საქმე №ას-1446-2023 27 დეკემბერი, 2023 წელი თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მირანდა ერემაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ვლადიმერ კაკაბაძე,

ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - შპს „ს.ფ–ა“ (აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე - ა.ბ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2023 წლის 20 ივნისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, დისკრიმინაციული ფაქტის დადგენა, მორალური ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. შპს „ს.ფ–ის“ (შემდეგში მოპასუხე, მოპასუხე კომპანია, ფოსტა, კომპანია, დამსაქმებელი კომპანია, კასატორი ან საკასაციო საჩივრის ავტორი) საკასაციო პრეტენზიით დაუსაბუთებელია თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 20 ივნისის განჩინება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩა ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 12 აპრილის გადაწყვეტილება, რომლითაც ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა ა.ბ–ის (შემდეგში მოსარჩელე ან დასაქმებული) სარჩელი, ბათილად იქნა ცნობილი დამსაქმებლის 2020 წლის 4 ივნისის N15-02/592 ბრძანება მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ და მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ კომპენსაციის სახით დაეკისრა 25 500 ლარის გადახდა; სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის დაკისრების ნაწილში კი სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

2. კასატორის პრეტენზიით, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არასწორად დაასკვნეს, რომ არ იკვეთბოდა მოსარჩელის მხრიდან შრომითი ხელშეკრულების უხეში დარღვევის ფაქტი მაშინ, როდესაც საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მოსარჩელეს, როგორც კომპანიის სტრუქტურული ერთეულის ხელმძღვანელს (მენეჯერს) ევალებოდა სერვისცენტრში სამუშაო პროცესის კონტროლი და მისი მაღალ დონეზე მართვა, რასაც დასაქმებულმა ჯეროვნად ვერ გაართვა თავი. სასამართლომ ყურადღების მიღმა დატოვა საქმეზე დართული სამუშაო აღწერილობის დოკუმენტიც, სადაც დეტალურად იყო აღწერილი მენეჯერის ფუნქცია-მოვალეობები და რომელსაც ხელს აწერდა მოსარჩელე.

3. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

3.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 29 ნოემბრის განჩინებით, მოპასუხის საკასაციო საჩივარი მიღებულია წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ), 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

4. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

5. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

6. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

7. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძველი, ანუ სწორად დაადგინა სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტები:

7.1. მოსარჩელე 2018 წლიდან დასაქმებული იყო მოპასუხე კომპანიაში სერვისცენტრის მართვის დეპარტამენტში ქარელის სერვისცენტრის მენეჯერის თანამდებობაზე და მისი ყოველთვიური ხელფასი შეადგენდა 750 ლარს;

7.2. 2020 წლის 1 მარტიდან მოსარჩელესთან გაფორმდა უვადო შრომითი ხელშეკრულება;

7.3. კომპანიის გენერალური დირექტორის 2020 წლის 4 ივნისის N15-02/592 ბრძანების საფუძველზე, იმავე წლის 10 ივნისიდან მოსარჩელე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ (ამჟამად მოქმედი რედაქციის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტი) ქვეპუნქტის საფუძველზე. გათავისუფლების საფუძვლად ბრძანებაში ასევე მითითებულია მონიტორინგის დეპარტამენტის N11998 ანგარიშზე;

7.4. მოპასუხე კომპანიის მონიტორინგის დეპარტამენტის უფროსის 2020 წლის 1 ივნისის ანგარიშში მითითებულია, რომ მოკვლევის შედეგად დადგინდა 2020 წლის 1 მაისიდან 25 მაისამდე ქარელის 4500 სერვისცენტრში შემდეგი სახის დარღვევები: სერვისების განვითარების სააგენტოს 05 - კოდიანი გზავნილების („სერვისების განვითარების სააგენტოს“ (ID ბარათები)) მესამე პირზე ჩაბარების 10 შემთხვევა (მაშინ როდესაც, საფოსტო საკურიერო მომსახურების შესახებ ხელშეკრულების პირობების მიხედვით, აღნიშნული გზავნილები ბარდება პირადად ადრესატს); გზავნილების გაგზავნა დახარისხების ცენტრში შესაბამისი რუთის შექმნის გარეშე - 4 შემთხვევა; გზავნილების გაგზავნა ბილინგში გატარების გარეშე - 2 შემთხვევა;

7.5. გათავისუფლების საფუძვლების წერილობით დასაბუთებაში მოსარჩელის მიერ ვალდებულების უხეშ დარღვევად მითითებულია შემდეგი: 2020 წლის 1 მაისიდან 25 მაისამდე სერვისცენტრში ფიქსირდება შემდეგი დარღვევები: 05 კოდიანი გზავნილების მესამე პირზე ჩაბარება - 10 გზავნილი; - გზავნილების გაგზავნა დახარისხების ცენტრზე მიწერის გარეშე - 4 გზავნილი; ჩაბარების ვადის დარღვევა - 1875 გზავნილი; გზავნილზე არ არის ტარიფი დარიცხული - 2 გზავნილი, კურიერის ზედმეტი ვიზიტი - 40 გზავნილი; კურიერზე გზავნილების გადაცემა რეესტრის გარეშე - 1947 გზავნილი.

8. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანია დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნის მართლზომიერების საფუძვლის შემოწმება. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში დაადგინა, რომ დამსაქმებლისთვის შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კანონით მინიჭებული უფლება (ხელშეკრულებიდან გასვლა) უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად (სსკ-ის 115-ე მუხლი) (იხ. სუსგ საქმე №ას-1155-1086-2015, 2016 წლის 2 თებერვლის განჩინება; საქმე №ას-545-513-2012, 5 ოქტომბერი, 2012 წელი; საქმე № ას-549-517-2010, 19 ოქტომბერი, 2010 წელი; საქმე № ას-545-513-2012, 5 ოქტომბერი, 2012 წელი).

9. საქართველოში შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტა მოწესრიგებულია საქართველოს სშკ-ის 47-ე და 48-ე მუხლებით (სადავო პერიოდში მოქმედი 37-ე, 38-ე მუხლები), რომელთაგან, პირველი მოიცავს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლებს, ხოლო მეორე არეგულირებს შეწყვეტის პროცესუალურ მხარეს. აღნიშნული მუხლების კუმულაციური საფუძვლით შეგვიძლია ვთქვათ, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას დამსაქმებლის პოზიტიური ვალდებულებაა დაასრულოს დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობა მხოლოდ ლეგიტიმური გზებით, ხოლო ნეგატიური ვალდებულება წარმოადგენს იმას, რომ დამსაქმებელს არ უნდა შეეძლოს დასაქმებულის სამსახურიდან გაშვება შესაბამისი და გამართლებული საფუძვლის გარეშე, ამიტომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის იმ რეგულაციებს, რომლებიც სშკ-ის 47-ე და 48-ე მუხლებშია მოცემული, აქვთ ერთგვარი „შემაკავებელი ეფექტი“, რომლის საფუძველიც არის წინაპირობა შრომის ურთიერთობათა მხარეების თვითნებური, გაუმართლებელი გადაწყვეტილებების აღკვეთისთვის. სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლი წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენების აღკვეთის საკანონმდებლო იმპერატივს, რომლის მიხედვითაც, აკრძალულია უფლების ბოროტად გამოყენება მარტოოდენ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს სხვას. აღნიშნული ნორმაცია სშკ-ის შესაბამის ნორმებთან ერთად ქმნის საკანონმდებლო რეგულირების იმ ბადეს, რომელიც, ერთის მხრივ, იცავს დასაქმებულს - გაუმართლებლად არ მოხდეს მისი გათავისუფლება და, მეორე მხრივ, დამსაქმებელს - შრომითი ურთიერთობის დარღვევისათვის დაითხოვოს თანამშრომელი. ასე რომ, აღნიშნული ნორმები ქმნიან მოქმედების იმ ჩარჩოს, რომლის ფარგლებშიც, შესაძლებელია გამართლებული იყოს, როგორც პირის სამსახურიდან დათხოვნა, ისე სამსახურში აღდგენა, თუმცა აღნიშნული შედეგების რეალიზებისთვის აუცილებელია ყურადღება გამახვილდეს მტკიცების ტვირთზე, რადგან სამოქალაქო სამართლებრივი მტკიცების კლასიკური ტვირთი შრომის დავებში სპეციფიკურადაა წარმოჩენილი და ხშირ შემთხვევაში მიმართულია ერთგვარად „სუსტი მხარის“ ანუ დასაქმებულის პროცესუალური თანადგომისაკენ, თუმცა, ეს არ უნდა მივიჩნიოთ შეჯიბრებითობისა და პროცესუალური თანასწორობის კონსტიტუციური უფლების დარღვევად, რადგან ასეთი ტიპის დავებში სწორედ რომ უთანასწორო დამოკიდებულებაში მყოფი სუბიექტების ერთგვარი პროცესუალური გათანაბრება ხდება მის ოპონენტთან.

10. მოცემულ შემთხვევაში, დამსაქმებელმა მოსარჩელეებთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტას საფუძვლად დაუდო სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს შრომის კოდექსის 37.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი (ამჟამად მოქმედი კოდექსის 47-ე მუხლი) - დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა, რომლიც შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია.

11. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებების თანახმად, უმნიშვნელოვანესი პრინციპი, რომელიც უნდა იყოს გათვალისწინებული აღნიშნული საფუძვლით შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის კანონიერების შეფასებისას, არის პროპორციულობისა და გონივრული საფუძვლის პრინციპი. პროპორციულობის, იგივე თანაზომიერების პრინციპი ნიშნავს, რომ კანონის მიზნის მისაღწევად გამოყენებული ღონისძიება უნდა იყოს დასაშვები, აუცილებელი და პროპორციული. ერთ-ერთ საქმეში საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ პროპორციულობის პრინციპის გამოყენებისას განმარტა, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა დასაქმებულის მიერ დასაშვები უნდა იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გაუმართლებელია ამ უკანასკნელის უფლების დაცვის სხვა საფუძვლების გამოყენება (იხ. სუსგ საქმე №ას-106-101-2014, 02 ოქტომბერი, 2014 წელი; №ას-1183-1125-2014, 13 თებერვალი, 2015 წელი).

12. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა არის უკიდურესი ღონისძიება, რომელიც გამოყენებული უნდა იქნეს გამონაკლის და მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევაში, მყარი საფუძვლის არსებობის პირობებში. საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. “favor prestatoris” პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტში (შდრ. იხ. სუსგ № ას-941-891-2015, 29 იანვარი, 2016 წელი).

13. მუშაკის სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძვლების კვლევისას, სასამართლო ამოწმებს დამსაქმებლის უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. ამისათვის კი, აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერების შეფასების მიზნით, დადგინდეს დასაქმებულის მიერ მასზე დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ადმინისტრაციის ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (იხ. სუსგ საქმე №ას-1391-1312-2012, 10 იანვარი, 2014 წელი; №ას-483-457-2015, 07 ოქტომბერი, 2015 წელი; №ას-127-123-2016, 13 ივნისი, 2016 წელი).

14. განსახილველ დავაში საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მოპასუხემ მოსარჩელე სამსახურიდან დაითხოვა შრომითი ხელშეკრულებისა და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევის საფუძვლით, რაც მისივე მოსაზრებით, გამოიხატა იმაში, რომ მოსარჩელე ჯეროვნად არ ასრულებდა მენეჯერის ფუნქციებს (მონიტორინგის დეპარტამენტის უფროსის ანგარიშის მიხედვით, სერვისცენტრში ფიქსირდებოდა შემდეგი სახის დარღვევები: ID ბარათების მესამე პირებზე ჩაბარების შემთხვევები, გზავნილების დაგვიანებით ჩაბარება, გზავნილების გაგზავნა დახარისხების ცენტრში შესაბამისი რუთის შექმნის გარეშე; გზავნილების გაგზავნა ბილინგში გატარების გარეშე).

15. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას იმის შესახებ, რომ ვინაიდან მოსარჩელე თავისივე ხელმოწერით ადასტურებდა და ეთანხმებოდა კომპანიის შინაგანაწესში ჩამოთვლილ მენეჯერის უფლება-მოავალეობებს, მითითებული შინაგანაწესის დარღვევა ქმნიდა მისი სამუშაოდან დათხოვნის კანონიერ საფუძველს. საკასაციო სასამართლო ამ ნაწილში იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ შინაგანაწესის რომელიმე პირობის დარღვევა შესაძლოა, იქცეს დამსაქმებლის მიერ ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის საფუძვლად, თუმცა დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნის კანონიერების საკითხის გადასაწყვეტად საკმარისი არ არის მხოლოდ შინაგანაწესის რეგულაციაზე მითითება, არამედ იგი უნდა შეფასდეს სშკ-ის 37-ე (ძვ. რედაქცია) მუხლის საფუძველზე (იხ. საქართველოს შრომის კოდექსის კომენტარი; რედაქტორები: დავით კერესელიძე, სოფიო ჩაჩავა, ვახტანგ ზაალიშვილი, ზაქარია შველიძე, ქეთევან მესხიშვილი; 23-ე მუხლის კომენტატორი თამარ ხაჟომია; გვ. 275-282).

16. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა უნდა შეფასდეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და, რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით. შრომის სამართალში პრინციპი - „Ultima Ratio“, ითხოვს დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნამდე მისი ქმედების შეფასებას მიზეზშედეგობრივი თვალსაზრისით, დარღვევასა (გადაცდომას) და გათავისუფლებას შორის ზომიერი ბალანსის დაცულობას. ამავე პრინციპის შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ დარღვევის (გადაცდომის) ჩადენისას გამოყენებულ უნდა იქნეს ისეთი ზომები, რომელიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. შესაბამისად, მიზანშეწონილობის კუთხით, გადაცდომის დროს არჩეულ უნდა იქნეს პროპორციული დასჯის მექანიზმი, რაც, შედეგობრივად, გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, მას და სხვა დასაქმებულებს უფრო ეფექტური შრომის მოტივაციას შეუქმნის (იხ. სუსგ-ები: №ას-1101-2022, 17 ნოემბერი, 2022; №ას-1350-2019, 27.11.2019წ; №ას-368-2019, 31.07.2019წ., პ.23; №ას-416-399-2016, 29.06.2016წ.).

17. სადავო შემთხვევაში, საკასაციო პალატა, სამსახურიდან გათავისუფლების კანონიერების შეფასებისას, ყურადღებას გაამახვილებს საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივ დასაბუთებაზე. პალატა ეთანხმება ქვემდგომი სასამართლოს მსჯელობას, გათავისუფლების შესახებ ბრძანების არამართლზომიერების შესახებ და მიიჩნევს, რომ კომპანიაში ჩატარებული მონიტორინგის შედეგად გამოვლენილი დარღვევები, არ წარმოადგენდა ისეთი მძიმე ხარისხის „უხეშ“ დარღვევას, რაც გამორიცხავდა დამსაქმებლის მიმართ უფრო მსუბუქი სახის სანქციის შეფარდებას.

18. საკასაციო პალატამ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ დისციპლინური გადაცდომის ჩამდენი პირის მიმართ, დისციპლინური პასუხისმგებლობის სახედ სამსახურიდან გათავისუფლება ყველაზე მკაცრი დისციპლინური სახდელია (იხ., სუსგ-ები №ას-776-733-2015, 02 დეკემბერი, 2015 წელი; №ას-1028-970-2015, 03 თებერვალი, 2016 წელი; №ას-1276-1216-2014, 18 მარტი, 2015 წელი). ვინაიდან დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება უკიდურესი ღონისძიებაა, საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებები აუცილებლად უნდა ადასტურებდეს მოსარჩელის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობების უხეშად დარღვევის ფაქტს. მოცემულ შემთხვევაში, მართალია თავად მოსარჩელეც არ უარყოფს მონიტორინგის ანგარიშში ასახულ ფაქტებს (გზავნილების დროულად ჩაუბარებლობა, 05 კოდიანი გზავნილების მესამე პირისთვის ჩაბარება, გზავნილების გადაცემა რეესტრის გარეშე და სხვ.) თუმცა აღნიშნული დასკვნით არ დგინდება, რომ გამოვლენილი დარღვევების არსებობა მხოლოდ მენეჯერის მიერ მისი ვალდებულებების სათანადო შეუსრულებლობამ გამოიწვია. მეტიც, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სერვისცენტრის საქმიანობის შეფერხება გარკვეულწილად გამოწვეული იყო მოსარჩელისგან დამოუკიდებელი მიზეზით, არასაკმარისი სატრანსპორტო საშუალებებით. კერძოდ, სადავო პერიოდში კომპანიას ემსახურებოდა ორი სკუტერი და მხოლოდ ერთი ავტომობილი, რომლებიც მონაცვლეობით გამოდიოდნენ მწყობრიდან და მათ შეკეთებამდე, რიგ შემთხვევაში, კომპანია ვერ ახერხებდა სარეზერვო ავტომობილით მათ ჩანაცვლებას (იხ. ტ. 1. ს.ფ 105), ამავე დროს, გზავნილების ჩაუბარებლობა ან სხვა პირისთვის ჩაბარება, რეესტრების შევსების წესის დარღვევა და სხვა ტექნიკური პრობლემები გამოწვეული იყო კურიერების (მენეჯერის დაქვემდებრებაში მყოფი თანამშრომლების) და არა თავად სამსახურის მენეჯერის ბრალით. სხვა რაიმე მტკიცებულება კი, რომელიც უტყუარად დაადასტურებდა მხოლოდ მოსარჩელის ბრალით დარღვევების არსებობას, მოპასუხეს არ წარუდგენია.

19. ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი მსჯელობის ურთიერთშეჯერებით, საკასაციო პალატა ასკვნის, რომ დასაქმებულის მიერ ჩადენილი გადაცდომისთვის, დამსაქმებლის მიერ პასუხისმგებლობის სახით ყველაზე მკაცრი სახდელის დაკისრება, იმ პირობებში, როდებსაც ამ გადაცდომის ჩადენა ერთობლიობაში გამოწვეული არ არის მხოლოდ დასაქმებულის ბრალეული ქმედებით, ვერ იქნება პროპორციული და ვერ დაიცავს ზომიერ ბალანსს დარღვევასა და გათავისუფლებას შორის. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო გონივრულად მიიჩნევს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების დასკვნას მოსარჩელის სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ სადავო ბრძანების არამართლზომიერებასთან მიმართებით. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გამოიყენა და განმარტა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტი (ამჟამად მოქმედი რედაქციის 47.1-ე „ზ“ ქვეპუნქტი), ამავე კოდექსის 38.8 მუხლი (ამჟამად მოქმედი რედაქციის 48.8-ე მუხლი), ასევე მართებულად განახორციელა ის საპროცესო მოქმედებები, რომლებიც, მხარეთა თანასწორუფლებიანობის პირობებში, საჭირო იყო საქმის გარემოებათა დადგენისა და, მხარეთათვის დაკისრებული მტკიცების ტვირთის შესაბამისად, მათ მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების შეფასებისათვის, რაც ცხადყოფს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

20. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

21. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

22. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „ს.ფ–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველი;

2. შპს „ს.ფ–ას“ (........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი (საგადახდო დავალება №339, გადახდის თარიღი 24.11.2023), 1 275 ლარის 70% - 892.5 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: მ. ერემაძე

მოსამართლეები: ვ. კაკაბაძე

ლ. მიქაბერიძე