საქმე №ას-1574-2023 29 მარტი, 2024 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – თ.ჯ–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – დ.ხ–ი (მოსარჩელის უფლებამონაცვლე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ნ.ბ–მა (შემდეგ – მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ.ჯ–ის (შემდგომ – მოპასუხე, კასატორი) მიმართ და მოითხოვა, მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან ქ. თელავში, ........ მდებარე ბინა №17-ის (ს/კ .........) გამოთხოვა.

2. თელავის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 9 დეკემბრის საოქმო განჩინებით, მოსარჩელის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა დ.ხ–ი (შემდგომ - აპელანტი, მოწინააღმდეგე მხარე).

3. თელავის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელის უფლებამონაცვლემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2023 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, აპელანტის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თელავის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილება; მოსარჩელის სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხის მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა №ს/კ ......... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული ბინა და გადაეცა მოსარჩელის უფლებამონაცვლეს.

6. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მტკიცება, რომ ის უძრავი ქონების მართლზომიერი მფლობელია და მიუთითა, რომ საჯარო რეესტრის მონაცემებით მოპასუხეს არა სადავო ბინა, არამედ №.......... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული 51.5 კვ.მ ბინა ეკუთვნის. როგორც აღინიშნა, ეს უძრავი ქონება მოპასუხემ 2003 წლის 20 აგვისტოს შეიძინა მ.ხ–გან და ნასყიდობის ხელშეკრულებითაც გარიგების საგანი სწორედ №....... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული 65 კვ.მ ბინა იყო, ეს კი მოპასუხის მიერ ფაქტობრივად დაკავებულ ფართზე 30 კვ.მ-ით ნაკლებია, რასაც საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნაც ადასტურებს, შესაბამისად, ნათელია, რომ სადავო ბინა მოპასუხესა და მ.ხ–ს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანიც კი არ ყოფილა. ამასთან, მოპასუხესა და მ.ხ–ს შორის ნასყიდობის საგანი სადავო ბინა რომც ყოფილიყო, ხელშეკრულება ნამდვილი მაინც ვერ იქნებოდა, ვინაიდან მოპასუხე მხარეს არც კი მიუთითებია, რომ 2003 წლის 20 აგვისტოს ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებას უძრავი ქონების მესაკუთრე - მოსარჩელე დაეთანხმა. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხეს სადავო ბინის მფლობელობა სამართლებრივად ნამდვილი საფუძვლით არ მოუპოვებია, ე.ი. იგი ქონების არამართლზომიერი მფლობელია, რისი გათვალისწინებითაც ქონების მესაკუთრის სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს.

7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება მოპასუხემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

8. კასატორის მითითებით, მოსარჩელე თვითონ ირჩევს დავის საგანს და მიუთითებს იმ ფაქტებზე, რომლითაც სურს სარჩელის დასაბუთება. მოსარჩელეს პირველი ინსტანციის სასამართლოში დავის საგნად მითითებული ჰქონდა საკუთრებაზე ხელშეშლის მოქმედების აღკვეთა, ხოლო სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა, აღკვეთოდა მოპასუხის მხრიდან ქონებით სარგებლობის ხელშეშლა და გათავისუფლებულიყო სადავო უძრავი ქონება, ხოლო სარჩელის სამართლებრივ საფუძვლად უთითებდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ - სსკ) 172.2 მუხლს. სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილებით შეცვალა სარჩელის საგანი და საფუძველი და მიიჩნია, რომ დავის საგანი იყო ვინდიკაციური სარჩელი, თუმცა სარჩელის მოთხოვნაც და საფუძველიც ნეგატორულია, რისი გათვალისწინებითაც, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ - სსსკ) 248-ე მუხლის მოთხოვნა.

9. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ თავისი ინიციატივით დანიშნა ექსპერტიზა, მიუხედავად მხარეთა წინააღმდეგობისა, რომელსაც მოგვიანებით მხოლოდ აპელანტი დაეთანხმა.

10. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლო გასცდა სარჩელის მოთხოვნის ფარგლებს და შეცვალა სარჩელის სამართლებრივი საფუძველი, რითაც შეჯიბრებითობის პრინციპი დაარღვია. ამასთან, ექსპერტიზა დანიშნა საკუთარი ინიციატივით, რითაც საქმეში შემოიტანა ინკვიზიციურობის ელემენტი, მაშინ, როდესაც მოსარჩელემ საკუთარი მოთხოვნის დასასაბუთებლად განსაზღვრა სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებები, სადაც არ მიუთითებია ფაქტობრივი გარემოების დადასტურების მიზნით ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

11. საკასაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ - სსსკ) 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

12. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

13. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, კერძოდ:

14. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

15. საკასაციო პალატის განსჯით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, კასატორს არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რის გამოც დადგენილად მიიჩნევა შემდეგი:

16. მოსარჩელე მესაკუთრეა იმ უძრავი ნივთის, რომელსაც ფლობს მოპასუხე, თუმცა მფლობელობის კანონიერი საფუძველი არ გააჩნია.

17. სარჩელზე დავის საგანი უკავშირდება საკუთრების უფლების დაცვას და მესაკუთრის მიერ უფლების დამრღვევი პირის მიმართ აღძრულია იმგვარი მოთხოვნა, რომელიც საკუთრების უფლების ობიექტის დაბრუნებას გულისხმობს, ანუ მესაკუთრე სასამართლოს მეშვეობით ითხოვს სხვისი უკანონო მფლობელობიდან საკუთარი ნივთის გამოთხოვას.

18. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალში საკუთრების უფლება განმარტებულია ვრცლად და იგი მოიცავს არაერთ ქონებრივ/ფულად უფლებას, რომელიც საკუთრებიდან გამომდინარეობს. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში – „მარქსი ბელგიის წინააღმდეგ“ განმარტა: „იმის აღიარებით, რომ ყოველ ადამიანს აქვს თავისი საკუთრებით (ქონებით) შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება, მუხლი პირველი არსებითად უზრუნველყოფს საკუთრების უფლებას. ეს არის სრულიად ცხადი წარმოდგენა, რომელსაც ტოვებს სიტყვები „საკუთრება“ და „საკუთრების გამოყენება’’ (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება - „მარქსი ბელგიის წინააღმდეგ“, განაცხ. 6833/74, სტრასბურგი, 1979 წლის 13 ივნისი).

19. სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

20. უკანონოდ დაკავებული ფართის გამოთავისუფლებისა და გადაცემის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილია.

21. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ სარჩელის საფუძვლიანობა მოწმდება იმ გარემოებათა შეფასებით, არსებობს თუ არა მოსარჩელის საკუთრების უფლება ნივთზე და ამ ნივთს ფლობს თუ არასხვა პირი არამართლზომიერად (შდრ. სუსგები: №ას-709-2022, 30.09.2022წ.; №ას-1005-2023, 3.10.2023წ.).

22. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა ყველა ის ფაქტობრივი წანამძღვარი, რომელიც ნორმით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელია:

23. სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ უკანასკნელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

24. სსკ-ის 168-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრის პრეტენზიის გამო, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას. ამდენად, უნდა გამოიკვეთოს სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა წინაპირობა, რათა მოსარჩელეს უფლება ჰქონდეს, ნივთის მისთვის გადაცემა მოითხოვოს (შდრ. სუსგები: №ას-136-2019, 29.01.2021წ.; №ას-1437-2020, 24.12.2020წ.; №ას-1274-2020, 31.01.2020წ).

25. პალატის მითითებით, საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, 28 კვ.მ №........ საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული №17 ბინა (28 კვ.მ) ეკუთვნის მოსარჩელის უფლებამონაცვლეს. სადავო ბინის მომიჯნავედ 51.5 კვ.მ №....... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული №16 ბინა კი მოპასუხის საკუთრებაა, რომელიც მან 2003 წლის 20 აგვისტოს მ.ხ–აგან შეიძინა და ნასყიდობის საგანსაც სწორედ ზემოაღნიშნული საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული 65 კვ.მ ბინა წარმოადგენდა, თუმცა, უდავოა, რომ მოპასუხე ფლობს 95.35 კვ.მ ბინას, რომელშიც მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებული ქონებაც შედის, რასაც სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2023 წლის 30 ივნისის დასკვნაც ადასტურებს (დასკვნის თანახმად, ქ. თელავში, ...... მდებარე მოპასუხის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული ბინის საერთო 95.35 კვ.მ ფართი აღემატება მის საკუთრებაში არსებული №...... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ №16 ბინის 51.50 კვ.მ ფართს. აღნიშნული მატება გამოწვეულია ოთახი №1-ის (მიშენების), ოთახი №7-ის და აივანი №8-ის ხარჯზე; მოპასუხის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული ბინა სრულად მოიცავს №........ საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ №17-ს).

26. პალატის მითითებით, ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე დგინდება, რომ რეგისტრირებულთან შედარებით მოპასუხის მიერ დაკავებული ფართის მეტობა გამოწვეულია მოსარჩელის კუთვნილი ფართის დაკავებით. პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზეც, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება, ის გარემოებაც, რომ 2003 წლის 20 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანი №......... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული №17 ბინა (28 კვ.მ) იყო, ანუ არ დასტურდება მესაკუთრის მიერ სადავო ქონების გასხვისებისა და მოპასუხის მიერ მისი შეძენის ფაქტი. ამასთან, სადავო ბინა ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანი რომც ყოფილიყო, აღნიშნული სარჩელის დაკმაყოფილების დამაბრკოლებელი გარემოება ვერ იქნებოდა, ვინაიდან საქმის მასალებით არ დგინდება და არც მოპასუხე მხარეს მიუთითებია, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებას უფლებამოსილი პირი - უძრავი ქონების მესაკუთრე (მოსარჩელე) დაეთანხმა, შესაბამისად, სადავო ბინაზე გაფორმებული ხელშეკრულება ნამდვილი ვერ იქნებოდა და მოპასუხე მოსარჩელის ბინაზე უფლებას ვერ მოიპოვებდა.

27. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა მიუთითებს, რომ მოსარჩელე, რომელიც ითხოვს უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვას, წარმოადგენს სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრეს (მოპასუხე არც სადავო ბინაზე საჯარო რეესტრში არსებულ ჩანაწერს და არც მისი წარმოშობის საფუძველს სასარჩელო წესით არ შესდავებია. მეტიც, მას სასამართლოსათვის ის ფაქტებიც კი არ მიუთითებია, რომლებიც დავის საგანზე მოსარჩელის უფლებებს გამორიცხავდა), რაც დადასტურებულია ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიმართაც, სსკ-ის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები მიიჩნევა სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. ასევე, დადგენილია, რომ მოპასუხე არის სადავო უძრავი ქონების მფლობელი, რომელმაც, სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, ვერ შეძლო საკუთარი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოსათვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლითაც დადასტურდებოდა სადავო ნივთზე მისი მფლობელობის მართლზომიერება.

28. რაც შეეხება კასატორის საკასაციო პრეტენზიებს პალატა დაუსაბუთებლობის მოტივით არ იზიარებს და მიუთითებს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმის აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველ სამართლებრივ შედეგს.

29. პალატა მიუთითებს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს, თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება სასამართლოს კომპეტენციაა, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციით.

30. პალატა, მოცემულ შემთხვევაში, ყურადღებას ამახვილებს სარჩელში მითითებულ გარემოებებზე და განმარტავს, რომ მოპასუხის მიმართ მოსარჩელის მოთხოვნის ფაქტობრივი შემადგენლობა (აღწერილობა) განაპირობებს მის სამართლებრივ მოწესრიგებას სწორედ ქვემდგომი ინსტანციის მიერ მითითებული სამართლებრივი მუხლების საფუძველზე, რისი გათვალისწინებითაც, კასატორის საკასაციო პრეტენზია, რომლის თანახმად, სასამართლომ შეცვალა სარჩელის საგანი და საფუძველი დაუსაბუთებელია და რაიმე არსებით შედავებას არ ეფუძნება.

31. რაც შეეხება სასამართლოს ინიციატივით ექსპერტიზის დანიშვნას, პალატა სსსკ-ის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილზე (თუ საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ საკითხზე მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნია, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს ექსპერტიზა საქმის განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია) მითითებით განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან სადავო იყო, მოიცავდა თუ არა მოპასუხის მფლობელობაში არსებული ბინა მოსარჩელის კუთვნილ ფართს, რომლის შესახებ ცოდნა სცდება სამართლებრივ სფეროს, სასამართლოს უფლებამოსილება გააჩნდა დაენიშნა ექსპერტიზა, რასაც აპელანტი მხარეც წარმოდგენილი შუამდგომლობებით მოითხოვდა, შესაბამისად, ექსპერტიზის დანიშვნის შესახებ განჩინება ზემოაღნიშნული დანაწესის შესაბამისად კანონიერია და მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპს არ არღვევს.

32. პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება.

33. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

34. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

35. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს, არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ, საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში, მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

36. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგები: №ას-246-246-2018, 2018 წლის 20 მარტის განჩინება; №ას-1032-952-2017, 2017 წლის 17 ოქტომბრის განჩინება; №ას-1082-1039-2016, 2017 წლის 14 თებერვლის განჩინება; №ას-1043-1004-2016, 2016 წლის 12 დეკემბრის განჩინება; №ას-901-867-2016, 2016 წლის 9 დეკემბრის განჩინება; №ას-750-718-2016, 2016 წლის 13 ოქტომბრის განჩინება; №ას- 3-3-2016, 2016 წლის 9 მარტის განჩინება).

37. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, კასატორმა ვერ გააქარწყლა გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

38. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ.ჯ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. თ.ჯ–ს (პ/ნ .........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ი.ძ–ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 150 ლარის (საგადახდო დავალება №20426988296 / გადახდის თარიღი 03.02.2024), 70% – 105 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

ვლადიმერ კაკაბაძე