საქმე №ას-510-2021 30 ნოემბერი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ბ-ბ–ი“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარეები – ჯ.ე–ძე, მ.ე–ძე, ე.ე–ძე (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილებით ჯ.ე–ძის (შემდგომში - „პირველი მოპასუხე“), ე.ე–ძისა (შემდგომში - „მეორე მოპასუხე“) და მ.ე–ძის (შემდგომში - „მესამე მოპასუხე“) (შემდგომში ერთობლივად - „მოპასუხეები“) სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 05 ივნისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს „ბ-ბ–ის“ (შემდგომში - „მოსარჩელე“ ან „კასატორი“) სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2.1. საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ. ბათუმში, ...... მდებარე უძრავი ქონება მოსარჩელის საკუთრებას წარმოადგენს. უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად მითითებულია უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება (დამოწმების თარიღი 16.12.2014წ);

2.2. მოსარჩელის კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ N02/2 და N03/1 შენობა-ნაგებობებს ფლობენ მოპასუხეები;

2.3. 2014 წლის 16 დეკემბრის ხელშეკრულების 4.4. მუხლის თანახმად, მყიდველი იღებს ვალდებულებას, იმ შემთხვევაში, თუ ძველი საცხოვრებელი ფართი იქნება საცხოვრებლად უვარგისი, ალტერნატიული ფართით უზრუნველყოს მოპასუხეები.

3. სააპელაციო პალატამ მიუთითა მოპასუხეთა განმარტებაზე, რომ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების 4.4. პუნქტით მყიდველმა (მოსარჩელემ) იკისრა საცხოვრებელი ფართით მათი უზრუნველყოფის ვალდებულება, რომლის შესრულებამდეც მფლობელებს უფლება აქვთ შეინარჩუნონ ნივთზე ფაქტობრივი ბატონობა.

4. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ხსენებულ პირობაში გამოთქმული ნება სსკ-ის 52-ე მუხლის შესაბამისად უნდა შეფასდეს ხელშეკრულების დადების დროს მხარეთა ორმხრივი ინტერესების გათვალისწინებით, კერძოდ, უნდა დადგინდეს როგორც მოსარჩელის, ისე მოპასუხის მოლოდინი ნაწარმოები მშენებლობის მიმართ, თუ რა პირობას განიხილავდა თითოეული მხარე ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას; უნდა მიეღო, თუ არა გამყიდველს საცხოვრისის გასხვისების სანაცვლოდ საზღაური ნატურის - საცხოვრებელი ფართის სახით იმ შემთხვევაში, თუ ძველი საცხოვრებელი ფართი იქნებოდა საცხოვრებლად უვარგისი. სასამართლოს შეფასებით, ამ მხრივ მნიშვნელოვანია შესაგებელში მოპასუხეთა მიერ გამოთქმული შედავება, რომ მოსარჩელემ ვალდებულება ნაწილობრივ შეასრულა, კერძოდ, მან, მართალია, მოპასუხეებს საკუთრებაში დაურეგისტრირა ბინები, მაგრამ ეს ბინები საცხოვრებლად ვარგისი ამ ეტაპზე არ არის. სააპელაციო პალატამ მოიხმო უზენაესი სასამართლოს მითითება (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 10 ივლისის განჩინებით მოპასუხეთა საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 9 ოქტომბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს), რომ სწორედ ხელშეკრულების ზემოხსენებული დებულების შეფასების შედეგად უნდა გაირკვეს, ორმხრივი ვალდებულებიდან გამომდინარე, რომელმა მხარემ უნდა განახორციელოს პირველად შესრულება და გამართლებულია თუ არა მოპასუხეთა შედავება სსკ-ის 369-ე მუხლის ფარგლებში.

5. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებით, მართალია, მოსარჩელემ მოიპოვა საკუთრების უფლება ნივთზე და მას ზოგადად უფლება აქვს მოითხოვოს ნივთის ვინდიცირება, ხოლო ხელშეკრულების 4.2. მუხლით განსაზღვრული სასაწყობე ფართის მშენებლობა დამოუკიდებელ ვალდებულებით ურთიერთობას წარმოადგენს, რომელიც ნივთის გამოთხოვის მოთხოვნას ვერ შეაფერხებს, თუმცა, გამომდინარე იქედან, რომ მფლობელობის დათმობის სანაცვლოდ მესაკუთრემ, ხელშეკრულების 4.4. მუხლის შესაბამისად, იკისრა მოპასუხეთა საცხოვრებლით უზრუნველყოფის ვალდებულება, რომელიც ჯერჯერობით არ არის უზრუნველყოფილი, მის შესრულებამდე მოპასუხეები განიხილებიან სსკ-ის 159-ე მუხლით გათვალისწინებულ კეთილსინდისიერ/მართლზომიერ მფლობელებად, რომელთაც უფლება აქვთ უარი განაცხადონ ქონების გათავისუფლებაზე.

6. რაც შეეხება საკითხს იმის შესახებ, თუ რომელმა მხარემ უნდა განახორციელოს პირველად შესრულება და გამართლებულია თუ არა მოპასუხეთა შედავება სსკ-ის 369-ე მუხლის ფარგლებში, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ხელშეკრულების 4.4 მუხლიდან გამომდინარე, სწორედ მყიდველის ვალდებულება იყო (ანუ პირველად შესრულებული ვალდებულება) ძველი საცხოვრებელი სახლის საცხოვრებლად უვარგისობის გამო ალტერნატიული ფართით უზრუნველეყო მოპასუხეები. სასამართლოს მითითებით, მხარეთა შორის არსებული სახელშეკრულებო დათქმიდან გამომდინარე (ხელშეკრულების 4.4 პუნქტი) სწორედ მყიდველის მიერ თავისი ვალდებულების პირნათლად და ჯეროვნად შესრულებაზე იყო დამოკიდებული მოპასუხეების მიერ თავიანთი ვალდებულების შესრულება და მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ფართის N02/2.03/1 გამოთავისუფლება.

7. სააპელაციო პალატამ იმ დასაბუთებით, რომ სადავო ფაქტის დასადასტურებლად (ანუ იმ ფაქტის დასადასტურებლად, რომ მოპასუხეები სადავო ქონებას ფლობენ ხელშეკრულების ფარგლებში, მართლზომიერად), მოპასუხეებმა მიუთითეს საქმეში არსებულ 2014 წლის 16 დეკემბრის ხელშეკრულებაზე და ამის საწინააღმდეგო მტკიცებულება საქმეში არ დევს, არ გაიზიარა მოსარჩელის მსჯელობა, რომ მოპასუხეები არამართლზომიერად ფლობენ სადავო უძრავ ქონებას და, რომ ადგილი აქვს მოსარჩელის საკუთრების ხელყოფას.

8. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 159-ე-162-ე მუხლებით და დაასკვნა, რომ მოპასუხეები სადავო ფართის მართლზომიერი მფლობელები არიან (მანამ, სანამ მოსარჩელე არ შეასრულებს ნაკისრ ვალდებულებებს), რაც დაუშვებელს ხდის მათ მიერ ნივთის მესაკუთრისათვის დაბრუნებას.

9. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

11. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

12. საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე [სსსკ-ის 391.5 მუხლი].

13. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407.2 მუხლი].

14. საკასაციო საჩივრის თანახმად:

14.1. მოსარჩელე სახელშეკრულებო თვითბოჭვის ფარგლებში იმ შემთხვევაში იქნებოდა, თუ მოპასუხეებს საცხოვრებელ ფართებს არ დაურეგისტრირებდა საკუთრებაში და საცხოვრებელი პირობები არ იქნებოდა აშენებულ კორპუსში. მოსარჩელემ მოპასუხეებს საკუთრებაში დაურეგისტრირა საცხოვრებელი ბინები, რომლებიც მათ გარემონტებული და გაქირავებული აქვთ. მოპასუხეების ინტერესია უსაფუძვლო გამდიდრება და მეტი სარგებელი;

14.2. მოსარჩელემ რემონტისათვის გადასცა მოპასუხეებს სამშენებლო ბლოკები, გაზის მონტაჟის ხარჯი დაუფინანსა, რისი ვალდებულებაც არ ჰქონდა. მოპასუხეებს რემონტის შემდეგ გაქირავებული აქვთ ბინები სარგებლის მიღების მიზნით, რაც აშკარად არაკეთილსინდისიერი მოქმედებაა მათი მხრიდან;

14.3. მოსარჩელე იღებდა ვალდებულებას, რომ, თუ ძველი საცხოვრებელი ფართი მშენებლობის მიმდინარეობისას უვარგისი გახდებოდა, მაშინ უზრუნველყოფდა მოპასუხეებს ალტერნატიული ფართით, რისი აუცილებლობაც არ დამდგარა და დღემდე ცხოვრობენ მოპასუხეები ამ ფართებში, ხოლო კომპანიის მიერ გადაცემული ბინები აქვთ გაქირავებული. როდესაც მოპასუხეები მიუთითებენ იმაზე, რომ თითქოსდა მათ საკუთრებაში დარეგისტრირებული ფართები საცხოვრებლად უვარგისია, ამის სამტკიცებლად არანაირი მტკიცებულება არ არის წარმოდგენილი და ვერც იქნება, რადგან მოპასუხეებს ფართები გაქირავებული აქვთ, რომლებიც საკმაოდ კეთილმოწყობილია;

14.4. მოპასუხეების ალტერნატიული ფართით უზრუნველყოფა მოხდა იმგვარად, რომ მათ საკუთრებაში გადაეცათ შეთანხმებული ბინები 2017 წელს (იხ. ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან);

14.5. საყურადღებოა ხელშეკრულების 4.4. პუნქტის დათქმა - „იმ შემთხვევაში, თუ ძველი საცხოვრებელი ფართი იქნება უვარგისი საცხოვრებლად“. მშენებლობის პროცესში საცხოვრებელი ფართები უვარგისი არ გამხდარა და დღემდე ცხოვრობენ იქ მოპასუხეები. ამასთან, 2017 წელს საკუთრებაში გადაცემული ბინები მოპასუხეებმა გაარემონტეს და უკვე 2 წელზე მეტია გაქირავებული აქვთ;

14.6. საცხოვრებელი კორპუსი არის ყოველმხრივ კეთილმოწყობილი და საცხოვრებელი პირობებით უზრუნველყოფილი, როგორიცაა ლიფტი, წყალი, გაზი, ელექტროენერგია, მოპირკეთებულია ჰოლები, სადარბაზოები, ასევე კორპუსის ფასადი და პროექტით გათვალისწინებული სხვა სამუშაოები დასრულებულია, გარდა ეზოს კეთილმოწყობისა, რაშიც მოპასუხეების მიერ ხდება ხელშეშლა. აღნიშნული დასტურდება იმით, რომ ექსპლუატაციაში მისაღები 13 ეტაპიდან 12 არის შეთანხმებული ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ, მე-13 არის დარჩენილი - ეზოს კეთილმოწყობა.

15. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნა - მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გამოთხოვა, ეფუძნება სსკ-ის 172.1 მუხლს, რომლის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. შესაბამისად, ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე; ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი; გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

16. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ. ბათუმში, ......... მდებარე უძრავი ქონება მოსარჩელის საკუთრებას წარმოადგენს. მოსარჩელის კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ N02/2 და N03/1 შენობა-ნაგებობებს ფლობენ მოპასუხეები. დადგენილია ისიც, რომ 2014 წლის 16 დეკემბრის ხელშეკრულების 4.4. მუხლის თანახმად, მყიდველი იღებს ვალდებულებას, იმ შემთხვევაში, თუ ძველი საცხოვრებელი ფართი იქნება საცხოვრებლად უვარგისი, ალტერნატიული ფართით უზრუნველყოს მოპასუხეები (იხ. წინამდებარე განჩინების 2.1., 2.2. და 2.3. ქვეპუნქტები).

17. სსკ-ის 52-ე მუხლის თანახმად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად, და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან.

18. ხელშეკრულების განმარტების საფუძვლებთან დაკავშირებით საინტერესოა ევროპული სახელშეკრულებო სამართლის ძირითადი პრინციპების (დებულებების) 5:101-5:107 მუხლების დანაწესები, კერძოდ, ხელშეკრულება უნდა განიმარტოს მხარეთა საერთო ნების შესაბამისად იმ შემთხვევაშიც კი, თუ იგი განსხვავდება სიტყვასიტყვითი მნიშვნელობისაგან. მხარეთა საერთო ნების დადგენის შეუძლებლობის შემთხვევაში, განმარტების კრიტერიუმად მიიჩნევა ხელშეკრულების მხარეთა მსგავსი გონივრული აზროვნების მქონე პირების შეფასება მოცემულ გარემოებებში. ხელშეკრულების ცალკეული გამონათქვამი (პირობა) უნდა განიმარტოს იმ მთლიანი ხელშეკრულების ჭრილში, რომელშიც ისინი არის მოცემული (იხ. სუსგ საქმე №ას-1144-1090-2014, 23 თებერვალი, 2015 წელი). სწორედ ამიტომაც, კანონით გადამწყვეტია „ნების გონივრული განსჯა“, რაც ნიშნავს სადავო გამონათქვამის იმ მნიშვნელობის დადგენას, რომელსაც გონიერი ადამიანი ანალოგიურ პირობებში მიანიჭებდა. გონივრულობა მოცემული ურთიერთობის სრულად აღქმა და განსჯაა და არა გამოყენებული გამონათქვამის ვიწრო გაგება. აღნიშნულის დასტურია სამოქალაქო კოდექსის 338-ე მუხლი, რომლის ძალითაც ხელშეკრულებაში ურთიერგამომრიცხველი ან მრავალმნიშვნელოვანი გამონათქვამების დროს უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმ გამონათქვამს, რომელიც ყველაზე მეტად შეესატყვისება ხელშეკრულების შინაარსს (იხ. სუსგ საქმე №ას-1220-1480-09, 25 მაისი, 2010 წელი). ცხადია, რომ ეს „გონივრული განსჯა“ უნდა ემყარებოდეს გარკვეულ კრიტერიუმებს, კერძოდ, ნების გამოვლენის განმარტება უნდა განხორციელდეს ნების მიმღების შემეცნების (გაგების) შესაძლებლობათა გათვალისწინებით. ამგვარი განმარტების დროს გათვალისწინებული უნდა იქნას ყველა ხელშესახები გარემოება, რომელიც ამ შემთხვევას ახასიათებს (იხ. სუსგ საქმე №ას-1144-1090-2014, 23 თებერვალი, 2015 წელი). გარიგების სადავო დებულების განმარტება უნდა მოხდეს თავად გარიგების მთელი შინაარსის, იმ სუბიექტური და ობიექტური ფაქტორების გათვალისწინებით, რაც შესაძლოა, მხარეებს ევარაუდათ სადავო დებულების ფორმირებისას.

19. განსახილველ შემთხვევაში მხარეთა ორმხრივი ინტერესის გათვალისწინებით 2014 წლის 16 დეკემბრის ხელშეკრულების 4.4. მუხლის სწორედ სსკ-ის 52-ე მუხლით განსაზღვრული გონივრული განსჯის საფუძველზე განმარტების შედეგად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის საკუთრების უფლება შეზღუდულია სახელშეკრულებო პირობით, რომლის თანახმად, მან უნდა უზრუნველყოს მოპასუხეები საცხოვრებლად ვარგისი ფართებით.

20. დადგენილია, რომ მფლობელობის დათმობის სანაცვლოდ მესაკუთრემ, ხელშეკრულების 4.4. მუხლის შესაბამისად, იკისრა მოპასუხეთა საცხოვრებლით უზრუნველყოფის ვალდებულება, რომელიც ჯერჯერობით არ არის უზრუნველყოფილი (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტი). შესაბამისად, გასაზიარებელია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ მის შესრულებამდე მოპასუხეები განიხილებიან სსკ-ის 159-ე მუხლით გათვალისწინებულ კეთილსინდისიერ/მართლზომიერ მფლობელებად [კეთილსინდისიერია მფლობელი, რომელიც ნივთს მართლზომიერად ფლობს, ან რომელიც უფლებამოსილ პირად შეიძლება იქნეს მიჩნეული საქმიან ურთიერთობებში საჭირო გულმოდგინე შემოწმების საფუძველზე], რომელთაც უფლება აქვთ უარი განაცხადონ ქონების გათავისუფლებაზე. ამასთან, სსკ-ის 369-ე მუხლის საფუძველზე [იმ პირს, რომელსაც ვალდებულება აკისრია ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, შეუძლია უარი თქვას ვალდებულების შესრულებაზე საპასუხო მოქმედების განხორციელებამდე, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა იგი ვალდებული იყო თავისი ვალდებულება წინასწარ შეესრულებინა], ვინაიდან ხელშეკრულების 4.4 მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, სწორედ მყიდველს უნდა შეესრულებინა პირველად ვალდებულება - ძველი საცხოვრებელი სახლის საცხოვრებლად უვარგისობის გამო ალტერნატიული ფართით მოპასუხეთა უზრუნველყოფა, დაუშვებელია მათ მოეთხოვოთ ნივთის მესაკუთრისათვის დაბრუნება.

21. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის შედავებას, რომ მან მოპასუხეებს გადასცა შეთანხმებული ბინები საცხოვრებლად ვარგის მდგომარეობაში.

22. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო საქმის წარმოება მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპის საფუძველზე ხორციელდება [სსსკ-ის 4.1. მუხლი: სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები]. აღნიშნული პრინციპის რეალიზება მოდავე მხარეებს შორის მტკიცების ტვირთის სწორი განაწილების პირობებშია შესაძლებელი.

23. თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს [სსსკ-ის 102.1. მუხლი].

24. მტკიცების ტვირთი - ესაა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი - ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს.

25. განსახილველ შემთხვევაში სწორედ კასატორის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოება იყო იმის დადასტურება, რომ მან მოპასუხეებს ბინები საცხოვრებლად ვარგის მდგომარეობაში გადასცა, თუმცა, კასატორს სათანადო და რელევანტურ მტკიცებულებებზე არ მიუთითებია. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელემ ვერ მოახდინა მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოს დარწმუნება ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობის ჯეროვნად შესრულებაში, რაც მართებულად გახდა მისი სარჩელის უარყოფის საფუძველი.

26. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზეც საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

27. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი [სსსკ-ის 401.4 მუხლი]. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 150 ლარის 70% – 105 ლარი.

28. რაც შეეხება კასატორის მიერ წარმოდგენილ შუამდგომლობას მტკიცებულების საქმეზე დართვის თაობაზე, საკასაციო პალატა მიუთითებს სსსკ-ის 407.1. მუხლზე [საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები] და განმარტავს, რომ აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება. ამავე კოდექსის 104.1. მუხლის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არა აქვთ. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, მიიღოს ახალი მტკიცებულებები. დასახელებული ნორმებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის შუამდგომლობა მტკიცებულების (ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერის 27.05.2021წ. წერილი) საქმეზე დართვის თაობაზე არ უნდა დაკმაყოფილდეს და კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულება (ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერის 27.05.2021წ. წერილი), მთლიანობაში „02“ ფურცლად (ტ. II, ს.ფ. 209-210).

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „ბ-ბ–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. შპს „ბ-ბ–ს“ (ს.ნ. ....) დაუბრუნდეს გ.მ–ძის (პ.ნ. .....) მიერ 2021 წლის 09 ივნისს №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 150 (ას ორმოცდაათი) ლარის 70% – 105 (ას ხუთი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150;

3. შპს „ბ-ბ–ის“ შუამდგომლობა მტკიცებულების (ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერის 27.05.2021წ. წერილი) საქმეზე დართვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს და კასატორს დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულება (ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერის 27.05.2021წ. წერილი), მთლიანობაში „02“ ფურცლად (ტ. II, ს.ფ. 209-210);

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი