საქმე №ას-77-2019 28 დეკემბერი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „რ-ჰ–ი“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ა.გ.მ–ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 18 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოში დაბრუნება

დავის საგანი – საწარმოსთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 18 ოქტომბრის განჩინებით შპს „რ-ჰ–ის“ (შემდგომში - „მოსარჩელე“, „მოსარჩელე კომპანია“ ან „კასატორი“) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 09 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელის სარჩელი ა.გ.მ–ის (შემდგომში - „მოპასუხე“) მიმართ საწარმოსთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2.1. მოსარჩელე კომპანია დაფუძნდა 2001 წლის 06 თებერვალს (იურიდიული მის: ასპინძის რაიონი, სოფელი ...) და მიენიჭა საიდენტიფიკაციო კოდი - ........ მოსარჩელე კომპანიის პარტნიორები არიან მ.ს–ი, რომელიც საწარმოს 65%-იანი წილის მფლობელია და მოპასუხე (გერმანიის რესპუბლიკის მოქალაქე), რომელიც საწარმოს 35%-იანი წილის მფლობელია (ტ.1. ს.ფ. 21-22);

2.2. 2012 წლის 27 ივნისს გარდაიცვალა მოსარჩელე კომპანიის დამფუძნებელი პარტნიორი მ.ს–ი (ტ. 1. ს. ფ. 235);

2.3. მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრიდან ამონაწერის თანახმად (განაცხადის ნომერი: 515626; მომზადების თარიღი: 26.07.2012), მოსარჩელე კომპანიის პარტნიორები არიან მ.ს–ი, რომელიც საწარმოს 65%-იანი წილის მფლობელია და მოპასუხე, რომელიც საწარმოს 35%-იანი წილის მფლობელია. მ.ს–ის სამკვიდროს მმართველად დაინიშნა ნ.ქ–ძე, ხოლო საწარმოს ხელმძღვანელობაზე/წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ პირად - ლ.ს–ი (ტ.1. ს.ფ. 252-257).

3. სააპელაციო პალატამ მიუთითა მოსარჩელის განმარტებაზე, რომ კომპანია თავისი უძრავი ქონებით და კაპიტალით ფაქტობრივად შექმნილია დამფუძნებელი პარტნიორის მიერ. მოპასუხემ საწარმოს მხოლოდ ორი ტურბინა-გენერატორი მიაწოდა. მოსარჩელის მტკიცებით, მოპასუხე ძირითად პარტნიორს შეგნებულად უშლიდა ხელს წარმოების ამუშავებაში, კერძოდ, მან ხსენებული ტურბინების გასაშვებად აუცილებელი ნახაზები და მოწყობილობები საწარმოს არ გადასცა. მოპასუხის მიერ ჰ–ის მართვის კოდირებული გასაღების ელექტრონული ვერსიის სამართავი პულტის მიტაცების გამო წარმოება ვერ მუშაობდა, ამიტომ არხი ილექებოდა, სხვა ტექნიკური საშუალებები მწყობრიდან გამოდიოდა, მძიმდებოდა საწარმოს ფინანსური მდგომარეობა. ამის შედეგად კი, პარტნიორთა კრებამ მიიღო გადაწყვეტილება საწარმოს სხვა მიმართულებით, არაკოდირებულ სისტემაზე გადასვლით ემუშავა. კომპანიის დამფუძნებელმა პარტნიორმა მოპასუხის მონაწილეობის გარეშე მიიღო გაუთვალისწინებელი დამატებითი სესხის აღების გადაწყვეტილება ტურბინა-გენერატორების რემონტის, არხის გაწმენდისა და მართვის ახალი სისტემის დამონტაჟებისთვის. ამდენად, მოსარჩელე მოითხოვს მითითებული თანხებისა და მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის ანაზღაურებას.

4. სააპელაციო პალატის მითითებით, მოსარჩელეს ეკისრებოდა იმ გარემოებების მტკიცების ტვირთი, რომ: 1. მოპასუხეს მოსარჩელე კომპანიაში ორი ტურბინა-გენერატორის შეტანის ვალდებულება გააჩნდა; 2. ტურბინების სამართავი პროგრამული უზრუნველყოფა ე.წ. „გასაღები“ მოპასუხესთან იყო და ეს უკანასკნელი უარს აცხადებდა საზოგადოებისთვის მის გადაცემაზე; 3. მოპასუხის მიერ ტურბინების სამართავი პროგრამული უზრუნველყოფის ე.წ. „გასაღების“ გადაუცემლობით საწარმოს 525 987 ლარის ზიანი მიადგა.

5. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე, კერძოდ:

5.1. 16.06.2008წ. და 21.10.2009წ. წერილებით ირკვევა, რომ საზოგადოების დირექტორი მოპასუხეს საქართველოში ჩამოსვლასა და საწარმოს ამუშავებაში/გაშვებაში მონაწილეობის მიღებას სთხოვს (ტ.1. ს.ფ. 78-80);

5.2. 29.12.2009 წლის წერილით საზოგადოების დირექტორი მოპასუხეს, როგორც ბიზნესპარტნიორს, 14.01.2010 წლამდე საქართველოში ინსტალატორ ელექტრომექანიკოსის გამოგზავნასა ან/და კომპანია გუგლერისგან ნებართვის მიღებას სთხოვს (ტ.1.ს.ფ. 84-85);

5.3. მ.ს–ი მოპასუხისადმი 03.01.2010 წელს გაგზავნილ წერილში უთითებს, რომ 2009 წელს, როდესაც მოპასუხემ ელექტროინჟინერი ჩამოიყვანა და ჰიდროელექტროსადგური აამუშავა, მან მოპასუხისგან მიიღო სიტყვიერი დაპირება მეორე ტურბინის დეტალების შეძენის შემთხვევაში ელექტროინჟინერის კვლავ ჩამოყვანის შესახებ;

5.4. 04.01.2010 წლის წერილში მ.ს–ი განმარტავს, რომ საზოგადოების შექმნის და დაარსების დროს მოპასუხის თაოსნობით შერჩეული და მოწონებული იქნა ფირმა „გუგლერის“ საწარმო, სადაც შეკვეთის განსახორციელებლად, დამზადების პერიოდში თავადაც ორჯერ იმყოფებოდა. 2001 წლის ნოემბერში მოხდა აღნიშნული ტურბინა-გენერატორების იმპორტი მოსარჩელე კომპანიის მიერ, ხოლო 2001 წლის დეკემბერში - მათი გაშვება და გამოცდა ქარხანა მწარმოებლის გამოგზავნილი სპეციალისტების მიერ. ამავე წერილში მ.ს–ის განმარტებით, მან არაერთხელ სთხოვა მოპასუხეს, რომ ეს უკანასკნელი საზოგადოებას მისი ნორმალური ფუნქციონირებისთვის დახმარებოდა და მიეცა მოსარჩელე კომპანიის დირექციისთვის მისი მეშვეობით მწარმოებელ ფირმასთან ტექნიკური დაზიანებების გამოსასწორებლად კომუნიკაციის ნებართვა (ტ.1.ს.ფ. 91-92);

5.5. 06.01.2010 წლის წერილში საზოგადოების დირექტორი მოპასუხისგან ითხოვს ქარხანა-მწარმოებელ გუგლერის ან სხვა სპეციალისტის საქართველოში ჩამოსვლის და ელ.სადგურის გასაშვებად ნებართვის მიცემას (ტ.1. ს.ფ. 95-96).

6. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, დასახელებულ წერილებში საზოგადოების დირექტორი, ერთი მხრივ, მოპასუხეს სთხოვს დაეხმაროს საზოგადოების დირექციას კომპანია გუგლერთან კომუნიკაციაში, ხოლო, მეორე მხრივ, მოითხოვს შეასრულოს მასზე დაკისრებული ვალდებულება და ელ. სადგურის გასაშვებად გასცეს ნებართვა კომპანია გუგლერის ან სხვა სპეციალისტის ჩამოსვლაზე. პალატის მითითებით, არც დასახელებული წერილებიდან და არც საქმეში წარმოდგენილი სხვა მტკიცებულებებიდან არ დასტურდება სადავო გარემოება, რომ მოპასუხეს მოსარჩელე კომპანიის კაპიტალში ტურბინა-გენერატორის შეტანისა და მისი გამართულად მუშაობის შენარჩუნების ვალდებულება გააჩნდა. ამ მიმართებით მხედველობაშია მისაღები მოსარჩელე კომპანიის წესდება, საიდანაც ირკვევა, რომ საზოგადოების საწესდებო კაპიტალი საზოგადოების დაფუძნების მომენტისთვის 2 000 ლარს შეადგენდა, რომელიც სრულად იყო შევსებული დამფუძნებელი პარტნიორების მიერ. საზოგადოების წესდების მე-9 მუხლის მიხედვით კი, საწესდებო კაპიტალის ზრდის შესაძლებლობა გათვალისწინებული იყო პარტნიორთა მიერ კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე (ტ.1. ს.ფ. 28-29). სააპელაციო პალატამ მიუთითა საზოგადოების დაფუძნების ეტაპზე „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედი რედაქციის მე-3 მუხლის 3.3 პუნქტზე [საზოგადოების დაფუძნებისას ან საწესდებო კაპიტალის გაზრდისას, შესატანი შეიძლება დათქმულ იქნეს და შესრულდეს ნებისმიერი ვალუტით. საზოგადოების საბუღალტრო წიგნებში თანხა აღინიშნება ეროვნული ვალუტით. შესატანი შეიძლება წარმოდგენილ იქნეს აგრეთვე სხვა ქონებრივი და არაქონებრივი ობიექტების სახით, რომლებიც შეზღუდული პასუხისმგებლობის ფორმის საზოგადოებებში უნდა შეაფასოს დამოუკიდებელმა აუდიტორმა (არაფულადი შესატანის შეფასება)], მე-5 მუხლის 5.1. პუნქტზე [რეესტრში რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლება აქვს ერთ-ერთ პარტნიორს, თუ განცხადება რეგისტრაციაზე შესრულებულია მე-5 მუხლის მოთხოვნათა დაცვით], ამავე მუხლის 5.4.-5.4.1 პუნქტზე [რომლითაც განსაზღვრული იყო განცხადებასთან ერთად რეესტრში წარსადგენი რეკვიზიტების ჩამონათვალი: ა) საფირმო სახელწოდება (ფირმა); ბ) ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა; გ) ადგილსამყოფელი (იურიდიულ მისამართი); დ) საქმიანობის საგანი; ე) მონაცემები სამეურნეო წლის დასაწყისისა და დამთავრების შესახებ; ვ) ინდივიდუალური მეწარმის ან ყოველი დამფუძნებელი პარტნიორის (კოოპერატივის შემთხვევაში – არანაკლებ ორის) სახელი, გვარი, დაბადების ადგილი და თარიღი, პროფესია და საცხოვრებელი ადგილი, ხოლო, თუ დამფუძნებელი იურიდიული პირია – მისი საფირმო სახელწოდება და რეგისტრაციის მონაცემები (იურიდიული მისამართი, სასამართლოს დასახელება, რომელმაც რეგისტრაციაში გაატარა იურიდიული პირი, რეგისტრაციის თარიღი და ნომერი, ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა, მისი წარმომადგენლის მონაცემები); ზ) წარმომადგენლობის უფლებამოსილება], ამავე მუხლის 5.4.3 პუნქტზე [რომლითაც შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების, სააქციო საზოგადოებისა და კოოპერატივისათვის, 5.4.1 მუხლში მოცემულის გარდა, რეესტრში წარსადგენად დამატებით გათვალისწინებული იყო: ა) საწესდებო კაპიტალის ოდენობა და საბუთი შესრულებული შესატანის შესახებ; ბ) ყოველი დამფუძნებელი პარტნიორის შესატანის ოდენობა, შესაბამისად წილი] და დაასკვნა, რომ საზოგადოების დაფუძნების ეტაპზე მოქმედი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი საზოგადოების რეგისტრაციის ეტაპზე მარეგისტრირებელ ორგანოში საწესდებო კაპიტალის ოდენობასთან ერთად შესრულებული შენატანის დამადასტურებელი დოკუმენტის წარდგენის ვალდებულებასაც ითვალისწინებდა. გარდა ამისა, სასამართლოს მითითებით, საზოგადოების წესდებით ირკვევა, რომ საზოგადოების საწესდებო კაპიტალი საზოგადოების დაფუძნების ეტაპზე 2000 ლარს შეადგენდა, რომელიც საზოგადოების დამფუძნებელი პარტნიორების მიერ სრულად იყო შევსებული, მათ მიერ კაპიტალში შეტანილი წილების შესაბამისად კი, მ.ს–ის წილი განისაზღვრა 65%-ით, ხოლო მოპასუხის წილი - 35%-ით. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის მსჯელობა, რომ მოპასუხეს საზოგადოებაში 35%-იანი წილის სანაცვლოდ ექვსი ტურბინა-გენერატორის შეტანის ვალდებულება გააჩნდა და აღნიშნული ვალდებულება საზოგადოებაში წილის სანაცვლოდ ექვსი ტურბინა-გენერატორის შეტანის შესახებ ამ უკანასკნელმა არ შეასრულა. უფრო მეტიც, პალატის მითითებით, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ ტურბინა-გენერატორები საზოგადოების დირექტორმა შეიძინა, მოპასუხემ კი მხოლოდ მწარმოებელ კომპანიასთან დააკავშირა, შემდეგ კი შუამავლის ფუნქციაც აღარ შეასრულა (იხ. 27.09.2018წ. სხდომის ოქმი 15:28:03-15:28:30). სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ტურბინა-გენერატორების მწარმოებელ ფირმასთან გარიგება გაფორმებულია საზოგადოების დავალების/შეკვეთის საფუძველზე, გარდა ამისა, მოსარჩელე მხარე მოპასუხისთვის გაგზავნილ წერილებში უთითებს, რომ ტურბინების მწარმოებელი ფირმა შერჩეული იქნა მოპასუხის მიერ, შეკვეთის და დამზადების პროცესში კი თავადაც იმყოფებოდა დამამზადებელ საწარმოში. ამდენად, სასამართლოს მოსაზრებით, იმ პირობებში, როდესაც ვერ დადასტურდა მოპასუხის ვალდებულება ტურბინების საწარმოში შეტანის შესახებ, საქმის მასალებით კი ირკვევა, რომ ტურბინების დამზადება უშუალოდ საწარმოს დაკვეთით განხორციელდა, ამასთან, ამ პროცესში ჩართული იყო საზოგადოების ორივე დამფუძნებელი პარტნიორი, იმ გარემოების სარწმუნოდ დადასტურების გარეშე, რომ ტურბინების გამართულად მუშაობის უზრუნველყოფა და ამ მიზნით მწარმოებელ კომპანიასთან კომუნიკაცია, მათ შორის, ტექნიკური პერსონალის საქართველოში ჩამოყვანის ვალდებულება მხოლოდ მოპასუხეს ეკისრებოდა, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა. უფრო მეტიც, სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამართლებრივად ვარგის მტკიცებულებებზე მითითებით ვერ დადასტურდა ის ფაქტიც, რომ ტურბინა-გენერატორების ე.წ. „სისტემის გასაღები“, სქემები, ტექნიკური ნახაზები და დოკუმენტაცია მოპასუხესთან იმყოფებოდა, რაც გამორიცხავდა ტურბინების და, შესაბამისად, ჰ–ის ამუშავების შესაძლებლობას.

7. ზემოაღნიშნულის საპირისპიროდ, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებსა და გარემოებებზე:

7.1. სსიპ „ენერგოგენერაციის“ 09.01.02 წლის ცნობიდან ირკვევა, რომ 2001 წლის 10 დეკემბრის მდგომარეობით ჰ–ში დამონტაჟებული, ავსტრიულ ფირმა „გუგლერში“ 2001 წელს დამზადებული აგრეგატები ყველა დამხმარე მოწყობილობებით ტექნიკურად გამართული იყო და სრული ავტომატიზაციით მუშაობდა (ტ.2. ს.ფ.3);

7.2. უდავოა, რომ 2008 წლის 21 აპრილიდან მოსარჩელე კომპანია დარეგისტრირდა საბითუმო ვაჭრობაში. მოსარჩელე კომპანიის 2009 წლის 21 დეკემბრის პარტნიორთა კრების ოქმით დგინდება, რომ 2009 წლის 18-19 ნოემბერს რ-ჰ–ის გაშვება მოხდა და ელექტროენერგიის გაყიდვა დაიწყო (ტ.1. ს.ფ. 116);

7.3. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 25 აგვისტოს დასკვნის მიხედვით, კითხვაზე - რა აქტივები, პასივები და კაპიტალი აქვს მოსარჩელე კომპანიას წლის ბოლოსთვის, ექსპერტმა გასცა შემდეგი პასუხი: მ.ს–ს საწარმოდან 2010 წელს მიღებული აქვს 33 966.56 ლარი, ხოლო 2011 წელს - 59 778.87 ლარი (ტ.2. ს.ფ. 37-44).

8. ამდენად, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის მსჯელობა, რომ საწარმო გაჩერებული იყო და ელ. ენერგიის გამომუშავებასა და შემდგომ რეალიზაციას ვერ ახერხებდა.

9. რაც შეეხება 2009 წლის 28 დეკემბრისა და 2012 წლის 10 იანვრის აუდიტორიულ დასკვნებში მითითებულ გარემოებებს, რომ სრული საექსპლუატაციო დატვირთვის შემთხვევაში მოსარჩელე კომპანიას 2008 წლის 01 მაისიდან 2010 წლის 01 იანვრამდე პერიოდში - 6816165 კვტ.სთ. ელექტროენერგია, ხოლო 2010 წლის 01 იანვრიდან 2010 წლის 01 სექტემბრამდე პერიოდში 2647147.00 კვტ. სთ. ელექტროენერგია უნდა გამოემუშავებინა, იმის გათვალისწინებით, რომ წინამდებარე განჩინებით სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მსჯელობა მოპასუხის მიერ საწარმოსთან მიმართებით ვალდებულების დარღვევის შესახებ, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დასახელებულ დასკვნებში მითითებული გარემოებები არ წარმოადგენდა საკმარის საფუძველს მოპასუხისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ, ზიანის სახით, თუნდაც გამოუმუშავებელი ელ.ენერგიის ღირებულების დაკისრებისათვის.

10. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და იმავე სასამართლოში საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

11. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

12. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

13. საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე [სსსკ-ის 391.5 მუხლი].

14. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407.2 მუხლი].

15. საკასაციო საჩივრის თანახმად:

15.1. მოპასუხემ ქვეყანაში შექმნილი მძიმე პირობების გამო, რომელსაც ადგილი ჰქონდა 2001-2009 წლებში, როდესაც არ არსებობდა ენერგოგასაღების ბაზარი, გული აიცრუა ამ საწარმოს მიმართ. იგი მოსარჩელე კომპანიის დირექტორს, შპს „ფ“-ს რეორგანიზაციის ნაცვლად, დაპირდა რა საწარმოს უახლესი ტექნიკით გადაიარაღებას საკუთარი სახსრებით, მოსარჩელე კომპანიის საწესდებო კაპიტალში „ავანსად“ მიიღო 35%-იანი მეწილის სტატუსი, დაიწყო შუამავლობა მოსარჩელე კომპანიასა და ავსტრიულ ფირმა „გუგლერს“ შორის. თავიდან საქმე კარგად წავიდა, ამიტომ მოსარჩელე კომპანიის დირექტორმა შეუფერხებლად „ავანსად“ დაარეგისტრირა მოპასუხე 35%-იან მეწილედ და 700 ლარიც საწესდებო კაპიტალში მოსარჩელე კომპანიის დირექტორმა ჩარიცხა;

15.2. საზოგადოებაში წილების შესაბამისად, მოსარჩელე კომპანიის დირექტორს საწარმოს კაპიტალში უნდა შეეტანა მის საკუთრებაში არსებული მცირე ელექტროსადგური, ხოლო მოპასუხეს კი - ავსტრიული წარმოების ფრენსის ტიპის 6 ერთეული ტურბინა-გენერატორი;

15.3. მოპასუხემ ჩაშალა გენერატორების მოწოდება, თუმცა მოსარჩელე კომპანიამ 2008 წელს 2 ტურბინა-გენერატორის ხარჯზე მაინც შეძლო ბაზარზე რეგისტრირება, მოპასუხე კი წინააღმდეგი იყო საწარმოს ამუშავებისა და საკონტროლო გაშვების შემდეგ წაიღო მართვის ელექტრონული საშუალებები. მან წამოაყენა ულტიმატუმი, რომ მისთვის გადაეცათ საკონტროლო პაკეტი - 65%, როცა 35%-იც კი ავანსად იქნა მასზე გაცემული და ამის შესაბამისი დაპირებაც არ ჰქონდა შესრულებული;

15.4. მოსარჩელეს სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა არ დაურღვევია, რადგან თავად მოპასუხეს აქვს დავა დაწყებული ვადაში სხვა საქმეში, რომელზეც მოსარჩელეს შეტანილი აქვს, როგორც შესაგებელი, ისე - შეგებებული სარჩელი;

15.5. ამასთან, მოპასუხე დღემდე აგრძელებს მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებას და არ აბრუნებს ელექტრონული მართვის საშუალებებს;

15.6. სააპელაციო სასამართლომ კასატორს დაუსაბუთებლად უთხრა უარი მხარეებს შორის დავის ერთი და იგივე საგანზე (ზიანის ანაზღაურება) წარმოებული სამოქალაქო საქმეების ერთ საქმედ გაერთიანებაზე, როცა ორივე საქმეში მოსარჩელე, მოპასუხე და პროცესის სხვა მონაწილენი ერთი და იგივე პირები არიან. მოპასუხე პირველ საქმეში პროცესებს აგებს იმავე მტკიცებულებების საფუძველზე, რომელი მტკიცებულებებიც ამ საქმეში აუცილებლად შექმნიდა საკმაოდ ნოყიერ და კანონიერ საფუძველს იმის დასადგენად, რომ ეს პიროვნება ზეპირ გარიგებაში ნამდვილად მონაწილეობდა;

15.7. მოპასუხე არ იყო მხოლოდ პარტნიორი, იგი აქტიურად იყო ჩაბმული საწარმოს საქმიანობაში, საკუთარ თავზე ჰქონდა აღებული საწარმოს გადაიარაღებისათვის საჭირო გენერატორების შემოტანა-დამონტაჟება და სწორედ მასზე იყო დამოკიდებული ჰ–ის ჩართვა-გამორთვა კომპიუტერული დისტანციური წესით;

15.8. სააპელაციო სასამართლომ მთელი თავისი პოზიცია 2001 წელს ჰ–ის საცდელ გაშვებაზე დააფუძნა და არ მიაქცია ყურადღება იმას, რომ 2001 წლიდან 2008 წლამდე ჰ–ს არ უმუშავია, არ ხდებოდა ელ. ენერგიის გამომუშავება-გასაღება ჯერ 2006 წლამდე ენერგობაზრის არარსებობის გამო, შემდეგ კი - მოპასუხის გაჯიუტების გამო, რადგან უმუშევრობის ზარალს უსამართლოდ საწარმოს აბრალებდა. სასამართლო მოსარჩელისგან ითხოვს კონკრეტულ ხელშეკრულებას მოპასუხესთან, რომელთან საქმიანი ურთიერთობა მიმდინარეობდა პირად ნდობაზე დაყრდნობით.

16. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო საქმის წარმოება მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპის საფუძველზე ხორციელდება [სსსკ-ის 4.1. მუხლი: სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები]. აღნიშნული პრინციპის რეალიზება მოდავე მხარეებს შორის მტკიცების ტვირთის სწორი განაწილების პირობებშია შესაძლებელი.

17. თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით [სსსკ-ის 102-ე მუხლი].

18. მტკიცების ტვირთი - ესაა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი - ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს.

19. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე კომპანია ითხოვს კომპანიის 35%-იანი წილის მქონე პარტნიორისგან საწარმოსათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დაკისრებას. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხეს გააჩნდა საწარმოს კაპიტალში ტურბინა-გენერატორის შეტანისა და მისი გამართულად მუშაობის შენარჩუნების ვალდებულება, რომლის შეუსრულებლობაც გახდა საწარმოსთვის ზიანის მიყენების საფუძველი. შესაბამისად, განსახილველი დავის საგანია მოპასუხის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობა და ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება.

20. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების დარღვევისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების ცენტრალურ და უზოგადეს ნორმას წარმოადგენს სსკ-ის 394.1. მუხლი [მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის], რომელიც კრედიტორს მოვალის მიერ სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევის შედეგად წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას ანიჭებს. აღნიშნული ნორმით გათვალისწინებული დანაწესის გამოყენების წინაპირობებია: 1) ზიანი; 2) ქმედების მართლწინააღმდეგობა; 3) მიზეზობრივი კავშირი; 4) ბრალი.

21. ამრიგად, სახელშეკრულებო ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისთვის აუცილებელია დადასტურდეს, რომ მოვალეს ნაკისრი ჰქონდა ის ვალდებულება, რომლის დარღვევასაც ედავება კრედიტორი, ასევე სახეზე უნდა იყო აღნიშნული ვალდებულების დარღვევა, რაც კრედიტორისთვის ზიანის მიყენების პირდაპირი და უშუალო საფუძველი გახდა.

22. განსახილველ შემთხვევაში საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება სადავო გარემოება, რომ მოპასუხეს მოსარჩელე კომპანიის კაპიტალში ტურბინა-გენერატორის შეტანისა და მისი გამართულად მუშაობის შენარჩუნების ვალდებულება გააჩნდა (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-6 პუნქტი). მოცემულ გარემოებას განსახილველი საქმის გადაწყვეტისთვის არსებითი მნიშვნელობა გააჩნია, რაც კასატორმა ვერ დაადასტურა სათანადო და რელევანტური მტკიცებულებების წარდგენის გზით. აღნიშნული კი მისთვის არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანის საფუძველი გახდა.

23. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გაბათილებისა და საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

24. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზეც საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

25. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი [სსსკ-ის 401.4 მუხლი]. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „რ-ჰ–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. შპს „რ-ჰ–ს“ (ს.კ. .........) დაუბრუნდეს მის მიერ 2019 წლის 18 თებერვალს №1927 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 8000 (რვა ათასი) ლარის 70% – 5600 (ხუთი ათას ექვსასი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი