№ას-1176-2022

08 ივნისი, 2023 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

რევაზ ნადარაია (მომხსენებელი), თამარ ზამბახიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ნ.ქ–ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.ჭ–ძე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 29 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ნ.ქ–ძემ (შემდეგში - მოსარჩელე, კასატორი) სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში მ.ჭ–ძის (შემდეგში - მოპასუხე) მიმართ, 34000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით ზიანის ანაზღაურების (ტ.2, ს.ფ. 1-11).

1.2. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 08 თებერვლის გადაწყვეტილებით ნ.ქ–ძის სარჩელი მ.ჭ–ძის მიმართ ზიანის ანაზღაურების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 08 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 29 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

5. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

5.1. 2010 წლის 06 იანვარს ნ.ნ–სა (გამყიდველი) და ნ.ქ–ძეს (მყიდველი) შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საგანს წარმოადგენდა ქ. თბილისში, ......(ყოფილი .......) ქ. N5-ში მდებარე, ნ.ნ–ის საკუთრებაში არსებული 86.6 კვ.მ. ფართიდან 54.79 კვ.მ. შესაბამის მიწის ნაკვეთთან ერთად (ს/კ ........). ნ.ქ–ძემ ნ.ნ–ს გადაუხადა ნასყიდობის საფასური 34000 აშშ დოლარი.

5.2. ხელშეკრულების დადების მომენტში ნასყიდობის საგანზე რეგისტრირებული იყო მ.ჭ–ძის იპოთეკის უფლება, 2009 წლის 25 მაისის სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების უზრუნველსაყოფად, რომლის მიხედვით, მ.ჭ–ძემ ნ.ნ–ს ასესხა 20000 აშშ დოლარი, ყოველთვიურად 5% სარგებლით, 2009 წლის 25 აგვისტომდე. 2010 წლის 06 იანვარს სანოტარო წესით დამოწმებული აქტით მ.ჭ–ძემ გააუქმა იპოთეკა, ნ.ნ–ის მიერ სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულების გამო.

5.3. 2010 წლის 06 იანვარს მ.ჭ–ძესა და ნ.ნ–ს შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მ.ჭ–ძემ მსესხებელს ასესხა 6000 აშშ დოლარი, ერთი თვის ვადით, 2010 წლის 06 თებერვლამდე. სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა უძრავი ქონებიდან, მდებარე: ქ. თბილისში, ....... (ყოფილი .......) ქ. N5-ში მდებარე ნ.ნ–ის საკუთრებაში არსებული 33.67 კვ.მ. ფართი, შესაბამის მიწის ნაკვეთთან ერთად. იპოთეკის ხელშეკრულება საჯარო რეესტრში არ დარეგისტრირდა, ნ.რ–ის 2010 წლის 13 იანვრის განცხადების საფუძველზე რეგისტრირებული ყადაღის გამო.

5.4. ნ.ქ–ძეს უარი ეთქვა უძრავი ქონებიდან, მდებარე: ქ. თბილისში, ....... ქ. N5-ში, 86.6 კვ.მ. ფართიდან 54.79 კვ.მ ფართის მესაკუთრედ რეგისტრაციაზე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 11 იანვრის ყადაღის რეგისტრაციის გამო. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 15 იანვრის გადაწყვეტილებით ნ.რ–ის განცხადების საფუძველზე, ქ. თბილისში, ....... ქ. N5-ში, 86.6 კვ.მ. ფართზე დარეგისტრირდა ყადაღა. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 01 მარტის გადაწყვეტილებით ა.ჟ–ას განცხადების საფუძველზე დარეგისტრირდა ყადაღა. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ნ.გ–ის განცხადების საფუძველზე, დარეგისტრირდა ყადაღა.

5.5. 2010 წლის 04 მარტს მ.ჭ–ძემ შპს „ს.ს.ა.მ–ში“ შეიტანა საარბიტრაჟო სარჩელი მოპასუხე ნ.ნ–ის მიმართ, 2010 წლის 06 იანვრისა და პოთეკის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე 6000 აშშ დოლარის, პირგასამტეხლოს დაკისრებისა და იპოთეკის საგნის რეალიზაციის მოთხოვნით. შპს „ს.ს.ა.მ–ის“ 2010 წლის 22 მარტის საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებით მ.ჭ–ძის საარბიტრაჟო სარჩელი დაკმაყოფილდა სესხის ძირითადი თანხისა და პირგასამტეხლოს დაკისრების ნაწილში.

5.6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 19 ნოემბრის განჩინებით ნაწილობრივ იქნა ცნობილი ს.ს. ა. „მ–ის“ 2010 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილება და იგი დაექვემდებარა აღსრულებას შემდეგი სახით: მოპასუხე ნ.ნ–ს დაეკისრა საარბიტრაჟო მოსარჩელე მ.ჭ–ძის სასარგებლოდ 6000 აშშ დოლარისა და პირგასამტეხლოს სახით 2010 წლის 6 თებერვლიდან საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, ყოველდღიურად 4 აშშ დოლარის ეკვივალენტის ლარებში გადახდა.

5.7. 2010 წლის 23 დეკემბერს კრედიტორმა მ.ჭ–ძემ საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, წარადგინა განცხადება კერძო აღმასრულებელთან ე.ნ–ძესთან. 2010 წლის 27 დეკემბერს კერძო აღმასრულებელმა ე.ნ–ძემ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურში წარადგინა განცხადება ნ.ნ–ის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ, უძრავ ნივთზე, მდებარე, ქ. თბილისში, ....... ქუჩა №5, 86.6 კვ.მ. ფართზე ყადაღის წარმოშობის რეგისტრაციის მოთხოვნით, რაც საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა და დარეგისტრირდა ყადაღა. 2010 წლის 29 დეკემბერს ნ.ნ–ს გაეგზავნა კერძო აღმასრულებლის წინადადება გადაწყვეტილების ნებაყოფლობით შესრულების შესახებ. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2011 წლის 15 მარტის განკარგულებით კრედიტორის მ.ჭ–ძის სასარგებლოდ აღსრულების მიზნით გამართულ იძულებით აუქციონზე შემძენი გახდა გ.ბ–ძე.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება:

5.3. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით მოსარჩელე მის მოთხოვნას მოპასუხე მ.ჭ–ძის მიმართ ამყარებდა იმ გარემოებებს, რომ ყველა ყადაღა, რაც ნ.ქ–ძის მიერ შეძენილ უძრავ ქონებაზე განხორციელდა, მიზნად ისახავდა ნ.ქ–ძის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შეფერხებას, რათა ნივთი სხვა მოთხოვნის დაკმაყოფილების საგანი ყოფილიყო. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელე მხარემ სათანადო, რელევანტური მტკიცებულებების წარმოდგენით ვერ შეძლო დაედასტურებინა მ.ჭ–ძისა და უძრავ ქონებასთან მიმართებით მოთხოვნის მქონე სხვა კრედიტორებს შორის კავშირის არსებობა. აღნიშნული გარემოება სააპელაციო ინსტანციაში საქმის ზეპირი განხილვის პროცესზეც დაადასტურა აპელანტის წარმომადგენელმა, რომელმაც განმარტა, რომ არ ჰქონდა მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა მ.ჭ–ძეს, ნ.რ–ის, ა.ჟ–ასა და ნ.გ–ს შორის რაიმე სახის კავშირის ან შეთანხმების არსებობას. შესაბამისად, პალატის მოსაზრებით, სარჩელში მითითებული არგუმენტი, რომ ყველა ყადაღა, რაც ნ.ქ–ძის მიერ შეძენილ უძრავ ქონებაზე განხორციელდა, მიზნად ისახავდა ნ.ქ–ძის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შეფერხებას, რათა ნივთი სხვა მოთხოვნის დაკმაყოფილების საგანი ყოფილიყო და აღნიშნულის ინიციატორს მ.ჭ–ძე წარმოადგენდა, რომელიც სხვადასხვა პირების გამოყენებით ხელოვნურად ახორციელებდა ყადაღის დადებას, მოსარჩელემ მისი მტკიცების ტვირთის ფარგლებში ვერ დაადასტურა.

5.4. პალატის მითითებით, ცალსახად დასტურდებოდა მ.ჭ–ძის ინტერესი მოვალის ქონების რეალიზაციის მიმართ, რაც წარმოადგენდა სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ფულადი ვალდებულების შესრულებას. ის გარემოება, რომ მ.ჭ–ძისთვის ცნობილი იყო 2010 წლის 06 იანვარს ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების თაობაზე, ვერ იქნებოდა მიჩნეული მოპასუხის არაკეთილსინდისიერების დამადასტურებელ საკმარის გარემოებად, ვინაიდან, აღნიშნული ხელშეკრულების გაფორმებიდან გასული იყო ერთ წელზე მეტი დრო და მოსარჩელეს არ ჰქონდა განხორციელებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე უფლებები, ასევე არ დგინდებოდა, რომ სააღსრულებო წარმოების დაწყების დროისათვის მ.ჭ–ძეს ჰქონდა ინფორმაცია უძრავ ნივთთან მიმართებით ნ.ქ–ძის პრეტენზიის კვლავ არსებობის თაობაზე.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 29 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ.ქ–ძემ და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

6.1. კასატორის მითითებით, მ.ჭ–ძემ ბოროტად გამოიყენა ის მდგომარეობა, რომ მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილების მიზნით წარმოებული იძულებითი აღსრულების პროცესში ფართი კვლავ ნ.ნ–ის სახელზე ირიცხებოდა, თუმცა ამავდროულად იცოდა, რომ ამ ფართის ნაწილზე ნ.ქ–ძეს ნასყიდობის ხელშეკრულება ჰქონდა გაფორმებული.

6.2. სასამართლომ, საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა შეფასების ჭრილში არასწორად განმარტა სსკ-ის მე-8 და 115-ე მუხლები.

7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 20 ოქტომბრის განჩინებით სსსკ-ის 396-ე მუხლის საფუძველზე საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

8. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

9. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

10. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

11. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

12. საკასაციო პალატა პირველ რიგში მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა. შესაბამისად, წინამდებარე განჩინებით, საკასაციო პალატის შეფასების საგანი იქნება კასატორის შედავების საფუძვლიანობა.

13. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო საჩივრის ფარგლებში პალატის შეფასების საგანია, მოპასუხის მიერ მოსარჩელისათვის ზიანის ანაზღაურებაზე უარის თქმის შესახებ, სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერება.

14. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები.

15. მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ მისი მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან თუ სხვა ვალდებულებითი ურთიერთობებიდან.

16. სსსკ-ის მე-3 მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებლები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები.

17. მტკიცების ტვირთზე მითითებას აკეთებს სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება.

18. მტკიცების ტვირთისაგან უნდა გავმიჯნოთ ფაქტების მითითების ტვირთი, როგორც მხარის ფაკულტატური მოვალეობა. მხარეები სსსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად, სრულიად თავისუფალნი არიან მიუთითონ ნებისმიერ ფაქტზე. ეს მათი უფლებაა, მაგრამ მათ მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, ე.ი. იმის დადგენა და გარკვევა, თუ რამდენად ასაბუთებენ ეს ფაქტები იურიდიულად მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს - ეს უკვე სასამართლის პრეროგატივაა.

19. მოსარჩელე სასარჩელო მოთხოვნას ამყარებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მესამე ნაწილზე (სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობანი), 115-ე (სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. დაუშვებელია უფლების გამოყენება მარტოოდენ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს სხვას) და 992-ე (პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი) მუხლებზე.

20. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართალი პირთა თანასწორობაზე დამყარებული ურთიერთობების მომწესრიგებელი ნორმებისაგან შედგება და კანონის მიზანი სამოქალაქო ბრუნვის კეთილსინდისიერად წარმართვაზეა ორიენტირებული. სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალური განვითარება მაშინ არის აშკარა, როდესაც უფლების მქონე პირი ამ უფლებას საკუთარი ინტერესებისა და კეთილდღეობისათვის მართლზომიერად იყენებს. სამოქალაქო კოდექსის არაერთი ნორმა ადგენს სხვა პირის ქონებისადმი/უფლებისადმი განსაკუთრებული გულისხმიერების მოვალეობას. სამოქალაქო ურთიერთობისათვის დამახასიათებელ ზოგად პრინციპებს ვხვდებით 8.3 მუხლსა და 115-ე მუხლშიც, კერძოდ, სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებული არიან, კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობანი. სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. დაუშვებელია უფლების გამოყენება მარტოოდენ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს სხვას. უფლების კეთილსინდისიერად განხორციელება სამართლის საკითხს წარმოადგენს და, ყოველ სადავო შემთხვევაში, სასამართლო ამოწმებს უფლების მქონე პირის ქმედების მიზანს: ურთიერთობის მონაწილის ნება ხომ არ არის მიმართული მხოლოდ სხვა პირისათვის ზიანის მიყენებისკენ. მითითებული ნორმით კანონმდებელი განსაზღვრავს ზოგად აკრძალვას იმ შემთხვევებისათვის, როდესაც უფლების ბოროტად გამოყენების კონკრეტული შემთხვევა კანონის სპეციალური იმპერატიული ნორმებით არ არის გათვალისწინებული. უფლების გაუმართლებელ განხორციელებად ჩაითვლება ცალკეული შემთხვევა, როდესაც ობიექტური დამკვირვებლის თვალსაწიერიდან არ დგინდება პირის მიერ უფლების განხორციელების არანაირი მიზანი, გარდა სხვა პირისათვის ზიანის მიყენებისა (იხ. სუსგ.: ას-1218-2023, 10.01.2024წ.).

21. უფლების განხორციელება გამართლებულია, თუ არსებობს ობიექტურად შეცნობადი დასაბუთებული ინტერესი, რომელიც მის განხორციელებას გაამართლებს. ამდენად, იმისათვის, რომ პირის მიერ უფლების ბოროტად გამოყენებას ადგილი ჰქონდეს, უნდა იკვეთებოდეს ამ უკანასკნელის მიზანი - ზიანი მიაყენოს სხვა პირს. ყოველი შემთხვევის თავისებურების გათვალისწინებით თვალსაჩინო უნდა იყოს, რომ ძირითადი მამოძრავებელი ინტერესი პირის მიერ უფლების გამოყენებისა, სწორედ მესამე პირისათვის ზიანის მიყენება ან ზიანის დაშვებაა.

22. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორის მოსაზრებით, მ.ჭ–ძემ ბოროტად გამოიყენა ის მდგომარეობა, რომ მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილების მიზნით წარმოებული იძულებითი აღსრულების პროცესში ფართი კვლავ ნ.ნ–ის სახელზე ირიცხებოდა, თუმცა ამავდროულად იცოდა, რომ ამ ფართის ნაწილზე ნ.ქ–ძეს ნასყიდობის ხელშეკრულება ჰქონდა გაფორმებული. სასამართლომ კი, საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა შეფასების ჭრილში არასწორად განმარტა სსკ-ის მე-8 და 115-ე მუხლები.

23. საკასაციო პალატა აღნიშნულ პრეტენზიებთან მიმართებით იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებას და ყურადღებას მიაქცევს დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე იმის შესახებ, რომ უძრავი ქონების მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო ნ.ნ–ი და აღნიშნული უძრავი ქონების აუქციონზე რეალიზაცია განხორციელდა მ.ჭ–ძის სასარგებლოდ შპს „ს.ს.ა.მ–ის“ მიერ მიღებული 2010 წლის 22 მარტის საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ ცნობის (2010 წლის 19 ნოემბრის განჩინება) შემდგომ, მისი აღსრულების მიზნით. საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების გამოტანას საფუძვლად დაედო უძრავი ქონების მესაკუთრე ნ.ნ–ის სასესხო ვალდებულება მ.ჭ–ძის მიმართ. მართალია, მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ მ.ჭ–ძის მოთხოვნა ნ.ნ–ის მიმართ უსაფუძვლო იყო, თუმცა აღნიშნულს პალატა ვერ გაიზიარებს, ვინაიდან, აღნიშნულ საკითხზე არსებობს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება. პალატა ვერც იმ პრეტენზიას გაიზიარებს, რომლის თანახმადაც, მ.ჭ–ძემ სხვა კრედიტორები გამოიყენა ნ.ქ–ძისათვის უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციისათვის ხელის შესაშლელად. ამ მოსაზრების დადასტურება მოსარჩელემ მისი მტკიცების ტვირთის ფარგლებში ვერ შეძლო, მხოლოდ მითითება კი კრედიტორებს შორის შეთანხმებასა და კავშირის არსებობაზე, არ წარმოადგენს საკმარის საფუძველს მისი გაზიარებისთვის.

24. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მ.ჭ–ძის მიერ თავისი უფლებების ბოროტად გამოყენება არ დასტურდება, რადგან უძრავი ქონების რეალიზაცია წარმოადგენდა საკუთარი უფლების განხორციელებისათვის აუცილებლობით ნაკარნახევ ქმედებას, გადაწყვეტილების აღსრულების საშუალებას. მითითებული ნორმის (სსკ-ის 115-ე მუხლი) ანალიზიდან გამომდინარე, უფლების ბოროტად გამოყენებას მაშინ ექნებოდა ადგილი, თუ მოპასუხე იმოქმედებდა არამართლზომიერად და ქმედება მიზნად დაისახავდა მხოლოდ სხვისი სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფას. მოპასუხის მიერ საკუთარი ინტერესების დაცვა არ შეიძლება განვიხილოთ უფლების ბოროტად გამოყენებად, მით უმეტეს იმ პირობებში, როცა ქმედება კანონიერ მიზნებს ემსახურება.

25. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველი დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი. მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა მოპასუხის მიერ უფლების ბოროტად გამოყენება და ამ საფუძვლით მისთვის ზიანის მიყენება. სააპელაციო სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა საქმეში არსებული სადავო საკითხი და მიიღო კანონიერი განჩინება; ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

26. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და მის დამატებით ოქმთან/ოქმებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.

27. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

28. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

29. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

30. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის გამო კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე პ.კ–ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 4759.49 ლარის 70% – 3 331.64 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ.ქ–ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. ნ.ქ–ძეს (პ/ნ .......) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე პ.კ–ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 4759.49 ლარის (საგადახდო დავალება N0, გადახდის თარიღი 10.10.2022) 70% – 3 331.64 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: რევაზ ნადარაია

თამარ ზამბახიძე