საქმე №ას-306-2019 14 ივლისი, 2021 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – ადიგენის მუნიციპალიტეტის მერია (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – გ.ზ.დ.ს–ჯ.რეგიონული სამმართველო (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 24 დეკემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება
დავის საგანი – გარემოსათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი
1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 24 დეკემბრის განჩინებით ადიგენის მუნიციპალიტეტის მერიის (შემდგომში - „მოპასუხე“, „მერია“ ან „კასატორი“) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 8 აგვისტოს გადაწყვეტილება, რომლითაც საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება გ.ზ.დ.ს–ჯ.რეგიონული სამმართველოს (შემდგომში - „მოსარჩელე“ ან „დეპარტამენტი“) სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა 12935.85 ლარის გადახდა.
2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
2.1. 2015 წლის 18 აგვისტოს N001 ხელშეკრულების საფუძველზე, ადიგენის მუნიციპალიტეტის გამგეობის დაკვეთით, შპს „მ–ი“ აწარმოებდა ადიგენის სატყეო უბნის N..-ე და N..-ე კვარტლების ტერიტორიაზე......... ხეობაში სასმელი წყლის სათავე ნაგებობის სამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოებს;
2.2. ადიგენის სატყეო უბნის N..-ე და N..-ე კვარტლების ტერიტორიაზე......... ხეობაში სასმელი წყლის სათავე ნაგებობის სამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების მიმდინარეობისას გარემოს დაცვის თანამშრომლებმა გამოავლინეს სხვადასხვა სახის სამართალდარღვევის ფაქტები, კერძოდ: 1. ტყის ფონდის ტერიტორიაზე მიწის ნაყოფიერი ფენის მოხსნა-გადაადგილება; 2. უკანონო ტყითსარგებლობა; 3. წიაღით უკანონო სარგებლობა - ქვიშა-ხრეშის მოპოვება და 4. კაპიტალური შენობა-ნაგებობის განთავსებით ტყის ფონდის ტერიტორიის მითვისება, რის შედეგადაც გარემოსათვის მიყენებული ზიანის საერთო ოდენობამ 12935,85 ლარი შეადგინა;
2.3. 2016 წლის 15 იანვარს მოსარჩელემ შპს „მ–ის“ მიმართ შეადგინა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის N021331 ოქმი, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 512 მუხლით, 571 მუხლით და 66-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის ფაქტებზე;
2.4. ადიგენის მუნიციპალიტეტში ახალციხის რაიონული სასამართლოს მაგისტრატი მოსამართლის 2016 წლის 29 იანვრის 211510016001223447-4/014-16 დადგენილებით შპს „მ–ი“ ცნობილ იქნა ადმინისტრაციულ სამართალდამრღვევად საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 512 მუხლით, 571 მუხლით, 66-ე მუხლის პირველი ნაწილით. საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 512 მუხლის სანქციის ფარგლებში მას დაეკისრა ჯარიმა 1500 ლარის ოდენობით;
2.5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 11 მარტის N4/ა-111-16 დადგენილებით შპს „მ–ის“ საჩივარი ადიგენის მუნიციპალიტეტში ახალციხის რაიონული სასამართლოს მაგისტრატი სასამართლოს 2016 წლის 29 იანვრის დადგენილების გაუქმების თაობაზე დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და საქმე ხელახალი განხილვისთვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს;
2.6. ადიგენის მუნიციპალიტეტში ახალციხის რაიონული სასამართლოს მაგისტრატი მოსამართლის 2016 წლის 31 მაისის N1309748-4/063-16 დადგენილებით საქმის წარმოება შეწყდა შპს „მ–ის“ მიმართ, მის ქმედებაში საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 512 მუხლით, 571 მუხლით და 66-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის შემთხვევის არარსებობის გამო. აღნიშნული დადგენილება არ გასაჩივრებულა და კანონიერ ძალაშია.
3. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 992-ე მუხლით და დადგენილად მიიჩნია მოპასუხის მიერ გარემოსათვის 12935,85 ლარის ოდენობით მატერიალური ზიანის მიყენების ფაქტი.
4. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ეროვნული სატყეო სააგენტოს 2015 წლის 26 ნოემბრის N17/25579 წერილით დადგენილია, რომ ადიგენის სატყეო უბნის......... არსებული სატყეო ფართობი წარმოადგენს სახელმწიფო ტყის ფონდის ტერიტორიას. აღნიშნულ ფართობზე არ არის გაცემული სახელმწიფო ტყის ფონდით სპეციალური დანიშნულებით სარგებლობის ნებართვა. ამასთან, სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არ არის გამხდარი, რომ ადიგენის სატყეო უბნის......... სატყეოს N.. და N.. კვარტლების ტერიტორიაზე სასმელი წყლით მომარაგების სამუშაოების განხორციელება დასაშვები იყო მხოლოდ სახელმწიფო ტყის ფონდით სპეციალური დანიშნულებით სარგებლობის შესახებ ნებართვის საფუძველზე, რაც სადავო შემთხვევაში სამუშაოების განმახორციელებელ სუბიექტს არ გააჩნდა. დადგენილია, რომ ადიგენის სატყეო უბნის......... სატყეო ტერიტორიაზე სასმელი წყლით მომარაგების სამუშაოების მიმდინარეობისას გარემოს დაცვის სამსახურის მიერ გამოვლენილი იქნა საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის ფაქტები.
5. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო პრეტენზია, რომ მართლსაწინააღმდეგო ქმედების განმახორციელებელ სუბიექტს შპს „მ–ი“ წარმოადგენდა.
6. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ადიგენის სატყეო უბნის......... სატყეო ტერიტორიაზე სასმელი წყლით მომარაგების სამუშაოების წარმოება მოპასუხის ვალდებულებას განეკუთვნებოდა, მან კი სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ 2015 წლის 14 აგვისტოს ხელშეკრულების საფუძველზე, ......... სასმელი წყლის ქსელის სარეაბილიტაციო სამუშაოების განხორციელება შპს „მ–ს“ დააკისრა.
7. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სსკ-ის 396-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, მოვალემ თავისი კანონიერი წარმომადგენლის და იმ პირთა მოქმედებისათვის, რომელთაც იგი იყენებს საკუთარ ვალდებულებათა შესასრულებლად, ისეთივე მოცულობით უნდა აგოს პასუხი, როგორც საკუთარი ბრალეული მოქმედების დროს. სასამართლოს განმარტებით, მოცემული ნორმა მიუთითებს სხვისი (ქვეკონტრაქტორის) ბრალის გამო პასუხისმგებლობაზე, რაც ნიშნავს იმას, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ სადავო ქმედებაში (სავალდებულო ნებართვების გარეშე სამუშაოების შესრულება) დადგინდებოდა შპს „მ–ის“ ბრალეულობა, აღნიშნული გარემოება ვერ გახდებოდა მოპასუხის პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძველი.
8. სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია ასევე მოპასუხის აპელირება იმ გარემოებაზე, რომ, ვინაიდან ახალციხის რაიონული სასამართლოს მაგისტრატი მოსამართლის 2016 წლის 31 მაისის დადგენილებით შპს „მ–ის“ მიმართ შეწყდა საქმის წარმოება (მის ქმედებაში ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის არარსებობის გამო), მოპასუხის მიმართ აღარ არსებობს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძველი.
9. სააპელაციო პალატის მითითებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 11 მარტის დადგენილებაში, რომლითაც ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმე დაბრუნდა ხელახლა განსახილველად, აღნიშნულია, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა გამოკვლეულიყო და შეფასებულიყო, რამდენად წარმოადგენდა შპს „მ–ი“ სამართალდამრღვევ სუბიექტს, რა დროსაც მხედველობაში უნდა მიღებულიყო საქმეზე დადგენილი ის უდავო გარემოება, რომ შპს „მ–ის“ საქმიანობის სფეროს არ წარმოადგენდა სასარგებლო წიაღის მოპოვება და სახელმწიფო ტყის ფონდით სარგებლობა და რომ იგი სარეაბილიტაციო სამუშაოებს აწარმოებდა ადიგენის მუნიციპალიტეტის გამგეობასთან გაფორმებული სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე. ადიგენის მუნიციპალიტეტში ახალციხის რაიონული სასამართლოს მაგისტრატი მოსამართლის 2016 წლის 31 მაისის დადგენილებით ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოება შეწყდა სწორედ იმ საფუძვლით, რომ სასამართლომ შპს „მ–ი“ არ მიიჩნია სარეაბილიტაციო სამუშაოების განხორციელების პროცესში სამართალდამრღვევ სუბიექტად, ვინაიდან შპს „მ–ი“ სამუშაოებს აწარმოებდა ადიგენის მუნიციპალიტეტის გამგეობასთან გაფორმებული სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე, რა დროსაც სამუშაოები მიღება-ჩაბარების აქტით ჩაბარებული აქვს ადიგენის მუნიციპალიტეტის გამგეობას. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ადიგენის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ ვერ უზრუნველყო შპს „მ–ი“ სამუშაოთა ჩასატარებლად საჭირო ნებართვებით, რაც არ შეიძლებოდა შპს „მ–ისათვის“ პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი გამხდარიყო. იგი ასრულებდა დამკვეთის - ადიგენის მუნიციპალიტეტის გამგეობის საპროექტო სამუშაოებს, რა დროსაც მან შეასრულა ის სამუშაო, რაც გამგეობამ დაუკვეთა. ამავე დადგენილებაში სასამართლომ განმარტა, რომ „ტყითსარგებლობის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2010 წლის 20 აგვისტოს №242 დადგენილების 273 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამინისტროსათვის განცხადებით უნდა მიემართა დაინტერესებულ პირს - ადიგენის მუნიციპალიტეტის გამგეობას (და არა შპს „მ–ს“) და შესაბამისად, შპს „მ–ის“ ქმედებით გარემოს ზიანი არ მისდგომია.
10. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ახალციხის რაიონული სასამართლოს მაგისტრატი მოსამართლის 2016 წლის 31 მაისის დადგენილების სამოტივაციო ნაწილით იკვეთება, რომ შპს „მ–ის“ მიმართ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოება შეწყდა არა იმ საფუძვლით, რომ სადავო სამართალდარღვევები არ მომხდარა (1. ტყის ფონდის ტერიტორიაზე მიწის ნაყოფიერი ფენის მოხსნა-გადაადგილების ფაქტი; 2. უკანონო ტყითსარგებლობის ფაქტი; 3. წიაღით უკანონო სარგებლობის ანუ ქვიშა-ხრეშის მოპოვების ფაქტი და 4. ტყის ფონდის ტერიტორიის მითვისება, კაპიტალური შენობა-ნაგებობის განთავსება), არამედ იმ საფუძვლით, რომ შპს „მ–ი“ არ წარმოადგენდა აღნიშნული სამართალდარღვევების ჩამდენ სუბიექტს, რაც არ გამორიცხავდა სადავო მართლსაწინააღმდეგო ქმედებებით გარემოსათვის ზიანის მიყენების გამო ადიგენის მუნიციპალიტეტის გამგეობის პასუხისმგებლობას, ვინაიდან იგი სახელმწიფო ტყის ფონდით სპეციალური დანიშნულებით სარგებლობის ნებართვის გარეშე არ იყო უფლებამოსილი მიმწოდებლისთვის დაევალებინა სამუშაოების განხორციელება.
11. რაც შეეხება მოპასუხის მითითებას, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 11 მარტის დადგენილებით უდავოდ დადგენილი გარემოებაა, რომ შპს „მ–ს“ ქვიშა-ხრეში შეძენილი აქვს სხვა კომპანიებისაგან, რის გამოც წიაღით უკანონო სარგებლობის ანუ ქვიშა-ხრეშის მოპოვების ფაქტიდან გამომდინარე, მოპასუხეს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება არ უნდა დაეკისროს, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სამართალდარღვევის ოქმით სამართალდარღვევად მიჩნეულია ქვიშა-ხრეშის მოპოვება და არა - გამოყენება. შესაბამისად, ის ფაქტი, რომ შპს „მ–ი“ სარეაბილიტაციო სამუშაოების განსახორციელებლად სხვა კომპანიებისაგან იძენდა ქვიშას, არ გამორიცხავდა სადავო ტერიტორიაზე ქვიშა-ხრეშის მოპოვების გამო მიყენებული ზიანის ანაზღაურების საფუძველს (მოსარჩელის წარმომადგენლის განმარტებით, სარეაბილიტაციო სამუშაოებიდან გამომდინარე, ნიადაგის ქანებიდან ამოჭრილი/ამოღებული ქვიშა-ხრეში იქვე ტერიტორიაზე იყრებოდა და ნიადაგში იყო აზელილი, ამიტომაც დადგინდა უკანონო მოპოვების ფაქტი და არა - გამოყენების ფაქტი - იხ: სააპელაციო სასამართლოს სხდომის ოქმი).
12. სააპელაციო პალატის მითითებით, გარემოსათვის მიყენებული ზიანის გაანგარიშება განხორციელებულია გარემოსათვის მიყენებული ზიანის განსაზღვრის (გამოანგარიშების) მეთოდიკის შესახებ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 14 იანვრის N54 დადგენილებით დამტკიცებული ტექნიკური რეგლამენტის მე-4 მუხლის საფუძველზე (მიწების დეგრადაციის შედეგად გარემოსათვის მიყენებული ზიანის განსაზღვრის (გამოანგარიშების) წესი), რომლის შესაბამისად მოპასუხის მიერ განხორციელებული ქმედების შედეგად გარემოს მიადგა 12935.85 ლარის ოდენობით ზიანი.
13. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ სათანადო მტკიცებულებებით დაადასტურა მატერიალური ზიანის დაკისრების წინაპირობების არსებობა. მოპასუხემ კი ვერ დაადასტურა მის ქმედებაში მართლწინააღმდეგობისა და ბრალის არარსებობა. მხარეთა ახსნა-განმარტებებით, წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებებით დადასტურებული იქნა მერიის მხრიდან მისი საქმიანობის არაჯეროვანი შესრულების შედეგად მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ჩადენისა და აღნიშნული ქმედების შედეგად გარემოზე მატერიალური ზიანის მიყენების ფაქტი, რაც სსკ-ის 992-ე მუხლის საფუძველზე წარმოშობდა მერიისთვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას.
14. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება.
15. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
16. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.
17. საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე [სსსკ-ის 391.5 მუხლი].
18. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407.2 მუხლი].
19. საკასაციო საჩივრის თანახმად, დეპარტამენტის თანამშრომლები ვალდებულნი იყვნენ ოქმის შედგენამდე გამოეკვლიათ საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება, თავიდანვე სრულყოფილად შეესწავლათ, წარმოადგენდა თუ არა შპს "მ–ი" სამართალდარღვევის სუბიექტს, რის შედეგადაც საქმეს მიეცემოდა სწორი სამართლებრივი კვალიფიკაცია და მოპასუხისთვის შესაძლებელი იქნებოდა მოსაზრებების დასაბუთება მტკიცებულებებით, საქმის ირგვლივ არსებული გარემოებების შესწავლა და მოპასუხის ინტერესების დაცვა. ამავდროულად, საყურადღებოა ის ფაქტი, რომ უშუალოდ მერიას არ მიუყენებია გარემოსთვის ზიანი და გარკვეული სახის პასუხისმგებლობა ეკისრება მართლსაწინააღმდეგო ქმედების განმახორციელებელ სუბიექტსაც. სსკ-ის 412-ე მუხლის მიხედვით, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისთვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. ასევე მნიშვნელოვანია პასუხისმგებლობის დაკისრებისას ბრალის სხვადასხვა ფორმის განსხვავება, რაც ერთ-ერთი არსებითი საკითხია გადაწყვეტილებისას მიღებისას.
20. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელის მოთხოვნა გამომდინარეობს სსკ-ის 992-ე მუხლიდან [პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი].
21. სსკ-ის 992-ე მუხლი არასახელშეკრულებო ზიანის ცენტრალური ნორმაა, რომელიც განამტკიცებს ბრალეული პასუხისმგებლობის პრინციპს და დაზარალებულს (კრედიტორს) ვალდებული პირის მიმართ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას ანიჭებს. აღნიშნული მუხლის გამოყენების წინაპირობებია: ზიანი; ქმედების მართლწინააღმდეგობა; მიზეზობრივი კავშირი და ბრალი (ე.წ. „გენერალური დელიქტი“).
22. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ზიანი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით უნდა იყოს მიყენებული. წინააღმდეგ შემთხვევაში, როგორც წესი, ზიანის ანაზღაურების საკითხი არ დადგება. მართლსაწინააღმდეგოდ მოქმედებს ის, ვინც არღვევს სამართლებრივ დანაწესებს, სამართლის ნორმათა მოთხოვნებს. მართლწინააღმდეგობა სამართალდარღვევის ობიექტური ნიშანია და მისი არსებობა არ არის დამოკიდებული მოვალის ცნობიერების ხასიათზე ანუ აცნობიერებდა თუ არა მოვალე თავისი ქმედების სამართლებრივ ხასიათს. მთავარია, რომ მოვალის ქმედება არ შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს. სამოქალაქო სამართალში მართლსაწინააღმდეგოდ მიიჩნევა სხვა პირთა დაცული ინტერესის ხელყოფა. მართლწინააღმდეგობა მოიცავს როგორც კანონით დადგენილი წესების, ისე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების დარღვევას.
23. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია მოპასუხის მიერ გარემოსათვის 12935,85 ლარის ოდენობით მატერიალური ზიანის მიყენების ფაქტი. ამ ფაქტის წინააღმდეგ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია არ არის წარმოდგენილი. კასატორის შედავება მერიის პასუხისმგებლობის გამორიცხვის თაობაზე უსაფუძვლოა.
24. სსკ-ის 396-ე მუხლის თანახმად, მოვალემ თავისი კანონიერი წარმომადგენლის და იმ პირთა მოქმედებისათვის, რომელთაც იგი იყენებს საკუთარ ვალდებულებათა შესასრულებლად, ისეთივე მოცულობით უნდა აგოს პასუხი, როგორც საკუთარი ბრალეული მოქმედების დროს.
25. ცივილისტურ დოქტრინასა და სასამართლო პრაქტიკაში დამკვიდრებული აზრით, 396-ე მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევაში სახეზე გვაქვს სხვისი ბრალის გამო პასუხისმგებლობა. ხშირია სამოქალაქო ბრუნვაში ისეთი შემთხვევები, როდესაც კრედიტორის წინაშე ნაკისრ ვალდებულებას მოვალე ნაწილობრივ ან მთლიანად მესამე პირების მეშვეობით ასრულებს. 396-ე მუხლის წესები ვრცელდება როგორც სახელშეკრულებო და დელიქტურ, ისე სანივთო და საჯარო-სამართლებრივ ვალდებულებით ურთიერთობებზე (იხ. „საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი“, წიგნი მესამე, ვალდებულებითი სამართალი, ზოგადი ნაწილი, გამომცემლობა „სამართალი“, თბილისი, 2001, გვ 392-393).
26. დადგენილია, რომ ადიგენის მუნიციპალიტეტში ახალციხის რაიონული სასამართლოს მაგისტრატი მოსამართლის 2016 წლის 31 მაისის დადგენილებით ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოება შეწყდა იმ საფუძვლით, რომ სასამართლომ შპს „მ–ი“ არ მიიჩნია სარეაბილიტაციო სამუშაოების განხორციელების პროცესში სამართალდამრღვევ სუბიექტად, ვინაიდან შპს „მ–ი“ სამუშაოებს აწარმოებდა ადიგენის მუნიციპალიტეტის გამგეობასთან გაფორმებული სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე, რა დროსაც სამუშაოები მიღება-ჩაბარების აქტით ჩაბარებული აქვს ადიგენის მუნიციპალიტეტის გამგეობას. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ადიგენის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ ვერ უზრუნველყო შპს „მ–ი“ სამუშაოთა ჩასატარებლად საჭირო ნებართვებით, რაც არ შეიძლებოდა შპს „მ–ისათვის“ პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი გამხდარიყო. იგი ასრულებდა დამკვეთის - ადიგენის მუნიციპალიტეტის გამგეობის საპროექტო სამუშაოებს, რა დროსაც მან შეასრულა ის სამუშაო, რაც გამგეობამ დაუკვეთა (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-9 პუნქტი). მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ ადიგენის მუნიციპალიტეტის გამგეობა სახელმწიფო ტყის ფონდით სპეციალური დანიშნულებით სარგებლობის ნებართვის გარეშე არ იყო უფლებამოსილი მიმწოდებლისთვის დაევალებინა სამუშაოების განხორციელება, რაც გახდა სწორედ მოპასუხისთვის დელიქტური პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი.
27. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზეც საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა
1. ადიგენის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;
2. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური
მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი
ე. გასიტაშვილი
