საქმე №ას-8-2024 29 მარტი, 2024 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – კ.გ–ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.ჩ–ძე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. კ.გ–ძემ (შემდეგ – მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ.ჩ–ძის (შემდგომ – მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე) მიმართ და მოითხოვა, მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა, გამოთავისუფლება და მესაკუთრისათვის გადაცემა.

2. ახალციხის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 4 მაისის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხის უკანონო მფლოებლობიდან გამოთხოვილ იქნა ქ. ახალციხეში, ......... მდებარე სახლის (ს/კ ......) 1/2 ნაწილი, კერძოდ, ოთახი №5-13.50 კვ.მ, №6-32.40 კვ.მ, №7-13.10 კვ.მ, №8-10.20 კვ.მ, სარდაფები №10-10 კვ.მ, №11-10 კვ.მ, 18 კვ.მ ტერასა და უძრავი ნივთი გამოთავისუფლდა და გადაეცა მოსარჩელეს.

3. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება მოპასუხემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2023 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, აპელანტის (მოპასუხის) სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 4 მაისის გადაწყვეტილება; მოპასუხის მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვისა და ხელშეშლის აღკვეთის თაობაზე მოსარჩელის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

5. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში, საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ უძრავი ქონება, მდებარე - ქ. ახალციხეში, ....... (ს/კ .......)-ში, თანასაკუთრების უფლებით ირიცხება მხარეების სახელზე (მოწინააღმდეგე მხარის საკუთრებას წარმოადგენს - მიწის ნაკვეთი: 630 კვ.მ. და შენობა-ნაგებობის ¼ ნაწილი (ოთახი №4-23.4 კვ.მ. და დამხმარე სათავსები №1- 5.8 კვ.მ., №2 -10.9 კვ.მ. №3 - 21.9 კვ.მ.) და ¼ ნაწილი (მათ შორის სარდაფი №9-34 კვ.მ), ხოლო კასატორის საკუთრებაა შენობა-ნაგებობის ½ ნაწილი), ამასთან, აპელანტის სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია იდეალური წილი, შეუძლებელია, დადგინდეს მოსარჩელის კუთვნილი ფართი, აღნიშნული კი გამორიცხავს სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძვლების არსებობას.

6. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება მოსარჩელემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

7. კასატორის მითითებით, საქმეში წარმოდგენილი ტექბიუროს ნახაზებით ირკვევა, რომ გაიმიჯნა როგორც მოწინააღმდეგე მხარის, ასევე – კასატორის მამკვიდრებლის ბინის კუთვნილი წილები. ქონების გაყოფის შემდეგ მისი მამკვიდრებელი გარდაცვალებამდე სადავო ქონებაში 14 წელი ცხოვრობდა იზოლირებული შესასვლელით. არსებობს ექსპერტიზის დასკვნა, სადაც გაყოფილია მხარეთა წილები, რისი გათვალისწინებითაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

8. საკასაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ - სსსკ) 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

9. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

10. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, კერძოდ:

11. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

12. მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნა - მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გამოთხოვა, ეფუძნება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ - სსკ) 172.1 მუხლს, რომლის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება, შესაბამისად, ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება. ამასთან, ამ წინაპირობებს სასამართლო ზემომითითებული თანმიმდევრობით ამოწმებს და სწორედ ამ გარემოებების გათვალისწინებით გადაწყვეტს დავას. მოთხოვნის უფლების მფლობელია ნივთის მესაკუთრე, რომელსაც ეკისრება სადავო ნივთებზე საკუთრების უფლებისა და მოპასუხის მიერ ამ ნივთების ფლობის ფაქტის მტკიცების ტვირთი, ხოლო მოთხოვნის უფლების მოვალე ნივთის მფლობელია, რომელმაც, თავის მხრივ, მართლზომიერი მფლობელობა უნდა ადასტუროს.

13. საკასაციო პალატა, მოცემულ შემთხვევაში, იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და განმარტავს, რომ საქმეში არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულებები, რაც სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობებს დაადასტურებდა, კერძოდ, უდავოა, რომ გარდაცვლილი ზაქარია ჩიტაძის (მოპასუხის მამა) კუთვნილი საცხოვრებელი სახლიდან, რომელიც მდებარეობს ქ. ახალციხეში, ......, შეადგენს მთლიანი საცხოვრებელი სახლის 1/4-ს, ე.მ–ძეს (მოსარჩელის მამკვიდრებელი) სარგებლობის უფლებით გამოეყო 1/4-ის ნახევარი, მთლიანი საცხოვრებელი სახლის 1/8, ხოლო მოპასუხეს საკუთრების უფლებით – 1/4-ის ნახევარი იდეალური წილი, მთლიანი საცხოვრებელი სახლის 1/8. აღნიშნულის გათვალისწინებით, საქმეში წარმოდგენილი 2021 წლის 10 აგვისტოს მომზადებული საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, უძრავი ქონება, მდებარე ქ. ახალციხეში, ...... (ს/კ .......)-ში, ირიცხებოდა მოსარჩელისა და მოპასუხის თანასაკუთრების უფლებით, კერძოდ, 1/2 ნაწილი: №5 13.50 კვ.მ ოთახი, №6-32,40 კვ.მ, №7-13.10 კვ.მ, №8-10.20 კვ.მ, სარდაფები: №10-10 კვ.მ, №11-10 კვ.მ, 18 კვ.მ ტერასა მოსარჩელის საკუთრებაში, ხოლო შემდეგი 1/2 ნაწილი, მიწის ნაკვეთი 630 კვ.მ და შენობა-ნაგებობის 1/4 ნაწილი, №4 23.4 კვ.მ ოთახი და დამხმარე სათავსები: №1-5.8 კვ.მ, №2-10.9 კვ.მ №3-21.9 კვ.მ და ¼ ნაწილი, მათ შორის, №9-34 კვ.მ სარდაფი მოპასუხის საკუთრებაში.

14. პალატის მითითებით, უდავოა, რომ საჯარო რეესტრში წარდგენილ იქნა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება (საქმე №2ბ/2367-17), რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო უძრავი ნივთის 1/2 იდეალური წილის შესაბამისი ფართის გამოყოფა შენობა-ნაგებობიდან ისე, რომ თითოეულის რეალურ წილს შეენარჩუნებინა ერთგვაროვნება (წილის მოცულობის შესაბამისად) და ღირებულება იყო შეუძლებელი, რის შესაბამისადაც, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 26.06.2018 წლის გადაწყვეტილებით, გაუქმდა ახალციხის რაიონული სასამართლოს 07.03.2017 წლის გადაწყვეტილება, რომლითაც საცხოვრებელი ბინის 1/2 რეალური წილის გამოყოფის შესახებ მოსარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 13.12.2018 წლის განჩინებით (საქმე №ას-1217-2018) კასატორის საკასაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად). ამასთან, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2022 წლის 3 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დგინდება, რომ რეგისტრაციის შესახებ №882022460900-09 (09.08.2022წ.) გადაწყვეტილებით, გაუქმდა მოსარჩელის რეალური წილი. ამჟამინდელი მონაცემებით, იგი რეგისტრირებულია შენობა-ნაგებობის 1/2 ნაწილზე, კერძოდ, საჯარო რეესტრის 2022 წლის 9 აგვისტოს ამონაწერის თანახმად, ქ. ახალციხეში, ......... (ს/კ .......) მდებარე უძრავი ქონების მესაკუთრეები არიან მოსარჩელე და მოპასუხე. მოსარჩელის სახელზე აღრიცხულია შენობა-ნაგებობის - 1/2 ნაწილი. ამასთან, უდავოა, რომ გასაჩივრებული (№882022460900-09, 09.08.2022 წელი) გადაწყვეტილების გაუქმებისა და უძრავ ნივთზე რეგისტრირებულ მონაცემებში პირვანდელი ვითარების აღდგენის შესახებ მოსარჩელის ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. საქმეში წარმოდგენილია სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2023 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილებაც, რომლითაც დგინდება, რომ შენობა-ნაგებობის 1/2 წილის დაზუსტების შესახებ მოსარჩელის საჩივარზე ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში ქონების რეგისტრაციის დეპარტამენტმა მიიღო სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების შესახებ გადაწყვეტილება და განმცხადებელს მოსთხოვა თანამესაკუთრის თანხმობის წარდგენა. მოპასუხე არ დაეთანხმა მოსარჩელის საჩივარს და მოითხოვა, რომ მოსარჩელის საკუთრების უფლებასთან დაკავშირებით საჯარო რეესტრის ჩანაწერში არ შევიდეს ცვლილება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, თანამესაკუთრის თანხმობის არარსებობის პირობებში, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მიჩნეული იქნა კანონიერად და საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

15. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში, საჯარო რეესტის ამონაწერით დადგენილია, რომ მოსარჩელე წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების თანამესაკუთრეს მოპასუხესთან ერთად. საჯარო რეესტრის ამონაწერში მითითებულია, რომ კასატორის წილი არსებობს იდეალური წილის სახით, მისი საკუთრებაც რეალური წილის სახით არ გამოყოფილა, შესაბამისად, შეუძლებელია, დადგინდეს მოსარჩელის კუთვნილი ფართი, ეს კი გამორიცხავს სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძვლების არსებობას, ვინაიდან, სარჩელის ამ ფორმით დაკმაყოფილების შემთხვევაში, იგი ვერ აღსრულდება, რადგან არ არის თვალნათელი, კონკრეტულად რომელ ფართზე შეიძლება ჩაითვალოს მოპასუხის მფლობელობა უკანონოდ. ამდენად, უძრავი ნივთის თანამესაკუთრეებს (მოდავე მხარეები) შორის რეალური წილების განაწილების არარსებობისას, სარჩელს კანონიერად ეთქვა უარი დაკმაყოფილებაზე (შდრ. საქმე №ას-1592-2023, 2024 წლის 30 იანვრის განჩინება).

16. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება.

17. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

18. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

19. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს, არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ, საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში, მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

20. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგები: №ას-246-246-2018, 2018 წლის 20 მარტის განჩინება; №ას-1032-952-2017, 2017 წლის 17 ოქტომბრის განჩინება; №ას-1082-1039-2016, 2017 წლის 14 თებერვლის განჩინება; №ას-1043-1004-2016, 2016 წლის 12 დეკემბრის განჩინება; №ას-901-867-2016, 2016 წლის 9 დეკემბრის განჩინება; №ას-750-718-2016, 2016 წლის 13 ოქტომბრის განჩინება; №ას- 3-3-2016, 2016 წლის 9 მარტის განჩინება).

21. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, კასატორმა ვერ გააქარწყლა გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

22. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. კ.გ–ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. კ.გ–ძეს (პ/ნ .........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 80 ლარის (საგადასახადო დავალება №1942 / გადახდის თარიღი 26.12.2023), 70% –56 ლარი;

3. კ.გ–ძეს (პ/ნ .......4) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 70 ლარის (საგადასახადო დავალება №5426 / გადახდის თარიღი 29.01.2024), 70% – 49 ლარი;

4. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

ვლადიმერ კაკაბაძე