საქმე Nას-734-2021

15 ნოემბერი 2022 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

თეა ძიმისტარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – შპს „ს–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ.მ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 15 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

დავის საგანი - შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, კომპენსაციის დაკისრება, სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება, პირგასამტეხლოს დაკისრება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა

1.1 შპს ,,ს–ის“-ს მიერ 2020 წლის 11 მაისს თ.მ–თან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ ბრძანების NHR/ADM-20-08 ბათილად ცნობა;

1.2 შპს ,,ს–ისთვის“ თ.მ–ის სასარგებლოდ კომპენსაციის დაკისრება - 30 000 ლარის ოდენობით;

1.3 შპს ,,ს–ისთვის“ თ.მ–ის სასარგებლოდ 2020 წლის აპრილის თვის სახელფასო დავალიანების დაკისრება დაბეგრილი 711 (შვიდას თერთმეტი) ლარისა და 48 (ორმოცდარვა) თეთრის ოდენობით;

1.4 შპს ,,ს–ისთვის“ თ.მ–ის სასარგებლოდ ანგარიშსწორების (სახელფასო დავალიანება) დაყოვნებისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრება, 2020 წლის 01 მაისიდან სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე დაბეგრილი 711 (შვიდას თერთმეტი) ლარისა და 48 (ორმოცდარვა) თეთრის 0.07 %-ის ოდენობით.

2. სარჩელის საფუძვლები

2.1 თ.მ–ი 2020 წლის 20 იანვრიდან გამოსაცდელი ვადით, 2020 წლის 1 მაისამდე დასაქმებული იყო შპს ს–იში სამშენებლო უბნის HSE ზედამხედველის პოზიციაზე წერილობითი ხელშეკრულებით და მისი ყოველთვიური შრომის ანაზღაურება შეადგენდა დასაბეგრ 2750 ლარს (ხელზე მისაღები თანხა - 2156 ლარი). გამოსაცდელი ვადის დასრულების შემდეგ შრომითი ხელშეკრულება გაგრძელდა 1 წლის ვადით, 2021 წლის 30 აპრილის ჩათვლით.

2.2 2020 წლის 11 მაისის შეტყობინებით და ამ შეტყობინებაზე დართული იმავე თარიღის ბრძანებით, დამსაქმებლის ცალმხრივი გადაწყვეტილებით, თ.მ–ს 2020 წლის 12 მაისიდან შეუწყდა შრომითი ურთიერთობა. გათავისუფლების საფუძვლად 11.05.2020 წლის შეტყობინებაში მითითებულია ვალდებულების უხეში დარღვევა, რასაც მოსარჩელე არ ეთანხმება. ამასთან, ბრძანებასა და შეტყობინებაში მითითებული საფუძვლები ემთხვევა ერთმანეთს, არც ერთი დოკუმენტით, მხარეს გასაჩივრების ვადა და წესი არ განმარტებია. 2020 წლის 20 მაისს თ.მ–მა სამსახურებრივი ელ.ფოსტიდან მიმართა დამსაქმებელს, ითხოვა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის დასაბუთება. მიმართვაზე პასუხად 2020 წლის 26 მაისს კომპანიამ გამოგზავნა დასაბუთება, სადაც მოსარჩელის მოსაზრებით მითითებულია არასწორი, გადაუმოწმებელი და დაუდასტურებელი ფაქტები. კერძოდ: 1. ობიექტზე არსებულ ანტისანიტარიაზე მოსარჩელემ არაერთხელ შეატყობინა ხელმძღვანელობას; 2. არ დასტურდება 2020 წლის 11 მაისს რომელიმე თანამშრომლის მიერ სიმაღლეზე რაიმე სამუშაოს შესრულების ფაქტი; 3. არ დასტურდება სიმაღლეზე მუშაობა დაცვის გარეშე; 4. არ დასტურდება ამავე თარიღში ხელმძღვანელობის მიერ დასაქმებულისათვის მითითების (არაერთგზის) მიცემა; 5. არ დასტურდება თ.მ–ის მხრიდან თერმოსქრინინგის ჩატარების ვალდებულება; 6. არ დასტურდება თერმოსქრინინგის ობიექტზე ჩაუტარებლობა; 7. არ დასტურდება 2020 წლის 04 აპრილს შიდა აუდიტის ჩატარება და თ.მ–თვის გარფთხილების მიცემა; 8. ფოტომასალიდან არ დგინდება მათი გადაღების ადგილი, თარიღი, ავთენტურობა, მათ არ ახლავს ფაქტების კოსტატაციის ოქმი ან ექსპერტიზის დასკვნა, რაც დაადასტურებდა ფოტომასალის შექმნის თარიღსა და ადგილს.

2.3 მოსარჩელის აღნიშვნით, იგი დასაქმების დღიდან კეთილსინდისიერად ასრულებდა მასზე დაკისრებულ მოვალეობებს. მუშაობის განმავლობაში არ გამოცხადებია შენიშვნა ან საყვედური, მის მიმართ არ გამოყენებულა დისციპლინური ღონისძიება, რასაც ცხადჰყოფს გამოსაცდელი ვადის გასვლის შემდგომ მასთან შრომით ხელშეკრულების ახალი ვადით გაფორმება.

2.4 მოსარჩელე არ ეთანხმება შემცირებული ოდენობით 2020 წლის აპრილის თვეში ხელფასის ჩარიცხვის ფაქტს, აღნიშნავს, რომ გარიგების არსებით პირობაზე ცვლილება, მასთან შეთანხმებული არ ყოფილა, შესაბამისად, თვლის, რომ კომპანიამ თვითნებურად დააკლო ხელფასი 711 ლარისა და 48 თეთრის ოდენობით, რაც უნდა ანაზღაურდეს სახელფასო დავალიანების სახით. ასევე, არსებობს მისი დაყოვნებისათვის კანონისმიერი პირგასამტეხლოს დაკისრების საფუძველი, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე თანხის 0.07%-ის ოდენობით 2020 წლის 1 მაისიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

2.5 მოსარჩელე არ ეთანხმება მოპასუხის პოზიციას სარჩელის ხანდაზმულობასთან მიმართებით, აღნიშნავს, რომ მოსარჩელემ დამსაქმებლის წერილობითი დასაბუთება მიიღო 2020 წლის 26 მაისს, პირველი სარჩელით სასამართლოს მიმართა კანონით დადგენილ 30 დღიან ვადაში - 2020 წლის 19 ივნისს. 2020 წლის 23 ივნისის განჩინებით მას უარი ეთქვა სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე, ხოლო განმეორებით სასამართლოს სარჩელით მიმართა კანონით განსაზღვრულ 6 თვიან ვადაში - 2020 წლის 17 დეკემბერს, რაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 140-ე მუხლის მიხედვით, ეთვლება 2020 წლის 19 ივნისიდან შეტანილ სარჩელად.

3. მოპასუხის პოზიცია

3.1 მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით, სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ დასაქმებულის გათავისუფლება მოხდა შრომითი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების დარღვევის საფუძვლით. მოსარჩელე არ ასრულებდა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვალდებულებებს.

ამასთან, მოპასუხის მტკიცებით, 2020 წლის 11 მაისს გამოვლინდა ადამიანის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის საფრთხის შემცველი ფაქტი, სიმაღლეზე დაცვის საშუალებების გარეშე პირის მუშაობა, რაზედაც თ.მ–ს რეაგირება არ მოუხდენია. მოპასუხის განმარტებით, მოსარჩელე ახდენდა მხოლოდ რეპორტების წარდგენას და არა სათანადო რეაგირებას მათზე, რის გამოც არ არსებობს ბრძანების ბათილად ცნობის წინაპირობები.

3.2 მოპასუხემ ასევე მიუთითა სარჩელის ხანდაზმულობაზე და აღნიშნა, რომ ვინაიდან, სარჩელი განმეორებით წარდგენილია ვადის დარღვევით. კერძოდ, 2020 წლის 23 ივნისის სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის განჩინება კანონიერ ძალაში შევიდა 2020 წლის 16 ივლისს, ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტა სარჩელის შეტანის საფუძველზე გაგრძელდა სწორედ ამ თარიღამდე, ხოლო ხანდაზმულობის ახალი ვადა დაიწყო თავიდან, 2020 წლის 16 ივლისიდან და ამოიწურა 2020 წლის 16 აგვისტოს. 2020 წლის 17 დეკემბერს სარჩელი წარდგენილ იქნა ხანდაზმულობის ვადის დარღვევით.

3.3 მოპასუხე არ ეთანხმება მოთხოვნას არც სახელფასო დავალიანების დაკისრების შესახებ და განმარტავს, რომ ხელფასის დაკლება არ უკავშირდება მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლებას, ატარებს საყოველთაო ხასიათს, რაზედაც წინასწარი გაფრთხილება მიიღო ყველა თანამშრომელმა. რაც შეეხება პირგასამტეხლოს, მსგავსი საურავი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული არ არის.

3.4 მოპასუხე, ასევე სადავოდ ხდის მოსარჩელის მიერ მითითებულ კომპენსაციის ოდენობას და აღნიშნავს, რომ ადგილი არ ჰქონია დამსაქმებლის ბრალით პირის მოცდენას, გაურკვეველია თანხის ოდენობის დაანგარიშების საფუძვლებიც. ამდენად, მოპასუხის განმარტებით არ არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინაპირობები.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი

4.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2021 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი შპს ,,ს–ის“ მიერ 2020 წლის 11 მაისს მიღებული ბრძანება NHR/ADM-20-08, თ.მ–ის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ;

4.2 შპს ,,ს–ის“ თ.მ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა კომპენსაციის ანაზღაურება - 24 000 ლარის ოდენობით;

4.3 შპს ,,ს–ის “ თ.მ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება დაბეგრილი 711 ლარისა და 48 თეთრის ოდენობით;

4.4 შპს ,,ს–ის“ თ.მ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა ანგარიშსწორების დაყოვნებისათვის კანონისმიერი პირგასამტეხლო, 711 ლარისა და 48 თეთრის 0.07 %-ის ოდენობით ყველა ვადაგადაცილებულ დღეზე 2020 წლის 01 მაისიდან სასამართლო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე.

4.5 აღნიშნული განჩინება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება.

5.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 15 აპრილის განჩინებით, შპს „ს–ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

5.2 სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შპს ,,ს–ი"-ის პოზიცია ბრძანების კანონიერებასთან დაკავშირებით დაუსაბუთებელია და პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ ბრძანება თ.მ–ის სამსახურიდან გათავისუფლების თაობაზე, სწორად იქნა ბათილად ცნობილი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის საფუძველზე, რამდენადაც, დამსაქმებლის ნება ვერ აკმაყოფილებდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლით გათვალისწინებული „მართლზომიერი ნების“ მაღალ სტანდარტებს.

5.3 პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა კომპესაციის დაკისრებასთან დაკავშირებით და მიუთითა საქართველოს შრომის კოდექსის 48-ე მუხლის მე-8 ნაწილის დანაწესზე, რომლის თანახმად, „სასამართლოს მიერ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შრომითი ხელშეკრულება შეუწყდა, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით”. ანალოგიურ დათქმას აკეთებდა სადავო პერიოდში მოქმედი შრომის კოდექსი 38-ე მუხლი. ამდენად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ, იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე არ ითხოვდა პირვანდელ პოზიციაზე აღდგენას, მართებულად მიაკუთვნა მას კომპენსაცია უკანონო და არამართლზომიერი გათავისუფლების სანაცვლოდ.

5.4 პალატამ მიუთითა, საქართველოს შრომის კოდექსის (2020 წლის 17 მარტის რედაქციით) მე-6 მუხლის მე-9 ნაწილის ,ე" პუნქტის შინაასრზე, რომლის თანახმად, შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობებია: შრომის ანაზღაურების ოდენობა და გადახდის წესი. ამავე კოდექსის მე-11 მუხლის პირველი და მეორე ნაწილის თანახმად, დამსაქმებელს უფლება აქვს, დასაქმებულისათვის შეტყობინებით დააზუსტოს შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს შესრულების ცალკეული გარემოებები, რომლებიც არ ცვლის ხელშეკრულების არსებით პირობებს. შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობების შეცვლა შესაძლებელია მხოლოდ მხარეთა შეთანხმებით. თუ შრომითი ხელშეკრულება არ ითვალისწინებს რომელიმე არსებით პირობას, ასეთი პირობის განსაზღვრა შესაძლებელია დასაქმებულის თანხმობით. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ხელფასის ჩარიცხვამდე დასაქმებულისადმი წინასწარი შეთავაზება შრომის ხელშეკრულების არსებითი პირობის შეცვლასთან, ხელფასის შემცირებასთან დაკავშირებით არ მომხდარა, შეთანხმება არც უშუალო ფორმით არ მიღწეულა, შესაბამისად, დამსაქმებლის მხრიდან განხორციელებულია ცალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელმაც შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობების შეცვლა გამოიწვია. პალატამ მიუთითა საქართველოს უზენაესის სასამართლოს განმარტებაზე, კერძოდ, ,,რამდენადაც შრომითი ხელშეკრულებები ორმხრივი გარიგებებია, სამართლებრივი შედეგისათვის აუცილებელი იყო ორი შინაარსობრივად ერთმანეთთან თანხვდენილი ნების გამოვლენა. ამდენად, მხოლოდ დამსაქმებლის მიერ ცალმხრივად გამოვლენილი ნება - შეტყობინება არ იყო საკმარისი შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობის შესაცვლელად“. (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება, საქმე N ას-171-171-2018, 30.07.2018წ).

5.5 პალატამ მიუთითა საქართველოს შრომის კოდექსის 41.4 მუხლზე, რომლის შესაბამისად, (შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის დროისათვის 31.3 მუხლი), დამსაქმებელი ვალდებულია ნებისმიერი ანაზღაურების თუ ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისთვის გადაუხადოს დასაქმებულს დაყოვნებული თანხის 0,07 პროცენტი. დამსაქმებელს დაყოვნებული თანხის 0,07%-ის გადახდის ვალდებულება წარმოეშობა იმ შემთხვევაში, თუ ადგილი აქვს დამსაქმებლის მიერ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შეუსრულებლობას, ანუ სახეზეა გადახდის ვალდებულების არსებობა და საბოლოო ანგარიშსწორების განუხორციელებლობა, ხელფასის, გამოუყენებელი შვებულების სახით, რაც შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში გასაცემ თანხას წარმოადგენს.

5.6 რაც შეეხება სარჩელის ხანდაზმულობას, პალატა სრულად დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობას ხამდაზმულობასთან დაკავშირებით და დამატებით მიუთითა საქართველოს შრომის კოდექსის 48-ე მუხლის მე-4 ნაწილის დანაწესზე, რომლის თანახმად, დასაქმებულს უფლება აქვს, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის შეტყობინების მიღებიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში გაუგზავნოს მას წერილობითი შეტყობინება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის წერილობითი დასაბუთების მოთხოვნის თაობაზე. ამავე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, დამსაქმებელი ვალდებულია დასაქმებულის მიერ მოთხოვნის წარდგენიდან 7 კალენდარული დღის ვადაში წერილობით დაასაბუთოს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი. საქართველოს შრომის კოდექსის 48-ე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად, თუ დამსაქმებელი დასაქმებულის მიერ მოთხოვნის წარდგენიდან 7 კალენდარული დღის ვადაში წერილობით არ დაასაბუთებს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველს, დასაქმებულს უფლება აქვს, 30 კალენდარული დღის ვადაში სასამართლოში გაასაჩივროს დამსაქმებლის გადაწყვეტილება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ(სადავო პერიოდში მოქმედი შრომის კოდექსის 38-ე მუხლი).

5.7 პალატა იზიარებს საქალაქო სასამართლოს მსჯელობას, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი რეგულაციით, საქართველოს შრომის კოდექსი სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმისას, განმეორებით სარჩელის წარდგენის სპეციალურ ვადას არ ადგენდა.

5.8 სააპელაციო პალატა სრულად ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითებულ მსჯელობას, რომ საქართველოს შრომის კოდექსის 48-ე მუხლის მე-8 ნაწილის შესაბამისად(სადავო პერიოდში მოქმედი 38-ე მუხლი), მოპასუხეს უნდა დაევალოს შრომითი ურთიერთობის არამართლზომიერად შეწყვეტის გამო მოსარჩელისათვის ერთჯერადი კომპენსაციის გადახდა და აღნიშნავს, რომ ის გამომდინარეობს საქართველოს შრომის კოდექსის 48-ე მუხლის მე-8 ნაწილის (სადავო პერიოდში მოქმედი 38-ე მუხლი) შინაარსიდან და მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკიდან.

6. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები

6.1 კასატორი აღნიშნავს, რომ ხანდაზმულობის საკითხთან დაკავშირებით გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, ასევე გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ შეუძლებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება. თბილისის სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 141-ე მუხლი, რომლის მიხედვით, „თუ შეწყდება ხანდაზმულობის ვადის დენა, მაშინ შეწყვეტამდე განვლილი დრო მხედველობაში არ მიიღება და ვადა დაიწყება თავიდან“, ასევე არ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 277-ე მუხლი, რომლის მიხედვით, "სარჩელის (განცხადების) განუხილველად დატოვების შემთხვევაში სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა არ შეწყდება“.

6.2 კასატორი მიუთითებს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა შემდეგი სამართლებრივი ნორმები, კერძოდ, საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-6 ნაწილით, მოსარჩელე შეზღუდულია 30 კალენდარული დღით მას შემდეგ, რაც მიიღებს დამსაქმებლისგან გათავისუფლების წერილობით დასაბუთებას. 2) საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 140-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, „სარჩელის შეტანა ხანდაზმულობის ვადის შეწყვეტას არ გამოიწვევს, თუ მოსარჩელე უარს იტყვის სარჩელზე, ან სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით სარჩელი განუხილველად იქნება დატოვებული“. 3) საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 277-ე მუხლის თანახმად, „სარჩელის (განცხადების) განუხილველად დატოვების შემთხვევაში სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა არ შეწყდება“. 4) სამოქალაქო კოდექსის 140-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, „თუ უფლებამოსილი პირი ექვსი თვის ვადაში შეიტანს ახალ არჩელს, მაშინ ხანდაზმულობის ვადა შეწყვეტილად ითვლება პირველი სარჩელის შეტანის დროიდან. 5) სამოქალაქო კოდექსის 139-ე ახლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, „ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტა სარჩელის შეტანის საფუძველზე გრძელდება მანამ, სანამ სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილება არ შევა კანონიერ ძალაში, ან პროცესი სხვაგვარად არ დასრულდება“.

6.3 კასატორი განმარტავს - ხანდაზმულობის საკითხის საფუძვლიანად განხილვა იმდენად მნიშვნელოვანია, რომ თუ სარჩელი ხანდაზმულად იქნება მიჩნეული, როგორი საფუძვლიანიც არ უნდა იყოს სასარჩელო მოთხოვნა, იგი ვერ იქნება დაკმაყოფილებული.

7. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 27 ივნისის განჩინებით გ.თ–ას საკასაციო საჩივარი, მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის თანახმად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

8. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, შემდეგ გარემოებათა გამო:

9. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

10. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

11. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსთვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

12. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორს არ წარმოუდგენია დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რაც საშუალებას მისცემდა სასამართლოს, არსებითად განსახილველად დაეშვა საკასაციო განაცხადი.

13. საკასაციო სასამართლოს შეფასების მთავარ და ძირითად საგანს სწორედ სასარჩელო მოთხოვნების ხანდაზმულობის საკითხის შეფასება წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, ყოველ ადამიანს აქვს უფლება თავის უფლებათა დასაცავად მიმართოს სასამართლოს. საქმის სამართლიანი და დროული განხილვის უფლება უზრუნველყოფილია. საგულისხმოა, რომ „ამა თუ იმ უფლებით სრულად სარგებლობის უზრუნველყოფის უმნიშვნელოვანესი გარანტია ზუსტად მისი სასამართლოში დაცვის შესაძლებლობაა. თუკი არ იქნება უფლების დარღვევის თავიდან აცილების ან დარღვეული უფლების აღდგენის შესაძლებლობა, სამართლებრივი ბერკეტი, თავად უფლებით სარგებლობა დადგება კითხვის ნიშნის ქვეშ. შესაბამისად, უფლება-თავისუფლებების დასაცავად სასამართლოსადმი მიმართვის აკრძალვა ან არათანაზომიერი შეზღუდვა არღვევს არა მხოლოდ სამართლიანი სასამართლოს უფლებას, არამედ, იმავდროულად, შეიცავს საფრთხეს თავად იმ უფლების უგულებელყოფისა, რომლის დასაცავადაც სასამართლოსადმი მიმართვაა აკრძალული (შეზღუდული)“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2010 წლის 28 ივნისის №1/466 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“). ამასთან, „სამართლიანი სასამართლოს უფლება არაერთი უფლებრივი კომპონენტისგან შედგება, რომელთა ერთობლიობამაც უნდა უზრუნველყოს, ერთი მხრივ, ადამიანების რეალური შესაძლებლობა, სრულყოფილად და ადეკვატურად დაიცვან, აღიდგინონ საკუთარი უფლებები, ხოლო, მეორე მხრივ, სახელმწიფოს მიერ ადამიანის უფლება-თავისუფლებებში ჩარევისას, დაიცვას ადამიანი სახელმწიფოს თვითნებობისაგან. შესაბამისად, სამართლიანი სასამართლოს უფლების თითოეული უფლებრივი კომპონენტის, როგორც ფორმალური, ისე მატერიალური შინაარსით საკმარისი პროცედურული უზრუნველყოფა სახელმწიფოს კონსტიტუციური ვალდებულებაა“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2014 წლის 23 მაისის №3/2/574 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე გიორგი უგულავა საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“).

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო, გადაწყვეტილებაში საქმეზე „სტაბინგი და სხვები გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ“ განმარტავს: „... ხანდაზმულობის ვადები ემსახურება რამდენიმე მნიშვნელოვან მიზანს, კერძოდ, სამართლებრივ განსაზღვრულობას და საბოლოობას, პოტენციური მოპასუხეების დაცვას ძველი სარჩელებისგან, რომლებისგან თავის დაცვაც შეიძლება რთული აღმოჩნდეს და უსამართლობის თავიდან აცილებას, რომელიც შეიძლება წარმოიშვას, თუ სასამართლოები იძულებული გახდებიან გადაწყვიტონ საქმეები, რომლებიც შორეულ წარსულში მოხდა, იმ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, რომლებიც შესაძლოა, დროის გასვლის გამო არასაიმედო ან არასრული იყოს“ (პ.51).(Stubbings and Otherss v The United Kingdom, განაცხადის ნომერი №22083/93; №220095/93, 22 ოქტომბერი, 1996).

14. საერთაშორისო სტანდარტის შესაბამისად, ეროვნული კანონმდებლობაც ადგენს სასარჩელო მოთხოვნათა ხანდაზმულობის ვადებს. კერძოდ, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 128-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესის შესაბამისად, ხანდაზმულობის ვადა ვრცელდება სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე. ხანდაზმულობის ვადების დაწესებით, კანონმდებლის მიზანია გამორიცხოს კრედიტორის უფლების განხორციელების არათანაზომიერად ან ბოროტად გამოყენების საფრთხე. სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა გულისხმობს დროის გარკვეულ მონაკვეთს, რომლის განმავლობაშიც პირს, რომლის უფლებაც დაირღვა, შესაძლებლობა აქვს, მოითხოვოს საკუთარი უფლებების სამართლებრივი გზით (იძულებით) განხორციელება ან დაცვა. ამ ვადის გაცდენა კი გულისხმობს ამ პირთა მიერ ასეთი შესაძლებლობის გამოყენების უფლების მოსპობას, გაქარწყლებას. „მხარეთა სასარჩელო შესაძლებლობები ხშირად არის ვადით შეზღუდული. სამოქალაქო სამართალში სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ პირი კარგავს უფლების სასამართლო გზით დაცვის შესაძლებლობას“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2003 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება №1/3/161 საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები – ოლღა სუმბათაშვილი და იგორ ხაპროვი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“).

15. ხანდაზმულობის ვადის გასვლით ისპობა სასამართლოს ან სხვა ორგანოს მეშვეობით პირის მოთხოვნის იძულებით განხორციელების შესაძლებლობა, მაგრამ არა სასამართლოსათვის ან სხვა ორგანოსათვის მიმართვის უფლება. ხანდაზმულობის ვადა სპობს უფლების იძულებით განხორციელების შესაძლებლობას მატერიალური და არა პროცესუალური თვალსაზრისით. ხანდაზმულობის ვადის საფუძველია უფლების დარღვევა, რომელიც შესაძლოა კანონიდან გამომდინარეობდეს ან ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოიშვას. ხანდაზმულობის ვადების გათვალისწინება სასამართლოს მიერ ხორციელდება არა საკუთარი ინიციატივით, არამედ მხოლოდ საქმის განხილვაში მონაწილე მხარეების (მხარის) მიერ აღნიშნულზე მითითების შემთხვევაში.

16. ხანდაზმულობის ვადის დენის დაწყება დაკავშირებულია სუბიექტურ ფაქტორთან ანუ იმ მომენტთან, როცა დაზარალებულმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო თავისი უფლების დარღვევის შესახებ, ამასთან ივარაუდება, რომ მან დარღვევის განხორციელებისთანავე შეიტყო აღნიშნულის შესახებ. საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს აწევს (იხ. სუსგ №ას-988-1021-2011, 15.11.2011).

17. სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის სწორი გამოთვლისათვის არსებითია, ზუსტად დადგინდეს მოთხოვნის წარმოშობის დრო. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს: „ხანდაზმულობის დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ მოთხოვნის უფლება ობიექტურად არსებობს, თუმცა, იგი იძულებით ვერ განხორციელდება, ანუ ამ უფლების რეალიზება სრული მოცულობით დამოკიდებულია მოთხოვნის ადრესატის ნება-სურვილზე (სსკ-ის 144.1-ე მუხლი, რომლის პირველი ნაწილის თანახმად კი ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ ვალდებული პირი უფლებამოსილია უარი თქვას მოქმედების შესრულებაზე.) სსკ-ის 130-ე მუხლი ხანდაზმულობის დაწყებას მოთხოვნის წარმოშობის მომენტს უკავშირებს, ხოლო მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად მიიჩნევა დრო, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ამდენად, ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოთვლისათვის უმნიშვნელოვანესია მისი დენის დაწყების მომენტის განსაზღვრა. ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისი შეესაბამება დღეს, როდესაც წარმოიშვა მოთხოვნის უფლება, გარდა კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული შემთხვევებისა, როდესაც მოთხოვნის წარმოშობის ვადის განსაზღვრა ზოგადი წესისაგან განსხვავებულადაა რეგულირებული, მისი წარმოშობა დაკავშირებულია მომენტთან, როდესაც პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო უფლების დარღვევის თაობაზე (შდრ: სუსგ №ას-1937-2018, 15 მარტი, 2019 წელი, პ-16; ).

18. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაშია განმარტებული, რომ შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტა - ცალმხრივი მიღება სავალდებულო ნების გამოვლენაა, შესაბამისად, იგი ნამდვილად ადრესატისათვის ჩაბარების მომენტიდან მიიჩნევა. სამოქალაქო კოდექსის 51-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ნების გამოვლენა ნამდვილია, როცა იგი მეორე მხარეს მიუვა.

19. საგულისხმოა, რომ სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა 2020 წლის 11 მაისის პერიოდში, შესაბამისად, მის რეგულირებაზე ვრცელდება შრომის კოდექსის ის რედაქცია, რომელიც მოქმედებდა სადავო ურთიერთობის წარმოშობის ეტაპზე, ესე იგი, 2020 წლის 29 სექტემბრის ცვლილებების გაუთვალისწინებლად. ამრიგად, პალატა სადავო ურთიერთობას შეაფასებს სწორედ ცვლილებამდელი რეგულაციებით. საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-4-მე-6 პუნქტები ხანდაზმულობის საკითხთან ურთიერთკავშირში ითვალისწინებდა შემდეგ რეგულირებას:

სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-4-მე-6 ნაწილების თანახმად ( დავის წარმოშობისას მოქმედი რედაქციით), დასაქმებულს უფლება აქვს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე დამსაქმებლის შეტყობინების მიღებიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში გაუგზავნოს მას წერილობითი შეტყობინება ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის წერილობითი დასაბუთების მოთხოვნის თაობაზე. დამსაქმებელი ვალდებულია დასაქმებულის მოთხოვნის წარდგენიდან 7 კალენდარული დღის ვადაში წერილობით დაასაბუთოს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი. დასაქმებულს უფლება აქვს, წერილობით დასაბუთების მიღებიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში სასამართლოში გაასაჩივროს დამსაქმებლის გადაწყვეტილება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ.

20. ნებისმიერ შემთხვევაში, დასაქმებული შეზღუდულია შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების სასამართლოში გასაჩივრების 30 დღიანი ვადით. აღნიშნული ვადა უნდა აითვალოს იმ დღიდან, როდესაც დასაქმებულს წერილობით განემარტა ხელშეკრულების შეწყვეტის მიზეზი, და ყველაზე გვიან აღნიშნული 30 დღიანი ვადა აითვლება დასაქმებულის მოთხოვნის საპასუხოდ დამსაქმებლის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ მიზეზის დასაბუთების დასაქმებულისათვის ჩაბარების დღიდან (იხ., სუსგ №ას-1210-2018, 15 თებერვალი, 2019 წელი) . 21. სსკ-ის 140-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ უფლებამოსილი პირი ექვსი თვის ვადაში შეიტანს ახალ სარჩელს, მაშინ ხანდაზმულობის ვადა შეწყვეტილად ითვლება პირველი სარჩელის შეტანის დროიდან. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ თ.მ–თან შრომით სამართლებრივი ურთიერთობა შპს ,,ს–ის“ მიერ 2020 წლის 11 მაისს მიღებული ბრძანების საფუძველზე შეწყდა 2020 წლის 12 მაისიდან. აღნიშნული ბრძანების თაობაზე თ.მ–ს ეცნობა 2020 წლის 11 მაისის შეტყობინებით. 2020 წლის 20 მაისს, (ბრძანების მიღებიდან 7 დღის ვადაში) დასაქმებულმა ელექტრონული ფოსტით მიმართა დამსაქმებელს შრომით სამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტის მიზეზების წერილობითი დასაბუთების მოთხოვნით. 2020 წლის 26 მაისს, მეილზე, თ.მ–ს გაეგზავნა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის დასაბუთება. თ.მ–მა შპს ,,ს–ის“ მიმართ სამსახურში აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნით თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიმართა 2020 წლის 19 ივნისს, ბრძანების გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილ 30 დღიან კალენდარულ ვადაში. ამავე სასამართლოს 2020 წლის 23 ივნისს მიღებული განჩინებით, მოსარჩელეს უარი ეთქვა სარჩელის განსახილველად მიღებაზე. დადგენილია, რომ განმეორებით სარჩელი წარდგენილ იქნა სასამართლოში 2020 წლის 17 დეკემბერს, პირველი სარჩელის წარდგენიდან 6 თვის ვადაში. რაც ადასტურებს, რომ სარჩელი სასამართლოში შეტანილია ვადის დაცვით და სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმული არ არის.

22. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის პოზიციას იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ მოსარჩელეს შეეძლო განმეორებითი სარჩელის წარდგენა 2020 წლის 16 აგვისტომდე, რაც მას არ განუხორციელებია. პალატა სრულად იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების დასაბუთებას და მიიჩნევს, რომ სადავო პერიოდში არსებული შრომის კანონმდებლობა, განსხვავებით დღეს მოქმედი რედაქციისგან, სარჩელის წარმოებაში უარის თქმის შემთხვევაში, სასამართლოში განმეორებით მიმართვის, სპეციალურ 1 თვის ვადას არ ადგენდა. შესაბამისად, ამ შემთხვევაში მოქმედებდა სამოქალაქო კოდექსის განსაზღვრული ზემოხსენებული დანაწესი, ექვსი თვის ვადაში განმეორებით წარდგენილი სარჩელის შემთხვევაში, სარჩელის ხანდაზმულობის ვადის დენის თავდაპირველი სარჩელის წარდგენიდან შეწყვეტილად მოაზრების შესახებ. (იხ. სუსგ საქმე Nას-919-2019 17.02.2021წ.).

23. საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს უზენაესი სასამართლოს მიერ მყარად დადგენილ პრაქტიკაზე, სადაც განმარტებულია, რომ კერძოსამართლებრივი ურთიერთობის მიზნებისთვის ხანდაზმულობის ინსტიტუტის ზოგად მოწესრიგებას ითვალისწინებს სამოქალაქო კოდექსი და ამ რეგულაციათა იმ ნაწილის გამოყენება, რომელიც შრომის სამართალში არაა სპეციალურად მოწესრიგებული, შრომით ურთიერთობებში დაიშვება, მსგავსად სამოქალაქო კოდექსის სხვა ნორმებისა, რამდენადაც, შრომის კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, შრომით ურთიერთობასთან დაკავშირებული საკითხები, რომლებსაც არ აწესრიგებს ეს კანონი ან სხვა სპეციალური კანონი, რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით.

24. ამდენად, სასამართლო საქმის ფაქტობრივი გარემოებების, მოსარჩელის მიერ თავდაპირველი და შემდგომი სარჩელის აღძვრის თანმიმდევრობა, სარჩელთა წარდგენებს შორის დროის შუალედის (არა უმეტეს 6 თვე) გათვალისწინებით, მიიჩნევს, რომ სსკ-ის 140-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სარჩელის ხანდაზმულობის ვადის დენა შეწყდა 2020 წლის 19 ივნისს, პირველი სარჩელის წარდგენისას, რა დროსაც დაცული იყო დამსაქმებლის გადაწყვეტილების გასაჩივრების 30 დღიანი კალენდარული ვადა და საიდანაც 6 თვის ვადაში, 2020 წლის 17 დეკემბერს, დასაქმებულმა ხანდაზმულობის ვადის დაცვით ხელახლა მიმართა სასამართლოს დარღვეული შრომის უფლების დასაცავად. შესაბამისად, საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულად მისაჩნევად.

25. დამატებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სსკ-ის 140-ე მუხლის კონტექსტით, სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმისა და განუხილველად დატოვების საპროცესო ინტიტუტების გამიჯვნის თაობაზე, საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა შემდეგი: კანონმდებლის მიზნისა და სასამართლო პრაქტიკაზე დაყრდნობით, პალატა მიიჩნევს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 140-ე მუხლის მოქმედება არ შეიძლება განვავრცოთ მხოლოდ სარჩელის განუხილველად დატოვების შემთხვევაზე, უფრო მეტიც, ნორმის მიზანი სწორედ ისაა, რომ, თუ ხანდაზმულობის ვადის დაცვით წარდგენილი სარჩელი არ აკმაყოფილებს ფორმალურად ან/და შინაარსობრივად სამართალწარმოების განხორციელების წინაპირობებს, სუბიექტს ჰქონდეს შესაძლებლობა 6-თვიანი დროის მონაკვეთში აღმოფხვრას არსებული ნაკლოვანება/ხარვეზი და სასამართლოს კანონმდებლობასთან შესაბამისობაში მოყვანილი სარჩელით ხელახლა მიმართოს. ამ დათქმით კანონმდებელი აძლიერებს პირის დარღვეული უფლების დაცვის სტანდარტს და დარღვეული უფლების აღსადგენად მოტივირებულ სუბიექტს, რომელმაც ფორმალურად, დავის მიმართ ინტერესი სარჩელის წარდგენით გამოავლინა, არ წაერთვას საკუთარი უფლების სასამართლო წესით დაცვის საშუალება. ნიშანდობლივია, რომ სსკ-ის 140-ე მუხლი ხანდაზმულობის ვადის შეწყვეტის სპეციალურ წესს მხოლოდ ორ შემთხვევაში განსაზღვრავს და ასეთად სარჩელის განუხილველად დატოვებასთან ერთად მოსარჩელის მიერ სარჩელის გამოხმობის ვითარებასაც განიხილავს, რაც იმას ნიშნავს, რომ კანონმდებელი უკიდურესი დაცვითი ღონისძიების სახით, დავის მიმართ იურიდიული ინტერესის მქონე პირს აძლევს დროს, მიიღოს დავის წამოწყების თაობაზე გააზრებული გადაწყვეტილება, სარჩელის აღძვრის უფლების საბოლოო გაქარწყლებამდე (იხ. სუსგ საქმე №ას-652-2019, 27 დეკემბერი, 2019 წელი).

26. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

27. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

28. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

29. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, კასატორმა ვერ გააქარწყლა გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, შესაბამისად არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

30. პროცესის ხარჯები

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, ასევე 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

შპს „ს–ის“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად; კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს შპს „ს–ის“ (ს/ნ .....) მიერ თ.მ–ის საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის სახით, სს „საქართველოს ბანკში“, 2022 წლის 13 ივნისს, №422 საგადახდო დავალებით გადახდილი 1554,82 ლარის 70% - 1088,37 ლარი; საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე თეა ძიმისტარაშვილი

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე