22 თებერვალი, 2024 წელი,
საქმე №ას-923 -2022 თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა/მოსამართლეები:
ვლადიმერ კაკაბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ლევან მიქაბერიძე,
მირანდა ერემაძე
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე
I კასატორი - რ.კ–ძე (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე - გ.კ–ძე (მოპასუხე)
II კასატორი - გ.კ–ძე
მოწინააღმდეგე მხარე - რ.კ–ძე
გასაჩივრებული განჩინება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილება
I კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება
II კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის უარყოფა
დავის საგანი - ფაქტობრივი ფლობით სამკვიდროს მიღებულად აღიარება, წილის მესაკუთრედ ცნობა
საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა
აღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. რ.კ–ძისა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე, აპელანტი კასატორი) და გ.კ–ძის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე) საკასაციო პრეტენზიებით, მატერიალურსამართლებრივი თვალსაზრისით, დაუსაბუთებელია ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ.
ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 17 მაისის გადაწყვეტილება გაუქმდა იმ ნაწილში, რომლითაც მოსარჩელე ცნობილი იქნა ხელვაჩაურის რაიონში, სოფელ ......... მდებარე 851 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან, ს/კ-ით #......... (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც უძრავი ქონება ან მიწის ნაკვეთი) სახლში შესასვლელი 51 კვ.მ მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრედ და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება;
სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოსარჩელე ცნობილი იქნა მიწის ნაკვეთის 1/4 ნაწილის, როგორც დედის, მ.კ–ძის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელისა და მოპასუხის დედა ან კომლის უფროსი) დანაშთი ქონების მემკვიდრედ და მესაკუთრედ.
1.1. პირველი კასატორის მტკიცებით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ მის მიერვე დადაგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიუხედავად, სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილებით, დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება მიიღო, კერძოდ, არსად არა არის დასაბუთებულიი თუ რატომ იქნა უაყოფილი საცხოვრებელი ფართის მიღებულად ცნობაზე არსებული მოთხოვნა.
1.2. მეორე კასატორის მტკიცებით, იგი კომლის ბოლო წევრია და ქონება არა მემკვიდრეობით, არამედ მიღება-ჩაბარების აქტით მიიღო რაც მის მოთხოვნებს დასაბუთებულს ხდის.
2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 19 ოქტომბრისა და იმავე წლის 5 დეკემბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ისინი დაუშვებელია:
3. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
4. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივრები დასაშვები რომც ყოფილიყო, მათ არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:
4.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
4.2. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძველი, ანუ სწორად დაადგინა სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტები:
4.3. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის საქვეუწყებო დაწესებულების საარქივო სამმართველოს ხელვაჩაურის არქივის 2017 წლის 7 დეკემბრის #AA2017043916-03 ცნობის თანახმად, ხელვაჩაურის რაიონის ..... თემის საკრებულოს საარქივო დოკუმენტებით 1986-1996 წლების საკომლო წიგნში, კომლის უფროსად ჩაწერილია მოსარჩელისა და მოპასუხის დედა.
შვილები - მოსარჩელე (ხაზი აქვს გადასმული და მითითებულია, რომ გამოყოფილია ცალკე კომლად 1996 წელს) და მოპასუხე. კომლს პირად საკუთრებაში ერიცხება 0,12 ჰა მიწა და 1964 წელს აგებული საცხოვრებელი სახლი.
4.4. 1996 წლის 25 თებერვალს მოსარჩელემ ცალკე კომლად გამოყოფის მოთხოვნით განცხადებით მიმართა ....... სოფლის საკრებულოს. რასაც დაურთო კომლიდან გამოყოფის, საკარმიდამო მიწიდან 0.04 ჰა-ს და საცხოვრებელი სახლიდან 16 მ2 ოთახის გამოყოფის თაობაზე კომლის უფროსისა და და მოპასუხის თანხმობები.
4.4.1. ....... სოფლის საკრებულოს 1996 წლის 27 თებერვლის N1 ოქმით, ცალკე კომლად გამოყოფის თაობაზე მოსარჩელის განცხადება დაკმაყოფილდა.
4.5. ხელვაჩაურის რაიონში, სოფელ ......... მდებარე, 851 კვ. მ სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთი და კომლის საერთო საკუთრებაში რიცხული 271.44 კვ. მ საცხოვრებელი სახლი, ს/კ-ით #........, ხელვაჩაურის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოს 2003 წლის 1 სექტემბრის N 22/10-130 მიღება ჩაბარების აქტისა და 2011 წლის 8 ივნისის განცხადების საფუძველზე, მოპასუხის საკუთრებაა.
4.5.1. ზემოაღნიშნული საცხოვრებელი სახლის ნაწილში, კერძოდ, 87 კვ.მ მოსარჩელე და მისი ოჯახი ცხოვრობს.
4.6. 2018 წლის 5 ივნისს, მოსარჩელემ ადმინისტრაციული სასარჩელო წარმოების წესით კომლიდან წილის გამოყოფა; ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ....... საკრებულოს 1996 წლის 27 თებერვლის N1 ოქმის და N5 გადაწყვეტილების არარა ადმინისტრაციულ აქტად ცნობა (ამ ნაწილში სარჩელი გამოხმობილი იქნა); 851 კვ. მ სასოფლო სამეურნეო მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული 271.44 კვ. მ საცხოვრებელი სახლის მოპასუხისთვის საკუთრებაში გადაცემის ნაწილში, ხელვაჩაურის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოს 2003 წლის 1 სექტემბრის N22/10-130 მიღება-ჩაბარების აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა და უძრავი ქონების (ს/კ-ით ......) 1/2 წილზე მესაკუთრედ ცნობა მოითხოვა.
4.6.1. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 9 მარტის განჩინებით, აღნიშნული საქმე სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველად გაურთიანდა წინამდებარე საქმეს.
4.7. რაიონულ სასამართლოში გამართულ სხდომაზე მოსარჩელისა და მოპასუხის ძმები, ჯ. და ფ.კ–ძეები დაიკითხნენ.
მოწმეთა განმარტებით, კომლიდან გასვლისას მოსარჩელეს მხოლოდ მიწის ნაკვეთი გამოეყო, საცხოვრებელი სახლიდან კი, არსად გადასულა. დედამ ყველა ძმას გაუნაწილა ქონება.
სახლი მხარეების საკუთრებაში უნდა დარჩენილიყო. დედის სიცოცხლეშიც და ამჟამადაც მოპასუხე საცხოვრებელი სახლის 80 კვ.მ ფლობს.
ორი წელია რაც ძმებს შორის უთანხმოებაა, მოსარჩელე ბოსტნითაც სარგებლობდა და კომფლიქტამდე ყურძენსაც ერთად კრეფდნენ. სახლს ერთი ჭიშკარი და ერთი ეზო აქვს. ყველა ძმა სარგებლობს სამზარეულოთი და სარდაფით.
მხარეები ცალ-ცალკე კომლები არიან, აქვთ ცალკე მიწის ნაკვეთები, თუმცა საცხოვრებელი სახლი საერთოა.
4.8. საკოლმეურნეო კომლის გაუქმების შემდგომ, თანასაკუთრებით გადაცემული ქონებაზე/საცხოვრებელ სახლზე მოსარჩელეს, მოპასუხესა და მათ დედას საზიარო უფლება არ გაუუქმებიათ.
4.9. მოსარჩელემ დედის სამკვიდრო ქონება მიიღო ფაქტობრივი დაუფლების გზით.
5. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საკომლო ქონებასთან დაკავშირებული სამართლებრივი ურთიერთობები წესრიგდებოდა 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსით, რომლის 122-ე მუხლის თანახმად, კომლის ქონება ეკუთვნის მის წევრებს თანასაკუთრების უფლებით, ამავე კოდექსის 125-ე მუხლის თანახმად - საკოლმეურნეო კომლის ყველა წევრს კომლის ქონება თანაბარი წილით ეკუთვნის. ამავე კოდექსის 123-ე (საკოლმეურნეო კომლის ქონების მფლობელობა, სარგებლობა და განკარგვა წარმოებს კომლის ყველა წევრის თანხმობით) მუხლის მიხედვით კი, საკოლმეურნეო კომლში ახალი წევრი მიიღება კომლის ყველა წევრის თანხმობით.
„საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის # 949 დადგენილების, სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის # 29 დეკრეტის საფუძველზე, 1993 წლიდან დადგინდა სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების რეორგანიზაცია და ახალ ორგანიზაციულ, სამართლებრივ ფორმაზე გადასვლა.
კოლმეურნეობების გაუქმებით საკოლმეურნეო კომლის არსებობას სამართლებრივი საფუძველი გამოეცალა და მან არსებობა შეწყვიტა.
„საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის #48 დადგენილებით საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებზე კანონით დადგენილი ნორმის ფარგლებში რიცხული საკარმიდამო, საბარე და სააგარაკო მიწები უსასყიდლოდ გადადიოდა მათ კერძო საკუთრებაში.
საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 6 თებერვლის # 128 დადგენილების მეორე პუნქტით კი, დადგინდა, რომ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთები უნდა გაცემულიყო 1992 წლის 1 იანვრის მონაცემებით რიცხული კომლების მიხედვით.
შესაბამისად, კომლის წევრთა თანასაკუთრებაში არსებული ქონება, მათი თანასაკუთრებაა და მასზე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული საკუთრების საერთო რეჟიმი ვრცელდება.
6. საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა: „საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ“ მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის №949 დადგენილების, სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის №29 დეკრეტის საფუძველზე, 1993 წლიდან დადგინდა სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების რეორგანიზაცია და ახალ ორგანიზაციულ-სამართლებრივ ფორმაზე გადასვლა. კოლმეურნეობების გაუქმებით საკოლმეურნეო კომლის არსებობას სამართლებრივი საფუძველი გამოეცალა და მან არსებობა შეწყვიტა. შესაბამისად, ქონება, რომელიც კომლის ქონებას და ამავე დროს კომლის წევრთა საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა, აღარ წარმოადგენს კომლის ქონებას და არის იმ პირთა საერთო საკუთრება თანაბარ წილში, რომლებიც კომლის წევრებს წარმოადგენენ. აღნიშნულ ქონებაზე ვრცელდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული საკუთრების საერთო რეჟიმი“ (იხ. სუსგ საქმე №ას-1778-1756-2011, 29.06.2012წ).
7. განსახილველ შემთხვევაში დადასტურებულად უნდა მივიჩნიოთ, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილი არსებითი ხასიათის გარემოება:
მოსარჩელეს, როგორც კომლის წევრს კომლის ქონებაზე თანასაკუთრების უფლება წარმოეშვა. კერძოდ, მის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული სადავო საცხოვრებელი სახლის 1/3 წილსა და 1200 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე, საიდანაც 1/3 (400 კვ.მ) მიეკუთვნა კიდეც. დარჩენილი 800 კვ.მ კი, მოპასუხისა და დედის/კომლის უფროსის თანასაკუთრებაში დარჩა. ეს გარემოება დადგენილია ვინაიდან აღნიშნული გადაწყვეტილება მოპასუხეს არ გაუსაჩივრებია (საჩივარი დარჩა განუხილველი).
8. ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლოს კვლევის საგანია მხოლოდ მოსარჩელის მიერ დედის დანაშთი ქონების ფაქტობრივი ფლობით მიღების კანონშესაბამისობის საკითხი.
9. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსკ-ის 1306-ე მუხლის თანახმად, გარდაცვლილი პირის (მამკვიდრებლის) ქონების გადასვლა სხვა პირებზე (მემკვიდრეებზე) ხორციელდება კანონით ან ანდერძით, ანდა ორივე საფუძვლით. კანონით მემკვიდრეობა - გარდაცვლილის ქონების გადასვლა კანონში მითითებულ პირებზე - მოქმედებს, თუ მამკვიდრებელს არ დაუტოვებია ანდერძი, ან თუ ანდერძი მოიცავს სამკვიდროს ნაწილს, ან თუ ანდერძი მთლიანად ან ნაწილობრივ ბათილად იქნება ცნობილი.
სსკ-ის 1421-ე და 1424-ე მუხლების თანახმად, გარდაცვლილი პირის დანაშთ ქონებაზე საკუთრების წარმოშობისათვის სავალდებულოა, მემკვიდრემ სამკვიდროს გახსნიდან (სსკ-ის 1319-ე მუხლი) 6-თვიან ვადაში განახორციელოს ერთ-ერთი იურიდიული მნიშვნელობის მქონე მოქმედება:
დაეუფლოს სამკვიდროს ან მიმართოს ნოტარიუსს სამკვიდრო მოწმობის გაცემის თხოვნით. სამკვიდროს მიღება მემკვიდრის ცალმხრივი ნების გამოვლენის საფუძველზე ხდება. იგი მიმართულია მემკვიდრეობის მისაღებად, რაც იმას ნიშნავს, რომ მემკვიდრის მოქმედებები უნდა მიუთითებდეს მის ნებაზე სამკვიდროს მიღების შესახებ (შდრ. სუსგ №ას-1092-2020, 22.01.2021წ.).
ამასთან, თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, მიიჩნევა, რომ მან მთლიანად მიიღო სამკვიდრო, რაშიც უნდა გამოიხატებოდეს და სადაც უნდა იყოს იგი (სსკ-ის 1421 (3) მუხლი). სსკ-ის 1433-ე მუხლის თანახმად, მიღებული სამკვიდრო მემკვიდრის საკუთრებად მიიჩნევა მემკვიდრეობის გახსნის დღიდან.
10. ამდენად, სამემკვიდრეოსამართლებრივი ურთიერთობების წარმოშობა და სამემკვიდრეო უფლებების განხორციელება უკავშირდება არა მარტო სამკვიდროს გახსნის მომენტს (სამკვიდრო იხსნება პირის გარდაცვალების ან სასამართლოს მიერ პირის გარდაცვლილად გამოცხადების შესახებ გადაწყვეტილების ძალაში შესვლის დღეს სსკ-ის 1319-1320-ე მუხლები), არამედ მემკვიდრეთა მხრიდან გარკვეული იურიდიული მოქმედების შესრულებას.
მართალია, კანონის თანახმად, სამკვიდრო მემკვიდრის საკუთრება ხდება მისი გახსნის მომენტიდან (სსკ-ის 1433-ე მუხლი), მაგრამ, აუცილებელია, მემკვიდრემ კანონით დადგენილ ექვსთვიანი ვადის დაცვით შეასრულოს სამკვიდროს მიღებისათვის აუცილებელი მოქმედება (სსკ-ის 1424-ე მუხლი).
სამკვიდროს მიღების წესი დადგენილია სსკ-ის 1421-ე მუხლის მეორე ნაწილით, რომლის მიხედვითაც მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სამკვიდროს გახსნის ადგილის სანოტარო ორგანოში შეიტანს სამკვიდროს მიღების შესახებ განცხადებას ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო.
თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, ითვლება, რომ მან მთლიანად მიიღო სამკვიდრო, რაშიც უნდა გამოიხატებოდეს და სადაც უნდა იყოს იგი (შდრ. სუსგ №ას-283-268-2017, 07.07.2017).
11. სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივად დაუფლების დროს განმსაზღვრელია იურიდიული მნიშვნელობის მქონე კომპონენტები - სამკვიდროს მართვა-დაუფლებისკენ მიმართული ნება და ამგვარი ნების მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვეში გამოვლენა.
ფაქტობრივი ფლობისკენ მიმართული ნებისმიერი მოქმედებიდან აშკარად უნდა იკვეთებოდეს მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს მიღების სურვილი, მემკვიდრის ნება (სამკვიდროს მიღება ცალმხრივი გარიგებაა, რომლისთვისაც, ჩვეულებრივ, აუცილებელია ნების ნამდვილობა).
მემკვიდრის ყველა ამგვარი მოქმედების შედეგს უნდა წარმოადგენდეს სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობა (მაგალითად: მამკვიდრებლის საცხოვრებელ სახლში ცხოვრება, მამკვიდრებლის ნივთების, როგორც საკუთარის მიღება და განკარგვა, სამკვიდროს ფაქტობრივი მართვა, მოვლა და სხვა) (შდრ. სუსგ. #ას-283-268-2017, 07.07.2017; #ას-1172-1127-2016, 31.03.2017წ; #ას-203-193-2016, 02.06.2016; #ას-972-921-2015, 15.12.2015წ; #ას-482-455-2012, 31.05.2012წ).
12. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას მასზედ, რომ მოცემულ შემთხვევაში, გამოკვეთილია მხარის მიერ მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადის დაცვით, სამკვიდრო ქონების დაუფლების ფაქტი.
კერძოდ, დადგენილია, რომ საკოლმეურნეო კომლის გაუქმების შემდგომ, თანასაკუთრებით გადაცემული ქონებაზე/საცხოვრებელ სახლზე მოსარჩელეს, მოპასუხესა და მათ დედას საზიარო უფლება არ გაუუქმებიათ.
ასევე დადგენილია, რომ თანასაკუთრებაში არსებული ქონებით, კერძოდ, სამზარეულოთი და სარდაფით თანამესაკუთრეები დედის გარდაცვალებამდეც და მას შემდომაც ერთობლივად სარგებლობდნენ, ამდენად, უდავოდ დგინდება მემკვიდრის/მოსარჩელის მიერ მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადის დაცვით, სამკვიდრო ქონების დაუფლების ფაქტი.
ის გარემოება, რომ მემკვიდრის საცხოვრებელი ადგილი მამკვიდრებლის გარდაცვალებამდე და მას შემდეგაც იყო სადავო უძრავი ქონება, საკასაციო პალატას უყალიბებს მოსაზრებას, რომ მან დედის დანაშთი სამკვიდრო ფაქტობრივი დაუფლებით მიიღო და გახდა დედის დანაშთი სამკვიდრო ქონების 1/2 ნასწილის მესაკუთრე.
შესაბამისად ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ, სამკვიდროს ნაწილის ფარგლებში, მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნაც მართებულად დააკმაყოფილა.
13. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. „ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ“, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
14. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არსებული პრაქტიკისაგან.
15. კასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
16. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორებმა ვერ დაძლიეს გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.
17. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან პირველი კასატორის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, მას უნდა დაუბრუნდეს დ.კ–ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარისა (საგადასახადო დავალება №0, გადახდის თარიღი 07.09.2022) და 412.50 ლარის (საგადასახადო დავალება №0, გადახდის თარიღი 17.10.2022) ჯამურად - 712.50 ლარის, 70% - 498.75 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;
მეორე კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 10 ოქტომბრის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის, 1677.18 ლარის 30%-ის - 503.54 ლარის გადახდა, რასაც უნდა გამოაკლდეს მის მიერ უკვე გადახდილი 300 ლარი და, საბოლოდ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს - 203.54 ლარის გადახდა.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. რ.კ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. რ.კ–ძეს (პ/ნ ......) დაუბრუნდეს დ.კ–ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარისა (საგადასახადო დავალება №0, გადახდის თარიღი 07.09.2022) და 412.50 ლარის (საგადასახადო დავალება №0, გადახდის თარიღი 17.10.2022) ჯამურად - 712.50 ლარის, 70% - 498.75 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;
3. გ.კ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
4. გ.კ–ძეს (პ/ნ ......) სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 10 ოქტომბრის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის, 1677.18 ლარის 30%-ის - 503.54 ლარის გადახდა, რასაც უნდა გამოაკლდეს მის მიერ უკვე გადახდილი 300 ლარი და, საბოლოდ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს - 203.54 ლარის გადახდა, შემდეგ ანგარიშზე: თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;
5. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
მოსამართლეები : ვლადიმერ კაკაბაძე
მირანდა ერემაძე
ლევან მიქაბერიძე
