ას-28-2022

14 დეკემბერი, 2023 წელი თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

რევაზ ნადარაია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

თეა ძიმისტარაშვილი, ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

პირველი კასატორი – „G. T. L.“ (გ.თ.ლ–(მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „ბ–ი“ (მოპასუხე)

მეორე კასატორი – სს „ბ–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – „G. T. L.“ (გ.თ.ლ.(მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 19 ნოემბრის განჩინება

პირველი კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

მეორე კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. „G. T. L.“-მა (შემდეგში - მოსარჩელე, პირველი კასატორი) სარჩელი აღძრა თელავის რაიონულ სასამართლოში სს „ბ–ის“ მიმართ (შემდეგში - მოპასუხე, მეორე კასატორი), შემდეგი სასარჩელო მოთხოვნებით:

1.1.სს „ბ–ს“ დაეკისროს სესხზე დარიცხული საპროცენტო სარგებლის - 5 242008,78 აშშ დოლარის გადახდა „გ.თ.ლ–ის“ სასარგებლოდ;

1.2.სს „ბ–ს“ დაეკისროს გადასახდელი თანხის 5 242 008,78 აშშ დოლარის წლიური 10%-ის გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ ვალდებულების შესრულების თარიღიდან - 2015 წლის 31 დეკემბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

2. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

3. თელავის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელე „G.T. L“-ის (გ.თ.ლ–სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. კერძოდ, მოპასუხე სს „ბ–ს“ დაეკისრა სესხზე დარიცხული საპროცენტო სარგებლის - 5 242 008.78 აშშ დოლარის გადახდა მოსარჩელე „G.T. L“-ის (გ.თ.ლ–სასარგებლოდ, ხოლო, მოსარჩელე „G.T. L“-ს (გ.თ.ლ–სასარჩელო მოთხოვნა სს „ბ–ისათვის“ გადასახდელი თანხის 5 242 008.78 აშშ დოლარის წლიური 10%-ის ვალდებულების შესრულების თარიღიდან - 2015 წლის 31 დეკემბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე დაკისრების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით ორივე მხარემ გაასაჩივრა. „G. T. L.“-მა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ხოლო, სს „ბ–მა“ მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1.თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 19 ნოემბრის განჩინებით, „G. T.L.“-ის (გ.თ.ლ–ის) და სს „ბ–ის“ სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თელავის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს.

6. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

6.1. სააპელაციო საჩივრით გასაჩივრებულ ნაწილში, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

6.1.1. მოსარჩელე „G. T.L.“ (გ.თ.ლ.) კვიპროსის რესპუბლიკაში რეგისტრირებული მეწარმე სუბიექტია (ს/ნ .....). კომპანიის დირექტორია გ.ე–ია, ხოლო მდივანი - ი.დ–ძე.

6.1.2. მოპასუხე სს „ბ–ი“ (ს/ნ .....) საქართველოში 2003 წლის 15 ოქტომბერს ახმეტის რაიონის სასამართლოს მიერ რეგისტრირებული მეწარმე სუბიექტია.

6.1.3. 2018 წლის 2 აპრილს, მოპასუხე კომპანიაში განხორციელებული რეორგანიზაციის შედეგად შეიცვალა საწარმოს სამართლებრივი ფორმა და შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება გარდაიქმნა სააქციო საზოგადოებად. კომპანიის გენერალური დირექტორია მ.გ–ძე. მმართველობის ორგანოებია: აქციონერთა კრება და სამეთვალყურეო საბჭო. სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარეა გ.ს–ია, თავმჯდომარის მოადგილეები - გ.შ–ია, ე.ბ–ნი, ხოლო წევრები - გ.ს–ია, გ.შ–ია, ე.ბ–ნი, ვ.გ–ძე და ქ.ჯ–ძე.

6.1.4. 2003 წლის 3 ნოემბერს, „G. T.L.“-ს (გ.თ.ლ–ს) და შპს „მ.რ–ს“ შორის დაიდო სესხის ხელშეკრულება GW-1010, რომლის შესაბამისად, მსესხებელმა შპს „მ.რ–მა“ ისესხა გამსესხებლისგან ჯამური თანხა 1.000.000 აშშ დოლარის (ერთი მილიონი დოლარის) საკრედიტო ხაზის ფარგლებში. აღნიშნული სესხი მსესხებლის მიერ უნდა დაფარულიყო ნაწილ-ნაწილ ან ერთიანი ანგარიშსწორების სახით, ხელშეკრულების გაფორმების თარიღიდან 36 თვეში.

6.1.5. ხსენებული ხელშეკრულების საფუძველზე, 2003 წლის 17 ნოემბრიდან მოსარჩელემ დაიწყო თანხების გადარიცხვა მსესხებელ „მ.რ–ისათვის“.

6.1.6. 2003 წელსვე, „G. T.L.“-ს (გ.თ.ლ–ს) და კომპანია „ა. მ“-ს შორის დაიდო საკრედიტო ხელშეკრულება (GW-1011).

6.1.7. მხარეთა შორის ხელმოწერილი ხელშეკრულებით (მუხლი 3. (ii)), „სესხის ჯამურ თანხას არ დაერიცხება რაიმე პროცენტი, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ მხარეები არ შეთანხმდებიან სესხზე საპროცენტო განაკვეთის დარიცხვაზე“. მოგვიანებით, დაახლოებით 2 თვეში, 2004 წლის 5 იანვარს, მხარეებმა შეიტანეს ცვლილება 2003 წლის 3 ნოემბრის ხელშეკრულებაში. აღნიშნული ცვლილების შესაბამისად, GW-1010 სესხის ხელშეკრულების მე-3 მუხლი (ii) („სესხის დაფარვა“) ჩამოყალიბდა შემდეგნაირად - „01/01/2004 წლიდან სესხის ჯამური თანხაზე საპროცენტო განაკვეთი განისაზღვროს 9%-ით წლიურად“. იმავე თარიღით, იგივე შინაარსის ცვლილება განხორციელდა 3/11/2003 წელს გაფორმებულ GА-1011 სესხის ხელშეკრულებაშიც.

6.1.8. 3/11/2003 წელს გაფორმებულ GW-1010 სესხის ხელშეკრულებაში მხარეებმა კვლავ შეიტანეს ცვლილება, რომლის შესაბამისად, გამსესხებელმა ასესხა მსესხებელს ჯამური თანხა 9.000.000 აშშ დოლარის (ცხრა მილიონი დოლარის) საკრედიტო ხაზის ფარგლებში, რომელიც გადახდილ უნდა ყოფილიყო ერთი ან რამდენიმე შენატანის სახით 2010 წლის 31 დეკემბრამდე. ხელშეკრულების ყველა სხვა პირობა (მათ შორის, 2004 წლის 5 იანვრის ხელშეკრულებით შეთანხმებული საპროცენტო სარგებელი) დარჩა უცვლელი სახით.

6.1.9. 2006 წლის 10 ივლისს, მსესხებელს შპს „მ.რ–ს“ შეეცვალა საფირმო სახელწოდება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის №543 ბრძანების შესაბამისად ეწოდა შპს „ბ–ი“.

6.1.10. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 29 მაისის №505 ბრძანების შესაბამისად, შპს „ბ–ს“ შეერწყა შპს „ა. მ“, რის შემდეგაც შპს „ბ–ი“ წარმოადგენს შპს „ა. მ“-ს უფლებამონაცვლეს.

6.1.11. 2011 წლის 20 დეკემბრის მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულების საფუძველზე, შპს „ბ–ის“ კიდევ ერთმა კრედიტორმა, კომპანია „G. T.L.“-ს (გ.თ.ლ–ს) დაუთმო კომპანია „ბ–ის“ მიმართ 4.667.214,53 აშშ დოლარის მოთხოვნა, საიდანაც 3 359 980,14 აშშ დოლარი შეადგენდა ძირს, ხოლო 1.307.324, 39 აშშ დოლარი დარიცხულ პროცენტს. აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე, 2011 წლის 20 დეკემბერს „G. T.L.“-სა (გ.თ.ლ–სა) და შპს „ბ–ს“ შორის ხელი მოეწერა კიდევ ერთ დამატებით შეთანხმებას - ცვლილებას 03/11/2003 წელს გაფორმებულ GW-1010 სესხის ხელშეკრულებაში, რომლის თანახმად, „G. T.L.“-ის (გ.თ.ლ–ის) მიერ შპს „ბ–ის“ მიმართ ჯამში 4.667.214,53 აშშ დოლარის ოდენობის მოთხოვნის უფლების ყიდვის გამო, სადაც სესხის ძირი თანხა შეადგენს 3.359.890,14 აშშ დოლარს, ხოლო დარიცხული პროცენტი - 1.307.324,39 აშშ დოლარს, მხარეები შეთანხმდნენ, დაემატებინათ ზემოაღნიშნული სესხის ძირითადი თანხა და დარიცხული პროცენტი 03/11/2003 წელს გაფორმებული GW-1010 ხელშეკრულებით გათვალისწინებული (გამოყოფილი) სესხისთვის. ამასთან, მხარეები მოცემულ შემთხვევაშიც შეთანხმდნენ, რომ საპროცენტო განაკვეთი გამოითვლებოდა პირველ პუნქტში მითითებული ძირი თანხის საფუძველზე და შეადგენდა 9%-ს წლიურად.

6.1.12. 2012 წლის 31 დეკემბერს მხარეთა შორის ხელი მოეწერა შეთანხმებას 03/11/03 წელს გაფორმებული GW-1010 სესხის ხელშეკრულების ფარგლებში არსებული მოთხოვნის კაპიტალიზაციის თაობაზე. აღნიშნული დოკუმენტის შესაბამისად, მხარეები შეთანხმდნენ შემდეგზე:

ა) 2011 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შპს „ბ–ის“ დავალიანება „G. T.L.“-ის (გ.თ.ლ–ის) მიმართ შეადგენს 13.640.684,71 აშშ დოლარს (ცამეტი მილიონ ექვსას ორმოცი ათას ექვსას ოთხმოცდაოთხ აშშ დოლარსა და 71 ცენტს) და 62.000,00 ევროს (სამოცდაორი ათასი ევრო), რაც შეესაბამება „G. T.L.“-ს (გ.თ.ლ–ს), როგორც გამსესხებელსა და შპს „ბ–ს“, როგორც მსესხებელს შორის, 2003 წლის 03 ნოემბერს გაფორმებული GW-1010 სესხის ხელშეკრულებით, ცვლილებებთან ერთად გათვალისწინებულ სესხის ძირ თანხას.

ბ) შპს „ბ–ის“ საწესდებო კაპიტალი გაიზრდება შპს „ბ–ის“ ავტორიზებული საწესდებო კაპიტალის გაზრდის გამო 13.640.684,71 აშშ დოლარის (ცამეტი მილიონ ექვსას ორმოცი ათას ექვსას ოთხმოცდაოთხი აშშ დოლარისა და 71 ცენტის) და 62.000,00 ევროს (სამოცდაორი ათასი ევრო) ოდენობით, ხოლო „G. T.L.“ (გ.თ.ლ–) მიიღებს მონაწილეობას შპს „ბ–ის“ საწესდებო კაპიტალის ზემოაღნიშნული სახით ზრდაში 13.640.684,71 აშშ დოლარის (ცამეტი მილიონ ექვსას ორმოცი ათას ექვსას ოთხმოცდაოთხი აშშ დოლარისა და 71 ცენტის) და 62.000,00 ევროს (სამოცდაორი ათასი ევრო) ოდენობით.

გ) მხარეები შეთანხმდნენ, რომ „G. T.L.“-ის (გ.თ.ლ–ის) მიერ, ზემოაღნიშნული თანხის შეტანა შპს „ბ–ის“ კაპიტალში შესრულდება შპს „ბ–ის“ მიმართ „G. T.L.“-ის (გ.თ.ლ–ის) მოთხოვნის კაპიტალიზაციის გზით, 2003 წლის 03 ნოემბერს გაფორმებული GW-1010 სესხის ხელშეკრულების თანახმად, ცვლილებებთან ერთად, 13.640.684,71 აშშ დოლარის (ცამეტი მილიონ ექვსას ორმოცი ათას ექვსას ოთხმოცდაოთხი აშშ დოლარისა და 71 ცენტის) და 62.000,00 ევროს (სამოცდაორი ათასი ევროს) ოდენობით, რაც შეესაბამება სესხის ძირ თანხას 2011 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით.

6.1.13. შპს „ბ–ის“ დირექტორმა გ.შ–იამ 2014 წლის 23 ოქტომბრის

№197/14 და 2015 წლის 16 სექტემბრის №149/15 წერილებით, დაადასტურა მოსარჩელის მიმართ მოპასუხეზე რიცხული საპროცენტო ვალდებულება 2013 წლის 31 დეკემბრის და 2014 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით - 6,434,145.10 აშშ დოლარისა და 8,045.26 ევროს ოდენობით.

6.1.14. მხარეთა შორის სადავოა, საქმეში წარმოდგენილი 2012 წლის 31 დეკემბრით დათარიღებული 3/11/2003 წელს გაფორმებული GW-1010 სესხის ხელშეკრულების ცვლილების ასლის ნამდვილობა, შემდეგი შინაარსით: ,,3(i). მსესხებელი აცხადებს, რომ დაფარავს სესხს ნაწილ-ნაწილ ან ერთიანი ანგარიშსწორების სახით 31/12/2015 წლამდე“.

6.1.15. მოპასუხე მხარე მიუთითებს ხსენებული დოკუმენტის სიყალბეზე და გამორიცხავს კონკრეტული ასლისათვის მტკიცებულებითი მნიშვნელობის მინიჭებას.

6.2. სააპელაციო პალატის მითითებით, მოპასუხე აპელანტის მიერ შედავებული იყო პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე მითითებით. მოპასუხის განმარტებით, სასამართლომ შეფასების მიღმა დატოვა იმგვარი გარემოებები, რომელთა გათვალისწინების პირობებშიც, კონკრეტული სარჩელი ხანდაზმულად იქნებოდა მიჩნეული. კერძოდ, სასამართლომ მტკიცებულებითი მნიშვნელობა მიანიჭა საქმეში წარმოდგენილ ასლს, რომლის სიყალბეზეც მოპასუხე მხარემ მიუთითა სასამართლო მოსამზადებელ ეტაპზე. მოპასუხე აპელანტის შეფასებით, სასამართლოს სსსკ-ს 135-ე და 137-ე მუხლების შესაბამისად, სათანადოდ არ გამოუკვლევია დოკუმენტის ნამდვილობა, რის გამოც მიიღო დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება ხანდაზმული ვალდებულების მოპასუხისათვის დაკისრების ნაწილში.

6.3. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი იყო 2012 წლის 31 დეკემბრით დათარიღებული „3/11/2003 წელს გაფორმებული GW-1010 სესხის ხელშეკრულების ცვლილების“ თაობაზე შეთანხმების ასლი, შემდეგი შინაარსით: „3(i). მსესხებელი აცხადებს, რომ დაფარავს სესხს ნაწილ-ნაწილ ან ერთიანი ანგარიშსწორების სახით 31/12/2015 წლამდე“. სწორედ ხსენებულ დოკუმენტზე დაყრდნობით, მოსარჩელე გამორიცხავდა მოპასუხის შედავებას სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან მიმართებით. ამასთან, მოპასუხე სადავოდ ხდიდა კონკრეტული დოკუმენტის ავთენტურობას და მიუთითებდა წარმოდგენილი დოკუმენტის სიყალბეზე.

6.4. სააპელაციო პალატამ მოპასუხის მიერ გაცხადებული პოზიციის შეფასებისათვის, მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 137-ე მუხლზე და განმარტა, რომ თუ მხარე მიუთითებს საბუთის სიყალბეზე (რისთვისაც კანონი არ ითხოვს ამის დადასტურებას), ამ შემთხვევაში საბუთის წარმდგენ მხარეს შეუძლია სთხოვოს სასამართლოს მტკიცებულებებიდან სადავო საბუთის ამორიცხვა და საქმის გადაწყვეტა საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებების საფუძველზე, მაგრამ თუ ეს უკანასკნელი არ მოითხოვს ამ საბუთის ამორიცხვას (შესაბამისად, არც ადასტურებს მის ნამდვილობას), სასამართლო შეამოწმებს საბუთის ნამდვილობას, რისთვისაც შეუძლია, დანიშნოს ექსპერტიზა, მოითხოვოს დამატებითი მტკიცებულებების წარმოდგენა, გამოითხოვოს სხვა მტკიცებულებები.

6.5. არსებულ ვითარებაში გაცხადებული იყო საბუთის სიყალბის თაობაზე, თუმცა მტკიცებულების წარმომდგენი მხარე არ შუამდგომლობდა მის ამორიცხვას, ამავდროულად არც სადავო დოკუმენტის დედანი წარმოუდგენია მისი ნამდვილობის ექსპერტიზის გზით შემოწმებისათვის. ასეთ ვითარებაში, პალატის განმარტებით, სასამართლო მითითებული ნორმის საფუძველზე არ იყო უფლებამოსილი თავისი ინიციატივით ამოერიცხა დოკუმენტი, რამეთუ მართალია ერთმნიშვნელოვნად არ დასტურდებოდა დოკუმენტის ნამდვილობა, თუმცა მისი სიყალბეც, შესაბამისი ექსპერტიზის დასკვნის არ არსებობის პირობებში დაუდგენელი იყო.

6.6. პალატამ კონკრეტული სადავო საკითხის რეგულირებისათვის სსსკ-137-ე მუხლთან კავშირში მოიხმო სსსკ-ს 135-ე მუხლი, რომლის შესაბამისადაც, წერილობითი მტკიცებულება, როგორც წესი, წარდგენილ უნდა იქნეს დედნის სახით. თუ წარდგენილია საბუთის ასლი, სასამართლოს, მხარეთა შუამდგომლობით ან თავისი ინიციატივით, შეუძლია მოითხოვოს დედნის წარდგენა. პირი შეიძლება განთავისუფლდეს დედნის წარდგენისაგან მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაამტკიცებს, რომ ასეთი საბუთის წარდგენა გარკვეული მიზეზით, რომელსაც სასამართლო საფუძვლიანად მიიჩნევს, შეუძლებელია. მხარემ, რომელიც მტკიცებულებად იყენებს რაიმე დოკუმენტს, უნდა დაამტკიცოს ამ დოკუმენტის და მასში დაფიქსირებული ფაქტების ნამდვილობა, თუ აღნიშნული გახდება სადავო. იმ პირობებში, როდესაც მოპასუხე სადავოდ ხდიდა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი საბუთის ასლის ნამდვილობას და შესაბამისად მის შინაარსს, ხოლო მოსარჩელე მხარის მიერ დედანი საბუთის წარდგენის შეუძლებლობის საპატიო მიზეზის არსებობა სასამართლოს მიერ სათანადოდ შეფასებული და დადასტურებული არ იყო, ასეთ შემთხვევაში წარმოდგენილი საბუთის ასლისთვის მტკიცებულებით მნიშვნელობის მინიჭება სადავო იყო. მოპასუხის მიერ გაცხადდა საბუთის სიყალბე, დედნის წარმოდგენის ვალდებულება ეკისრებოდა მოსარჩელეს, რაც მისი მხრიდან არ განხორციელებულა, ხოლო დედნის არ არსებობა გამორიცხავდა, მისი ექსპერტიზის მეშვეობით შემოწმების შესაძლებლობას, შესაბამისად, პალატის განმარტებით, იგი კონკრეტულ სადავო მტკიცებულებაზე დაყრდნობით, ვერ მიიღებდა გადაწყვეტილებას ვალდებულების არსებობასთან მიმართებით.

6.7. ამდენად, 2012 წლის 31 დეკემბრის მხარეთა შეთანხმება (ასლი), რომლითაც ცვლილება შევიდა 2003 წლის 3 ნოემბრის სესხის ხელშეკრულებაში და ვალდებულების შესრულების თარიღი გადავადდა - 31.12.2015 წლამდე, ეჭვის ქვეშ დადგა, რაც გამორიცხავდა კონკრეტულ დოკუმენტზე დაყრდნობით, ხანდაზმულობის ვადის შეფასებას. საყურადღებო იყო, რომ საბუთის ასლის წარმომდგენ მხარეს (მოსარჩელეს) დოკუმენტის დედანი (მის სიყალბეზე პრეტენზიის გაცხადების შემდეგ) არ წარმოუდგენია. ასევე, აღნიშნული დოკუმენტის ნამდვილობის დასადასტურებლად, მხარეს არ წარმოუდგენია დამატებითი მტკიცებულებები. კერძოდ, არ მოუთხოვია მოწმის სახით სადავო შეთანხმებაზე ხელმომწერი პირების (მისი მარწმუნებელი კომპანიის ყოფილი დირექტორის წარმომადგენლის - ა.ნ–ის და შპს ,,ბ–ის’’ ასევე ყოფილი დირექტორის წარმომადგენლის გ.შ–იას) მოწმის სახით დაკითხვა. მოსარჩელეს ასევე არ წარმოუდგენია ფაქტების კონსტანტაციის შესახებ მასალები, რომლებითაც შესაძლოა დადასტურებულიყო მხარეთა შორის მეილის მეშვეობით სადავო შეთანხმების გადაგზავნის ფაქტი, ასევე შეთანხმების დადებამდე წინარე მოლაპარაკების ეტაპი. მოსარჩელემ ვერც საბუთის ასლის წარმომავლობა განმარტა და ვერც ის ფაქტი ახსნა, თუ რატომ ინახავდა იგი საბუთის ასლს და არა დედანს. საგულისხმო იყო, რომ დედნის წარუდგენლობის მიზეზი არც გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით იყო გამოკვლეული და შეფასებული.

6.8. პალატის განმარტებით, კონკრეტული შეთანხმების დედნის წარმოდგენა სსკ-ს 137-ე მუხლის ფარგლებში, შეთანხმების ნამდვილობის გადამოწმების წინაპირობას შექმნიდა. ხოლო დოკუმენტის ნამდვილობის დაუდგენლობის კვალობაზე, ასევე სხვა სახის მტკიცებულების არ არსებობის პირობებში არ დასტურდებოდა შეთანხმების ნამდვილობა. საბუთის დედნის წარმოუდგენლობამ შეუძლებელი გახადა შეთანხმების ნამდვილობის კვლევა ექსპერტიზის ჩატარების გზით, რის გამოც პალატამ დოკუმენტს სსკ-ს 135-ე მუხლის საფუძველზე ვერ მიანიჭა მტკიცებულებითი მნიშვნელობა. ხოლო, იმ პირობებში, როდესაც არ არსებობდა სხვა სახის მტკიცებულება, გარდა ზეპირი-ახსნა განმარტებისა სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მტკიცება კონკრეტული შეთანხმების ნამდვილობასთან მიმართებით.

6.9. ამდენად, პალატის მოსაზრებით, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და მხარის (მოსარჩელის) არგუმენტაცია არასაკმარისი იყო აღნიშნული დოკუმენტის ნამდვილობის დასადასტურებლად. მოსარჩელე მხარემ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი სტანდარტით ვერ უზრუნველყო დაესაბუთებინა წარმოდგენილი მტკიცებულებების ნამდვილობა. დოკუმენტის სადავოობის კვალობაზე, მხარეს შეეძლო წარმოედგინა სხვა მტკიცებულებები, რომელთა ერთობლივი განხილვის საფუძველზე შესაძლებელი იქნებოდა დადასტურებულიყო წარმოდგენილი ასლის ნამდვილობა. მოსარჩელეს ევალებოდა შეთანხმების ნამდვილობის დასადასტურებლად წარმოედგინა სხვა მტკიცებულებები, რომლებიც სასამართლოს შეუქმნიდა რწმენას ამგვარი ვალდებულების არსებობასთან მიმართებით. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში არ იყო წარმოდგენილი სათანადო მტკიცებულებები, რომელთა ერთობლივი განხილვის პირობებში დადასტურდებოდა შეთანხმების ნამდვილობა, რაც გამორიცხავდა კონკრეტულ დოკუმენტზე დაყრდნობით ხანდაზმულობის საკითხის შეფასებას.

6.10. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 128-ე, 129-ე, 144-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ „G. T.L.“-ის (გ.რ.ლ–ის) მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხის შეფასებისას გადამწყვეტი იყო იმის განსაზღვრა, თუ როდიდან წარმოიშვა მოთხოვნის უფლება და რომელი თარიღით შემოიფარგლა ვალდებულების შესრულების დრო.

6.11. განსახილველ შემთხვევაში, რამდენადაც მოპასუხის მხრიდან წარმოდგენილი იყო მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებელი ხანდაზმულობაზე მითითებით, პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ შესაფასებელი იყო მოთხოვნის წარმოშობისა და მისი განხორციელების სამართლებრივი ფარგლები, რამეთუ მოპასუხის მიერ ხანდაზმულობის ფაქტზე მითითება, ამ უკანასკნელის საპროცესო თავდაცვის იმდენად არსებითი სახე იყო, რომ მისი დამტკიცების შემთხვევაში სარჩელის წარმატება შეფერხდებოდა (სსკ-ის 144.1 მუხლი).

6.12. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო საჩივარი წარმოდგენილი იყო ასევე მოსარჩელე „G. T.L.“-ის (გ.თ.ლ–ის) მიერაც, რომელმაც სადავოდ გახადა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება 5 242 008,78 აშშ დოლარის წლიური 10 %-ის მოპასუხისათვის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში. მითითებული მოთხოვნა დაკავშირებული იყო პირველი სასარჩელო მოთხოვნის რეალიზებაზე, შესაბამისად ძირითადი ვალდებულების ხანდაზმულად ცნობის პირობებში გამორიცხული იქნებოდა მისგან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურებაზე მსჯელობის წინაპირობები. ხოლო, იმ პირობებში, თუ ძირითადი სასარჩელო მოთხოვნა არ მიიჩნეოდა ხანდაზმულად, აღნიშნულის შემდგომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ შესაფასებელი იყო მოთხოვნის მატერიალურ-სამართლებრივი მართებულობა და მისი რეალიზებისათვის სათანადო წინაპირობების არსებობა.

6.13. მოცემულ შემთხვევაში, დავის ინსტანციური განხილვის პირობებში, პალატამ მიზანშეწონილად მიიჩნია ორივე მხარის შეპირისპირებული ინტერესებიდან გამომდინარე, საქმე დაბრუნებულიყო პირველი ინსტანციის სასამართლოში, რათა სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში სამართალწარმოების შეზღუდვის გამო, მოპასუხე მხარეს არ წართმეოდა შესაძლებლობა მოსარჩელის მტკიცების გაზიარების პირობებში, წარედგინა კვალიფიციური შედავება.

7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით ორივე მხარემ გაასაჩივრა. „G. T. L.“-მა (გ.თ.ლ–მა) გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა, ხოლო, სს „ბ–მა“ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

7.1. „G. T. L.“-ის (გ.თ.ლ–ის) საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

7.1.1. კასატორის მოსაზრებით, საქმეში არსებული მტკიცებულებები, აგრეთვე მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები აღარ ქმნიდა ახალი დოკუმენტების და მტკიცებულებების წარმოდგენის წინაპირობებს, აგრეთვე მათი წარმოდგენის შესაძლებლობას. კასატორი მიიჩნევს, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სრულყოფილად შეისწავლა ეს მტკიცებულებები, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებები და ძირითადი ვალდებულების დაკისრების ნაწილში მიიღო სამართლებრივად სრულიად დასაბუთებული გადაწყვეტილება. ასევე, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად არ მიიჩნია სადავო ხელშეკრულება ყალბად და მართებულად არ ამორიცხა მტკიცებულებათა ნუსხიდან. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს ჰქონდა სრული შესაძლებლობა, გარემოებათა და საქმეში არსებულ მტკიცებულებათა ანალიზის საფუძველზე, თავად მიეღო გადაწყვეტილება და ერთიანი სურათის, ფაქტების და გარემოებების ერთობლიობისა და მათ შორის არსებული ლოგიკური კავშირების საფუძველზე, სსსკ-ის 135-ე მუხლის შესაბამისად, საბუთის ასლისთვის მტკიცებულებითი მნიშვნელობა მიენიჭებინა.

7.1.2. კასატორის მითითებით, შესაბამისი დოკუმენტი მართალია მოგვიანებით წარედგინა სასამართლოს, თუმცა, ამის მიზეზი არ ყოფილა ის, რომ დოკუმენტი შეიქმნა (გაყალბდა) მას შემდეგ, რაც მოპასუხემ ხანდაზმულობის თაობაზე განახორციელა შედავება. ამ დოკუმენტის შინაარსი სარჩელში იმთავითვე იყო მითითებული, უბრალოდ ტექნიკური მიზეზის გამო, 2012 წლის 31 დეკემბრის ხელშეკრულების სარჩელზე დართვა გამორჩათ, თუმცა, საკუთრივ სარჩელში (მე-10 ფაქტობრივ გარემოებაში) მითითებული იყო მე-9 პუნქტზე (ფაქტობრივ გარემოებაზე), სადაც თავის მხრივ კეთდებოდა მითითება 2012 წლის 31 დეკემბრის ხელშეკრულების შესაბამის პუნქტზე და მის შინაარსზე („3(i). მსესხებელი აცხადებს, რომ დაფარავს სესხს ნაწილ-ნაწილ ან ერთიანი ანგარიშსწორების სახით 31/12/2015 წლამდე“).

7.1.3. კასატორის მითითებით, თითქმის ყველა დოკუმენტის დედანი, რაც უკავშირდებოდა სს „ბ–ისა“ და „გ.თ.ლ–ის“ ურთიერთობას, დედნის სახით ინახებოდა თავად სს „ბ–ში“, ხოლო კვიპროსზე, დამფუძნებელი კომპანიის - „გ.თ.ლ–ის“ მმართველი კომპანიის ოფისში შესაბამისი ანგარიშგებისთვის მხოლოდ დოკუმენტების ასლები იგზავნებოდა. ამ ეტაპზე დოკუმენტის დედანი შესაძლოა მართლაც არ ინახებოდეს სს „ბ–ში“, რადგან იგი მხარისთვის არასასურველი შინაარსისაა.

7.1.4. კასატორის მითითებით, სადავო დოკუმენტის ნამდვილობას ვერ გამორიცხავს ის გარემოება, რომ გარიგებაზე ხელმოწერის პერიოდში მისი ხელმომწერი პირი გ.შ–ია საქართველოში იმყოფებოდა, მეორე ხელმომწერის იმდროინდელი ადგილსამყოფელი კი, დაუდგენელია. აღნიშნულთან დაკავშირებით, კასატორი ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ამგვარად ხდებოდა ხელმოწერა ყველა დოკუმენტზე (ხელშეკრულებაზე, ცვლილებებზე), მათ შორის თუნდაც იგივე კაპიტალიზაციის თაობაზე შეთანხმებაზე, რომელსაც იგივე პირები აწერენ ხელს. ასეთივე წარმატებითა და საფუძვლით, გამოდის, რომ შესაძლოა სადავოდ და საეჭვოდ იქნეს მიჩნეული მხარეთა შორის მანამდე ხელმოწერილი ყველა დოკუმენტი. ეს იყო საქმიანობის მიღებული წესი და ამის მიზეზი ის იყო, რომ სს „ბ–ი“ იმართებოდა კომპანიის მიერ, რომელიც იყო მისი დამფუძნებელი და 100%-იანი წილის მესაკუთრე. ამ კომპანიების საბოლოო ბენეფიციარი კი, ერთი სუბიექტი იყო, რომელიც სრული მოცულობით ახორციელებდა ინვესტირებას კომპანიაში. ზემოაღნიშნული გარემოებებია ის ცალკეული მიზეზები, რომელთა გამოც მოსარჩელემ – დოკუმენტის დედნის წარმოდგენა ვერ მოახერხა. ამასთან, კასატორი განმარტავს, რომ დოკუმენტის ნამდვილობის დასადასტურებლად ხელმომწერი მხარეების - ა.ნ–ის და სს „ბ–ის“ ყოფილი დირექტორის გ.შ–იას დაკითხვას ვერ მოითხოვდნენ, რადგან „G.T. L“-ს მართავდა კვიპროსული კომპანია და მითითებული პირი იყო ერთგვარად ნომინალური დირექტორი, რომელთან დაკავშირებაც ვერ მოხერხდა და ეს შესაძლებელი რომც ყოფილიყო, დიდი ალბათობით მას გაუჭირდებოდა (გასული დროის ხანგრძლივობის და მისი მხრიდან სხვა მრავალ ასეთ გარიგებაში მონაწილეობის გამო) ხელშეკრულების ხელმოწერის დეტალების უტყუარად გახსენება. რაც ეხება გ.შ–იას, იგი დღემდე ინარჩუნებს კეთილ ურთიერთობას კომპანიის აქციების რეგისტრირებულ ამჟამინდელ მესაკუთრესთან და კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს თავჯდომარის მოადგილედ საქმიანობს დღემდე. შესაბამისად, მისი ჩვენების ობიექტურობა არ იყო მოსალოდნელი.

7.1.5. კასატორის მითითებით, სადავო დოკუმენტის ნამდვილობას ვერ გამორიცხავს ვერც ის გარემოება, რომ მასში ნაცვლად პროცენტისა ნახსენებია სიტყვა „სესხი“. კასატორის განმარტებით, სესხის კაპიტალიზაციით, ძირი თანხის საწესდებო კაპიტალში შეტანით დარიცხული პროცენტი უკვე წარმოადგენდა მოპასუხის დამოუკიდებელ, ერთგვარად ახალ ვალდებულებას (და არა პროცენტს) „G.T. L“-ის მიმართ. ეს თანხა მანამდე იყო სესხის პროცენტი, სანამ მოხდებოდა სესხის ძირის კაპიტალიზაცია, ამის შემდეგ კი, დამოუკიდებელ ფინანსურ ვალდებულებად დაფიქსირდა და ამ ვალდებულების შესრულების ვადაც დამატებით განისაზღვრა.

7.1.6. კასატორის მოსაზრებით, იმ შემთხვევაშიც, თუ სარწმუნოდ იქნება მიჩნეული მოწინააღმდეგე მხარის პოზიცია, რომ ფულადი ვალდებულების შესრულების ვადის თაობაზე ახალი შეთანხმება არ დადებულა, ამასთან, 2011 წლის 31 დეკემბრიდან სახეზეა დამოუკიდებელი ფულადი ვალდებულება, რაც დარჩა (წარმოიქმნა) სესხის ძირის კაპიტალიზაციის შემდეგ, გამოდის, რომ მოცემულ შემთხვევაში, საქმე ეხება უვადო ხელშეკრულებას და სასამართლოს შეეძლო ეხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 626-ე მუხლით, რომლის საფუძველზეც მოთხოვნა ფულადი ვალდებულების შესრულებაზე წარედგინა რა სასამართლოს, ამით მოპასუხეს მოსარჩელემ მოსთხოვა ვადაგანუსაზღვრელი ვალდებულების შესრულება.

7.1.7. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლო საუბრობს იმაზე, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს უნდა მოეთხოვა დამატებითი მტკიცებულებები, თუმცა სააპელაციო სასამართლოს არ შეუსწავლია და არ შეუფასებია დავის გადასაწყვეტად მნიშვნელობის მქონე, საქმეში წარმოდგენილი მთელი რიგი მტკიცებულებები, მათ შორის 2015 წლის ვალის ნაწილის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტები. სააპელაციო პალატას არ უმსჯელია საქმეში წარმოდგენილ სხვა მტკიცებულებებზეც. კერძოდ სს „ბ–ის“ დირექტორის გ.შ–იას მიერ ხელმოწერილ 2014 წლის 23 ოქტომბრის №197/14 და 2015 წლის 16 სექტემბრის №149/15 წერილებზე, რომლითაც შესაბამისი ფულადი ვალდებულების არსებობა დასტურდება. ასევე, სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება არ მიუცია და არ უმსჯელია მოსარჩელის მეორე სასარჩელო მოთხოვნაზე, რომლითაც ითხოვდა არა პროცენტზე პროცენტის გადახდას, არამედ ზიანის ანაზღაურებას ვალდებულების ჯეროვნად და შეთანხმებულ ვადაში შეუსრულებლობის გამო.

7.2. სს „ბ–ის“ საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

7.2.1. კასატორის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, საქმისადმი განკუთვნებადი ფაქტებიდან ყველა ფაქტი, გარდა ერთისა, უდავო იყო, როგორც პირველ, ისე სააპელაციო ინსტანციაში. ერთადერთ სადავო ფაქტს წარმოადგენდა, ნამდვილია თუ არა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ ასლის სახით წარმოდგენილი, 2012 წლის 31 დეკემბრით დათარიღებული შეთანხმება, რომლითაც 2003 წლის 03 ნოემბრის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულების შესრულება 2015 წლის 31 დეკემბრამდე გადავადდა. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ, სსსკ-ის 135-ე და 137-ე მუხლების შესაბამისად, შეაფასა რა სადავო საბუთი, დოკუმენტს მტკიცებულებითი მნიშვნელობა არ მიანიჭა. შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტი - 2012 წლის 31 დეკემბრის შეთანხმებით ნაკისრი შესრულების ვადის 2015 წლის დეკემბრამდე გადავადების შესახებ, დაუდგენლად იქნა მიჩნეული. მაშასადამე, სააპელაციო სასამართლომ არსებითად გადაწყვიტა ის ერთადერთი სადავო საკითხიც, რომლის თაობაზეც მხარეებს განსხვავებული პოზიციები გააჩნდათ, თუმცა, აღნიშნულის მიუხედავად, სააპელაციო სასამართლომ გააუქმა რა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, საქმე ხელახლა განსახილველად კვლავ პირველი ინსტანციის სასამართლოს დაუბრუნა, რაც კასატორის მოსაზრებით არასწორია, რამეთუ სადავო ფაქტი უკვე გადაწყვეტილია სააპელაციო სასამართლოს მიერ და გაუგებარია, თუ რა უნდა დაადგინოს პირველი ინსტანციის სასამართლომ, რომელიც საქმის ხელახლა განხილვისას ვერც უდავო ფაქტებს გახდის სადავოდ და ვერც ზემდგომი სასამართლოს მიერ დადგენილ სადავო ფაქტობრივ გარემოებას გადასინჯავს. ამ მიმართებით, კასატორის მოსაზრებით ნიშანდობლივია ისიც, რომ გასაჩივრებული განჩინება არ შეიცავს მითითებას იმაზე, საქმის ხელახლა განხილვისას, თუ რა საპროცესო მოქმედებები უნდა განახორციელოს პირველი ინსტანციის სასამართლომ, მით უფრო ისეთი, რომელიც სააპელაციო სასამართლოს არ შეუძლია განახორციელოს.

7.2.2. კასატორის მოსაზრებით, გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ მოცემული საქმე სასამართლო წარმოებაშია 2018 წლის 27 ივლისიდან ე.ი. საქმის განხილვა მიმდინარეობს თითქმის 4 წლის მანძილზე. აღნიშნულის გათვალისწინებით, საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოსათვის დაბრუნება ეწინააღმდეგება რაციონალური მართლმსაჯულებისა და საპროცესო ეკონომიის პრინციპებს.

7.2.3. კასატორის მოსაზრებით, არსებითად იგივე შეიძლება ითქვას გასაჩივრებულ განჩინების იმ ნაწილზეც, რომლითაც პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება გაუქმდა სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში. პირველი ინსტანციის სასამართლომ უარყო რა მოსარჩელის მოთხოვნა პროცენტის პროცენტზე, თავისი გადაწყვეტილების ეს ნაწილი როგორც ფაქტობრივად, ისე სამართლებრივად სათანადოდ დაასაბუთა. გასაჩივრებული განჩინებაც ვერ უარყოფს ამ ნაწილში პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების ფაქტობრივ-სამართლებრივ დასაბუთებულობას - იგი არ შეიცავს მითითებას პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დაშვებულ ფაქტობრივ ან სამართლებრივ შეცდომაზე, რომელიც საქმის ხელახლა განიხილვისას უნდა გამოსწორდეს, ასევე მტკიცებულებებსა და ფაქტებზე, რომლებიც ხელახალ გამოკვლევასა და დადგენას მოითხოვს. აღსანიშნავია ისიც, რომ ამ ნაწილში პირველი ინსტანციის სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილება მთლიანად უდავო ფაქტებსა და მტკიცებულებებს დაამყარა და პროცენტის პროცენტზე მოთხოვნა უსაფუძვლობის მოტივით უარყო იმ პირობებში, როცა პირველადი მოთხოვნა სესხის პროცენტზე, მისი გადმოსახედიდან, საფუძვლიანი და არახანდაზმული იყო. მაშასადამე, თუნდაც პირველი სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი არსებულიყო, კასასტორის მოსაზრებით, იგი ავტომატურად ვერ გავრცელდებოდა მეორე სასარჩელო მოთხოვნაზეც, რადგან იგი სასამართლომ პირველი სასარჩელო მოთხოვნისაგან დამოუკიდებელი საფუძვლით, უფრო მეტიც, პირველი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების პირობებში, უარყო. ამდენად, კასატორი მიიჩნევს, რომ არც ამ შემთხვევაში იკვეთება საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების კანონიერი საფუძველი.

7.2.4. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს. ამასთან, იმის გათვალისწინებით, რომ საქმისადმი განკუთვნადი ყველა ფაქტი სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია სწორად და სრულად, საკასაციო სასამართლომ თავად უნდა მიიღოს საქმეზე გადაწყვეტილება, საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების გარეშე. კერძოდ, კასატორის მითითებით, მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისათვის სესხის პროცენტის დაკისრების შესახებ, ხანდაზმულია, რამეთუ სესხის პროცენტზე მოთხოვნის უფლება წარმოიშვა 2010 წლის 31 დეკემბერს და ამოიწურა 2013 წლის 31 დეკემბერს. სარჩელი კი, სასამართლოში წარდგენილია 2018 წლის 24 ივლისს, ანუ, ხანდაზმულობის ვადის დარღვევით. კასატორის მითითებით, განსხვავებული დასკვნის საფუძველს არ ქმნის მოწინააღმდეგე მხარის მიერ ასლის სახით წარმოდგენილი, 2012 წლის 31 დეკემბრით დათარიღებული სესხის ხელშეკრულების ცვლილება, რომლითაც სესხის დაბრუნების ვადა თითქოს 2015 წლის 31 დეკემბრამდე გადავადდა. ამ მიმართებით, დადგენილია, რომ კასატორმა კანონით დადგენილი წესით განაცხადა ასლის სახით წარმოდგენილი ზემოაღნიშნული საბუთის სიყალბის შესახებ და მოითხოვა დედნის წარმოდგენა. დადგენილია ისიც, რომ მოწინააღმდეგე მხარემ ვერც საბუთის დედანი წარმოადგინა და ვერც სხვაგვარად დაამტკიცა სადავო საბუთის ნამდვილობა, კერძოდ, ვერ წარმოადგინა წერილობითი/ელექტრონული მტკიცებულებულება, სადაც 2012 წლის 31 დეკემბრის შეთანხმებაზე თუნდაც ირიბი მითითება მაინც იქნებოდა. ვერ წარმოადგინა ასევე ვერც ერთი მოწმე, რომელსაც თუნდაც ყურმოკვრით მაინც იცოდა ასეთი შეთანხმების არსებობის შესახებ. ასეთ ვითარებაში, სააპელაციო სასამართლომ, სსსკ-ის 135-ე და 137-ე მუხლების შესაბამისად, სწორად უარყო სადავო საბუთის მტკიცებულებითი მნიშვნელობა, ასევე სწორად მიუთითა, რომ იგი ვერ იქნებოდა გათვალისწინებული მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხის შეფასებისას. რაც შეეხება მოთხოვნას პროცენტზე პროცენტის გადახდის თაობაზე, საქმის უდავო ფაქტების თანახმად, არ არსებობს ხელშეკრულება, რომლითაც მხარეებმა პროცენტზე პროცენტის დარიცხვა პირდაპირი (ან თუნდაც ირიბი) ფორმით გაითვალისწინეს. მიუხედავად ამისა, მართალია მოწინააღმდეგე მხარე მიიჩნევს, რომ მისი მოთხოვნა სესხის პროცენტზე განხილულ უნდა იქნეს, როგორც მოთხოვნა სესხის ძირითად თანხაზე, ხოლო მოთხოვნა პროცენტის პროცენტზე - როგორც მოთხოვნა სესხის პროცენტზე, თუმცა ამგვარი იურიდიული ფიქცია კასატორის განმარტებით, კანონით არ არის გათვალისწინებული და არც რომელიმე აღიარებული სამართლებრივი შეხედულებიდან გამომდინარეობს. მაშასადამე, მოწინააღმდეგე მხარის (მოსარჩელის) მოთხოვნა პროცენტის პროცენტზე უსაფუძვლოა და არ ექვემდებარება დაკმაყოფილებას.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 16 თებერვლის განჩინებებით, წარმოებაში იქნა მიღებული „G. T. L.“-ის (გ.თ.ლ–ის) და სს „ბ–ის“ საკასაციო საჩივრები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო, ამავე სასამართლოს 2023 წლის 25 ივლისის განჩინებით, „G. T. L.“-ის (გ.თ.ლ–ის) და სს „ბ–ის“ საკასაციო საჩივრები ცნობილ იქნა დასაშვებად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

9. საკასაციო პალატამ შეისწავლა წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლები, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთება და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრები ნაწილობრივ დასაბუთებულია, შესაბამისად, გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

10. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებსა და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით კი, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორებმა წარმოადგინეს ნაწილობრივ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

11. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანია სწორად დაუბრუნა თუ არა სააპელაციო პალატამ საქმე პირველი ინსტანციის სასამართლოს ხელახლა განსახილველად.

12. საკასაციო პალატა პირველ რიგში განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლებს განსაზღვრავს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლი, რომლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, იმ შემთხვევაში, თუკი ადგილი აქვს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევებს (გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლები), სააპელაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს უბრუნებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს ხელახლა განსახილველად, ხოლო ამავე მუხლის მე-2 ნაწილი სააპელაციო სასამართლოს შესაძლებლობას აძლევს, არ გადააგზავნოს საქმე უკან და თვითონ გადაწყვიტოს იგი. ამრიგად, აღნიშნული მუხლი, ერთი მხრივ, უთითებს პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის დაბრუნების საფუძვლებზე, ხოლო, მეორე მხრივ, სასამართლოს აძლევს უფლებას, ამ საფუძვლების არსებობისას, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სამართლიანი მართლმსაჯულების განხორციელების სტანდარტიდან გამომდინარე, შეაფასოს, რა უფრო მართებულია - მის მიერ გადაწყვეტილების გამოტანა თუ საქმის ხელახლა განსახილველად პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაბრუნება (იხ. სუსგ-ები საქმეებზე: N ას-1234-1175-2014, 23.02.2015წ.; N ას-1167-2019, 22.07.2020წ; N ას-942-2021, 11.03.2022წ; N ას-1147-2021, 31.03.2023წ; N ას-785-2022, 6.04.2023წ; N ას-824-2022, 25.05.2023წ; N ას-1136-2023, 16.11.2023წ.)

13. სააპელაციო პალატის მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოსთვის საქმის უკან დაბრუნების მართებულობის შეფასებისას, სასამართლომ, უპირველეს ყოვლისა, უნდა გაითვალისწინოს: 1) რა პროცესუალური გარემოებები მიუთითებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის უკან დაბრუნებაზე; 2) ამ გარემოებების გათვალისწინებით, რამდენად მიზანშეწონილია საქმის უკან დაბრუნება და 3) ხომ არ გამოიწვევს ეს საქმის უსაფუძვლოდ გაჭიანურებას (იხ. სუსგ-ები საქმეზეებზე: №ას-1118-1145-2011, 10.01.2012წ; №ას-1234-1175-2014, 23.02.2015წ; №ას-209-196-2015, 30.07.2015წ; №ას-825-791-2016, 12.06.2017წ; №ას-8-2023, 25.05.2023წ.).

14. როგორც უკვე აღინიშნა, საპროცესო კანონის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება და არ დააბრუნოს საქმე უკან, როდესაც არ არსებობს მისი იურისდიქციიდან გამომდინარე შეზღუდვები და მხარეთა პროცესუალური უფლებრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით საქმის უკან დაბრუნების აუცილებლობა (იხ. სუსგ-ები საქმეებზე: №ას-1118-1145-2011,10.01.2012წ.; №ას-173-2021,31.01.2021წ). აღნიშნულს მოითხოვს, აგრეთვე, რაციონალური მართლმსაჯულებისა და პროცესუალური ეკონომიის პრინციპები, რომლებიც გულისხმობს, რომ სააპელაციო სასამართლომ, რომელიც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის თანახმად, ასევე, საქმის არსებითად განმხილველი, ფაქტობრივი გარემოებების დამდეგნი სასამართლოა, პირველი ინსტანციის სასამართლოს საქმე უნდა დაუბრუნოს მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევებში, როდესაც თვითონ მას რეალურად გაუჭირდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა ან კონკრეტული საქმის გარემოებების გათვალისწინებით, მართლაც მიზანშეწონილია საქმის უკან დაბრუნება მხარეთა შეჯიბრების პრინციპის დასაცავად (იხ. სუსგ-ები საქმეებზე №ას-657-618-2012, 10.12.2012წ.; №ას-1308-1234-2012, 4.02.2013წ.; №ას-1136-2023, 16.11.2023წ).

15. მოცემულ შემთხვევაში, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ, სააპელაციო საჩივრების ნაწილობრივ დაკმაყოფილებასა და საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნებას საფუძვლად დაუდო ის მოტივაცია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ შესაფასებელი იყო მოთხოვნის წარმოშობისა და მისი განხორციელების სამართლებრივი ფარგლები, რამეთუ, მოპასუხის მხრიდან წარმოდგენილი იყო მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებელი ხანდაზმულობაზე მითითებით. ამ მიმართებით, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის მხრიდან წარმოდგენილი იყო 2012 წლის 31 დეკემბრით დათარიღებული „3/11/2003 წელს გაფორმებული GW-1010 სესხის ხელშეკრულების ცვლილების“ თაობაზე შეთანხმების ასლი (შემდეგი შინაარსით: „3(i). მსესხებელი აცხადებს, რომ დაფარავს სესხს ნაწილ-ნაწილ ან ერთიანი ანგარიშსწორების სახით 31/12/2015 წლამდე“), რაზე დაყრდნობითაც, მოსარჩელე გამორიცხავდა მოპასუხის შედავებას სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან მიმართებით, თუმცა, მოპასუხე სადავოდ ხდიდა კონკრეტული დოკუმენტის ავთენტურობას და წარმოდგენილი დოკუმენტის სიყალბეზე მიუთითებდა. პალატის განმარტებით, იმ პირობებში, რომ მოპასუხის მიერ გაცხადდა საბუთის სიყალბეზე, მოსარჩელე მხარეს შეეძლო წარმოედგინა სხვა მტკიცებულებები, რომელთა ერთობლივი განხილვის საფუძველზე, შესაძლებელი იქნებოდა დადასტურებულიყო წარმოდგენილი საბუთის ასლის ნამდვილობა. პალატის მითითებით, მოსარჩელეს ევალებოდა შეთანხმების ნამდვილობის დასადასტურებლად წარმოედგინა სხვა მტკიცებულებები, რომლებიც სასამართლოს შეუქმნიდა რწმენას ამგვარი ვალდებულების არსებობასთან მიმართებით. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში არ იყო წარმოდგენილი სათანადო მტკიცებულებები, რომელთა ერთობლივი განხილვის პირობებში დადასტურდებოდა შეთანხმების ნამდვილობა. აღნიშნული გარემოება კი, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, გამორიცხავდა კონკრეტულ დოკუმენტზე დაყრდნობით ხანდაზმულობის საკითხის შეფასებას. ამასთან, სააპელაციო პალატის მითითებით, საგულისხმო იყო ისიც, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით არ იყო გამოკვლეული და შეფასებული საბუთის დედნის წარუდგენლობის მიზეზი.

16. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მითითებული, საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების ზემოაღნიშნული საფუძველი (საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები არასაკმარისი იყო სადავო დოკუმენტის ნამდვილობის დასადასტურებლად) განხილულ უნდა იქნას დისპოზიციურობისა (სსკ-ის მე-3 მუხლი) და შეჯიბრებითობის (სსსკ-ის მე-4 მუხლი) პრინციპების კონტექსტში, რომლებიც გულისხმობს მხარეთა შესაძლებლობას, თავად განსაზღვრონ დავის საგანი და თვითონვე მიიღონ გადაწყვეტილება სასამართლოში სარჩელის შეტანის შესახებ. მხარეები თვითონ განსაზღვრავენ, რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნას დადასტურებული ეს ფაქტები. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები. მართალია, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის მე-2 ნაწილი ითვალისწინებს სასამართლოს უფლებას საქმის გარემოებათა გასარკვევად ამ კოდექსში გათვალისწინებულ ღონისძიებებს საკუთარი ინიციატივითაც მიმართოს, მაგრამ სამოქალაქო სამართალწარმოების კონტექსტით, რომელიც მთლიანად მხარეთა დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპს ეფუძნება, სასამართლოს მხრიდან ნებისმიერი ინიციატივის გამოჩენის უფლება ვიწროდ (შეზღუდულად) უნდა განიმარტოს, რაც გულისხმობს, რომ ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სასამართლოს მხრიდან ინიციატივის გამოჩენის საფუძვლები და აუცილებლობა სასამართლომ ნათლად უნდა დაასაბუთოს ( იხ. სუსგ Nას-209-196-2015, 30.07.2015წ.).

17. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის ფაქტობრივი გარემოებების (ფაქტები და დამამტკიცებელი საბუთები) გამორკვევა და წარდგენა მხარეთა ვალდებულებაა. თვითონ სასამართლო თავისი ინიციატივით არ აგროვებს მტკიცებულებებს, არამედ საქმეს წყვეტს მხოლოდ იმ ფაქტობრივი მასალის მიხედვით, რომელსაც მას მხარეები წარუდგენენ. ეს ნიშნავს, ჯერ ერთი, იმას, რომ საქმის გადაწყვეტის დროს სასამართლოს უფლება არა აქვს იხელმძღვანელოს სხვა, თუნდაც მნიშვნელოვანი მტკიცებულებებით, რადგან ეს მტკიცებულებები ნაჩვენები არ იყო მხარეთა მიერ (quod non est in actis, nonest in mundo - რაც საქმეში არ არის, არც ქვეყნიერებაზე არსებობს) და მეორე ის, რომ სასამართლო ვალდებულია დაამყაროს თავისი გადაწყვეტილება მხოლოდ იმაზე, რაც მოთხოვნილი (მითითებული) და დამტკიცებული იყო მხარეთა მიერ, თუნდაც ეს ეწინააღმდეგებოდეს მის სინდისს (Sententia debetferri secundum allegata et probate et non secundum conscientiam) (იხ. შ. ქურდაძე, ნ.ხუნაშვილი, „საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო სამართალი“, მეორე გამოცემა, თბილისი, 2015 წ. გვ.100).

18. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მტკიცებულებები საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული წესით უნდა წარედგინოს სასამართლოს, ახალ გარემოებებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარდგენა შეზღუდულია არა მარტო სააპელაციო, არამედ პირველი ინსტანციის სასამართლოშიც, თუ საქმის მოსამზადებელი სტადია დასრულებულია (სსკ-ის 215-ე, 380-ე მუხლი). კანონი ზუსტად განსაზღვრავს იმ შემთხვევებს, რა დროსაც მოსამზადებელი სტადიის დასრულების შემდეგ შესაძლებელია ახალ გარემოებებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარდგენა.

19. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლო არ უთითებს, არსებობს თუ არა ახალი მტკიცებულებების წარდგენის კანონით გათვალისწინებული რომელიმე შემთხვევა, ასევე გასაჩივრებული განჩინება არ შეიცავს რაიმე მითითებას იმის შესახებ, შეეზღუდა თუ არა მოსარჩელეს ახალი მტკიცებულებების წარდგენის შესაძლებლობა პირველი ინსტანციის სასამართლოში. აღსანიშნავია, რომ აღნიშნულზე არც მოსარჩელე მიუთითებს, რომელიც საკასაციო ინსტანციაში კასატორი მხარეა და თავადვე განმარტავს, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებები, აგრეთვე მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები აღარ ქმნიდა ახალი დოკუმენტებისა და მტკიცებულებების წარმოდგენის წინაპირობებს, აგრეთვე მათი წარმოდგენის შესაძლებლობას. კასატორი (მოსარჩელე) ერთმნიშვნელოვნად მიუთითებს, რომ მან შესაძლებლობის ფარგლებში, სასამართლოში უკვე წარმოადგინა ყველა ფაქტი და მტკიცებულება, რაც საქმის გარემოებების დასადასტურებლად, აუცილებლად და მიზანშეწონილად მიაჩნდა. ამავდროულად, კასატორი (მოსარჩელე) გამორიცხავს სადავო დოკუმენტის ნამდვილობის დასადასტურებლად, სადავო შეთანხმებაზე ხელმომწერი პირების (მისი მარწმუნებელი კომპანიის ყოფილი დირექტორის წარმომადგენლის - ა.ნ–ის და შპს ,,ბ–ის’’ ასევე ყოფილი დირექტორის წარმომადგენლის გ.შ–იას) მოწმის სახით დაკითხვის შესაძლებლობასაც იმ მოტივით, რომ „G.T. L“-ს მართავდა კვიპროსული კომპანია და ა.ნ–ი იყო ერთგვარად ნომინალური დირექტორი, რომელთან დაკავშირებაც ვერ მოხერხდა და ეს შესაძლებელი რომც ყოფილიყო, დიდი ალბათობით მას გაუჭირდებოდა (გასული დროის ხანგრძლივობის და მისი მხრიდან სხვა მრავალ ასეთ გარიგებაში მონაწილეობის გამო) ხელშეკრულების ხელმოწერის დეტალების უტყუარად გახსენება; რაც შეეხება გ.შ–იას, კასატორის მითითებით, იგი დღემდე ინარჩუნებს კეთილ ურთიერთობას კომპანიის აქციების რეგისტრირებულ ამჟამინდელ მესაკუთრესთან და კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს თავჯდომარის მოადგილედ საქმიანობს დღემდე, რის გამოც, მისი ჩვენების ობიექტურობა, არ იყო მოსალოდნელი. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ასეთ ვითარებაში, ის გარემოება, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და მხარის (მოსარჩელის) არგუმენტაცია არასაკმარისი იყო სადავო დოკუმენტის ნამდვილობის დასადასტურებლად და მოთხოვნის წარმოშობის/მისი განხორციელების სამართლებრივი ფარგლების დასადგენად, არ წარმოადგენს იმგვარ საფუძველს, რის გამოც, გამართლებული იქნებოდა საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

20. გარდა ზემოაღნიშნულისა, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 135-ე მუხლის (წერილობითი მტკიცებულება, როგორც წესი, წარდგენილ უნდა იქნეს დედნის სახით. თუ წარდგენილია საბუთის ასლი, სასამართლოს, მხარეთა შუამდგომლობით ან თავისი ინიციატივით, შეუძლია მოითხოვოს დედნის წარდგენა. პირი შეიძლება განთავისუფლდეს დედნის წარდგენისაგან მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაამტკიცებს, რომ ასეთი საბუთის წარდგენა გარკვეული მიზეზით, რომელსაც სასამართლო საფუძვლიანად მიიჩნევს, შეუძლებელია. საბუთის ასლისათვის მტკიცებულებითი მნიშვნელობის მინიჭება დამოკიდებულია სასამართლოს შეხედულებაზე) შინაარსიდან გამომდინარე, კანონმდებელი იმპერატიულად არ მოითხოვს დოკუმენტის მხოლოდ დედნის სახით წარმოდგენას, არამედ ითვალისწინებს სასამართლოს მიერ წერილობითი დოკუმენტის ასლისათვის მტკიცებულებითი მნიშვნელობის მინიჭებას (იხ., სუსგ №ას-274-262-2015, 13 მაისი, 2015 წელი).

21. ნიშანდობლივია, რომ სააპელაციო სასამართლო წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ სასამართლოსაც და შეუძლია ახლებურად დაადგინოს ფაქტები, ასევე არ გაიზიაროს ქვედა ინსტანციის მიერ მტკიცებულებათა გამოკვლევისა და შეფასების შედეგები. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს ჰქონდა სრული შესაძლებლობა, თავად გამოეკვლია სადავო დოკუმენტის დედნის წარუდგენლობის მიზეზები, თავადვე მიეცა სადავო დოკუმენტისათვის სამართლებრივი შეფასება (მიენიჭებინა ან არ მიენიჭებინა საბუთის ასლისათვის მტკიცებულებითი მნიშვნელობა) და შემდგომ, საერთო სურათის, ფაქტებისა და გარემოებების ერთობლიობის საფუძველზე, დაედგინა მოთხოვნის წარმოშობისა და მისი განხორციელების სამართლებრივი ფარგლები და თავადვე გადაეწყვიტა უფლების საკითხი.

22. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ თვითონ უნდა გამოიკვლიოს სადავო შეთანხმების (2012 წლის 31 დეკემბრით დათარიღებული „3/11/2003 წელს გაფორმებული GW-1010 სესხის ხელშეკრულების ცვლილების“ თაობაზე შეთანხმება შემდეგი შინაარსით: „3(i). მსესხებელი აცხადებს, რომ დაფარავს სესხს ნაწილ-ნაწილ ან ერთიანი ანგარიშსწორების სახით 31/12/2015 წლამდე“) დედნის წარუდგენლობის მიზეზები, თავადვე მისცეს მას სამართლებრივი შეფასება (მიანიჭოს ან არ მიანიჭოს მტკიცებულებითი მნიშვნელობა) და იმ შემთხვევაშიც კი, თუ სადავო შეთანხმებას სააპელაციო პალატა არ მიენიჭებს მტკიცებულებით მნიშვნელობას, სარჩელის ხანდაზმულობის საკითხი უნდა შეაფასოს საქმეში წარმოდგენილი სხვა მტკიცებულებების კვლევით და მათი ერთობლივი შეფასების შედეგად უნდა გადაწყვიტოს სადავო საკითხი.

23. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო საქმეზე გადაწყვეტილებას თვითონ მიიღებს, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის ხელახლა განსახილველად სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნების საფუძვლები.

24. იმ პირობებში, როცა სააპელაციო სასამართლოს არ დაუდგენია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოება, ამასთან, არ შეუფასებია საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები, საკასაციო სასამართლო მოკლებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით გათვალისწინებულ შესაძლებლობას, თავად მიიღოს გადაწყვეტილება. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

25. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი უნდა გადაწყდეს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. „G. T. L.-ის“ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2. სს „ბ–ის“ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

3. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 19 ნოემბრის განჩინება და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე რევაზ ნადარაია

მოსამართლეები: თეა ძიმისტარაშვილი

ლევან მიქაბერიძე