გამოსყიდვის მომენტამდე სასარგებლო დანახარჯების შედეგად, ხოლო გამომსყიდველს შეუძლია მოითხოვოს იმ თანხის გამოკლება, რომლითაც შემცირდა საქონლის ღირებულება მის გამოსყიდვამდე.

14. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობას აქვს გარკვეული თავისებურებანი, რაც იმაში მდგომარეობს, რომ გამყიდველს უფლება აქვს, დათქმულ ვადაში გამოისყიდოს გასხვისებული ნივთი. ახალ შემძენს უფლება არ აქვს, სასყიდლის მიღებასა და საკუთრების დაბრუნებაზე უარი თქვას. ხელშეკრულების შინაარსი მას ზღუდავს მესაკუთრის აბსოლუტური უფლებით ფლობდეს, სარგებლობდეს და განკარგავდეს გამოსყიდვის უფლებით შეძენილ ქონებას. იგი გამოსყიდვის ვადით შეზღუდულია და საკუთრების უფლებას შეიძენს გამოსყიდვისათვის დათქმული ვადის გასვლის შემდეგ. თავის მხრივ, გამყიდველსაც დაკისრებული აქვს ვალდებულება გამოსყიდვის ფუნქცია მხოლოდ გამოსყიდვისათვის დათქმულ ვადაში განახორციელოს. თუ ის არ ისარგებლებს გამოსყიდვის ვადაში გამოსყიდვის უფლებით, მაშინ მას უფლება ესპობა ვადის გასვლის შემდგომ გადაიხადოს ღირებულება და ქონება გამოისყიდოს. რა თქმა უნდა, ქონების გამოსყიდვის უფლება მას არ ერთმევა ვადის გასვლის შემდეგაც, მაგრამ ამ ვადის გასვლის შემდეგ, ნივთის გაყიდვის უფლება ენიჭება მის ნამდვილ მესაკუთრეს და ის ვალდებული აღარაა იმავე ფასში, ან თუნდაც განსხვავებულ ფასში მიჰყიდოს კუთვნილი ქონება ყოფილ მესაკუთრეს. ეს მისი უფლებაა და მის ნებაზეა დამოკიდებული, გაყიდის თუ არა ქონებას, რომლის გამოსყიდვის ვადაც გავიდა (იხ. სუსგ №ას-694-665-2016; 31.03.2017 წ; №ას-1090-2021, 18 მაისი, 2022 წ.).

15. როგორც აღინიშნა, დადგენილია, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების შესაბამისად, გამოსყიდვის უფლების განხორციელების ვადაში უძრავი ქონების გამოსყიდვა არ მომხდარა. შესაბამისად, საჯარო რეესტრში გაუქმებულია რეგისტრირებული გამოსყიდვის უფლებაც.

16. სსკ-ის 56-ე მუხლის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება).

17. უზენაესი სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტებულია, რომ თვალთმაქცური გარიგების დროს, მართალია, ნების გამოვლენა მიმართულია სამართლებრივი შედეგის დადგომისკენ, თუმცა არა იმ ხელშეკრულების შესაბამისად, რომელზეც მხარეები შეთანხმდნენ. ამგვარი გარიგების მიზანს წარმოადგენს იმ გარიგების დაფარვა, რომლის მიღწევის სურვილი მხარეებს რეალურად გააჩნიათ. ამ შემთხვევაში არსებობს ორი გარიგება - ერთი თვალთმაქცური და მეორე, რომელიც მხარეებმა უშუალოდ გაითვალისწინეს. ამდენად, თვალთმაქცური გარიგება ერთგვარად ფარავს ნამდვილ გარიგებას, შესაბამისად, მას არ გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი და იგი ბათილია. თვალთმაქცური გარიგების დროს ნების გამოვლენის სუბიექტების ნება შეთანხმებულია და მათ განზრახული აქვთ განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის დადგომა, თუმცა მათი შინაგანი ნება და გამოვლენილი ნება ერთმანეთს არ ემთხვევა. (სუსგ-ები: N ას-1142-1088-2014, 23.01.2015 წ; N ას-487-461-2015, 17.06.2015 წ; N ას-474-455-2016, 07.07.2016 წ; N ას-1043-2019, 17.10.2019 წ.).

18. ამგვარად, თვალთმაქცური გარიგების დროს უნდა დადასტურდეს გარემოებები, რომლებიც მიუთითებენ სხვა გარიგების დადების სურვილზე და ამ დაფარული გარიგებისათვის აუცილებელ ყველა წინაპირობის არსებობაზე. ასეთ შემთხვევაში, სადავო გარიგების ბათილობის საფუძვლის არსებობა მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენს, რამდენადაც გარიგების ბათილობის გარემოებების დადასტურება ეკისრება იმ პირს, რომელიც ითხოვს გარიგების ბათილობას (იხ. სუსგ - ები: ას-1090-2021, 18.05.2022წ.; №ას-2019, 30.10.2019წ.; №ას-3-2020, 16.06.2020წ.).

19. საკასაციო პალატა იზიარებს საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოების შეფასებებს, რომ მოდავე მხარეთა ნამდვილი განზრახვა მიმართული იყო ნასყიდობის ხელშეკრულების გამოსყიდვის უფლებით დადებისკენ, რომელიც მიღწეულ იქნა, აღნიშნულის საწინააღმდეგო ფაქტები და მტკიცებულებები საქმეში არ მოიძებნება, რაც გამორიცხავს სარჩელის დაკმაყოფილებას ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობის მოთხოვნის ნაწილში.

20. საკასაციო პალატა უარყოფს კასატორის არგუმენტს იმ გარემოებასთან დაკავშირებით, რომ 2010 წლის 26 მარტს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მოცემული შეთანხმება ნასყიდობის ღირებულების ანაზღაურების წესთან დაკავშირებით (14000 აშშ დოლარის პროდუქციის მიწოდების სახით), ადასტურებს სწორედ მხარეთა ნამდვილ ნებასა და განზრახვას, შპს "ა–სა" და შპს "ლ–ს" შორის არსებული საქმიანი ურთიერთობის ფინანსური უზრუნველყოფის თაობაზე.

21. საკასაციო საჩივრის გაზიარებისა და სადავო ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველს ასევე არ ქმნის კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები, რომ მან შპს „ა“-ს სასარგებლოდ აწარმოა გადახდა, დაახლოებით 25000 აშშ დოლარის ოდენობით; მის მიერ შესრულდა ვალდებულება; საიდანაც, ნაწილობრივი შესრულება განხორციელდა თანხის დაბრუნების გზით. გადახდა განხორციელდა 2012-13 წლებში, ანუ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პერიოდის დასრულების შემდეგ, რაც დასტურდება თანხის მიღების ხელწერილით. სადავო გარიგების დადებისას და არც მის შემდეგ, შპს „ა“-ს არ უნახავს სადავო ქონება და მისთვის არ არის ცნობილი, არც მისი ადგილმდებარეობა და არც მისი მდგომარეობა; სადავო ქონების ღირებულება მნიშვნლოვნად აღემატება, გარიგებაში დაფიქსირებულ ოდენობას (წარმოდგენილია ექსპერტის დასკვნა); საკასაციო პალატის მოსაზრებით, აღნიშნული გარემოებები მიუთითებს მხოლოდ იმ ფაქტობრივ მოცემულობაზე, რომ გამყიდველმა გამოსყიდვის უფლებით ვერ ისარგებლა გამოსყიდვისათვის დათქმულ ვადაში, რის შემდეგაც მას მოესპო ქონების გამოსყიდვის უფლება. საკასაციო სასამართლო ასევე უარყოფს კასატორის არგუმენტაციას, რომ სადავო ქონების ღირებულება მნიშვნელოვნად აღემატება გარიგებაში დაფიქსირებულ ოდენობას, რის დასადასტურებლადაც წარმოდგენილია უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების შეფასების თაობაზე ექსპერტიზის დასკვნა. პალატა მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ ამ შემთხვევაში, უძრავი ქონება არ არის შეფასებული სადავოდ ქცეული გარიგების დადებისათვის არსებული მდგომარეობით.

22. საკასაციო სასამართლო მიზანშეწონილად მიიჩნევს ყურადღება გაამახვილოს საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლზე და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის დანაწესზე, რომლითაც განსაზღვრულია საკუთრების უფლების შინაარსი. „სამართლებრივი სახელმწიფო ეფუძნება ადამიანის, როგორც უმთავრესი ფასეულობის არა მხოლოდ აღიარებას, არამედ რეალურ უზრუნველყოფას ძირითადი უფლებებით სრულყოფილად და ეფექტურად სარგებლობის გარანტიების გზით. ფასეულობათა კონსტიტუციური სისტემა დაფუძნებულია ძირითადი უფლებების პრიორიტეტსა და პატივისცემაზე“ (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის გადაწყვეტილება საქმეზე №2/3/423.) „საქართველოს კონსტიტუციით დაცულია არა მხოლოდ საკუთრება, არამედ მისი შეძენაც და გასხვისებაც. საკუთრების შინაარსა და ფარგლებს განსაზღვრავს არა კანონი, არამედ სამართლებრივი წესრიგი“ (იხ. ბ.ზოიძე, საკონსტიტუციო კონტროლი და ღირებულებათა წესრიგი საქართველოში, თბილისი, 2007, გვ.97).

23. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალში საკუთრების უფლება ფართოდაა განმარტებული და იგი მოიცავს მთელ რიგ ქონებრივ/ფულად უფლებებს, რომელიც საკუთრებიდან გამომდინარეობს. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში – მარქსი ბელგიის წინაღმდეგ განმარტა: „იმის აღიარებით, რომ ყოველ ადამიანს აქვს თავისი საკუთრებით (ქონებით) შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება, მუხლი პირველი არსებითად უზრუნველყოფს საკუთრების უფლებას. ეს არის სრულიად ცხადი წარმოდგენა, რომელსაც ტოვებს სიტყვები „საკუთრება“ და „საკუთრების გამოყენება“. (მარქსი ბელგიის წინააღმდეგ, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება განაცხ. №6833/74, სტრასბურგი, 1979 წლის 13 ივნისი).

24. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

25. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით კი განსაზღვრულია, რომ მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება. მხოლოდ მას შემდეგ, რაც დადგინდება სამივე წინაპირობის არსებობა, შესაძლებელი გახდება მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა. ვინდიკაციური სარჩელის საფუძვლიანობა მოწმდება იმ გარემოებათა შეფასებით, არსებობს თუ არა მოსარჩელის საკუთრების უფლება ნივთზე და იმყოფება თუ არა ეს ნივთი სხვა პირის არამართლზომიერ მფლობელობაში; (შდრ: სუსგ №ას-709-2022, 30.09.2022წ.). ამგვარად, საკუთრების უფლებამ ნივთზე სრული ბატონობა უნდა უზრუნველყოს, მათ შორის ფაქტობრივი ბატონობა - მფლობელობის სახით. ცხადია, მესაკუთრეს სხვა უფლებამოსილებებთან ერთად აქვს მფლობელობის უფლებაც და თუკი მოხდება საკუთრების მფლობელობის ჩამორთმევა, მას შეუძლია არაუფლებამოსილ მფლობელს სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება.

26. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სსკ-ის 168-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრის პრეტენზიის გამო, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას. ამდენად, უნდა გამოიკვეთოს სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა წინაპირობა, რათა მოსარჩელეს უფლება ჰქონდეს, ნივთის მისთვის გადაცემა მოითხოვოს (სუსგ 26.01.2023წ. საქმე №ას-1578-2020, 3.02.2021წ. საქმე №ას-136-2019, 29.01.2021წ., საქმე №ას-1437-2020, 24.12.2020წ., საქმე №ას-1274-2020 31.02.2020წ.). პირის მართლზომიერ მფლობელად მიჩნევა უნდა ემყარებოდეს ფაქტობრივ საფუძველს და სამართლებრივად ვარგის მტკიცებულებებს.

27. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ შპს „ა–ა“ წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს. აღნიშნული დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან - საკუთრების უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით, დამოწმების თარიღი: 26.03.2010, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო (იხ. ს.ფ.47), რომლის მიმართაც, ამავე კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. საქმეზე დადგენილია, რომ ქონება ფაქტობრივად ს.ს–ნის არამართლზომიერ მფლობელობაშია. ამდენად, მესაკუთრე უფლებამოსილია, მოპასუხისგან მოითხოვოს უკანონო მფლობელობაში მყოფი უძრავი ნივთის დაბრუნება.

28. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოპასუხემ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, ვერ შეძლო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოსათვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლითაც სადავო ნივთზე მისი მფლობელობის მართლზომიერება დადასტურდებოდა.

29. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

30. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

31. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

32. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

33. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

34. პროცესის ხარჯები

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53, 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ს.ს–ნის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნეს ცნობილი; კასატორ ს.ს–ნს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს 2022 წლის 11 ივლისს სს „ლიბერთი ბანკში“ სახელმწიფო ბაჟის სახით, №28633326 საგადახდო დავალებით გადახდილი 6000 ლარის 70% - 4200 ლარი. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე თეა ძიმისტარაშვილი

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე