საქმე №ას-1171-2023 26 იანვარი, 2024 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ე.გ–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - თ.გ–ი, დ.ჩ–ძე, ე.ჩ–ძე, გ.ჩ–ძე (მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 16 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებით თ.გ–ის, დ.ჩ–ძის, ე.ჩ–ძისა და გ.ჩ–ძის სარჩელი ე.გ–ის წინააღმდეგ, თანხის დაკისრების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა; ასევე, არ დაკმაყოფილდა ე.გ–ის შეგებებული სარჩელი თ.გ–ის, დ.ჩ–ძის, ე.ჩ–ძისა და გ.ჩ–ძის წინააღმდეგ, ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის თაობაზე.

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 16 ივნისის განჩინებით თ.გ–ის, დ.ჩ–ძის, ე.ჩ–ძის, გ.ჩ–ძისა და ე.გ–ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

3. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

3.1. მოპასუხე - ე.გ–ი ისრაელის მოქალაქეა, მისი მიზანი იყო თბილისში, ............ გამზირზე, აეშენებინა მრავალფუნქციური კომერციული კომპლექსი, რისთვისაც შეიძინა უძრავი ნივთები შესაბამის ტერიტორიაზე. უძრავი ნივთების შეძენის მიზნით, იგი შეუთანხმდა შუამავალს - დ.ჩ–ძეს და მასთან 2008 წლის 17 და 29 აპრილს ხელშეკრულებები გააფორმა;

3.2. სანოტარო წესით გაფორმებული 2008 წლის 14 მაისის N1-6159 უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, მოსარჩელე თ.გ–მა (გამყიდველი) მოპასუხეს (მყიდველი) გადასცა თბილისში, ............ გამზ. N96/22-ში მდებარე უძრავი ნივთი, ს/კ ........., დაზუსტებული ფართობით 463 კვ.მ მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობებით. ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 800 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტით ლარში, რაც უნდა მიეღოთ: თ.გ–სა (400 000) და ა.ჯ–ას (400 000). ამავე ნასყიდობის ხელშეკრულების მე-4 პუნქტის თანახმად, სხვა ვალდებულებებთან ერთად, მოპასუხემ ივალდებულა ასაშენებელი ძირითადი ფართიდან გამყიდველისთვის გადაეცა 100 კვ.მ გარემონტებული სავაჭრო ფართი პირველ სართულზე. მოპასუხემ, ასევე ივალდებულა, რომ იგი ხელშეკრულებით განსაზღვრულ შენობას მშენებლობის ნებართვის მოპოვებიდან 5 წლის ვადაში ააშენებდა. იმ შემთხვევაში, თუ მყიდველი ვერ უზრუნველყოფდა შენობის აშენებას 5 წლის განმავლობაში, იგი ვალდებული იყო გამყიდველისთვის გადაეხადა მის მიერ მიუღებელი ფართის კომპენსაცია იმ დროისათვის არსებულ საბაზრო ფასებში. საჯარო რეესტრში აღნიშნულ უძრავ ნივთზე 2008 წლის 27 მაისს დარეგისტრირდა ე.გ–ის საკუთრების უფლება. თ.გ–ისთვის 100 კვ.მ ფართის გადაცემის შესახებ ე.გ–ის ვალდებულება საჯარო რეესტრის ამონაწერში აღირიცხა 2012 წლის 18 იანვარს;

3.3. სანოტარო წესით გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის 2008 წლის 14 მაისის N1-6167 ხელშეკრულების საფუძველზე, მოსარჩელე დ.ჩ–ძემ (გამყიდველი) მოპასუხეს (მყიდველი) გადასცა თბილისში, ............ გამზ. N100-102-ში განთავსებული უძრავი ნივთი, 102.5 კვ.მ ფართობით, მდებარე 3 808 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობები, ს/კ .......; ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 916 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტით ლარში. ხელშეკრულების მე-4 მუხლის თანახმად, გამყიდველი იღებდა ვალდებულებას, მყიდველის მიერ მიღებული თანხიდან შეესრულებინა იპოთეკით უზრუნველყოფილი ვალდებულება და უზრუნველეყო იპოთეკის მოხსნა, დარჩენილი თანხიდან 416 000 აშშ დოლარს გამოკლებული იპოთეკით უზრუნველყოფილი ვალდებულების შესასრულებლად საჭირო თანხა, 416 000 აშშ დოლარი ჩაერიცხებოდათ: დ.ჩ–ძესა (316 000) და თამაზ აბზიანიძეს (100 000). გამყიდველმა, ასევე აიღო ვალდებულება, უკანონო ნაგებობებისგან გაეთავისუფლებინა უძრავი ქონება მდებარე თბილისში, ............ გამზ. N100-სა და N 102-ში. მყიდველი, ასევე იღებდა ვალდებულებას, ასაშენებელი ძირითადი ფართიდან გამყიდველისთვის გადაეცა 400 კვ.მ ფართი ასაშენებელ კომპლექსში: 250 კვ.მ სავაჭრო ფართი (პირველ სართულზე - 100 კვ.მ და მეორე სართულზე - 150 კვ.მ) და 150 კვ.მ საოფისე ფართი, მშენებლობის ნებართვის მიღებიდან 5 წლის ვადაში, გარემონტებულ მდგომარეობაში. აღნიშნული უძრავი ნივთის სხვა უძრავ ნივთებთან გაერთიანების შედეგად, 2008 წლის 23 მაისს, საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ე.გ–ის საკუთრების უფლება. გაერთიანებული უძრავი ნივთის ამონაწერში, 2009 წლის 1 ოქტომბრიდან, დარეგისტრირდა ე.გ–ის ვალდებულება დ.ჩ–ძის მიმართ ასაშენებელ მრავალფუნქციურ კომპლექსში უძრავი ნივთების გადაცემის შესახებ;

3.4. სანოტარო წესით გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის 2008 წლის 14 მაისის N1-6168 ხელშეკრულების საფუძველზე, ე.ჩ–ძემ, ლ.ჩ–ძემ, ნ.ჩ–ძემ, ქ.ჩ–ძემ, გ.ჩ–ძემ და დ.ჩ–ძემ (გამყიდველები) ე.გ–ის (მყიდველი) გადასცეს თბილისში, ............ გამზ. N100-102-ში არსებული, თანასაკუთრებად რიცხულიუძრავი ქონება: 182.23 კვ.მ დამხმარე სათავსო და 99,82 კვ.მ სარდაფი, ს/კ ........, რაც გაყიდვის მომენტში დატვირთული იყო იპოთეკით. ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 850 000 აშშ დოლარით, რაც უნდა მიეღოთ: დ.ჩ–ძეს (200 000), ნ.ჩ–ძეს (150 000) და ლ.ჩ–ძეს (150 000). გამყიდველებს ნასყიდობის ფასის ნაწილი საბანკო ანგარიშებზე უნდა ჩარიცხვოდათ გასაყიდ უძრავ ნივთებზე რეგისტრირებული იპოთეკით უზრუნველყოფილი ვალდებულების შესრულების და იპოთეკის გაუქმების მიზნით. ხელშეკრულების 4.5 მუხლის თანახმად, ე.გ–იმ აიღო ვალდებულება, ასაშენებელ მრავალფუნქციურ კომპლექსში, სხვა გამყიდველებთან ერთად, მოსარჩელე გ.ჩ–ძისათვის გადაეცა 50 კვ.მ სავაჭრო ფართი და 50 კვ.მ საოფისე ფართი. ამ ხელშეკრულებითვე, მოპასუხემ აიღო ვალდებულება, რომ იგი ხელშეკრულებით განსაზღვრულ შენობას ააშენებდა მშენებლობის ნებართვის მოპოვებიდან 5 წლის ვადაში და მოსარჩელეს ჩააბარებდა გარემონტებულ უძრავ ნივთებს. საჯარო რეესტრში 2008 წლის 23 მაისს დარეგისტრირდა ე.გ–ის საკუთრების უფლება აღნიშნულ უძრავ ნივთზე. ე.გ–ის მიერ ნაკისრი ვალდებულება გ.ჩ–ძისთვის უძრავი ნივთების გადაცემის შესახებ საჯარო რეესტრის ამონაწერში აისახა 2009 წლის 7 ოქტომბრიდან;

3.5. სანოტარო წესით გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის 2008 წლის 14 მაისის N1-6171 ხელშეკრულების საფუძველზე ე.ჩ–ძემ, ქ.ჩ–ძემ და გ.ჩ–ძემ (გამყიდველები) ე.გ–ის (მყიდველი) გადასცეს თბილისში, ............ გამზ. N100-102-ში მდებარე თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთი, 150.66 კვ.მ ფართობით, ს/კ ......; ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 450 000 აშშ დოლარით, რაც უნდა მიეღოთ: დ.ჩ–ძეს (300 000), ე.ჩ–ძეს (230 000) და გ.ჩ–ძეს (170 000). გამყიდველებს ნასყიდობის ფასის ნაწილი საბანკო ანგარიშებზე უნდა ჩარიცხვოდათ გასაყიდ უძრავ ნივთზე რეგისტრირებული იპოთეკით უზრუნველყოფილი ვალდებულების შესრულების და იპოთეკის გაუქმების მიზნით. ნასყიდობის ხელშეკრულების 4.5 მუხლის თანახმად, მყიდველმა ე.გ–იმ აიღო ვალდებულება, ამავე ტერიტორიაზე ასაშენებელ მრავალფუნქციურ კომპლექსში ე.ჩ–ძისათვის გადაეცა 200 კვ.მ ფართობის უძრავი ნივთები: 100 კვ.მ სავაჭრო ფართი, 100 კვ.მ საოფისე ფართი. იმავე ხელშეკრულების 4.6 მუხლის თანახმად, მოპასუხემ აიღო ვალდებულება, რომ ხელშეკრულებით განსაზღვრულ შენობას ააშენებდა მშენებლობის ნებართვის მოპოვებიდან 5 წლის ვადაში. 4.8 ქვეპუნქტის თანახმად კიივალდებულა, რომ მოსარჩელეს ჩააბარებდა გარემონტებულ ფართს. საჯარო რეესტრში 2008 წლის 23 მაისს დარეგისტრირდა ე.გ–ის საკუთრების უფლება აღნიშნულ უძრავ ნივთზე. ე.გ–ის მიერ ნაკისრი ვალდებულება ე.ჩ–ძისთვის უძრავი ნივთების გადაცემის შესახებ საჯარო რეესტრის ამონაწერში 2009 წლის 7 ოქტომბრიდანა აისახა;

3.6. მოსარჩელეებმა მიიღეს ხელშეკრულებებით შეთანხმებული ნასყიდობის საგნების ღირებულება. მოპასუხემ წარადგინა მოსარჩელეებთან ანგარიშსწორების დამადასტურებელი საბანკო გადარიცხვის დოკუმენტები. შესაბამისად, უდავოა, რომ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებებით შეთანხმებული საფასურის გადახდის ვალდებულება მოპასუხემ შეასრულა.

3.7. მოსარჩელეებისგან ნაყიდი უძრავი ნივთები მოპასუხის მიერ აღებული სესხის უზრუნველსაყოფად სს „ს.ბ–ის“ სასარგებლოდ დაიტვირთა იპოთეკით 2009 წლის 24 სექტემბრის იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე. იპოთეკა აისახა საჯარო რეესტრის ამონაწერებში;

3.8. მოპასუხემ ვერ შეასრულა სს „ს.ბ–ის“ მიმართ არსებული სასესხო ვალდებულება, რის შედეგადაც, სესხის უზრუნველსაყოფად გამოყენებული, მოპასუხის საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთები აუქციონზე სარეალიზაციოდ იქნა გატანილი. აუქციონზე ქონება სს „ს.ბ–მა“ შეიძინა და თბილისის სააღსრულებო ბიუროს №A12015713-021/003, 20/07/2012 განკარგულების საფუძველზე, უძრავი ნივთების მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში 2012 წლის 30 ივლისს შემძენი ბანკი დარეგისტრირდა.

4. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხემ შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 54-ე და 55-ე მუხლებზე მიუთითა. მისი განმარტებით, უძრავი ნივთების ნასყიდობის ხელშეკრულებები გაფორმდა შეუსაბამოდ მაღალი ფასით. ამასთან, ხელშეკრულებების გაფორმებისას მოპასუხეს წარმომადგენელი ჰყავდა.

5. შეგებებული სარჩელის დასაბუთება, ძირითადად ეფუძნება სსკ-ის 55-ე მუხლის იმ რედაქციას (1. გარიგება შეიძლება ბათილად ჩაითვალოს, თუ გარიგებით განსაზღვრულ შესრულებასა და ამ შესრულებისათვის გათვალისწინებულ ანაზღაურებას შორის აშკარა შეუსაბამობაა და გარიგება დაიდო მხოლოდ იმის წყალობით, რომ ხელშეკრულების ერთ-ერთმა მხარემ ბოროტად გამოიყენა თავისი საბაზრო ძალაუფლება ან ისარგებლა ხელშეკრულების მეორე მხარის მძიმე მდგომარეობით ან გამოუცდელობით (გულუბრყვილობით); 2. ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია ერთი მხარის მიერ მეორეზე გავლენის ბოროტად გამოყენებით, როცა მათი ურთიერთობა დაფუძნებულია განსაკუთრებულ ნდობაზე), რაც 2012 წლის 8 მაისამდე მოქმედი საკანონმდებლო მოწესრიგებაა.

6. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტება, რომ ვინაიდან ხელშეკრულების (გარიგების) ბათილობის ცნება სსკ-ში ჩამოყალიბებული არ არის, ამიტომ ბათილობის ცნება და შინაარსი სასამართლო პრაქტიკასა და იურიდიულ ლიტერატურაში ჩამოყალიბებული განმარტებების და მოსაზრებების ანალიზის საფუძველზე შეიძლება განისაზღვროს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, გარიგების ბათილობა სამართლებრივი შეფასების საკითხია, ბათილად ცნობილი გარიგება ის შედეგია, რაც სამართლებრივი შეფასების შემდეგ ყალიბდება. სსკ განსაზღვრავს გარიგების ბათილობის მომენტებს; უცილოდ ბათილი გარიგება ბათილად ითვლება დადებისთანავე, მერყევად ბათილი გარიგების ნამდვილობა დამოკიდებულია მის მოწონებაზე, საცილო გარიგება კი, დადების მომენტში ნამდვილია, მაგრამ შეცილების შედეგად კარგავს ძალას. სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ სამოქალაქო საქმეების განხილვისას, ზოგადად, ხელმძღვანელობს პრინციპით Iura novit curia (სასამართლომ იცის კანონები), რაც ასახულია კიდეც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) იმ დანაწესში, რომლის მიხედვით სარჩელში მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის მიუთითებლობა არ შეიძლება გახდეს სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის საფუძველი (სსსკ-ის 186-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტი). ამასთან, ხელშეკრულების ბათილად ცნობა იმგვარი მოთხოვნაა, რომლის დაკმაყოფილება, როგორც ზემოთ აღინიშნა, სამოქალაქო ურთიერთობის თავისუფალი მონაწილის ნებაში სასამართლოს ჩარევის შედეგად მიიღწევა. შესაბამისად, ასეთ ვითარებაში, სასამართლო ვალდებულია ზედმიწევნით დაიცვას კანონის მოთხოვნები და მხარის მიერ აღწერილი ფაქტობრივი ვითარება დაუკავშიროს კანონმდებლობის ცხადად განსაზღვრულ ნორმებს. ასეთ შემთხვევაში, მნიშვნელოვანია ის, თუ რა კანონს გამოიყენებს მოსამართლე დავის გადაწყვეტისას.

7. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას, რომ ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საკითხის გადაწყვეტისას კანონის ანალოგიით გამოყენება და სამართლის ზოგადი პრინციპების საფუძველზე დავის გადაწყვეტა არ იქნება მართებული. ზემოთ ჩამოყალიბებული მსჯელობისა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს განმარტებების ანალიზის შედეგად, სასამართლომ ხაზი გაუსვა, რომ პირთა თანასწორობაზე დამყარებულ ურთიერთობებში ჩარევისას, რაც მათ მიერ გაფორმებული გარიგების ბათილად ცნობით უნდა გამოიხატოს, საკითხი მოქმედი, ნათლად ჩამოყალიბებული და განჭვრეტადი კანონის საფუძველზე უნდა შეფასდეს. აღნიშნულის გათვალისწინებით, მნიშვნელოვანია თვით მხარის მიერ მითითებული სამართლებრივი საფუძველი, მით უფრო იმიტომ, რომ მოპასუხემ შეგებებულ სარჩელში ფაქტები წარმოადგინა სწორედ იმ გარემოების დასამტკიცებლად, რაც სსკ-ის 55-ე მუხლის თავდაპირველი რედაქციის (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტი) მიხედვით წარმოადგენდა გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველს. შეგებებული მოსარჩელის მოთხოვნა ძირითადად აგებულია იმ მოტივაციაზე, რომ მასთან დაიდო „გამყვლეფი“ გარიგებები და მოპასუხე აღმოჩნდა შეუსაბამოდ რთულ მდგომარეობაში.

8. რაც შეეხება მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველად სსკ-ის მოქმედ 54-ე და 55-ე მუხლებზე მითითებას, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სსკ-ის 54-ე მუხლის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს. სსკ-ის 55-ე მუხლით კი ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია ერთი მხარის მიერ მეორეზე გავლენის ბოროტად გამოყენებით, როცა მათი ურთიერთობა დაფუძნებულია განსაკუთრებულ ნდობაზე.

9. წინამდებარე საქმის გადაწყვეტისას პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად მოიშველია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის მიერ ჩამოყალიბებული მნიშვნელოვანი განმარტება, კერძოდ, „დიდი პალატა იზიარებს კასატორთა პრეტენზიებს სსკ-ის 54-ე მუხლის, როგორც მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმის გამოყენების დაუშვებლობაზე. ამ ნორმას ავტონომიური ფუნქცია არ გააჩნია, ის დეფინიციურია და კონკრეტულ სამართლებრივ შედეგს არ ითვალისწინებს. გასაჩივრებული განჩინებით, სასამართლომ ზნეობის საწინააღმდეგოდ, გასაკიცხ ქმედებად მიიჩნია მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებები ნასყიდობის ფასის არაადეკვატურობის გამო. მარტოოდენ გარიგების ამორალურობის ზოგადი ნორმის გამოყენებას, დიდი პალატა არასაკმარისად მიიჩნევს და, აქედან გამომდინარე, ამ ნორმის სააპელაციო სასამართლოსეული ინტერპრეტაცია არადამაჯერებელია, რადგანაც ეწინააღმდეგება სამოქალაქო ბრუნვის პრინციპებს. სააპელაციო სასამართლოს შეფასება, რომ სსკ-ის 54-ე მუხლი, ამორალურ გარიგებებთან მიმართებით, შეიცავს მხოლოდ იმ დათქმას, რომ იგი არის გარიგება, რომელიც არღვევს ზნეობის ნორმებს და გავლენის ბოროტად გამოყენების შედეგად ან იძულებით დადებული გარიგებებისაგან (სსკ-ის 55-ე და 85-ე მუხლებისაგან) განსხვავებით, მისი ამორალურად მიჩნევისათვის აუცილებელი არ არის იმ გარემოებათა დადგენა-დადასტურება, რამაც განაპირობა მისი დადება, ეს კი იმთავითვე მცდარია. ასეთი განმარტება ეწინააღმდეგება ხელშეკრულების დადებისა და მისი შინაარსის განსაზღვრის თავისუფლების პრინციპს“. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის გადაწყვეტილებაში ჩამოყალიბებული აღნიშნული არგუმენტების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ შეგებებულ მოპასუხეს (აპელანტს) არ დაუსაბუთებია სსკ-ის 54- 55-ე მუხლში ჩამოყალიბებული საფუძვლების შესაბამისი გარემოებების არსებობა. კერძოდ, შესაბამისი მტკიცებულებების დართვით არ დაუმტკიცებია სადავო გარიგებების კანონთან წინააღმდეგობის, საჯარო წესრიგთან ან ზნეობის ნორმებთან წინააღმდეგობის, ასევე ერთი მხარის მიერ მეორეზე გავლენის ბოროტად გამოყენების საკითხები.

10. აპელანტის/მოპასუხის განმარტებით, დ.ჩ–ძის მიერ ნდობის ბოროტად გამოყენება ცხადი ხდება დ.ჩ–ძის შუამავლობით დადებული გარიგებების შეფასების შედეგად, რადგან სახეზეა 400 - 2000%-იანი სხვაობა, რასაც ზრდის გადასაცემი ფართის ღირებულება; მხარის მტკიცებით, იმის გამო, რომ შეთანხმებები დაიდო ე.გ–ისათვის უმძიმესი პირობებით, ხელშეკრულებები არის ბათილი. მხარე მიუთითებს ფასის არაპროპორციულობაზე და აღნიშნავს, რომ გარიგების დადება მოხდა ე.გ–ის, როგორც უცხოელი ფიზიკური პირის, გამოუცდელობით ბაზარზე არსებულ ფასებთან დაკავშირებით (იხ. ახსნა-განმარტება 30.06.2020 წ. სხდომის ოქმი). მხარის განმარტებით, დ.ჩ–ძემ ერთი მილიონი აშშ დოლარის გასამრჯელო მიიღო შუამავლობისთვის. შესაბამისად, მას ინტერესთა კონფლიქტის გარეშე უნდა ეწარმოებინა შესყიდვის პროცესი. თუმცა, მხარეს არ წარმოუდგენია შუამავლობისთვის გასამრჯელოს გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულება. შესაბამისად, სასამართლომ მართებულად დაასკვნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტებით დასტურდება ნასყიდობის ხელშეკრულებებით შეთანხმებული ფასის გადახდა და არა - შუამავლობის ანაზღაურება. შეგებებული მოსარჩელის განმარტების გაზიარების შემთხვევაშიც კი, უარყოფილია აპელანტის მტკიცება იმის თაობაზე, რომ ამგვარი გასამრჯელოს გადაცემის გამო, მოპასუხეს დ.ჩ–ძის მიმართ გაუჩნდა იმგვარი ნდობა, რომ ხელშეკრულებები უძრავი ნივთების ფასების შემოწმების გარეშე გააფორმა, რის გამოც გადაიხადა აშკარად შეუსაბამო ფასი და იკისრა დამატებითი ვალდებულებები.

11. ე.გ–ის თბილისში ორი ფართომასშტაბიანი მშენებლობა ჰქონდა დაგეგმილი: ერთი აღმაშენებლის გამზირზე, მეორე – მელიქიშვილის გამზირზე. პირველი უნდა განეხორციელებინა შესაბამისი ტერიტორიის ფიზიკური პირებისგან შეძენილი უძრავი ნივთებისგან გათავისუფლების შედეგად, მეორე – ყოფილი ღვინის ქარხნის რეაბილიტაციის გზით. ამ მიზნით, მას მომზადებული ჰქონდა პროექტის ესკიზები, რისთვისაც მისივე წარმომადგენლის განმარტებით, რამდენიმე ათეული ათასი აშშ დოლარი იქნა გადახდილი და რაც წარდგენილი იყო ქ. თბილისის მერიაში. გარდა ამისა, მხარის განმარტებით, იგი, ისევე როგორც აბრაამ ნანიკაშვილი, იყო რონი ფუქსის და იოანის კარდასოპულოსის მეგობარი, რომლებიც დააკავშირეს საქართველოს მთავრობასთან 1990-იან წლებში და ეხმარებოდნენ მოლაპარაკებების წარმოებაში. საქმეში წარმოდგენილი საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების მიხედვით, ე.გ–ი საქართველოში დაბადებული ებრაელი პოლიტიკოსი და ისრაელის პარლამენტის წევრია. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომ ე.გ–ი გამოცდილი, გავლენიანი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი იყო, ამასთან საქართველოში იყო დაბადებული და შესაბამისად, იმის მიუხედავად, რომ ხელშეკრულებების დადების დროს საქართველოს რეზიდენტი არ იყო, საქართველოს გარემო, ქართული წეს-ჩვეულებები მისთვის უცხო არ იყო. შესაბამისად, გამოუცდელი მეწარმისგან განსხვავებით, გარიგებებს არ გააფორმებდა აშკარად შეუსაბამო ფასით. წინდახედულების ის ხარისხი და აღნიშნულ ბიზნესპროექტში ჩართული არაერთი სპეციალისტის, ასევე შესაბამისი ბიზნეს გათვლების არსებობის პირობებში მოპასუხე მხარის წარმომადგენლების აღნიშნული მითითება არადამაჯერებელი და არასარწმუნოა. ამ გარემოებიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას და არ გაიზიარა ე.გ–ის წარმომადგენლის მითითება, რომ მოპასუხე ვერ ერკვეოდა თბილისში არსებულ უძრავი ქონების ფასებში და ენდო წარმომადგენელს, რამაც იგი მძიმე მდგომარეობაში ჩააყენა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომდაასკვნა, , რომ შეგებებულ სარჩელში მითითებული გარემოებებითა და მხარის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა გარიგების ბათილად ცნობის რომელიმე საფუძვლის არსებობა.

12. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

12.1. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოპასუხემ და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

12.2. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სსკ-ის 54-ე, 55.1 (2012 წლამდე არსებული რედაქცია) მუხლები და არასწორად არ გამოიყენა სსკ-ის 55.2 მუხლი (2012 წლამდე არსებული რედაქცია). კასატორის განმარტებით, სასამართლომ სსკ-ის გარიგების დადების დროს მოქმედი რედაქციით უნდა ისარგებლოს (სუსგ N ას-1224-1149-2015, 20.05.2016 წ.);

12.3. კასატორი მიიჩნევს, რომ სადავო გარიგებები ამორალურია. ასევე, ისინი არის ე.წ. „გამყვლეფი“ გარიგებები, რადგან მყიდველის მიერ გადახდილი ნასყიდობის საფასური არ შეესაბამებოდა ნასყიდობის საგნის რეალურ საბაზრო ღირებულებას. კასატორი აღნიშნავს, რომ დ.ჩ–ძემ მისი ნდობით ბოროტად ისარგებლა და იგი დააზარალა.

12.4. კასატორის განმარტებით, შეგებებული სარჩელი ხანდაზმული არ არის, რაზედაც საქალაქო სასამართლომ მიუთითა. მიუხედავად იმისა, რომ სააპელაციო სასამართლოს შეგებებული სარჩელის ხანდაზმულობაზე არ უმსჯელია და არც ხანდაზმულად მიუჩნევია, კასატორი ამ მიმართებითაც გამოთქვამს პრეტენზიას. კასატორის მტკიცებით, ვინაიდან სადავო გარიგებები უცილოდ ბათილია, მათ მიმართ ხანდაზმულობის ვადები არ ვრცელდება (სუსგ N ას-164-164-2018, 25.01,2019 წ.).

12.5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 30 ოქტომბრის განჩინებით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ ე.გ–ის საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

13. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

14. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

15. საკასაციო სასამართლო, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმებისას, უპირველესად, მტკიცების ტვირთის განაწილების საკითხზე მიუთითებს. ვინაიდან სსსკ-ის მე-4 მუხლიდან გამომდინარე, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე, ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება. მტკიცების ტვირთი - ესაა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა არ (ვერ) შეასრულა.

16. საკასაციო სასამართლო ე.გ–ის აღიარებით შეგებებულ სარჩელთან დაკავშირებით განმარტავს, რომ აღიარებითი სარჩელის დასაშვებობის, ისევე, როგორც მისი დასაბუთებულობის, საკითხის შემოწმება სამართლის საკითხია და აქედან გამომდინარე, სასამართლომ პროცესის მონაწილე მხარის პრეტენზიის არარსებობის პირობებშიც, საკუთარი ინიციატივით უნდა შეამოწმოს სარჩელის დასაშვებობა საქმისწარმოების ნებისმიერ ეტაპზე. კანონის დანაწესიდან გამომდინარე, აღიარებითი მოთხოვნა დასაშვებია, თუ იკვეთება მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს, მაგალითად, მამად ცნობა, მამობის დადგენა, ქორწინების ბათილად ცნობა, ლიტერატურული ნაწარმოების ავტორად აღიარება და ა.შ. ამ სახის სარჩელების მიზანია არა სუბიექტური უფლების მიკუთვნება, არამედ უფლების სადავოობის აღმოფხვრა. ამ დროს სულაც არ არის აუცილებელი, რომ პირის უფლება დარღვეული იყოს, მაგრამ ვარაუდი იმისა, რომ მომავალში შეიძლება დაირღვეს, წარმოადგენს პირის იურიდიულ ინტერესს. ამიტომაც, ამ ტიპის სარჩელებს „უფლების დამდგენ“ სარჩელებსაც უწოდებენ. მიკუთვნებითი სარჩელებისგან განსხვავებით, აღიარებითი სარჩელის დავის საგანია თვით მატერიალურსამართლებრივი ურთიერთობა, რომელიც სუბსიდიური ხასიათის მატარებელია და იურიდიული ინტერესის არსებობა გამორიცხულია, თუ შესაძლებელია მოპასუხის მიმართ მიკუთვნებითი მოთხოვნის წარდგენა (იხ. სუსგ_ები: N ას-937-887-2015, 10.11.2015; N ას-17-14-2015, 01.07.2015წ.; N ას-1069-1008-2015, 16.12.2015წ.; N ას-869-819-2015, 11.12.2015წ.; N ას-773-730-2015, 08.09.2015წ.; N ას-181-174-2016, 06.05.2016წ.; N ას-1025-967-2015, 23.12.2015წ.; N ას-323-308, 2016, 03.06.2016წ.; N ას-407-390-2016, 10.6.2016წ; # ას-375-359-2016, 17.06.2016წ.).

17. იურიდიული ინტერესის არსებობა განპირობებულია არა ზოგადად მხარის სუბიექტური ინტერესით, არამედ მატერიალურ-სამართლებრივი დანაწესით, რომლის შედეგის რეალიზაცია შესაძლებელია აღიარებითი სარჩელის აღძვრით. მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით განსაზღვრული უფლების დაცვას უნდა ემსახურებოდეს აღიარებითი სარჩელი. სსსკ-ის 180-ე მუხლი ადგენს აღიარებითი სარჩელის იურიდიული ინტერესის განმსაზღვრელ კრიტერიუმებს, კერძოდ: ა) მოსარჩელეს უნდა ედავებოდნენ უფლებაში; ბ) დავის არსებობა უნდა ქმნიდეს მოსარჩელის უფლების მომავალში დარღვევის რეალურ საშიშროებას; გ) აღიარებითი სარჩელის გადაწყვეტა დავის გადაწყვეტის საუკეთესო საშუალება უნდა იყოს, კერძოდ, გადაწყვეტილების შედეგად სრულად გარკვეული შედეგი უნდა დგებოდეს მხარისათვის, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილება უნდა ქმნიდეს იმ უფლებისა თუ ურთიერთობის განსაზღვრულობას, რაც მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წარმოშობილი დავის გამო ირღვევა.

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ შეგებებული სარჩელის მოსარჩელემ საკუთარი იურიდიული ინტერესის დასაბუთების ნაწილში მიუთითა, რომ თავდაპირველი მოსარჩელეები მოითხოვენ ფართების გადაცემის ვალდებულებიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურებას, შესაბამისად იმ შემთხვევაში, თუ 2008 წლის 14 მაისს გაფორმებული სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებები, მათი ამორალურობისა და კანონსაწინააღმდეგობის გამო, ბათილად იქნება ცნობილი, მოპასუხე ე.გ–ის მიმართ თავდაპირველ მოსარჩელეთა მოთხოვნას საფუძველი გამოეცლება (იხ. შეგებებული სარჩელი- ტ.2, ს.ფ. 380-401; ტ. 4, ს.ფ. 5). შეგებებული სარჩელის ფარგლებში ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა იმსჯელეს სადავო გარიგებების ბათილობის წინაპირობებზე სსკ-ის 54-ე მუხლისა და 55-ე მუხლის (გარიგებათა დადების დროს მოქმედი) საკანონმდებლო მოწესრიგების (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტი) გათვალისწინებით. კასატორის პრეტენზია მის მიერ ქონების შეძენის სანაცვლოდ მოსარჩელეთათვის გადახდილი თანხების დისპროპორციულობის გამო ქონების რეალურ ღირებულებასთან მიმართებით, ე.წ. „გამყვლეფ“ ხელშეკრულებებად მიჩნევის თაობაზე მყიდველის, როგორც, უცხოელი ფიზიკური პირის, გამოუცდელობის საფუძვლით, ფაქტობრივსამართლებრივად დაუსაბუთებელია, შესაბამისად მართებულად ეთქვა უარი შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მყიდველს.

19. საკასაციო სასამართლო სავსებით იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და დასკვნებს, რომელიც წინადებარე განჩინების 9-11 პუნქტებშია ასახული.

20. საკასაციო სასამართლო კასატორს მიუთითებს, რომ სსკ-ის 54-ე მუხლის თაობაზე მსჯელობისას, დოქტრინაში გამოთქმული არაერთი მოსაზრებისა და სასამართლო პრაქტიკის გათვალისწინებით, უნდა აღინიშნოს, რომ დასახელებული ნორმა ზოგადდეფინიციური ხასიათისაა და სხვა ნორმების, რომლებიც მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს შეიცავენ, მითითების გარეშე არ უნდა იქნეს გამოყენებული, ხოლო ზნეობის ნორმების საწინააღმდეგოდ გარიგების შინაარსის შესაფასებლად, შესაძლებელია დამოუკიდებლად იქნეს გამოყენებული დასახელებული მუხლი, როდესაც გარიგების ამორალურობას უკავშირდება სადავო საკითხი, თუმცა, ასეთ ვითარებაში, დამატებით შესაძლოა კონტრაჰენტთა ქმედებების შეფასება მოხდეს სსკ-ის მე-8 მუხლის მესამე ნაწილით განმტკიცებული კეთილსინდისიერების მასშტაბითაც, რათა დადგინდეს არა მხარეების სუბიექტური დამოკიდებულება გარიგებისდმი (მისი კონკრეტული პირობისადმი), არამედ ობიექტური გარემოებების შეფასების საფუძველზე, რაც გარიგების შინაარსის ზნეობის ნორმებთან შესატყვისობას ეხება, გაირკვეს ამორალურია თუ არა მხარეთა შეთანხმება. სსკ-ის 54-ე მუხლის საფუძველზე გარიგების ზნეობის საწინააღმდეგოდ მიჩნევის შემთხვევაში, გარიგებით მიღებული სარგებლის დაბრუნება კრედიტორმა მოვალეს შესაძლებელია მოსთხოვოს უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმების, კერძოდ, სსკ-ის 976.1-ე მუხლის “ა“ ქვეპუნქტისა და 979.1-ე მუხლების საფუძველზე.

21. საკასაციო სასამართლოს დიდი პალატის გადაწყვეტილების თანახმად, არ არის გაზიარებული კასატორის მტკიცება, რომ გარიგების ამორალურად მიჩნევისათვის აუცილებელი არ არის იმ გარემოებათა დადგენა-დადასტურება, რამაც განაპირობა მისი დადება. ასეთი განმარტება ეწინააღმდეგება ხელშეკრულების დადებისა და მისი შინაარსის განსაზღვრის თავისუფლების პრინციპს (სსკ-ის 319.1-ე მუხლი „კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას. თუ საზოგადოების ან პიროვნების არსებითი ინტერესების დაცვისათვის ხელშეკრულების ნამდვილობა დამოკიდებულია სახელმწიფოს ნებართვაზე, მაშინ ეს უნდა მოწესრიგდეს ცალკე კანონით“). სამოქალაქო კანონები საქართველოს ტერიტორიაზე უზრუნველყოფენ სამოქალაქო ბრუნვის თავისუფლებას, თუ ამ თავისუფლების განხორციელება არ ხელყოფს მესამე პირთა უფლებებს (სსკ-ის მე-9 მუხლი)...იმ დასკვნის გაზიარება, რომ „საკმარისია, არსებობდეს დისპროპორცია ხელშეკრულების მხარეების მიერ ნაკისრ ვალდებულებათა შორის“, რათა გარიგება ამორალურად იქნეს მიჩნეული, ხელს შეუშლის სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალურ განვითარებასა და სტაბილურობას, რადგანაც ხელშეკრულების არაკეთილსინდისიერ მხარეს, სათანადო წინაპირობების არარსებობის პირობებშიც კი, შეეძლება უარი თქვას ხელშეკრულებაზე (იხ. სუს დიდი პალატის გადაწყვეტილება საქმეზე №ას-664-635-2016, 02.03.2017წ).

22. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30).

23. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო ე.გ–ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

24. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ე.გ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ე.გ–ის (პ/ნ .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე თ.მ–ძის (პ/ნ ......) მიერ 25.10.2023 წელს #6257 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% - 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური