26 დეკემბერი, 2023 წელი,

საქმე №ას-1138 -2023 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

ვლადიმერ კაკაბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე,

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

I კასატორი - ც.ნ–ა (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ვ.ა–ვი (მოპასუხე)

II კასატორი - ვ.ა–ვი

მოწინააღმდეგე მხარე - ც.ნ–ა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილება

I კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება

II კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი - თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემა;

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თბილისში, ....... მდებარე უძრავი ქონება ს/კ-ით #.........., (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც უძრავი ქონება), ვ.ა–ვის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოპასუხე, აპელანტი, II კასატორი, ან მესაკუთრე) საკუთრებაა.

2. 1966 წლის 19 ივლისს, დადებული ხელშეკრულებით, მ.კ–ა–მა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოპასუხის მამკვიდრებელი) ც.ნ–ას (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე, I კასატორი ან მოსარგებლის უფლებამონაცვლე) დედას, ა–ძეს (ქორწინების შემდგომი გვარი პ–ი) (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელის დედა ან თავდაპირველი მოსარგებლე) სარგებლობასა და მფლობელობაში ე.წ. „ატსტუპნოის“ პირობით, 5500 მანეთის გადახდის სანაცვლოდ გადასცა ორ ოთახიანი ბინა თავის სახლში (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც სადავო საცხოვრებელი სადგომი), მოსარგებლემ კი, იკისრა ყოველთვიურად ქირის, 8 მანეთის გადახდის ვალდებულება. ბინის განთავისუფლების შემთხვევაში, საფასურის მობინადრისათვის იმავე კურსით დაბრუნების უფლებით.

2.1. შეთანხმებაში მიეთითა ორი ოთახი - 13,58 და 12,98 კვ.მ, სულ 26,56 კვ.მ. თუმცა სამზარეულო, დამატებითი ფართი, სველი წერტილი და სარდაფი ტექნიკური მონაცემების საფუძველზე, შეთანხმების დადების დროსაც არსებობდა, მათი მიშენება/მიმატება მხარის მიერ არ მომხდარა და იგი მოთხოვნის დათმობის გარიგების შემადგენელი ნაწილია; შესაბამისად, 49,61 კვ,მ არის საცხოვრებელი ფართი, ხოლო 18 კვ.მ წარმოადგენს სარდაფს, რაც ჯამურად - 67,61 კვ.მ-ია.

3. მოსარჩელის დედა მითითებულ მისამართზე მუდმივ მაცხოვრებლად 1966 წლიდანაა რეგისტრირებული.

4. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსგს თბილისის სამოქალაქო რეესტრის მიერ გაცემული საინფორმაციო ბარათით მოსარჩელის დედა მითითებულ მისამართზე 2005 წლის 18 აპრილიდანაა რეგისტრირებული. კომუნალური გადახდის ქვითრებიც მის სახელზე გაიცემოდა (იხ. სს „თ–ის“ მიერ გაცემული ცნობა და კომუნალური გადახდის ქვითრები) („საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი).

5. მოსარჩელის დედა 2013 წლის 27 მარტს გარდაიცვალა, მისი სამკვიდრო ქონება 2021 წლის 26 ნოემბრის კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის საფუძველზე მიიღო მოსარჩელემ (შვილმა).

6. მოსარჩელის ოჯახი სადავო ქონებას 30 წელზე მეტია რაც ფლობს.

7. მოსარჩელემ სსიპ საერთო სასამართლოების დპარტამენტის ანგარიშზე ჯამურად - 23623,46 (6968,46+12 775+3880) ლარი განათავსა.

8. მოსარჩელის მიერ წარდგენილია სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 27 აგვისტოს N5005449418 დასკვნა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პირველი ექსპერტიზის დასკვნა ან მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა) რომლითაც აიზომა და შეფასდა საცხოვრებელი სადგომი.

დასკვნის კვლევით ნაწილში მითითებულია, რომ დასკვნის მომზადების მიზნით, ექქსპერტმა ადგილზე დაათვალიერა უძრავი ქონება და დასკვნა ადგილზე წარმოებული აზომვების შედეგად მიღებული მონაცემებისა და მოქმედი ტექნიკური ნორმების ურთიერთშედარების მეთოდებით მიიღო. რა დროსაც დადგინდა, რომ სახლის საცხოვრებელი და დამხმარე ოთახების საერთო ფართია - 67.61 კვ.მ, სახელდობრ:

პირველი სართული ჯამურად - 49,61 კვ.მ-ია, მათ შორის:

N1 სამზარეულო - 3.12 კვ.მ;

N2 დამხმარე ოთახი - 4.10 კვ.მ;

N3 სანკვანძი - 3.50 კვ.მ;

N4 შუშაბანდი -12.33 კვ.მ;

N5 ოთახი - 12,98 კვ.მ;

N6 ოთახი - 13,58 კვ.მ;

სარდაფის სართული ჯამურად - 18 კვ.მ-ია, მათ შორის:

N1 ოთახი - 16.15 კვ.მ;

N2 ოთახი - 1.85 კვ.მ;

შესაფასებლად წარდგენილი - 49.61 კვ.მ საცხოვრებელი ფართისა და 18 კვ.მ სარდაფის საბაზრო ღირებულება 2018 წლის 27 აგვისტოს მდგომარეობით საორიენტაციოდ - 30700 აშშ დოლარია, რაც შესაბამისი გაცვლითი კურსით ეროვნულ ვალუტაში - 78 960 ლარია.

დასკვნაში აღნიშნულია, რომ შეფასების მიზნებისთვის შემფასებელმა მხოლოდ საბაზრო (გაყიდვების შედარების მიხედვით) მიდგომა (შესაფასებელი ობიექტის პირდაპირ შედარება ანალოგიების იმ მონაცემებთან, რომელიც გაიყიდა ან გასაყიდად გამოცხადდა) გამოიყენა.

9. მოპასუხემ „ე.კ–ის“ 2021 წლის 27 სექტემბრის დასკვნა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეორე დასკვნა ან მოპასუხის მიერ წარდგენილი დასკვნა) წარადგინა, რა დროსაც ქონების შეფასებისას შპს „ნ.პ–ის“ მიერ შედგენილი აზომვითი ნახაზები იქნა გამოყენებული, რომლის მიხედვით,ნივთის საერთო ფართი - 68.44 კვ.მ-ია (49.82 კვ.მ საცხოვრებელი, 18.62 კვ.მ სარდაფი). სადავო ქონება - გაყიდვების შედარების მეთოდის მიხედვით (შესაფასებელი ობიექტის პირდაპირი შედარება ანალოგიება იმ მონაცემებთან რომელიც გაიყიდა ან გასაყიდად გამოცხადდა) - 55 500 აშშ დოლარად შეფასდა.

10. ზემოაღნიშნულ ფაქტებზე დაყრდნობით მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემის მოთხოვნით.

11. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

12. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხისათვის საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25 % - 23562 ლარის, გადახდის სანაცვლოდ მოსარჩელე ცნობილი იქნა სადავო საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ (პირველი ექსპერტიზის დასკვნის აზომვითი ნახაზის მიხედვით);

მოპასუხეს გადაეცა მოსარჩელის მიერ ფულადი ვალდებულების დეპონირების მიზნით, 2019 წლის 5 ნოემბერს სს „თ.ბ–ის“ მეშვეობით N2982895563 სალაროს შემოსავლის ორდერით სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის ანგარიშზე მოსარჩელის მიერ (დეპონირებული) განთავსებული - 6968,46 ლარი, 2020 წლის 17 ივლისს სს „თ.ბ–ის“ მეშვეობით N3530739015 სალაროს შემოსავლის ორდერით სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის ანგარიშზე ს.თ–ის მიერ (დეპონირებული) განთავსებული - 12775 ლარი და 2021 წლის 30 ნოემბერს სს „თ.ბ–ის“ მეშვეობით N211130141956887 სალაროს შემოსავლის ორდერით სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის ანგარიშზე ს.თ–ის მიერ (დეპონირებული) განთავსებული - 3818,54 ლარი (3880 ლარიდან), ჯამურად - 23562 ლარი;

მოსარჩელეს სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის ანგარიშიდან დაუბრუნდეს 2021 წლის 30 ნოემბერს N211130141956887 სალაროს შემოსავლის ორდერის საფუძველზე გადახდილი თანხიდან (3880 ლარიდან) ზედმეტად გადახდილი - 61,46 ლარი.

13. მოპასუხემ სააპელაციო საჩივრით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა მოითხოვა.

14. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2023 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილებით, მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება;

სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მოპასუხისთვის საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის - 32820,60 ლარის გადახდის სანაცვლოდ, მოსარჩელე ცნობილი იქნა თბილისში, ....... მდებარე უძრავი ქონებიდან ს/კ-ით #........., 67.61 კვ.მ მესაკუთრედ;

მოპასუხეს გადაეცა მოსარჩელის მიერ წინამდებარე გადაწყვეტილებით შესასრულებელი ფულადი ვალდებულების დეპონირების მიზნით 2019 წლის 5 ნოემბერს სს „თ.ბ–ის“ მეშვეობით N2982895563 სალაროს შემოსავლის ორდერით სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის ანგარიშზე მოსარჩელის მიერ (დეპონირებული) განთავსებული - 6968,46 ლარი, 2020 წლის 17 ივლისს სს „თ.ბ–ის“ მეშვეობით N3530739015 სალაროს შემოსავლის ორდერით სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის ანგარიშზე ს.თ–ის მიერ (დეპონირებული) განთავსებული - 12775 ლარი და 2021 წლის 30 ნოემბერს სს „თ.ბ–ის“ მეშვეობით N211130141956887 სალაროს შემოსავლის ორდერით სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის ანგარიშზე ს.თ–ის მიერ (დეპონირებული) განთავსებული - 3880 ლარი, ჯამურად 23623,46 ლარი;

დარჩენილი - 9197,14 ლარის შესრულების უზრუნველსაყოფად მოპასუხის სასარგებლოდ იპოთეკით დაიტვირთა მოსარჩელისთვის მიკუთვნებული უძრავი ნივთი; განისაზღვრა, რომ იპოთეკა შეწყდება კომპენსაციის სრულად ანაზღაურების მომენტიდან.

14.1. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა უძრავი ქონების ღირებულების მზარდ ხასიათზე და მიზანშეწონილად მიიჩნია ორივე დასკვნით განსაზღვრული საბაზრო ღირებულებიდან საშუალო ფასის - 42 763 აშშ დოლარის გამოყვანა, რომლის 25% გადახდის სანაცვლოდ მოსარჩელე ცნობილი იქნებოდა სადავო საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ.

15. გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ. მოსარჩელემ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება, ხოლო მოპასუხემ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება და სარჩელის უარყოფა მოითხოვა.

15.1. I კასატორის მტკიცებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ კომპენსაციის განსაზღვრისას სწორად იხელმძღვანელა სარჩელის შეტანის დროისთვის ჩატარებული ექსპერტიზის დასკვნით, სააპელაციო სასამართლომ კი, საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების დასადგენად არასწორად გაითვალისწინა სარჩელის აღძვრიდან წელიწადნახევრის შემდგომ ჩატარებული შეფასების შედეგები.

15.2. II კასატორის მტკიცებით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ არ გამოკვლია მოსარჩელის სათანადოობის სტატუსი, ამასთან გასცდა სასარჩელო მოთხოვნას, კერძოდ, მოსარჩელეს, როგორც ა–ძის (ქორწინების შემდგომი გვარი პ–ი) (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელის დედა ან თავდაპირველი მოსარგებლე) მემკვიდრეს, კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ ქონების მესაკუთრედ ცნობა არ მოუთხოვია.

16. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2023 წლის 21 დეკემბრის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე საკასაციო საჩივრები ცნობილ იქნა დასაშვებად და მიღებულია განსახილველად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი დასაბუთებული, ხოლო მოპასუხის საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია. შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს.

13. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის/პირველი კასატორის პრეტენზიები, რომ სააპელაციო სასამართლომ ნაწილობრივ არასწორად შეაფასა საქმეზე დადგენილი ფაქტები და არასწორად განმარტა კანონი, რასაც შედეგად მოჰყვა სამართლებრივად დაუსაბუთებელი დასკვნები, დასაბუთებულია, ხოლო მოპასუხის/მეორე კასატორის პრეტენზიები უსაფუძვლოა და არ უნდა იქნეს გაზიარებული.

14. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც პირველ მოსარჩელეს სურდა, კერძოდ, ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობა და საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემის მოთხოვნა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის 1-ლი (ეს კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1997 წლის 25 ნოემბრამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს), 2.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის (მოსარგებლე – პირი, რომელიც ამ კანონის ამოქმედების მომენტისათვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო წესის დაუცველად დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ან პირი, რომელმაც მფლობელობის უფლება მიიღო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით), 5.1 (მოსარგებლე, რომელიც არანაკლებ 30 წლის განმავლობაში უწყვეტად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს და რომელმაც მფლობელობის უფლება მიიღო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით, უფლებამოსილია მოითხოვოს საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვა საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 25 პროცენტის ოდენობის კომპენსაციის გადახდის პირობით (საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვის შესახებ სარჩელი) და 5.2. მუხლებიდან (საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგება უნდა დასტურდებოდეს შემდეგი გარემოებით/გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია, კომუნალური გადასახადების გადახდა ან/და მესაკუთრისათვის გარკვეული საფასურის გადახდა) გამომდინარეობს.

15. განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხის დედა სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლე იყო, კერძოდ, ეს უკანასკნელი სადავო სახლთმფლობელობაში მუდმივ მაცხოვრებლად 1966 წლიდანაა რეგისტრირებული და კომუნალური გადახდის ქვითრებიც მის სახელზე გაიცემოდა.

15.1. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოპასუხე სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლის უფლებამონაცვლეა. პალატა განმარტავს, რომ გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ თავისი შინაარსით ატიპურ სახელშეკრულებო ურთიერთობას წარმოადგენდა და იგი საბჭოთა სინამდვილეში ფაქტობრივი ქონებრივი ურთიერთობის სახით არსებობდა.

რადგანაც, იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, თბილისში უძრავი ქონების შეძენა მხოლოდ დედაქალაქში ჩაწერილ პირებს შეეძლოთ, ქვეყნის სხვა რეგიონებიდან ჩამოსულ პირებთან კანონის გვერდის ავლის მიზნით იდებოდა ამ ტიპის გარიგებები.

ეს სახელშეკრულებო ურთიერთობები შეიცავდა სხვადასხვა გარიგების ნიშნებს (ქირავნობა, სესხი, გირავნობა) და ფაქტობრივად მხარეთა შორის არსებული ნამდვილი ურთიერთობა იფარებოდა, კერძოდ, მოსარგებლე მესაკუთრეს ერთჯერადად უხდიდა გარკვეულ თანხას ფართის სარგებლობაში მიღების სანაცვლოდ, ამასთან - ყოველთვიურად ბინის ქირასაც; მოსარგებლე რეგისტრირდებოდა საცხოვრებელ ფართში და იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს; მესაკუთრის მიერ თანხის დაბრუნების შემთხვევაში, მოსარგებლე ვალდებული იყო, გამოეთავისუფლებინა დაკავებული ფართი, თუმცა, ხშირ შემთხვევებში, მესაკუთრე თანხას ვერ აბრუნებდა, ურთიერთობა ხანგრძლივ ხასიათს იღებდა და უფლება მემკვიდრეებზე გადადიოდა;

მესაკუთრის მიერ საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის უფლება მოსარგებლეს ფაქტობრივად გადაეცემოდა „სამუდამოდ“, ანუ ურთიერთობა არ იყო დროებითი (ხანმოკლე); ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მოსარგებლე იძენდა დათმობილი სადგომის სარგებლობის უფლების გასხვისების შესაძლებლობასაც, რაც მოსარგებლეთა შეცვლას იწვევდა.

ამ სპეციფიკური ნიშნებიდან გამომდინარე, ხელშეკრულების სუბიექტთა სამართლებრივი მდგომარეობის მოწესრიგება მსგავსი ხელშეკრულებების (ქირავნობა, სესხი, გირავნობა) ნორმებით შეუძლებელი იყო და კანონმდებელმაც მათი რეგულირება სპეციალურ კანონს დაუქვემდებარა. ამასთან, ამ კანონით წესრიგდება მხოლოდ ის ურთიერთობები, რომლებიც ზემოთ დასახელებულ ნიშნებს უტყუარად შეიცავს, შესაძლებელია, ეს ნიშნები არსებობდეს კუმულაციურადაც ან მხოლოდ ზოგიერთი მათგანის სახითაც.

16. განსახილველ შემთხვევაში, სადავო ფართში რეგისტრაცია (ჩაწერა), ასევე, აბონენტად აღრიცხვა და სადავო ფართის ფლობა ერთობლივად ქმნის იმ დასკვნის გამოტანის საფუძველს, რომ მოსარჩელე წარმოადგენს მოსარგებლეს (უფლებამონაცვლეს), რომელიც 30 წელზე მეტი პერიოდის განმავლობაში უწყვეტად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს.

17. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის 5.1 (მოსარგებლე, რომელიც არანაკლებ 30 წლის განმავლობაში უწყვეტად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს და რომელმაც მფლობელობის უფლება მიიღო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით, უფლებამოსილია მოითხოვოს საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვა საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 25 პროცენტის ოდენობის კომპენსაციის გადახდის პირობით (საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვის შესახებ სარჩელი) მუხლი მოსარგებლეს/მოსარჩელეს უფლებას ანიჭებს, მოითხოვოს საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვა საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 25%-ის ოდენობის კომპენსაციის გადახდის პირობით.

18. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს უმთავრესი შეფასების საგანია მოსარგებლისთვის მესაკუთრის სასარგებლოდ დაკისრებული კომპენსაციის ოდენობის მართლზომიერება, სწორედ ამ ნაწილში მოითხოვს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების შემოწმებას მოსარჩელე მხარე.

19. ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს სამართლით მოწესრიგებული ურთიერთობებიდან მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება.

19.1. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა ურთიერთშეჯერებისა და გაანალიზების საფუძველზე გადაწყვეტილების მიღებას.

მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია, მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს მტკიცების ტვირთის მართებული გადანაწილება მოწინააღმდეგე მხარეებს შორის.

19.2. სსსკ-ის მე-3 მუხლის მიხედვით, მხარეები იწყებენ საქმისწარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ გადაწყვეტილებას. მხარეებს უფლება აქვთ საქმისწარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია, უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებლები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები.

19.3. მტკიცების ტვირთს აწესრიგებს სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. მტკიცების ტვირთი არის სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორედ გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურსამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა სათანადოდ არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი – ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს. მტკიცების ტვირთი დამოკიდებულია არა მხარის როლზე პროცესში, არამედ მოთხოვნის საფუძველზე. ის, ვინც ითხოვს ვალდებულების შესრულებას, უნდა დაამტკიცოს მოთხოვნის საფუძვლის არსებობა არა მხოლოდ მაშინ, როდესაც იგი ითხოვს თავისი მოთხოვნის შესრულებას ან აღიარებას, არამედ მაშინაც, როდესაც იგი თავს იცავს მოწინააღმდეგე მხარის ნეგატიური აღიარებითი სარჩელისაგან (მოთხოვნისაგან).

19.4. მტკიცების ტვირთისაგან უნდა გაიმიჯნოს ფაქტების მითითების ტვირთი, როგორც მხარის ფაკულტატური მოვალეობა. მხარეები სსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად, სრულიად თავისუფალი არიან, მიუთითონ ნებისმიერ ფაქტზე. ეს მათი უფლებაა, მაგრამ მათ მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, ე.ი. იმის დადგენა და გარკვევა, თუ რამდენად ასაბუთებს ეს ფაქტები იურიდიულად მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს – ეს უკვე სასამართლოს პრეროგატივაა. ამასთან, საკმარისი არ არის, რომ მხარემ ზოგადად გამოთქვას მოსაზრება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებაზე, მაგალითად, განაცხადოს, რომ იგი მთლიანად უარყოფს მეორე მხარის მიერ მოხსენებულ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. მხარის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები კონკრეტულად და დეტალურად უნდა ჩამოყალიბდეს და ეხებოდეს საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებას, ახსნა-განმარტებებიც დასაბუთებული და უშუალოდ დავასთან დაკავშირებული უნდა იყოს.

19.5. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, კრიტერიუმი, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან, თუ რომელი ამართლებს სამართლებრივად მხარეთა მოთხოვნებს (შესაგებელს) და რომელი არა, ესაა – სარჩელის საგანი (მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი), მოპასუხის შესაგებელი და შესაბამისი მატერიალურსამართლებრივი ნორმა.

მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი – მოპასუხემ. ამასთან ერთად, დამტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და, პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაადგინოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს მოთხოვნის წარმომშობი ყველა გარემოება, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, „სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა“, თბ., 2003, გვ.64).

20. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ სრულად შეასრულა საკუთარი საპროცესო ვალდებულება და საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვის სანაცვლოდ საკომპენსაციო თანხის მოთხოვნა დაამყარა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 27 აგვისტოს N5005449418 დასკვნას, რომლითაც აიზომა და შეფასდა საცხოვრებელი სადგომი, დასკვნის მომზადების მიზნით, ექქსპერტმა ადგილზე დაათვალიერა უძრავი ქონება და დასკვნა ადგილზე წარმოებული აზომვების შედეგად მიღებული მონაცემებისა და მოქმედი ტექნიკური ნორმების ურთიერთშედარების მეთოდებით მოამზადდა. რა დროსაც დადგინდა, რომ სახლის საცხოვრებელი (49.61 კვ.მ) და დამხმარე (18.კვ.მ) ოთახების საერთო ფართია - 67.61 კვ.მ, რომლის საბაზრო ღირებულება 2018 წლის 27 აგვისტოს მდგომარეობით საორიენტაციოდ - 30700 აშშ დოლარია, დასახელებული თანხა შესაბამისი გაცვლითი კურსით ეროვნულ ვალუტაში - 78 960 ლარია. დასკვნაში აღნიშნულია, რომ შეფასების მიზნებისთვის შემფასებელმა მხოლოდ საბაზრო (გაყიდვების შედარების მიხედვით) მიდგომა (შესაფასებელი ობიექტის პირდაპირ შედარება ანალოგიების იმ მონაცემებთან, რომელიც გაიყიდა ან გასაყიდად გამოცხადდა) გამოიყენა.

20. აღნიშნულის საპირისპიროდ, მოპასუხემ „ე.კ–ის“ 2021 წლის 27 სექტემბრის დასკვნა წარადგინა, სადაც ქონების შეფასებისას შპს „ნ.პ–ის“ მიერ შედგენილი აზომვითი ნახაზები გამოიყენეს, რომლის მიხედვით, ნივთის საერთო ფართი - 68.44 კვ.მ-ია (49.82 კვ.მ საცხოვრებელი, 18.62 კვ.მ სარდაფი). სადავო ქონება კი, გაყიდვების შედარების მეთოდის მიხედვით (შესაფასებელი ობიექტის პირდაპირი შედარება ანალოგიება იმ მონაცემებთან რომელიც გაიყიდა ან გასაყიდად გამოცხადდა) - 55 500 აშშ დოლარად შეფასდა.

20.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოში გამართულ სხდომაზე ექსპერტმა განმარტა, რომ დასკვნა შეადგინა ბაზარზე უძრავი ქონების გაყიდვების მიხედვით. აღიშნული მიდგომა ყველაზე სანდო მეთოდია უძრავი ქონების ღირებულების შეფასების დროს. ეს ასახავს ბაზარზე არსებულ ტრანზაქციებს, გამოტანილი ქონების ფასთაშორის დამოკიდებლებებს. შეფასების გამოტანამდე ობიექტი ადგილზე იქნა შესწავლილი, რადგან აღქმისთვის სეგმენტის ინსპექტირების ადგილზე განხორციელება გავლენას ახდენს ობიექტის ფასების განსაზღვრაზე.

შესაძლებელია მოხდეს უძრავი ქონების რამდენიმე წლით ადრინდელი ღირებულების განსაზღვრაც, თუმცა აღნიშნული სირთულეებთან არის დაკავშირებული და ბევრი ფაქტორია ამ დროს გასათვალისწინებელი. შესაძლოა იყოს საკმაოდ დიდი ცდომილება წინა პერიოდის შეფასებას და ამჟამინდელ შეფასებას შორის. უძრავი ქონების შეფასების დროს საჯარო რეესტრში არსებული ბაზის გამოყენება არ იძლევა ზუსტი შეფასების შესაძლებლობას, რადგან ხელშეკრულებებში ხშირად არის მითითებული არასწორი ფასები, რათა თავიდან აიცილონ დამატებითი გადასახადები. იქ არ აღინიშნება ბინა ახალაშენებულია თუ ძველი, როგორია ოთახების განლაგება, არ ასახავს ბაზარზე არსებულ სიტუაციას. დიდი ფართი ყოველთვის უფრო იაფი ღირს, ვიდრე კვადრატულობაზე მცირე მოცულობის ფართის ბინა. არასწორი კოეფიციენტის მითითება ფასებზე ახდენს გავლენას, ხდება ფასების მანიპულირება. კოეფიციენტის დადგენა ხდება სწორად ოღონდ სხვადასხვა ანალოგების კოეფიციენტები შესაძლებელია იყოს სხვადასხვა და ამან გამოიწვიოს ფასების სხვაობები. ამიტომ უნდა იყოს ერთნაირი ფართები სადღაც, რომ ამან დიდი მანიპულირების საშაუალება არ მისცეს შეფასების დროს შემფასებელს.

20.2. ექსპერტის განმარტებით ფართის აზომვა არ შედიოდა ინსპექტირებაში, შესაბამისად, ეს სხვამ გააკეთა, ხოლო ინსპექტირება და დასურათება მოხდა მის მიერ. შეფასების დროს დაეყრდნენ საჯარო რესტრის ამონაწერს და აზომვით ნახაზს, შესაბამისად, მოახდინა - 68,44 კვ.მ შეფასება. შეფასებებისთვის მონაცემები დაახლოებით აღებულია ინტერნეტ საიტიდან ,,h. ge’’.

21. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მითითებული დასკვნით განისაზღვრა 68.44 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის ღირებულება (55 500 აშშ დოლარი), მაშინ, როცა მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია ის გარემოება, რომ მოსარჩელის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის ფართობია - 67.61 კვ.მ, რომლის შეფასებაც მოახდინა კიდეც სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურომ. ამავე დასკვნით დადგინდა, რომ სახლის საცხოვრებელი (49.61 კვ.მ) და დამხმარე (18.კვ.მ) ოთახების საერთო ფართის - (67.61 კვ.მ) საბაზრო ღირებულება საორიენტაციოდ - 30700 აშშ დოლარია.

22. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობასა და მიდგომას საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვის სანაცვლოდ მესაკუთრისათვის კომპენსაციის განსაზღვრის ნაწილში.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესით, თუ საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ საკითხზე მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნია, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს ექსპერტიზა საქმის განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია.

„ექსპერტის დასკვნა, ესაა მტკიცებულების ერთ-ერთი სახე, რომელიც შესაძლებელია გამოყენებული იქნეს საქმის გარემოებათა დასადგენად. სსსკ-ის 162-ე მუხლის ნორმატიული გაგებით, მტკიცების ამ საშუალებით შესაძლებელია საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტის დადგენა, ხოლო ამგვარი მტკიცებულების გარეშე, ზოგიერთ შემთხვევაში, საქმეზე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია.

ამასთან, ექსპერტი პროცესის მონაწილე სუბიექტია, რომელიც ფლობს სპეციალურ ცოდნას. მის მიერ შედგენილ დასკვნაში გადმოცემულია გამოკვლევის შინაარსი, შედეგები და პასუხი მის წინაშე დასმულ კითხვებზე. ექსპერტის დასკვნა უნდა შეესაბამებოდეს კანონის ნორმებს, შეიცავდეს გამოკვლევის ობიექტურობას, მყარ არგუმენტაციას დასმულ კითხვებზე, მეცნიერულად დასაბუთებულ პასუხებს. საბოლოოდ, სასამართლო განსაზღვრავს ექსპერტის დასკვნის იურიდიულ ძალას და ამ მტკიცებულების შეფასების შედეგად ადგენს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებებს (იხ. სუსგ. №ას-940-2021, 01.12.2021წ).

23. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს მოქმედება ორი განსხვავებული შინაარსის დასკვნის არსებობის პირობებში უძრავი ნივთის ღირებულების "საშუალო ფასის გამოყვანის" მეთოდით ქონების საბაზრო ღირებულების დადგენის ნაწილში არ შეესაბამება ექსპერტიზის დანიშვნის მიზნებს, ამოცანებს და გარკვეულწილად სასამართლოს მხრიდან სპეციალური ცოდნით აღჭურვილი პირის სტატუსის შეთავსებისკენაა მიმართული რაც სსსკ-ის 162-ე მუხლის ნორმატიული დანაწესიგან არ გამომდინარეობს და მთლიანობაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის XX მიზნებსაც ეწინააღმდეგება.

ამავდროულად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ექსპერტიზის დასკვნა არ არის სრული ან გაურკვეველია, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს დამატებითი ექსპერტიზა თუ არსებობს ამ კოდექსის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული პირობები. მითითებული მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ საკითხზე მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნია, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს ექსპერტიზა საქმის განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია (იხ. სუსგ. საქმეზე Nას524-2022, 2022 წლის 1 ივლისი).

24. პალატის მოსაზრებით რადიკალურად განსხვავებული საექსპერტო გამოკვლევის არსებობის პირობებში სასამართლო უფლებამოსილია საკუთარი ინიციატივითაც დანიშნოს ექსპერტიზა თუ არსებული დასკვენების შინაარსი და მთლიანობაში საქმის მასალები ერთ ერთი მათგანის დასაბუთებული მოტივაციით გაზიარების და შესაბამისად მეორის უარყოფის საფუძველს არ წარმოაჩენს. მოცემულ შემთხვევაში უდავოა, რომ მხარეებმა საკუთარი მტკიცების ტვირთის ფარგლებში წარადგინეს მათ მიერ მითითებული გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებები. კერძოდ საქმის მასალებში დაცულია ორი განსხვავებული შინაარსის ექსპერტიზის დასკვნა. ერთ შემთხვევაში ნივთის ჯამური მოცულობა 68.44 კვ. მეტრითაა განსაზღვრული, ღირებულება კი 55000 აშშ დოლარია, დასახელებული დასკვნის ჩამოყალიბებისას ექსპერტმა იხელმძღვანელა შპს "ნ.პ–ის" შედგენილი აზომვითი ნახაზით.

მეორე შემთხვევაში ექსპერტმა თავად მოახდინა ნივთის აზომვა და შეფასებაც, ამასთან, დასკვნაში ზუსტადაა გადმოცემული ქონების რეალური პარამეტრებიც და სსიპ ლევან სამხარაულის ეროვნული ბიუროს დასკვნა საკასაციო პალატის მოსაზრებით ამ ნიშნითაც უფრო დამაჯერებილი შინაარსისაა, რაც საბოლოოდ ქმნის მისი გაზიარების საფუძველს.

25. რაც შეეხება არასათანადო მოსარჩელის საკითხს და სასარჩელო მოთხოვნის გაცდენასთან მიმართებით მეორე კასატორის პრეტენზიებს, საკასაციო სასამართლო მათ უარყოფს და მიიჩნევს, რომ საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების საფუძველზე, სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოშობილია მხარეთა მამკვიდრებლებს შორის და აღნიშნული დავა მართებულად მოწესრიგდა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონით.

26. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, ვინაიდან საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება საქმეზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, მე-8, 264.3, 257.1, 253-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. ვ.ა–ვის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. ც.ნ–ას საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

3. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

4. ც.ნ–ას სარჩელი დაკმაყოფილდეს;

5. ც.ნ–ა ცნობილი იქნეს თბილისში, .......... მდებარე უძრავი ქონებიდან ს/კ-ით #......., 67.61 კვ.მ მესაკუთრედ (ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 27 აგვისტოს N5005449418 დასკვნაში მითითებული აზომვითი ნახაზის მიხედვით) ვ.ა–ვისათვის საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების - 30700 აშშ დოლარის 25 %-ის - 7675 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდის სანაცვლოდ.

6. გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : ვლადიმერ კაკაბაძე

ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე