საქმე №ას-916-2023 22 მარტი, 2024 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნინო ბაქაქური,

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

I კასატორი – თ.მ–ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს "3..-G. G. G." (მოპასუხე)

II კასატორი – შპს "3..-G. G. G." (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - თ.მ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილება

I კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

II კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებით თ.მ–ძის (შემდეგში: მოსარჩელე, დასაქმებული, პირველი კასატორი) სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. ბათლად იქნა ცნობილი შპს „3..-G. G. G.“-ის (შემდეგში: მოპასუხე, დამსაქმებელი, კომპანია და მეორე კასატორი) 2019 წლის 12 აპრილის ბრძანება, თ.მ–ძის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ. შპს „3..-G. G. G.”-ს, თ.მ–ძის სასარგებლოდ, დაეკისრა 2018 წლის 15 ოქტომბრიდან 2018 წლის 29 ნოემბრამდე პერიოდის იძულებითი განაცდურის - 4200 ლარის (ხელზე ასაღები) ანაზღაურება. შპს „3..-G. G. G.”-ს თ.მ–ძის სასარგებლოდ დაეკისრა კომპენსაციის - 50 000 ლარის ანაზღაურება. თ.მ–ძის სარჩელი სამუშაოზე აღდგენის, გადაწყვეტილების აღსრულებამდე იძულებით განაცდურის ანაზღაურების ნაწილში, არ დაკმაყოფილდა. ეს გადაწყვეტილება ორივე მხარემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით,

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილებით დამსაქმებელი კომპანიის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება დამსაქმებელი კომპანიის 2019 წლის 12 აპრილის ბრძანების ბათილად ცნობისა და მოსარჩელის (დასაქმებულის) სასარგებლოდ კომპენსაციის დაკისრების ნაწილში (პირველი ინსტანციის სასამართლოს სარეზოლუციო ნაწილის 1.1 და 1.3 პუნქტები) და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლის საფუძველზე დასაქმებულის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. დანარჩენ ნაწილში დამსაქმებელი კომპანიის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების ნაწილში (პირველი ინსტანციის სასამართლოს სარეზოლუციო ნაწილის 1.2 პუნქტი) უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება; შესაბამისდ, გადანაწილდა მხარეთა შორის სასამართლო ხარჯები.

3. სააპელაციო სასამართლოს ზემოხსენებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მხარეებმა. დასაქმებულმა (მოსარჩელემ, პირველმა კასატორმა) მოითხოვა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება; დამსაქმებელმა (მოპასუხემ, მეორე კასატორმა) მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების თაობაზე და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად უარყოფა.

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 6 დეკემბრის განჩინებით (საქმე N ას-1204-2021) დასაქმებულისა და დამსაქმებლის საკასაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, გაუქმდა სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს სავალდებულო სამართლებრივი მითითებებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 412-ე მუხლის საფუძველზე.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის (დასაქმებულის) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო მოპასუხის (დამსაქმებლის) სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილება კომპენსაციის განსაზღვრის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა კომპენსაციის - 21 000 ლარის ანაზღაურება (რაც არ მოიცავს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სავალდებულო გადასახადებს); დანარჩენ ნაწილში მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

6. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

6.1. მოსარჩელე 2013 წლის 1 აპრილიდან დასაქმებული იყო მოპასუხე კომპანიაში მთავარი ბუღალტრის თანამდებობაზე, მისი ყოველთვიური შრომის ანაზღაურება შეადგენდა 5 250 ლარს საშემოსავლო გადასახადების ჩათვლით (ხელზე ასაღები 4 200 ლარი).

6.2. დამსაქმებელი კომპანიის 2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანებით მოსარჩელე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან. გათავისუფლების საფუძვლად ბრძანებაში მითითებულ იქნა - დასაქმებულის პირადი განცხადება [მოსარჩელეს წერილობითი განცხადებით გათავისუფლების თაობაზე (ბრძანების საფუძველი) დამსაქმებლისათვის არ მიუმართავს].

6.3. დასაქმებულს მიეცა შესაბამისი სახელფასო ანაზღაურება - 2024 ლარი, ასევე 2018 წლის 2 ნოემბერს მოსარჩელეს ჩაერიცხა ნახევარი თვის კომპენასაცია - 2100 ლარი. ამასთან, დამსაქმებელმა გამოხატა მზაობა დასაქმებულისთვის აენაზღაურებინა 2018 წლის 15 ოქტომბრიდან - 2018 წლის 29 ნოემბრამდე (თვენახევრის) იძულებითი განაცდური.

6.4. შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შემდეგ, 2018 წლის 15 ნოემბერს, დასაქმებულმა სარჩელით მიმართა სასამართლოს და, მისი მხრიდან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის სურვილის არარსებობის საფუძვლით, მოითხოვა გათავისუფლების თაობაზე დამსაქმებლის 2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანების ბათილად ცნობა და სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის მიკუთვნება.

6.5. დამსაქმებლის ინიციატივით, მისივე 2018 წლის 29 ნოემბრის ბრძანებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა კომპანიის 2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანება დასაქმებულის მთავარი ბუღალტრის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ და მოსარჩელის მიმართ აღდგა 2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანების გამოცემამდე არსებული მდგომარეობა.

6.6. ამავე ბრძანებით განისაზღვრა, რომ დასაქმებულს 2018 წლის 15 ოქტომბრიდან - 2018 წლის 29 ნოემბრამდე ხელფასი აუნაზღაურდებოდა საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული წესით. ამასთან, მოსარჩელეს მოეთხოვა შრომითი ვალდებულებების დაუყოვნებლივ შესრულება.

6.7. დამსაქმებელმა დასაქმებულს გაუგზავნა 2018 წლის 29 ნოემბრით დათარიღებული წერილი და აცნობა, რომ ეგზავნებოდა დამსაქმებლის 2018 წლის 29 ნოემბრის ბრძანება, რომლითაც ძალადაკარგულად იქნა ცნობილი კომპანიის 2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანება მისი სამსახურიდან (მთავარი ბუღალტრის თანამდებობიდან) გათავისუფლების თაობაზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 2018 წლის 3 დეკემბრიდან, მოსარჩელეს დაევალა შრომითი ვალდებულებების შესრულება [წერილი მოსარჩელეს გაეგზავნა 30.11.2018 წელს საქართველოს ფოსტის საშუალებით. საფოსტო შეტყობინებით კი გზავნილი ადრესატს ვერ ჩაბარდა, მიზეზით: ,,მისამართზე არავინ დახვდა’’ (იხ. ტ1, ს.ფ. 55)].

6.8. საქმის მასალებით დგინდება, რომ 2018 წლის 30 ნოემბერს 16:25 წუთზე კომპანიის დირექტორმა G.I.<i....@gmail.com ელექტრონული ფოსტიდან დასაქმებულს t.@gmail.com ელექტრონულ ფოსტაზე გაუგზავნა შეტყობინება და აცნობა, რომ უგზავნიდა დოკუმენტებს, დამსაქმებლის 2018 წლის 29 ნოემბრის წერილს, ბრძანებას და საფოსტო გზავნილს.

6.9. მოსარჩელეს, მისი სამსახურში აღდგენის და სამსახურში გამოცხადების თაობაზე შეტყობინება გაეგზავნა არაერთი საშუალებით, ტელეფონზე, ვაიბერზე, მესენჯერზე. ამასთან, შეტყობინებები ეგზავნებოდა მოსარჩელის წარმომადგენელს, როგორც ტელეფონზე, ასევე ელექტრონულ ფოსტაზე (იხ. ტ.1, ს.ფ. 48-169). საქმის მასალებით ასევე დგინდება, რომ 2018 წლის 4 დეკემბერს 14:12 წუთზე (იხ. ტ.1, ს.ფ. 108-109) კომპანიის წარმომადგენლმა უ.ქ–ამ მოსარჩელის წარმომადგენელს ი.ც–ძეს გაუზავნა ელექტრონული წერილი.

6.10. მოსარჩელე და მისი წარმომადგენელი სადავოდ ხდიან შეტყობინებების გაცნობის ფაქტს. თუმცა, საქმეზე თანდართული დოკუმენტებით დგინდება, რომ მოსარჩელეს 2018 წლის 29 ნოემბრიდან - 2019 წლის აპრილამდე პერიოდში, არაერთხელ გაეგზავნა შეტყობინება სამსახურში აღდგენისა და გამოცხადების ვალდებულების თაობაზე, რომელთა ჩაბარებასაც მოსარჩელე შეგნებულად არიდებდა თავს. ამასთან, მოსარჩელის მხრიდან შეტყობინების ჩაბარება დასტურდება, ,,მესენჯერის’’ შეტყობინების გაცნობის შესაბამისი აპლიკაციის მანიშნებლით (იხ. ტ.1, ს.ფ. 70). დამსაქმებელი კომპანიის 15.10.2018წ. ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნით აღძრული სარჩელის საპასუხოდ წარდგენილ შესაგებელში მოპასუხემ მიუთითა, რომ სადავო ბრძანება მოპასუხის მიერ გაუქმდა 2018 წლის 29 ნოემბრის ბრძანებით და აღარ არსებობდა დავის საგანი.

6.11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში გამართულ 2019 წლის 11 აპრილის სხდომაზე, მოპასუხის წარმომადგენელმა იშუამდგომლა საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ, დავის საგნის არარსებობის საფუძვლით, ვინაიდან, საქმის განხილვის მომენტში, სარჩელით სადავო ბრძანება ძალადაკარგულად იქნა ცნობილი და მოსარჩელესთან აღდგენილი იყო შრომითი ურთიერთობა.

6.12. საქმის შეწყვეტის მოთხოვნას მოსარჩელემ მხარი არ დაუჭრა. ასევე, არც შრომითი ურთიერთობების გაგრძელების და სამსახურში გამოცხადების სურვილი არ გამოუთქვამს.

6.13. სასამართლოს 2019 წლის 11 აპრილის საოქმო განჩინებით, 2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანების ბათილად ცნობისა და მოსარჩელის თანამდებობაზე აღდგენის მოთხოვნების ნაწილში, შეწყდა წარმოება. სხდომის გამართვიდან მეორე დღეს, დამსაქმებლის 2019 წლის 12 აპრილის ბრძანებით კომპანიის მთავარ ბუღალტერთან - მოსარჩელესთან 2019 წლის 12 აპრილიდან შეწყდა შრომითი ხელშეკრულება და ის გათავისუფლდა თანამდებობიდან საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში: სშკ ან ორგანული კანონი) 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ზ“ ქვეპუნქტის- „უხეში დარღვევის“ საფუძვლით.

6.14. სამუშაო ადგილზე 2019 წლის 16 აპრილს გამოცხადებულ დასაქმებულს ეცნობა 2019 წლის 12 აპრილის ბრძანებით მისი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ.

7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 6 დეკემბრის განჩინებით გაუქმდა მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმე სავალდებულო სამართლებრივი მითითებებით ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა სააპელაციო სასამართლოს.

7.1.საკასაციო სასამართლომ 2022 წლის 6 დეკემბრის განჩინებით (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების მე-4 პუნქტი) დადგენილად მიიჩნია, რომ ვინაიდან მოსარჩელემ გაასაჩივრა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანება, სარჩელის აღძვრის შემდეგ დავის გადაწყვეტამდე არ ცხადდებოდა სამსახურში, დასაქმებულის ამ ქმედების საწინააღმდეგოოდ კი, დამსაქმებელს საქმისწარმოების სასამართლო განჩინების საფუძველზე შეწყვეტამდე, რაიმე სამართლებრივი გადაწყვეტილება არ მიუღია, შესაბამისად, სადავო ბრძანება მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ არამართლზომიერი იყო;

7.2. საკასაციო სასამართლოს იმავე განჩინების თანახმად, გარემოებათა ერთობლივად შეფასება არამართზლომიერად ხდის მოსარჩელის გათავისუფლების თაობაზე მიღებულ სადავო ბრძანებას. მხოლოდ კანონმდებლობის მოთხოვნათა ფორმალური დაცვა (სშკ-ის 37.1-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტის ბრძანებაში მითითება), თუკი მას რეალურად სხვა მიზნის მიღწევა (არასასურველი შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა) უდევს საფუძვლად, სასამართლომ, როგორც დარღვეული უფლების დაცვის ინსტიტუტმა, არამართლზომიერად უნდა განიხილოს და მიიჩნიოს, რომ იგი ეწინააღმდეგება შრომით სამართალში აღიარებულ, როგორც საერთაშორისო, ისე- ეროვნული სამართლის ნორმებს.

8. სააპელაციო სასამართლომ, მოსარჩელის თავდაპირველ სარჩელთან დაკავშირებით, რომელიც ეხებოდა დამსაქმებლის 2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანების საფუძველზე განაცდური პერიოდის ანაზღაურებას, გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სშკ-ის 42-ე (სადავო ურთიერთობის დროს მოქმედი კოდექსის 32-ე მუხლი) და 58-ე მუხლებზე და მიიჩნია, რომ შრომითი ხელშეკრულების არამართლზომიერად მოშლის მომენტიდან დასაქმებულის სამუშაოზე აღდგენამდე დრო დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული მოცდენაა.

9. საქმეზე დადგენილია, რომ დამსაქმებელმა 2018 წლის 15 ოქტომბერს უკანონოდ შეწყვიტა შრომითი ურთიერთობა დასაქმებულთან, ამ პერიოდში 2018 წლის 29 ნოემბრამდე მოსარჩელეს არ მიუღია ანაზღაურება (თვენახევრის ხელფასი - 6300 ლარი); დამსაქმებლის უკანონო ბრძანების არარსებობის შემთხვევაში მოსარჩელე მიიღებდა შემოსავალს. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ი) 394.1, 408.1, 411-ე მუხლების საფუძველზე, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შედეგად დასაქმებულს მიადგა ზიანი, რაც გამოიხატა შრომითი მოვალეობების შესრულების შეუძლებლობასა და კუთვნილი ანაზღაურების მიუღებლობაში.

10. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომ იძულებითი განაცდურის მოთხოვნის საფუძვლიანობის დადგენის მიზნით, დროის პერიოდი 2018 წლის 15 ოქტომბრიდან (პირველი გათავისუფლებიდან) 2019 წლის 12 აპრილამდე - გათავისუფლების შესახებ მეორე ბრძანების გამოცემამდე) უნდა დაიყოს ორ ნაწილად: 1) გათავისუფლებიდან 2018 წლის 15 ოქტომბრიდან დამსაქმებლის მიერ ამ ბრძანების გაუქმებამდე და მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის აღდგენამდე - 2018 წლის 29 ნოემბრამდე და 2) შრომითი ხელშეკრულების აღდგენიდან 2018 წლის 29 ნოემბრიდან 2019 წლის 12 აპრილამდე, ხელშეკრულების განმეორებით შეწყვეტამდე.

11. მოსარჩელის გათავისუფლებიდან სახელშეკრულებო ურთიერთობის აღდგენამდე, დროის მონაკვეთში, რაც მოიცავს 2018 წლის 15 ოქტომბრიდან 29 ნოემბრამდე პერიოდს - თვენახევარს, მოსარჩელე უფლებამოსილი იყო, მოეთხოვა იძულებითი განაცდური, როგორც დამსაქმებლის არამართლზომიერი გადაწყვეტილების შედეგად მიყენებული ზიანი, რადგან მან ვერ შეძლო სამუშაოს შესრულება და კუთვნილი ხელფასის მიღება. ის გარემოება, რომ 2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანება საფუძვლის გარეშე იყო მიღებული, სადავო არ არის. ბრძანების გამოცემის საფუძველი - დასაქმებულის პირადი განცხადება (სშკ-ის 37.1 „დ“ ქვეპუნქტის წინაპირობა) არ არსებობდა. სწორედ ამის გამო, მოპასუხემ (დამსაქმებელმა) თვითონვე ცნო ძალადაკარგულად მითითებული გადაწყვეტილება და იმავე 2018 წლის 29 ნოემბრის ბრძანებით დაადგინა მიუღებელი ხელფასის სახით ანგარიშსწორება.

12. მოსარჩელის შრომის ანაზღაურების ყოველთვიური ხელფასის 4200 ლარის (ხელზე მისაღები) გათვალისწინებით, სადავო პერიოდში მას ხელფასი უნდა მიეღო 6300 ლარი, საიდანაც ანაზღაურებული აქვს 2100 ლარი. ამდენად, ამავე ნაწილში მოსარჩელეს იძულებითი განაცდური განისაზღვრა ხელზე მისაღები 4200 ლარით (6300-2100).

13. რაც შეეხება მხარეებს შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობის აღდგენიდან მეორედ გათავისუფლებამდე პერიოდს, შესაფასებელი იყო დამსაქმებლის ბრალი მოსარჩელის მიერ სამუშაოს შეუსრულებლობასა და მისგან გამოწვეულ მოცდენაში (სშკ-ის 32-ე მუხლი). დადგენილია, რომ უსაფუძვლო ბრძანება თავად გააუქმა მოპასუხემ და აღადგინა პირვანდელი მდგომარეობა. ასევე დადგენილია, რომ მოპასუხემ გამოიყენა ყველა შესაძლო ღონისძიება მოსარჩელის (დასაქმებულის) ინფორმირებისთვის, რომ გამოცხადებულიყო სამსახურში და გაეგრძელებინა მუშაობა. კერძოდ, დასაქმებულს შეტყობინენა გაეგზავნა როგორც ფოსტით, ასევე, ელექტრონული, სატელეფონო თუ სხვა საკომუნიკაციო საშუალებებით, ხოლო ის ფაქტი, რომ მოსარჩელე არ ეცნობოდა შეტყობინებებს და არ ცხადდებოდა სამსახურში, გამორიცხავს დამსაქმებლის ბრალს. შესაბამისად, არ არსებობდა მითითებულ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

14. რაც შეეხება სამსახურში აღდგენის ნაცვლად, დასაქმებულისთვის კომპენსაციის დაკისრებას, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სშკ-ის 38-ე (ახალი რედაქციით 48-ე) მუხლის მე-8 ნაწილის თანახმად, “სასამართლოს მიერ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შრომითი ხელშეკრულება შეუწყდა, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით”.

15. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე მოითხოვდა მთავარი ბუღალტერის პოზიციაზე აღდგენას. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მოსარჩელის გათავისუფლებამდე დაკავებული თანამდებობა ვაკანტური არ იყო. შესაბამისად, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ერთი ადამიანის შრომის უფლების აღდგენით არ შეიძლება სხვების შრომითი უფლებები ხელყოფა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გადაწყვეტილება მოსარჩელის თანამდებობაზე აღდგენაზე უარის თქმის ნაწილში დასაბუთებული იყო.

16. პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენის ნაცვლად, ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენის საკითხთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ შრომითი ურთიერთობის უკანონოდ შეწყვეტის ბათილად ცნობა, უკანონოდ დათხოვნილი დასაქმებულისათვის ტოლფასი თანამდებობით უზრუნველყოფის ვალდებულებას იწვევს მაშინ, როდესაც პირვანდელ სამუშაო ადგილზე დასაქმებულის აღდგენა ობიექტურად შეუძლებელია. თუ სასამართლომ დაადგინა, რომ გათავისუფლების ბრძანება უკანონოა, თუმცა, უკანონოდ დათხოვნილი დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენა შეუძლებელია ან მიზანშეუწონელია, ასეთ შემთხვევაში, სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ხომ არ არის შესაძლებელი უფლებადარღვეული დასაქმებულის ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენა. ამ მიზნით, მან უნდა გამოიკვლიოს, რა ადამიანურ რესურსს ფლობს დამსაქმებელი, რა ტოლფასი ვაკანტური პოზიციები აქვს მას, რა ფუნქციური მსგავსებაა პირვანდელ და ტოლფას თანამდებობებს შორის. იმავდროულად, სასამართლომ კვლევის შედეგები უნდა შეუსაბამოს უკანონოდ დათხოვნილი პირის ნებას, ინტერესსა და შესაძლებლობას, დაიკავოს კონკრეტული ტოლფასი თანამდებობა (იხ. საქართველოს შრომის სამართალი და საერთაშორისო შრომის სტანდარტები, გვ. 270-272).

17. ზემოაღნიშნული გარემოების - ვაკანტური ტოლფასი თანამდებობის არსებობის მტკიცების ტვირთი საქართველოს სამოქალაქო კოდექის (შემდეგში: სსსკ) 102-ე მუხლის შესაბამისად ეკისრება მოსარჩელეს. განსახილველ შემთხვევაში არ დასტურდება პირველი ინსტანციის სასამართლოში, მოსარჩელის მხრიდან, დარღვეული უფლების რესტიტუციისთვის, კონკრეტულად რომელიმე ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენის შესახებ მითითება. ამასთან, მოსარჩელეს არ წარუდგენია ტოლფასი თანამდებობის არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები და აღნიშნული საკითხი არც პირველი ინსტანციის სასამართლოს გამოუკვლევია. დასახელებული გარემოებებიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა ფაქტობრივი გარემოებები და დაადგინა, რომ სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის შედეგი უნდა ყოფილიყო არა სამსახურში პირვანდელ ან ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენა, არამედ მოსარჩელის სასარგებლოდ მოპასუხისათვის კომპენსაციის გადახდის დაკისრება.

18. შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის დროს მოქმედი სშკ-ის 38-ე (ამჟამად მოქმედი 48-ე) მუხლის მე-8 ნაწილის შესაბამისად, მოპასუხეს დაევალა შრომითი ურთიერთობის არამართლზომიერად შეწყვეტის გამო მოსარჩელისათვის ერთჯერადი კომპენსაციის გადახდა. სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და აღნიშნა, რომ ის გამომდინარეობდა სშკ-ის 38-ე (ახალი რედაქციით 48-ე) მუხლის მე-8 ნაწილიდან და მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკიდან. ამდენად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ, იმ პირობებში, როდესაც შეუძლებელი იყო დასაქმებულის პირვანდელ პოზიციაზე აღდგენა და ტოლფასი სამსახურით უზრუნველყოფა, მართებულად მიაკუთვნა მოსარჩელეს კომპენსაცია.

19. რაც შეეხება კომპენსაციის ოდენობასთან დაკავშირებით დამსაქმებლის/აპელანტის პრეტენზიას, სააპელაციო სასამართლომ ამ ნაწილში დასაბუთებულად მიიჩნია სააპელაციო საჩივარი და განმარტა, რომ სშკ-ის 48-ე მუხლის მე-8 ნაწილი (გათავისუფლების დროს მოქმედი ორგანული კანონის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილი) არ განსაზღვრავს კომპენსაციის ოდენობას და ამ საკითხის განსაზღვრას სასამართლოებს მიანდობს. შესაბამისად, სასამართლო ყოველი კონკრეტული საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით თვითონ განსაზღვრავს კომპენსაციის ოდენობას. კომპენსაცია შრომითი ურთიერთობის არამართლზომიერი შეწყვეტის შემთხვევაში სპეციალური ნორმით გათვალისწინებული დამსაქმებლის პასუხისმგებლობის განმსაზღვრელი ერთ-ერთი ზომაა, რომელიც უნდა უზრუნველყოფდეს დასაქმებულისათვის მინიმალური სოციალური გარანტიის შექმნას, რაც მას სავსებით განასხვავებს პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენისაგან.

20. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სშკ-ი არ განსაზღვრავს კომპენსაციის გამოანგარიშების წესსა და კრიტერიუმებს. კომპენსაციის, როგორც დასაქმებულის უფლებრივი რესტიტუციის საშუალების, დადგენა და მისი ოდენობის განსაზღვრა სასამართლოს დისკრეციაა, რა დროსაც გათვალისწინებულ უნდა იქნეს, რომ შრომითსამართლებრივი კომპენსაცია ერთდროულად ფარავს იმ მატერიალურ დანაკარგს, რაც მხარემ უკანონოდ დათხოვნით განიცადა და რასაც იგი საშუალოდ შესატყვისი სამსახურის მოძებნამდე განიცდის, ასევე - იმ მორალურ ზიანს, რაც მას უკანონოდ დათხოვნით მიადგა. ამავდროულად, გასათვალისწინებელია უკანონოდ დათხოვნილი სუბიექტის ასაკი, კომპეტენცია, სამსახურის შოვნის პერსპექტივა, ოჯახური მდგომარეობა, სოციალური მდგომარეობა, ასევე, დამსაქმებლის ფინანსური მდგომარეობა და ა.შ.

21. განსახილველ შემთხვევაში, პირველი ინსტანციის სასამართლომ გადაწყვეტილებაში მიუთითა დასაქმებულის სამსახურში აღდგენის შეუძლებლობაზე, შესაბამისად, სასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება სამსახურში აღდგენის ნაცვლად, დასაქმებულისთვის კომპენსაციის ანაზღაურების თაობაზე.

22. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზემოაღნიშნულ ნორმათა თანახმად, დადგენილი სასამართლო პრაქტიკისა და მოცემულ საქმეში არსებული მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე, ასევე, დასაქმებულის სამუშაო გამოცდილებისა და იმ მატერიალური დანაკარგის გათვალისწინებით, რაც მან უკანონოდ დათხოვნით განიცადა და რასაც იგი საშუალოდ შესატყვისი სამსახურის მოძებნამდე განიცდის, კომპენსაციის გონივრულ და სამართლიან ოდენობად უნდა განსაზღვრულიყო 21 000 ლარი, რაც შეადგენს 5 თვის შრომის ანაზღაურების ტოლფასს თანხას. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ გააუქმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილება კომპენსაციის განსაზღვრის ნაწილში (სარეზოლუციო ნაწილის 1.3. პუნქტი) და ამ ნაწილში მიიღო ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც დამსაქმებელს დასაქმებულის სასარგებლოდ დაეკისრა კომპენსაცია 21 000 ლარი (რაც არ მოიცავს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სავალდებულო გადასახადებს); დანარჩენ ნაწილში დამსაქმებლის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილება.

23. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილება საპროცესო ხარჯების განაწილების თობაზე (სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 პუნქტი) და ხარჯები განაწილდა შემდეგნაირად: დამსაქმებელს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა 630 ლარის გადახდა; ხოლო დასაქმებულს დამსაქმებლის სასარგებლოდ დაეკისრა სააპელაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 2168 ლარიდან - 823,84 ლარის ანაზღაურება; დამსაქმებლის მიერ სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი დარჩა ბიუჯეტში გადახდილად; საპროცესო ხარჯების განაწილების დანარჩენ ნაწილში უცვლელად უნდა დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილება (სარეზოლუციო ნაწილის მე-2, მე-4 პუნქტები);

საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

24. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ორივე მხარემ, მოსარჩელემ (ყოფილმა დასაქმებულმა) მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ხოლო მოპასუხემ (დამსაქმებელმა) - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

24.1. პირველი კასატორის (მოსარჩელის) განმარტებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უკანონოა, როგორც სამართლებრივად, ისე ფაქტობრივი დასაბუთების თვალსაზრისით. სასამართლომ არ გამოიყენა შესაბამისი კანონი და არასწორად განმარტა გამოყენებული ნორმები. პირველი კასატორის (ყოფილი დასაქმებულის) განმარტებით, გადაწყვეტილება უკანონოა არა მხოლოდ სადავო საკითხის მატერიალურ-სამართლებრივი შეფასებით, არამედ იგი გამოტანილია საპროცესო ნორმების არსებითი დარღვევით, კერძოდ: სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად არასწორად შეაფასა საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებები და მტკიცებულებები, ასევე არ იმსჯელა მთელ რიგ მნიშვნელოვან გარემოებებზე. კასატორმა მიუთითა სსსკ-ის 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ა“, „ბ“, „გ“ ქვეპუნქტებზე და ამავე მუხლის მესამე ნაწილზე და 394-ე მუხლის „ე¹“ ქვეპუნქტზე;

24.2. მოსარჩელე განმარტავს, რომ საქმე შედგება ორი სარჩელისგან. პირველი სასარჩელო მოთხოვნა მოიცავს: მოპასუხისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებას, 2018 წლის 15 ოქტომბრიდან ყოველთვიური ხელფასის 5220 ლარის (საშემოსავლო გადასახადის ჩათვლით) 4200 (ხელზე ასაღები). აღნიშნული სარჩელი ეხება 2018 წლის 15 ოქტომბრიდან 2019 წლის 11 აპრილამდე იძულებით განაცდურის ანაზღაურებას. საქმე გაგრძელდა მხოლოდ იძულებით განაცდურის ანაზღაურების ნაწილში. შესაბამისად, როდესაც სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებები დაადგინა და განმარტა (შეტყობინების ჩაბარების საკითხი) ეს უნდა შეხებოდა წინა სარჩელიდან დარჩენილ დავას განაცდურის დაკისრების ნაწილში. სამსახურიდან გათავისუფლების ნაწილში მოპასუხის მოთხოვნით, დავის საგნის არარსებობის გამო შეწყდა (მოპასუხემ ძალდაკარგულად გამოაცხადა ბრძანება) საქმის წარმოება და მოსარჩელე აღადგინეს სამსახურში. შესაბამისად, სასამართლოს პირველ სარჩელზე, საქმეში წარმოდგენილ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე დაყრდნობით უნდა ემსჯელა და მიეღო გადაწყვეტილება მოსარჩელისთვის 2018 წლის 15 ოქტომბრიდან 2019 წლის 11 აპრილამდე ასანაზღაურებელი იძულებითი განაცდურის ოდენობაზე;

24.3. მეორე სასარჩელო მოთხოვნით მოსარჩელემ მოითხოვა, დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ მოპასუხის 2019 წლის 12 აპრილის ბრძანების ბათილად ცნობა და მოსარჩელის აღდგენა მთავარი ბუღალტერის პოზიციაზე. ასევე, მოპასუხისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება 2019 წლის 12 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, ყოველთვიური ხელფასის 5220 (დარიცხული) ლარის ხელზე მისაღები 4200 ლარის გათვალისწინებით. აღნიშნულ სასარჩელო მოთხოვნასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლოს 2019 წლის 11 აპრილის შემდეგ მხარეების მიერ წარმოდგენილ მასალებზე და არგუმენტებზე დაყრდნობით უნდა ემსჯელა;

24.4. კასატორის განმარტებით, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა არის უკიდურესი ღონისძიება, რომელიც გამოიყენება გამონაკლის და კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელეს არასდროს დაურღვევია შინაგანაწესი და მის მიმართ არ ყოფილა გამოყენებული რომელიმე დისციპლინური სახდელი. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა და გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლი, შრომითსამართლებრივ ურთიერთობაში ნების თავისუფლება მოიცავს, როგორც შრომითი ურთიერთობის დაწყების, ისე მისი შეწყვეტის უფლებას, თუმცა მხოლოდ შესაბამისი საფუძვლის არსებობისას და დადგენილი წესით. სშკ-ით მხარეთათვის მინიჭებული ხელშეკრულების შეწყვეტის უფლება არ არის შეუზღუდავი, რადგან არ არსებობს აბსოლუტურად შეუზღუდავი სამოქალაქო უფლება. იგი ყოველთვის შემოფარგლულია მისი განხორციელების მართლზომიერებით;

24.5. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება უზენაესი სასამართლოს დადგენილ პრაქტიკას, არასწორად არის გამოყენებული და განმარტებული საქართველოს კონსტიტუციის 26-ე მუხლი. სასამართლომ არ გამოიყენა სშკ-ის 37-ე მუხლი (შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის მომენტში მოქმედი რედაქცია), რომელიც განსაზღვრავს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლებს. განსახილველ შემთხვევაში სადავო 2019 წლის 12 აპრილის ბრძანებით, მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულება შეწყდა სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, რომლის თანახმად შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია მუშაკის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა. კასატორმა უთითებს საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკაზე, რომლითაც განმარტებულია, რომ პრიორიტეტულია შრომითი ურთიერთობის შენარჩუნება; ასევე - დასაქმებულთა შრომითი უფლებების დაცვის კონსტიტუციურ პრინციპზე, რომლის თანახმადაც ყოველი დარღვევა უნდა შეფასდეს ჩადენის სიხშის სიმძიმის და შედეგობრივი თვალსაზრისით. შრომის სამართალში მოქმედი „ultima ratio”-ს პრინციპის თანახმად, დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნამდე საჭიროა დარღვევასა და გათავისუფლებას შრომის ზომიერი ბალანსის დაცვა. ასევე გადაცდომის შემთხვევაში არჩეულ უნდა იქნეს გადაცდომის პროპორციული დასჯის მექანიზმი;

24.6. უდავოა, რომ მოსარჩელე 2013 წლის 1 აპრილიდან დასაქმებული იყო მოპასუხე კომპანიაში მთავარი ბუღალტრის თანამდებობაზე. დამსაქმებლის 2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანებით მოსარჩელე პირადი განცხადების საფუძველზე გათავისუფლდა თანამდებობიდან. იმის გამო, რომ ბრძანების გამოცემის საფუძვლად მითითებული დასაქმებულის წერილობითი განცხადება არ არსებობდა, მოპასუხემ 2018 წლის 29 ნოემბრის ბრძანებით ძალდაკარგულად გამოაცხადა მისივე 2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანება მოსარჩელის თანამდებობიდან გათავისუფლების თაობაზე და იმავე თარიღიდან აღადგინა გათავისუფლების შესახებ ბრძანების გამოცემამდე არსებული მდგომარეობა. 2019 წლის 12 აპრილის ბრძანებით მოსარჩელე კვლავ გათავისუფლდა სამსახურიდან, რასაც, მოპასუხის (დამსაქმებლის) მტკიცებით, საფუძვლად დაედო სამუშაო მოვალეობების შეუსრულებლობა;

24.7. პირველი კასატორის (ყოფილი დასაქმებულის) განმარტებით, 2018 წლის 29 ნოემბრის ბრძანებით მოპასუხემ გააუქმა მის მიერ 2018 წლის 15 ოქტომბერს გამოცემული ბრძანება და აღადგინა მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობა. მიუხედავად მოპასუხის მტკიცებისა, რომ აღნიშნულის შესახებ ინფორმირების მიზნით მოსარჩელეს გაეგზავნა შეტყობინებები, ამის დამადასტურებელი მტკიცებულებები საქმეში არ მოიპოვება. ამას ის გარემოებაც ადასტურებს, რომ 2018 წლის ნოემბრის შემდეგ 2019 წლის 11 აპრილამდე მოპასუხეს რაიმე გადაწყვეტილება არ მიუღია. ამ პერიოდში მოსარჩელე სამსახურიდან გათავისუფლების გამო შრომით მოვალეობებს არ ასრულებდა. 2019 წლის 11 აპრილს გამართულ სასამართლო სხდომაზე მოპასუხემ (დამსაქმებელმა) აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობა აღდგენილი იყო და აღარ არსებობდა დავის საგანი და ამ საფუძვლით შეწყდა საქმის წარმოება. შესაბამისად, მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ 2019 წლის 11 აპრილამდე დასაქმებულის ინფორმირებულობა სამუშაოზე აღდგენასა და სამსახურში გამოცხადების ვალდებულებაზე გავლენას ვერ მოახდენდა მოპასუხის 2019 წლის 12 აპრილის ბრძანების კანონიერებაზე. აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე ირკვევა, რომ 2018 წლის 29 ნოემბრიდან 2019 წლის 11 აპრილამდე მოსარჩელის მიერ სამსახურში გამოუცხადებლობა არ გამხდარა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი და მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილება დამსაქმებელმა მიიღო სხდომის გამართვიდან მეორე დღეს - 2019 წლის 12 აპრილს ისე, რომ დროის აღნიშნულ მონაკვეთში მოსარჩელის მიერ ვალდებულების იმგვარ დარღვევას, რასაც შეეძლო შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა გამოეწვია, ადგილი არ ჰქონია. ასეთ პირობებში, ქმედების სიმძიმის შეფასებისა და მისგან გამომდინარე შედეგების დადგენის მიზნებით, მოსარჩელის მიერ დაკისრებული სამუშაოს შეუსრულებლობა, მისი გამომწვევი მიზეზების გათვალისწინებით, ვერ მიიჩნევა შრომითი ხელშეკრულების უხეშ დარღვევად;

24.8. მოპასუხის მტკიცებასთან დაკავშირებით, რომ თავად მოსარჩელე ადასტურებდა სამუშაობზე დაბრუნების ნების არარსებობას (რამაც მისი გათავისუფლება განაპირობა), მოსარჩელემ განმარტა, რომ როდესაც მხარეთა შორის ჯერ კიდევ არ იყო ამოწურული 2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანების საფუძველზე არსებული პირველი დავა და მოსარჩელე მოპასუხის მიერ 2018 წლის 29 ნოემბრის ბრძანების გამოცემას (15.10.2018წ. ბრძანების ძალადაკარგულად ცნობის შესახებ) არ მიიჩნევდა მისი დარღვეული უფლების აღდგენის საკმარის საშუალებად, სასამართლოში საქმის განხილვის პროცესში გაკეთებული მისი ზეპირი განმარტებები, მათ შორის, მორიგების შეთავაზებულ პირობებზე უარი, ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის წერილობითი განცხადების წარდგენის გარეშე, არ ქმნიდა საკმარის და კანონიერ საფუძველს დასკვნისთვის, რომ მოსარჩელე უარს აცხადებდა მოვალეობების შესრულებაზე;

24.9. პირველი კასატორი ასევე განმარტავს, რომ 2019 წლის 16 აპრილს (აღსანიშნავია, რომ 2019 წლის 11 აპრილი იყო ხუთშაბათი, 12 აპრილი-პარასკევი, შესაბამისად, 13-14 აპრილი შაბათ-კვირა, უქმე დღეები, ხოლო 15 აპრილი, როდესაც დეკლარაციების წარდგენა ხდება, დროებით აყვანილი ბუღალტერი დახურავდა თვეს და შემდეგ დასაქმებული გააგრძელებდა მუშაობას) გამოცხადდა სამსახურში, რაც მოპასუხე მხარესთან (დამსაქმებელთან) შეთანხმებული დღე იყო, სწორედ მაშინ ეცნობა 2019 წლის 12 აპრილის ბრძანებით სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ. პირველი კასატორის განმარტებით მას დამსაქმებლისთვის წერილობით არ მიუმართავს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ და არ არის გამოვლენილი სშკ-ის 37.1-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტით დადგენილი წინაპირობა;

24.10. პირველი კასატორი განმარტავს, რომ იმ გარემოებებზე დაყრდნობით, რაც მან 2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანებაში მითითებული გათავისუფლების საფუძვლის (პირადი განცხადების) საპასუხოდ განმარტა, მას წერილობით არ მიუმართავს დამსაქმებლისთვის და არც შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის ნება გამოუვლენია. საქმეში არ არსებობს მისი განცხადება სამსახურიდან გათავისუფლების თაობაზე და ვერც მოპასუხის (დამსაქმებლის) მოწმეებმა დაადასტურეს მოსარჩელის სამსახურიდან წასვლის სურვილი. დასაქმებული უკანონოდ და იძულებით გაათავისუფლა მოპასუხემ სამსახურიდან, რაც მოპასუხისავე ქმედებით დასტურდება, როდესაც უკანონოდ ცნო თავისივე 2018 წლის 15 ოქტომბრის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანება;

24.11. კასატორი უთითებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების 8.3 პუნქტზე, სადაც აღნიშნულია, რომ მოსარჩელეს მიეცა სახელფასო ანაზღაურება- 2024 ლარი, ასევე 2018 წლის 2 ნოემბერს ჩაერიცხა ნახევარი თვის კომპენსაცია - 2100 ლარი. ასევე, დამსაქმებელი მზად არის მოსარჩელეს აუნაზღაუროს 2018 წლის 15 ოქტომბრიდან 2018 წლის 29 ნოემბრამდე იძულებით განაცდურის თანხა. პირველი კასატორს მიაჩნია, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით, ყოველგვარი გამოკვლევის და ანალიზის საფუძველზე, დადგენილად არის მიჩნეული ისეთი ფაქტობრივი გარემოება, რომელიც მოპასუხემ ვერ დაასაბუთა. გაურკვეველია, რას ნიშნავს შესაბამისი სახელფასო ანაზღაურება, სამსახურიდან იძულებით გათავისუფლებამდე შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურება, თუ ანაზღაურება, რომელიც ეძლევა დასაქმებულს პირადი განცხადების საფუძველზე შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ დამსაქმებელი მზად იყო მოსარჩელისთვის აენაზღაურებინა 2018 წლის 15 ოქტომბრიდან 2018 წლის 29 ნოემბრამდე იძულებითი მოცდენით გამოწვეული ზიანი. დასაქმებული მიიჩნევს, რომ იძულებითი მოცდენა გამოწვეული იყო დამსაქმებლის უკანონო ქმედებით და დამსაქმებლის მიერ 2018 წლის 29 ნოემბერს თავისივე ბრძანების ძალდაკარგულად ცნობა ვერ აღმოფხვრიდა იძულებით მოცედნას. სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა გარემოება, რომ დამსაქმებელმა არ და ვერ აღმოფხვრა იძულებითი მოცდენის ფაქტი. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდება მოსარჩელის მიერ შეტყობინების მიღებისა და გაცნობის ფაქტი. მოპასუხეს არ წარუდგენია დოკუმენტები, რომლებიც განსაზღვრავდნენ ზემოხსენებულ ფაქტობრივ გარემოებაში მითითებული თანხების დანიშნულებას. მოპასუხემ ასევე ვერ დაადასტურა ბრძანების გაუქმებისა და სამუშაოზე აღდგენის მოსარჩელისთვის ინფორმაციის მიწოდების ფაქტი. ერთადერთ მტკიცებულებას წარმოადგენს ფოსტის პასუხი, რომ გზავნილი ადრესატს არ ჩაბარდა. ამის შემდეგ მხარეს არ ჰქონია მცდელობა კანონით დადგენილი საშუალებებით მიეწოდებინა ინფორმაცია მოსარჩელისთვის;

24.12. პირველი კასატორის პრეტენზია ეხება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 8.4 პუნქტს, რომლითაც არ არის გამიჯნული, რომ რეალურად საქმეთა გაერთიანების შედეგად დასაქმებულის ორი სარჩელი განიხილება. კასატორი საკასაციო სასამართლოს ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზე, რომ პირველი სასარჩელო მოთხოვნაა 2018 წლის 15 ოქტომბრიდან 2019 წლის 11 აპრილამდე იძულებითი განაცდურის დაკისრება მოპასუხისათვის; მეორე სასარჩელო მოთხოვნა კი იმას უკავშირდება, რომ ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი დამსაქმებელის 2019 წლის 12 აპრილის ბრძანება მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ, როგორც დაუსაბუთებელი და უკანონო, უნდა მოხდეს სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება. პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორედ ასე გამიჯნა სასარჩელო მოთხოვნები და თითოეულ მოთხოვნასთან დაკავშირებით დამოუკიდებლად იმსჯელა და მიიღო გადაწყვეტილება, რაც სწორია და დასაბუთებული;

24.13. პირველი კასატორის მიერ ასევე შედავებულია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების 8.7 პუნქტში ასახული გარემოება, რომ დამსაქმებელმა დასაქმებულს გაუგზავნა 2018 წლის 29 ნოემბრის წერილი და აცნობა, რომ ეგზავნებოდა 2018 წლის 29 ნოემბრის ბრძანება, რომლითაც ძალდაკარგულად იქნა ცნობილი 2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანება სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 2018 წლის 3 დეკემბრიდან, მოსარჩელეს დაევალა შრომითი ვალდებულების შესრულება. მოსარჩელეს წერილი გაეგზავნა 2018 წლის 30 ნოემბერს საქართველოს ფოსტის მეშვეობით, საფოსტო შეტყობინებით ირკვევა, რომ გზავნილი ადრესატს ვერ ჩაბარდა. აღნიშნული გარემოება სასამართლომ არ გაითვალისწინა და არ გამოარკვია, რატომ არ გამოიყენა მოპასუხემ განმეორებით კანონით (საპროცესო კანონმდებლობით) დადგენილი ფოსტით შეტყობინების ჩაბარების საშუალება და რატომ გადაწყვიტა დამსაქმებელმა გამოეყენებინა შეტყობინების ისეთი საშუალება, რომელიც მხარეებს შორის არ იყო განსაზღვრული ინფორმაციის გასაცვლელად;

24.14. კასატორი სადავოდ ხდის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების 8.8 პუნქტში მითითებულ გარემოებას, რომ 2018 წლის 30 ნოემბერს 16:25 წუთზე დამსაქმებელი კომპანიის დირექტორმა ელექტრონული ფოსტიდან მოსარჩელეს გაუგზავნა შეტყობინება და აცნობა, რომ უგზავნიდა დოკუმენტებს: 2018 წლის 29 ნოემბრის წერილს, ბრძანებას და საფოსტო გზავნილს. კასატორი არ ეთანხმება გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ასახულ ფაქტებს, სადაც აღნიშნულია, რომ დასაქმებულს ბრძანება გაეგზავნა და ეცნობა დამსაქმებლის გადაწყვეტილება, რადგან არ არის დადგენილი მოსარჩელის მიერ ინფორმაციის მიღების ფაქტი. კასატორის მიაჩნია, რომ სასამართლომ გადაწყვეტილება უნდა დააფუძნოს მხოლოდ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს. არ არის დადასტურებული, რომ მოპასუხემ შეტყობინება გაგზავნა და ჩააბარა მოსარჩელეს, ვინაიდან მის მიერ შეტყობინების გაცნობის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის. აღნიშნული ფაქტი პირველი ინსტანციის სასამართლომ გამოიკვლია და მოსარჩელის მიერ შეტყობინების მიღების ფაქტი არ დაადგინა, რაც არც მოპასუხეს გაუხდია სადავოდ;

24.15. კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების 8.9; 8.10; 8.11 პუნქტებში ასახულ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომლებითაც თითქოსდა დასტურდება, თუ რა ღონისძიებებს მიმართა მოპასუხემ მოსარჩელისთვის შეტყობინების ჩასაბარებლად, თუმცა აღნიშნული გარემოებებით და საქმეში წარმოდგენილი მასალებით არ დასტურდება, რომ დასაქმებულმა მიიღო გაგზავნილი ინფორმააცია. პირველი კასატორი, სსსკ-ის 184-ე მუხლზე დაყრდნობით, განმარტავს, რომ ელექტრონული ფოსტით გაგზავნილი გზავნილის ჩაბარება დასტურდება ადრესატის მიერ გამგზავნისათვის ელექტრონული საშუალებით მიწოდებული დადასტურებით. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს არ ჰქონდა სამართლებრივი საფუძველი, დაედგინა დასაქმებულის ინფორმირებულობა დამსაქმებლის მიერ ბრძანების გაუქმებისა და დასაქმებულის სამსახურში აღდგენის თაობაზე. ამასთან, მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები უნდა გავრცელებულიყო მხოლოდ 2018 წლის 15 ოქტომბრიდან 2019 წლის 11 აპრილამდე იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების გადასაწყვეტად. 2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანების ბათილად ცნობისა და სამსახურში აღდგენის ნაწილში საქმის წარმოება შეწყდა დავის საგნის არარსებობის გამო. ამასთან, თუ მოპასუხემ შესაბამისი საშუალების გამოყენებით და დადასტურებულად მოსარჩელეს ჩააბარა ბრძანება და დასაქმებულმა იცოდა აღნიშნულის შესახებ, მაშინ 2018 წლის ნოემბრიდან 2019 წლის აპრილამდე ხუთი თვე იყო გასული და მოპასუხეს შეეძლო დასაქმებულის თანამდებობიდან გათავისუფლება, თუმცა მან 2019 წლის 11 აპრილს სხდომაზე მოითხოვა საქმის წარმოების შეწყვეტა და აღადგინა დასაქმებული თანამდებობაზე. შესაბამისად, პირველ სარჩელთან მიმართებით განსახილველი დარჩა მხოლოდ იძულებითი განაცდურის დაკისრების ნაწილი;

24.16. დასაქმებულის მორიგი საკასაციო პრეტენზია ეხება სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 8.13 პუნქტს, სადაც აღნიშნულია, რომ 2019 წლის 11 აპრილს გამართულ სხდომაზე დასაქმებულმა მხარი დაუჭირა საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ შუამდგომლობას დავის საგნის არარსებობის გამო, ვინაიდან საქმის განხილვის მომენტში სადავო ბრძანება ძალდაკარგულად იქნა ცნობილი და მოსარჩელესთან აღდგა შრომითი ურთიერთობა. პირველი კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა, რომ დამსაქმებელმა ფაქტობრივად აღიარა 2019 წლის 11 აპრილისთვის დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძვლის არარსებობა და დაადასტურა, რომ მის მიერ გაგზავნილი შეტყობინებები ადრესატამდე არ მისულა, შესაბამისად დასაქმებულს არ დაურღვევია შრომითი ხელშეკრულება. ამის შემდეგ ფაქტობრივად 24 საათის გასვლისთანავე დამსაქმებელმა უკანონოდ გაათავისუფლა დასაქმებული;

24.17. პირველი კასატორი არ ეთანხმება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 8.14 პუნქტში აღნიშნულ გარემოებებს, რომ დასაქმებულმა საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ მოთხოვნას მხარი არ დაუჭირა, არც შრომითი ურთიერთობის გაგრძელების და სამსახურში გამოცხადების სურვილი გამოუთქვამს. დასაქმებულის განმარტებით, ის დაეთანხმა შუამდგომლობას იმ ნაწილში, რომელიც სადავო აღარ იყო, კერძოდ, სამუშაოზე აღდგენის ნაწილში, ხოლო იძულებითი განაცდურის ნაწილში სარჩელი დარჩა განსახილველად. აღნიშნული გარემოების შემდეგ დასაქმებული და დამსაქმებელი შეთანხმდნენ, რომ დასაქმებული სამსახურში 2019 წლის 16 აპრილს გამოცხადდებოდა, ხოლო მისვლისთანავე ხელახლა გადასცეს გათავისუფლების ბრძანება. ამასთან, სასამართლო სსხდომაზე დამსაქმებლის განმარტება, რომ დასაქმებული სამსახურიდან გათავისუფლდა პირადი განცხადების საფუძველზე, ეწინააღმდეგება კომპანიის ბრძანებაში მითითებულ საფუძველს (სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ქვეპუნქტი);

24.18. პირველი კასასტორის პრეტენზიის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია, რატომ გათავისუფლდა დასაქმებული 2019 წლის 12 აპრილს თანამდებობიდან, როდესაც რამდენიმე საათით ადრე დამსაქმებელმა სასამართლოში დააფიქსირა, რომ არ არსებობდა დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია მოსარჩელის მიერ დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევის ფაქტი, როდესაც საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დგინდება, რომ ასეთ გარემოებას ადგილი არ ჰქონია. სააპელაციო სასამართლოს ასევე არ გამოუკვლევია, არსებობდა თუ არა დასაქმებულის გათავისუფლებამდე არსებულ ან ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენის შესაძლებლობა. მოპასუხეს სასამართლოსთვის არ წარუდგენია დასაქმებულის არსებულ ან ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენის შეუძლებლობის დამადასტურებელი მტკიცებულება. სასამართლომ ყოველგვარი მტკიცებულების გარეშე, საკუთარი ინიციატივით დაადგინა, რომ არ არსებობდა დასაქმებულის აღდგენის შესაძლებლობა და მოპასუხეს არამართლზომიერი ქმედებისათვის შეუსაბამო კომპენსაცია დააკისრა;

24.19. პირველი კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების 27-ე პუნქტში ასახულ მსჯელობას, რომ მოსარჩელის გათავისუფლებიდან სახელშეკრულებო ურთიერთობის აღდგენამდე, 2018 წლის 15 ოქტომბრიდან 29 ნოემბრამდე, მოსარჩელე უფლებამოსილი იყო, მოეთხოვა იძულებითი განაცდური, როგორც დამსაქმებლის არამართლზომიერი გადაწყვეტილების შედეგად მიყენებული ზიანი. უდავოა, რომ 2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანება უსაფუძვლო იყო. სააპელაციო სასამართლო იძულებით განაცდურს ანგარიშობს უკანონო გადაწყვეტილების მიღებიდან მის გაუქმებამდე და არ ითვალისწინებს, რომ გაუქმების გადაწყვეტილება შეგნებულად არ ბარდებოდა მოსარჩელეს და არ ეძლეოდა სამუშაოს შესრულების შესაძლებლობა. მოპასუხემ ვერ დაადასტურა, რომ გათავისუფლების შესახებ ბრძანების გაუქმების თაობაზე გადაწყვეტილება მოსარჩელეს სასამართლო პროცესამდე - 2019 წლის 11 აპრილამდე ჩაბარდა;

24.20. პირველი კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების 29-ე პუნქტს. საქმის მასალებით დგინდება, რომ მოპასუხემ საქმის წარმოების შეწყვეტა იშუამდგომლა მოსარჩელის სამსახურში აღდგენის საფუძვლით, შესაბამისად, აღიარა მის მიერ მიღებული უკანონო გადაწყვეტილება, გააუქმა და აღადგინა დასაქმებული დაკავებულ თანამდებობაზე. ამავე დროს მოპასუხემ აღნიშნული განცხადებით, 2019 წლის 11 აპრილს სასამართლოს მოსამზადებელ სხდომაზე, აღიარა, რომ მოპასუხისთვის არ ჩაუბარებია სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების გაუქმების თაობაზე გადაწყვეტილება. აქედან გამომდინარე, სასამართლოს უნდა გამოეკვლია და შეეფასებინა 2019 წლის 11 აპრილიდან 2019 წლის 12 აპრილამდე რა სახის უხეშ დარღვევას ჰქონდა ადგილი, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელესთან კვლავ შეწყდა შრომითი ურთიერთობა;

24.21. პირველი კასატორი ასევე სადავოდ მიიჩნევს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ სსსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის არასწორად გამოყენებას საპროცესო ხარჯების განაწილებისას და მიაჩნია, რომ მოსარჩელეს მოპასუხის სასარგებლოდ უსაფუძვლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის ანაზღაურება. გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა მოსარჩელის სასარგებლოდ, მიუხედავად იმისა, სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა თუ სრულად. სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა მიეღო მოსარჩელის წარმომადგენლის დახმარებისთვის გაწეულ ხარჯებთან დაკავშირებით და არა მოპასუხე მხარის მიერ გაწეულ ხარჯებზე, რომელიც მოსარჩელეს დაეკისრა.

25. მეორე კასატორმა (დამსაქმებელმა) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება გაასაჩივრა დასაქმებულის სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილებით თაობაზე და, ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება, შესაბამისად - დასაქმებულის სასარჩელო მოთხოვნის სრულად უარყოფა;

25.1. მეორე კასატორის განმარტებით, მოცემულ საქმეზე მიმდინარეობდა ორი დამოუკიდებელი სასარჩელო წარმოება, რომელიც შემდეგ გაერთიანდა. 2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე გადაწყვეტილება დამსაქმებელმა თავისივე ინიციატივით გააუქმა და დასაქმებული აღადგინა სამსახურში 2018 წლის 29 ნოემბრის ბრძანებით. აღნიშნულ დავაზე საქმის წარმოება 2019 წლის 11 აპრილს შეწყდა ნაწილობრივ, დავის საფუძვლების არარსებობის გამო და სადავო დარჩა მხოლოდ განაცდურის ნაწილში. 2019 წლის 11 აპრილს დასაქმებული კვლავ გათავისუფლდა სამსახურიდან შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლით. აღნიშნული ბრძანება დასაქმებულმა გაასაჩივრა და ახალი დავა დაიწყო, რომელიც გაერთიანდა იმ სარჩელთან, რომელიც ეხებოდა 2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანების ბათილად ცნობას;

25.2. მეორე კასატორის განმარტებით, 2019 წლის 11 აპრილის ბრძანებაზე პირველი ინსტანციის სასამართლომ 2021 წლის 30 მარტს დამსაქმებლის წინააღმდეგ მიიღო გადაწყვეტილება და დააკისრა 50 000 ლარი. აღნიშნული გადაწყვეტილება დამსაქმებელმა გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოში და 2021 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილებით დამსაქმებლის სააპელაციო საჩივარი სრულად დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება უზენაეს სასამართლოში გაასაჩივრა ორივე მხარემ, საკასაციო სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებების სრულად გამოკვლევის მიზნით საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნა სააპელაციო სასამართლოს. თბილისის სააპელაციო სასამართლომ 2023 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დააკმაყოფილა მეორე კასატორის მოთხოვნა და დამსაქმებელს, დასაქმებულის სასარგებლოდ, დააკისრა 21 000 ლარის გადახდა;

25.3. მეორე კასატორის პრეტენზიის თანახმად, საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ (საქმეზე N ას-1204-2021, 6.12.2022წ.) არ გამოიკვლია 2018 წლის 29 ნოემბრიდან 2019 წლის 12 აპრილამდე ხუთთვიანი პერიოდი, რამაც გამოიწვია დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება. დამსაქმებლის განმარტებით, მნიშვნელოვანია უზენაესი სასამართლოს განმარტება, „დადგენილია, რომ მოსარჩელე 2018 წლის ნოემბრის შემდეგ სამსახურეობრივ მოვალეობას არ ასრულებდა/არ ცხადდებოდა სამსახურში.“ თუ აღნიშნული ფაქტი უზენაესი სასამართლოს მიერ დადასტურებულია, მაშინ გაუგებარია იმავე სასამართლოს მსჯელობა „დამსაქმებელს, მიუხედავად იმისა, იცოდა თუ არა დასაქმებულმა 2018 წლის 29 ნოემბრის ბრძანების შესახებ, დასაქმებულის მოქმედების საპირწონედ რაიმე ღონისძიება არ გამოუყენებია. მხოლოდ მას შემდეგ, რაც სასამართლომ დააკმაყოფილა დავის საგნის არარსებობის გამო, საქმის წარმოების შეწყვეტის თაობაზე დამსაქმებლის შუამდგომლობა, მეორე დღეს - 2019 წლის 12 აპრილს მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობა შეწყვიტა, გასათვალისწინებელია, რომ მითითებულ პერიოდში დასაქმებულის მიერ სამსახურეობრივი მოვალეობის უხეში დარღვევა არ დასტურდებოდა“. მეორე კასატორი მიიჩნევს, რომ აღნიშნული მსჯელობა არასწორია და არ შეესაბამება ფაქტობრივ გარემოებებს;

25.4. მეორე კასატორის (დამსაქმებლის) განმარტებით, უზენაესმა სასამართლომ (საქმეზე N ას-1204-2021, 6.12.2022წ.) ჩათვალა თითქოს ერთი დღის ინტერვალში გათავისუფლდა დასაქმებული და ამ ერთ დღეში უხეში დარღვევა არ დაფიქსირებულა. თუმცა, 2018 წლის 29 ნოემბრიდან 2019 წლის 12 აპრილამდე დასაქმებულს გაეგზავნა 170 შეტყობინება, სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ 2018 წლის 15 ოქტომბერს მიღებული ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ, ყველა არსებული საშუალებით. შეტყობინება შეიცავდა გაფრთხილებას სამსახურში გამოუცხადებლობის შედეგებზე. ასევე, მტკიცებულებებით დადასტურებულია, რომ დასაქმებული ამ შეტყობინებებს გაეცნო და იცოდა მათი შინაარსი, შესაბამისად, დამსაქმებელი კომპანია მიიჩნევს, რომ მოსარჩელე შეგნებულად არიდებდა თავს შეტყობინების ჩაბარებას. ამასთან, პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარმოდგენილია CD დისკი, სადაც კანონის სრული დაცვით ჩაწერილია დამსაქმებლის წარმომადგენლის უ.ქ–ას საუბარი, დასაქმებულის წარმომადგენელთან ი.ც–ძესთან, თუმცა ის თავს არიდებს საუბარს, თიშავს ტელეფონს და შემდეგ ბლოკავს უ.ქ–ას ნომერს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 5 თვის განმავლობაში 170 შეტყობინების და 5 თვის შემდეგ 2019 წლის 11 აპრილის სხდომაზე 15:37 საათზე გაკეთებული განცხადების საფუძველზე, რომ შეუძლებელი იყო სამსახურში დაბრუნება მომხდარის გამო და იმის გათვალისწინებით, რომ ამავე სხდომაზე 15:39 საათზე მოსარჩელემ განაცხადა, რომ იგი ვერ შეძლებდა მუშაობას დამსაქმებელთან და აღარ ითხოვდა აღდგენას, ამასთან დამსაქმებლის მოთხოვნაზე, გამოცხადებულიყო სამსახურში, მან უარი განაცხადა, დასაბუთებულია დამსაქმებლის საკასაციო პრეტენზია. დამსაქმებელი მიიჩნევს, რომ დასაქმებული შეგნებულად არიდებდა თავს შეტყობინების ჩაბარებას, მას არ სურდა სამსახურში დაბრუნება და ერთადერთი ინტერესი ფინანსური სარგებლის მიღება იყო, აქედან გამომდინარე, დამსაქმებელმა მიიღო გადაწყვეტილება შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ;

25.5. მეორე კასატორი არ ეთანხმება უზენაესი სასამართლოს განჩინების 27-ე პუნქტში (საქმე N ას-1204-2021; იხ წინამდებარე გადაწყვეტილეის მე-4 პუნქტი) ასახულ მსჯელობას, რომელსაც იზიარებს სააპელაციო სასამართლოც, რომ „ვინაიდან მოსარჩელემ გაასაჩივრა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანება, სარჩელის აღძვრის შემდეგ დავის გადაწყვეტამდე არ ცხადდებოდა სამსახურში. დასაქმებულის აღნიშნული მოქმედების საწინააღმდეგოდ დამსაქმებელს საქმის წარმოების შეწყვეტამდე რაიმე სამართლებრივი გადაწყვეტილება არ მიუღია“. დამსაქმებელი მიიჩნევს, რომ დასაქმებულისთვის 5 თვის განმავლობაში 170 შეტყობინების გაგზავნა გამორიცხავს დამსაქმებლის უმოქმედობას და უსაფუძვლოა დასკვნა, რომ დასაქმებლი ბრძანების გასაჩივრების გამო, დავის დასრულებამდე არ ცხადდებოდა სამსახურში. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, დამსაქმებელი მიიჩნევს, რომ როგორც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მითითებები (საქმეზე N ას-1204-2021), ისე სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არასწორ მსჯელობებს ეფუძნება. მიუხედავად იმისა, რომ სააპელაციო სასამართლომ სარწმუნოდ მიიჩნია დასაქმებულის მიერ შეტყობინებების ჩაბარებისგან თავის არიდების დამადასტურებელი, ასევე მისი ჩაბარების და გაცნობის მტკიცებულებები, მაინც მიიღო აღნიშნულის საწინააღმდეგო გადაწყვეტილება.

25.6. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მეორე კასატორი მიიჩნევს, რომ დასაქმებულის სარჩელს სრულად უნდა ეთქვას უარი დაკმაყოფილებაზე, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება დაფუძნებულია არასწორ სამართლებრივ და ფაქტობრივ გარემოებებზე.

26. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ მოსარჩელისა და მოპასუხის საკასაციო საჩივრები დასაშვებად ცნო და მიიღო არსებითად განსახილველად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო, მხარეთა მოსაზრებებისა და არგუმენტების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაბუთებლობისა და საქმის მასალების შესწავლის გზით, საქმის არსებითად განხილვის ეტაპზე, მივიდა დასკვნამდე, რომ ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს პირველი კასატორის (მოსარჩელის/ყოფილი დასაქმებულის) საკასაციო საჩივარი, შესაბამისად-სარჩელი, რაც გამორიცხავს მეორე კასატორის (დამსაქმებელი კომპანიის) საკასაციო საჩივრის არგუმენტების გაზიარებას, რის გამოც უარყოფილია. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ნაწილობრივ უნდა გაუქმდეს, კერძოდ, მოსარჩელის სასარგებლოდ მოპასუხე კომპანიისათვის 2018 წლის 3 დეკემბრიდან 2019 წლის 11 აპრილის ჩათვლით იძულებითი მოცდენისათვის სახელფასო ანაზღაურების უარყოფის ნაწილში და უვადო შრომითი ურთიერთობის არამართლზომიერად შეწყვეტისათვის მოსარჩელისათვის მიკუთვნებული კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრის ნაწილში, შესაბამისად, მხარეთა შორის სახელმწიფო ბაჟის განაწილების ნაწილში და ამ ნაწილში საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, დანარჩენ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, როგორც დასაბუთებული და კანონიერი, უცვლელად უნდა დარჩეს.

27. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ პირველმა კასატორმა (მოსარჩელემ) წარმოადგინა ნაწილობრივ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან ნაწილობრივ არასწორი სამართლებივი შეფასების თაობაზე, ხოლო მეორე კასატორმა (მოპასუხე/დამსაქმებელმა კომპანიამ) ვერ დაადასტურა თავისი საკასაციო საჩივრის ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთებულობა.

28. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები სავსებით საკმარისია შემაჯამებელი გადაწყვეტილების მისაღებად და ასევე მართებულად არის განსაზღვრული სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, რომელიც შრომითსამართლებრივი დავიდან გამომდინარეობს, შესაბამისად, არ ვლინდება ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოსათვის, სსსკ-ის 412-ე მუხლის თანახმად, საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საპროცესოსამართლებრივი საფუძველი.

29. საკასაციო სასამართლო, უპირველეს ყოვლისა, პირველი კასატორის (ყოფილი დასაქმებულის/მოსარჩელის) საკასაციო საჩივარზე იმსჯელებს, რადგან მისმა ნაწილობრივ დასაბუთებულმა პრეტენზიებმა საფუძველი გამოაცალა მეორე კასატორის (დამსაქმებელი კომპანიის/მოპასუხის) შედავებას.

30. მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია წინამდებარე გადაწყვეტილების 6.1-6.14 ქვეპუნქტებში ასახული გარემოებები. პირველი კასატორის (მოსარჩელის) საკასაციო პრეტენზიის ფარგლებში საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანია გამოვლენილია თუ არა ყოფილი დასაქმებულის იძულებითი მოცდენა 2018 წლის 3 დეკემბრიდან 2019 წლის 11 აპრილამდე და თუ ამგვარი სამართლებრივი შეფასება მოსარჩელის სასარგებლოდ გადაწყდება, მაშინ დგება ორგანული კანონით განსაზღვრული ანაზღაურების გაცემის ვალდებულება. ამ იურიდიული კვალიფიკაციის მიზნებისათვის კი, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებების მიხედვით, უნდა შეფასდეს, ჩაბარდა თუ არა მოსარჩელეს დამსაქმებლის შეტყობინება ამ უკანასკნელის ინიციატივით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ 2018 წლის 15 ოქტომბერს მიღებული ბრძანების (დასაქმებულის პირადი განცხადებით გათავისუფლების შესახებ) ბათილად ცნობისა და პირვანდელ სამუშაოზე იმავე წლის 3 დეკემბრიდან აღდგენის თაობაზე.

31. ზემოხსენებულ საკითხთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ამავე სასამართლოს 2022 წლის 6 დეკემბრის განჩინებაზე (საქმეზე N ას-1204-2021), რომლითაც საქმე სავალდებულო სამართლებრივი მითითებებით დაუბრუნდა სააპელაციო სასამართლოს. საკასაციო სასამართლოს დასახელებულ განჩინებაში განმარტებულია, რომ „2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანებით, დამსაქმებელმა დასაქმებულთან შეწყვიტა შრომითი ურთიერთობა, რასაც არ დაეთანხმა მოსაჩელე და სარჩელი აღძრა დამსაქმებლის წინააღმდეგ ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნით. დამსაქმებლის 2018 წლის 29 ნოემბრის ბრძანებით კი, ძალადაკარგულად გამოცხადდა მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ სადავო ბრძანება და იგი აღდგენილ იქნა ბუღალტრის თანამდებობაზე. დადგენილია, რომ მოსარჩელე 2018 წლის ნოემბრის შემდგომ სამსახურებრივ მოვალეობას არ ასრულებდა/არ ცხადდებოდა სამსახურში. დამსაქმებელს, მიუხედავად იმისა, იცოდა თუ არა დასაქმებულმა 2018 წლის 29 ნოემბრის ბრძანების შესახებ, დასაქმებულის მოქმედების საპირწონედ რაიმე ღონისძიება არ გამოუყენებია. მხოლოდ მას შემდეგ, რაც სასამართლომ დააკმაყოფილა დავის საგნის არარსებობის გამო საქმისწარმოების შეწყვეტის თაობაზე დამსაქმებლის შუამდგომლობა, მეორე დღეს - 2019 წლის 12 აპრილს, მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობა შეწყვიტა, გასათვალისწინებელია რომ მითითებულ პერიოდში დასაქმებულის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის უხეში დარღვევა არ დასტურდებოდა. მოსარჩელემ, ვინაიდან გაასაჩივრა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანება, სარჩელის აღძვრის შემდეგ დავის გადაწყვეტამდე არ ცხადდებოდა სამსახურში; დასაქმებულის აღნიშნული მოქმედების საწინააღმდეგოდ დამსაქმებელს საქმისწარმოების შეწყვეტამდე რაიმე სამართლებრივი გადაწყვეტილება არ მიუღია“ (იხ. ზემოთ დასახელებული განჩინების 26-27 პუნქტები). საკასაციო სასამართლო აქვე იმასაც აღნიშნავს, რომ ამავე სასამართლოს 2022 წლის 6 დეკემბრის განჩინებას (საქმეზე N ას-1204-2021) მეორე კასატორიც (მოპასუხე) იშველიებს თავისი პოზიციის გასამყარებლად და განჩინების სამართლებრივი მოტივაციის მხოლოდ ამ ნაწილს მოიხმობს „ვინაიდან მოსარჩელემ გაასაჩივრა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანება, სარჩელის აღძვრის შემდეგ დავის გადაწყვეტამდე არ ცხადდებოდა სამსახურში. დასაქმებულის აღნიშნული მოქმედების საწინააღმდეგოდ დამსაქმებელს საქმის წარმოების შეწყვეტამდე რაიმე სამართლებრივი გადაწყვეტილება არ მიუღია“. აქედან გამომდინარე დამსაქმებელი მიიჩნევს, რომ დასაქმებულისთვის 5 თვის განმავლობაში 170 შეტყობინების გაგზავნა გამორიცხავს დამსაქმებლის უმოქმედობას და უსაფუძვლოა დასკვნა, რომ დასაქმებლი ბრძანების გასაჩივრების გამო, დავის დასრულებამდე არ ცხადდებოდა სამსახურში (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების 25.5 ქვეპუნქტი).

32. საკასაციო სასამართლო პირველი კასატორის პრეტენზიას იმ ნაწილში, რომ დასაქმებულს/მოსარჩელეს არ ჩაბარებია კანონით დადგენილი წესით დამსაქმებლის ბრძანება 2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანების იმავე წლის 29 ნოემბრის ბრძანებით ძალადაკარგულად ცნობისა და 3 დეკემბრიდან მოსარჩელის სამსახურში გამოცხადების დავალებულების შესახებ იზიარებს, შესაბამისად, მეორე კასატორის პრეტენზიას ამ საკითხზე შედავებასთან დაკავშირებით უარყოფს.

33. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილ გარემოებას და დასკვნას, რომ „მოპასუხემ გამოიყენა ყველა შესაძლო ღონისძიება მოსარჩელის (დასაქმებულის) ინფორმირებისთვის, რომ გამოცხადებულიყო სამსახურში და გაეგრძელებინა მუშაობა. კერძოდ, დასაქმებულს შეტყობინენა გაეგზავნა როგორც ფოსტით, ასევე, ელექტრონული, სატელეფონო თუ სხვა საკომუნიკაციო საშუალებებით, ხოლო ის ფაქტი, რომ მოსარჩელე არ ეცნობოდა შეტყობინებებს და არ ცხადდებოდა სამსახურში, გამორიცხავს დამსაქმებლის ბრალს. შესაბამისად, არ არსებობდა მითითებულ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი” (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების მე-13 პუნქტი). საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქმეში წარმოდგენილი მასალების, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და საკასაციო სასამართლოს 2022 წლის 6 დეკემბრის (საქმე N ას-1204-2021) განჩინების სამართლებრივი მითითების ფარგლებში, რომ დასაქმებულის მიერ სამსახურში გამოუცხადებლობის საწინააღმდეგოდ დამსაქმებელ კომპანიას, სასამართლოს 2019 წლის 11 აპრილის განჩინებით საქმისწარმოების შეწყვეტამდე, რაიმე სამართლებრივი გადაწყვეტილება არ მიუღია დასაქმებულთან (მოსარჩელესთან) მიმართებით (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების 31-ე პუნქტი), შესაძლებელია მოცემული გარემოების განსხვავებული სამართლებრივი შეფასება, რადგან საკასაციო სასამართლო არ ადგენს ფაქტობრივ გარემოებებს. საკასაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ 2018 წლის 15 ოქტომბრიდან 2019 წლის 11 აპრილამდე (სანამ პირველი ინსტანციის სასამართლოს სხდომა არ შედგა) მოსარჩელისათვის უცნობი იყო (არც ობიექტურად დასტურდება 2018 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილების მოსარჩელისათვის ჩაბარების ფაქტი და არც სუბიექტურად შეიძლებოდა აღნიშნული სცოდნოდა მოსარჩელეს), თითქოსდა დასაქმებულის პირადი განცხადებით გათავისუფლების შესახებ, დამსაქმებლის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების, ამ უკანასკნელისავე ინიციატივით, გაუქმებისა და 2018 წლის 3 დეკემბრიდან დასაქმებულის პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენის ფაქტი.

34. საკასაციო სასამართლო მოსარჩელის მხრიდან სადავო გარემოების ობიექტურად არცოდნას აფუძნებს იმას, რომ საქმეში არ არის წარმოდგენილი უტყუარი მტკიცებულება, რომ მოსარჩელეს მოპასუხემ ჩააბარა 2018 წლის 29 ნოემბრის ბრძანება და წერილი, რომელშიც მითითებულია, რომ მოსარჩელეს 2018 წლის 3 დეკემბრიდან ევალება შეუდგეს შრომითი ვალდებულებების შესრულებას (იხ. ტ.2, ს.ფ.43 და 45). სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ “დასაქმებულს შეტყობინენა გაეგზავნა როგორც ფოსტით, ასევე, ელექტრონული, სატელეფონო თუ სხვა საკომუნიკაციო საშუალებებით, ხოლო ის ფაქტი, რომ მოსარჩელე არ ეცნობოდა შეტყობინებებს და არ ცხადდებოდა სამსახურში, გამორიცხავს დამსაქმებლის ბრალს. შესაბამისად, არ არსებობდა მითითებულ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი” (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების 6.10 ქვეპუნქტი) საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს და მოცემული ფაქტობრივი გარემოების განსხვავებული სამართლებრივი შეფასება იმას ეფუძნება, რომ დამსაქმებელი კომპანიის ნება არასწორად შეწყვეტილი შრომითი ურთიერთობის აღდგენაზე უშუალოდ დასაქმებულს არ მისვლია. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 8.7 პუნქტში მითითებული გარემოება, რომ 2018 წლის 30 ნოემბერს საქართველოს ფოსტის საშუალებით გაეგზავნა მოსარჩელეს სამსახურში აღდგენის თაობაზე ბრძანება, თუმცა ადრესატს ვერ ჩაბარდა მიზეზით „მისამართზე არავინ დახვდა“ (იხ. ტ.4, ს.ფ.48; ასევე- წინამდებარე გადაწყვეტილების 6.7 ქვეპუნქტი), არ აკმაყოფილებს მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნას გზავნილის ადრესატისათვის, სულ ცოტა, ორჯერ გაგზავნის ვალდებულების თაობაზე (სსსკ-ის 73.1-ე მუხლი).

35. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, შრომის კანონმდებლობის ფუნდამენტური პრინციპი იმაში მდგომარეობს, რომ დასაქმებულის წესთა უპირატესობის პრინციპი - “favor prestatoris” მოქმედებს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტით (სუსგ N ას-941-891-2015, 29.01.2016 წ.). მოქმედი მართლწესრიგი ეფუძნება იმის დადასტურებას, რომ გზავნილის/შეტყობინების ადრესატისათვის ჩაბარება უნდა დასტურდებოდეს უტყუარი მტკიცებულებით, რაც სსსკ-ის 184-ე მუხლით წესრიგდება, ხოლო ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის მეორე წინადადებით დადგენილია, რომ „ელექტრონული ფოსტით გაგზავნილი სასამართლო გზავნილის ჩაბარება დასტურდება ადრესატის მიერ ელექრონული საშუალებით მიწოდებული დადასტურებით“ (იხ. სუსგ-ები N ას-555-526-2015, 23.10.2015წ; N ას-538-511-2014, 24.12.2015წ; N ას-811-2020, 24.02.2021წ.). მოხმობილი საპროცესოსამართლებრივი მოწესრიგება გამოიყენება არა მხოლოდ სასამართლოს მხრიდან ან სამართალწარმოების მონაწილე პირთა მიერ გზავნილის/შეტყობინების ადრესატისათვის ჩაბარების მიზნებისათვის, არამედ ზოგადად ერთი მხარის მიერ მეორის ჯეროვანი ინფორმირების თვალსაზრისით, მით უფრო, როდესაც უკანონოდ შეწყვეტილი შრომითი ურთიერთობა თვითონვე „გამოასწორა“, აღადგინა დამსაქმებელმა და რადგან დაუყოვნებლივ ითხოვდა დასაქმებულის მხრიდან შრომითი ვალდებულებების შესრულებას, დამსაქმებელსვე ევალებოდა იმის დადასტურება, რომ შრომითი ურთიერთობის გაგრძელების/აღდგენის თაობაზე მის მიერ გამოვლენილი ნება მიუვიდა ადრესატს. საკასაციო სასამართლო აქვე იმასაც აღნიშნავს, რომ კონკრეტული ადრესატის-მოცემულ შემთხვევაში დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების აღდგენის თაობაზე გამოხატული ნების გადაცემად და მოსარჩელის ჯეროვან ინფორმირებად არ უნდა იქნეს მიჩნეული ელექტრონული ფოსტით, მობილურ ტელეფონზე სხვადასხვა აპლიკაციების გამოყენებით გაგზავნილი შეტყობინებები და გზავნილის ჩაბარება ვერ დაკვალიფიცირდება შესაბამისი აპლიკაციის მანიშნებლით რადგან სსსკ-ის 184.3-ე მუხლის მოწესრიგებიდან გამომდინარე უნდა განიმარტოს, რომ ელექტრონული ფოსტით, მობილური ტელეფონით თუ სხვა თანამედროვე ციფრულ-ტექნიკური ინსტუმენტებით გაგზავნა საჭიროებს ადრესატის მხრიდან დადასტურებას, შესაბამისი მანიშნებლის ტექნიკური „ჩვენება“, რომ ადრესატმა მიიღო შეტყობინება, არ არის საკმარისი ინფორმაციის/გზავნილის ჩაბარების დასამტკიცებლად; შესაბამისად, ამ ნაწილში არ არის გაზიარებული სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება(იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების 6.10 ქვეპუნქტი).

36. საკასაციო სასამართლო მოსარჩელის მხრიდან დამსაქმებლის გზავნილის სუბიექტურ არცოდნას უკავშირებს იმ გარემოებას, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში დასაქმებულის მიერ 2018 წლის 15 ნოემბერს წარდგენილი სარჩელის პასუხად 2018 წლის 30 ნოემბერს შეტანილი წერილობით შესაგებელს ერთვის მოსარჩელისათვის გაგზავნილი 2018 წლის 29 ნოემბრის წერილის ასლი და მოსარჩელისათვის განკუთვნილი გზავნილის ფოსტისათვის 2018 წლის 30 ნოემბერს ჩაბარების ქვითარი (იხ. ტ.2, ს.ფ.45-47), ხოლო შემდეგ 2019 წლის 23 იანვარს მოპასუხეს სასამართლოსთვის წარდგენილი აქვს განცხადება, რომელსაც ერთვის მოსარჩელისათვის შეტყობინებების გაგზავნის დოკუმენტაცია 60 ფურცლად, თუმცა, მათ შორის არ არის დასტური, რომ მოსარჩელემ ჩაიბარა დოკუმენტურად ან ელექტრონულად და დაადასტურა შეტყობინების მიღება.

37. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ფაქტობრივად არადამაჯერებელია, რომ დამსაქმებელი, რომელიც მოსარჩელისაგან მოითხოვდა 2018 წლის 3 დეკემბრიდან შრომითი ვალდებულებების დაუყოვნებლივ შესრულებას, კმაყოფილდება ისეთი არაერთი შეტყობინებით, რომლის ჩაბარების დასტური არ გააჩნია, ამასთან, მისთვის ცნობილია დასაქმებულის მიერ სასამართლოში ინიცირებული დავის შესახებ; კიდევ უფრო არასარწმუნოა ის გარემოება, რომ თუ დასაქმებულს მიაჩნდა, რომ მოსარჩელე ჯეროვნად იყო ინფორმირებული შრომით ურთიერთობაში დაბრუნების შესახებ და 2018 წლის 3 დეკემბრიდან არიდებდა თავს ვალდებულებების შესრულებას, არ ცხადდებოდა სამსახურში, რატომ უგზავნიდა სამუშაოზე აღდგენის შესახებ სხვადასხვა შეტყობინებას არაერთი ტექნიკური საშუალებით და ასეთი „დაჟინებით“, რატომ და რას ელოდებოდა 2019 წლის 11 აპრილამდე, სანამ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მოსამზადებელი სხდომა არ დანიშნა. სწორედ ამიტომ მიუთითა საკასაციო სასამართლომ თავის 2022 წლის 6 დეკემბრის განჩინებაში “დადგენილია, რომ მოსარჩელე 2018 წლის ნოემბრის შემდგომ სამსახურებრივ მოვალეობას არ ასრულებდა/არ ცხადდებოდა სამსახურში. დამსაქმებელს, მიუხედავად იმისა, იცოდა თუ არა დასაქმებულმა 2018 წლის 29 ნოემბრის ბრძანების შესახებ, დასაქმებულის მოქმედების საპირწონედ რაიმე ღონისძიება არ გამოუყენებია. მოსარჩელემ, ვინაიდან გაასაჩივრა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანება, სარჩელის აღძვრის შემდეგ დავის გადაწყვეტამდე არ ცხადდებოდა სამსახურში; დასაქმებულის აღნიშნული მოქმედების საწინააღმდეგოდ დამსაქმებელს საქმისწარმოების შეწყვეტამდე რაიმე სამართლებრივი გადაწყვეტილება არ მიუღია“ (იხ. სუსგ N ას-1204-2021; 26-27-ე პუნქტები).

38. საკასაციო სასამართლომ დასაქმებულის წესთა უპირატესობის პრინციპზე მიუთითა (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების 35-ე პუნქტი), რა დროსაც დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვის შეფასება სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტით უნდა მოხდეს. მოცემულ შემთხვევაში სამართლებრივად უნდა შეფასდეს, რამდენად კეთილსინდისიერად მოქმედებდა დამსაქმებელი დასაქმებულისათვის ინფორმაციის ჩაბარების თვალსაზრისით, რაც დასაქმებულთან აღდგენილი შრომითი ურთიერთობისა და სამსახურში დაუყოვნებლივ გამოცხადების თაობაზე არაერთი შეტყობინების გაგზავნას ეხება; დამსაქმებელი კომპანიის მიერ ინფორმაციის გაგზავნის ღონისძიებები რამდენად აკმაყოფილებს კეთლსინდისიერების სტანდარტს გონივრულად მოაზროვნე, საღი დამკვირვებლის თვალსაწიერით და საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებები თუ იძლევა დასაქმებულის ჯეროვნად ინფორმირებულად შეფასების შესაძლებლობას.

39. ამ თვალსაზრისით და მოპასუხის (მეორე კასატორის) პოზიციის სამართლებრივი დაუსაბუთებლობის თვალსაზრისით, წინამდებარე გადაწყვეტილების 33-37-ე პუნქტებში ასახული მსჯელობისა და დასკვნების გარდა, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს განჩინებაზე „გახარია საქართველოს წინააღმდეგ“ (GAKHARIA v. GEORGIA; განაცხადი N 30459/13), სადაც განიმარტა, რომ მხარეთა თანასწორობის პრინციპი, რომელიც სამართლიანი სასამართლოს ფართო კონცეფციის ერთ-ერთი ელემენტია, მოითხოვს თითოეული მხარისგან ჰქონდეს გონივრული შესაძლებლობა, წარმოადგინოს საკუთარი საქმე ისეთ პირობებში, რომელიც არ ჩააყენებს მას მნიშვნელოვნად არახელსაყრელ მდგომარეობაში მის მოწინააღმდეგე მხარესთან მიმართებით (იხილეთ „ნიდეროსტ-ჰუბერი შვეიცარიის წინააღმდეგ“, (Nideröst-Huber v. Switzerland), 18/02/1997, §23, გადაწყვეტილებათა და განჩინებათა კრებული 1997-I; „კრესი საფრანგეთის წინააღმდეგ“ (Kress v. France) [დიდი პალატა], no. 39594/98, § 72, ECHR 2001-VI; „ეივონი საფრანგეთის წინააღმდეგ“(Yvon v. France), no. 44962/98, § 31, ECHR 2003-V; და „გორაიზი და სხვები ესპანეთის წინააღმდეგ“(Gorraiz Lizarraga and Others v. Spain), no. 62543/00, § 56, ECHR 2004-III). ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო ხაზს უსვამს ეროვნული ორგანოების ვალდებულებას, უზრუნველყოს „სამართლიანი განხილვის“ მოთხოვნები თითოეულ საქმეზე (იხილეთ Dombo Beheer B.V. ნიდერლანდების წინააღმდეგ (Dombo Beheer B.V. v. the Netherlands), 27/10/1993, §33, Series A no. 274). კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ელი პარაგრაფი არ ითვალისწინებს დოკუმენტების გაგზავნის კონკრეტულ ფორმას (იხილეთ „ბოგონოსი რუსეთის წინააღმდეგ“ (განჩინება) (Bogonos v. Russia (dec.), no. 68798/01, 05/02/2004, და „ორამსი კვიპროსის წინააღმდეგ“ (განჩინება)(Orams v. Cyprus (dec.), no. 27841/07, 10/06/2010).

40. ზემოხსენებული საქმე, მართალია, სასამართლოს მიერ სამართალწარმოების მონაწილე მხარის ჯეროვნად ინფორმირებას უკავშირდება და სახელმწიფოს გულისხმიერების ვალდებულება შეფასდა ამ კუთხით, თუმცა მნიშვნელოვანია, რადგან სწორედ ამავე საქმეშია განმარტებული, რომ სამართლიანი სასამართლოს ზოგადი კონცეფცია მოიცავს შეჯიბრებითი სამართალწარმოების ფუნდამენტურ პრინციპს (იხილეთ, რუიზ-მატეოსი ესპანეთის წინააღმდეგ(Ruiz-Mateos v. Spain), 23/06/1993, § 63, Series A no. 262). ამასთან, სამართლიანი სამართალწარმოება მოითხოვს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოების ყველა მხარე ინფორმირებული იყოს და შესაძლებლობა ჰქონდეს გამოთქვას მოსაზრება წარდგენილ დასკვნებსა და მტკიცებულებებზე, რათა გავლენა მოახდინოს სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე (იხილეთ „ლობო მაჩადო პორტუგალიის წინააღმდეგ“ (Lobo Machado v. Portugal), 20/02/1996, §31, ანგარიშები 1996-I). უპირველეს ყოვლისა, აღნიშნული საკითხი გულისხმობს იმას, რომ პირი ინფორმირებული უნდა იყოს მის წინააღმდეგ მიმდინარე სამართალწარმოების შესახებ (იხილეთ „დილიპაკი და კარაკაია თურქეთის წინააღმდეგ“ (Dilipak and Karakaya v. Turkey), ნომ. 7942/05 და 24838/05, §77, 04/03/2014).

41. საქმეზე „გახარია საქართველოს წინააღმდეგ“ ევროპული სასამართლო ხაზს უსვამს დოკუმენტაციის/უწყებების პირადად მხარისათვის ჩაბარების მნიშვნელობას და განმარტავს, რომ თუ ეს პრინციპი არ არის დაცული, მაშინ შესაძლოა მხარეს საკუთარი უფლებების განხორციელებაში შეეშალოს ხელი (იხილეთ „ოზგურ-კარადუმანი გერმანიის წინააღმდეგ“ (განჩინება) (Ozgur-Karaduman v. Germany (dec.), no. 4769/02, 26/06/2007; „ვებერი გერმანიის წინააღმდეგ“ (განჩინება), (Weber v. Germany (dec.), no. 30203/03, 02/10/2007; და ზავოდნიკი სლოვენიის წინააღმდეგ (Zavodnik v. Slovenia), no. 53723/13, § 70, 21/05/2015).

42. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დასაქმებულის წესთა უპირატესობის პრინციპი არა მხოლოდ იურიდიულ დოქტრინასა და სასამართლო პრაქტიკას ეფუძნება, არამედ მკაფიოდ არის ჩამოყალიბებლი საკანონმდებლო მოწესრიგების სახით, საქართველოს ორგანული კანონის-შრომის კოდექსის პირველი მუხლის მე-3 ნაწილით „შრომითი ხელშეკრულებით არ შეიძლება განისაზღვროს ამ კანონით გათვალისწინებულისაგან განსხვავებული ნორმები, რომლებიც აუარესებს დასაქმებულის მდგომარეობას“ და მას განსაკუთრებულ დამცავ მექანიზმსაც უწოდებენ (იხ. დავით კერესელიძე -შრომის კოდექსის კომენტარი; გვ.5; [რედაქტორები: დავით კერესელიძე; სოფიო ჩაჩავა; ვახტანგ ზაალიშვილი; ზაქარია შველიძე; ქეთევან მესხიშვილი]; ნიუ ვიჟენ უნივერსიტეტი და შრომის საერთაშორისო ორგანიზაცია; 2023წ.). დასახელებული ნორმის მოხმობა, მისი დამცავი ფუნქციის გარდა, იმითაც არის განპირობებული, რომ მოსარჩელესთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულება, მხარეთა უფლებებისა და ვალდებულებების ნაწილში, არსად შეიცავს შეთანხმებას მხარეთა შორის ინფორმაციის ელექტრონული ფორმით ან/და მობილური ტელეფონის მეშვეობით მიწოდების წესზე, თუმცა, ასეც რომ ყოფილიყო, სასამართლოსეული შეფასება მაინც ვერ გასცდებოდა მოქმედ მართლწესრიგს და ინფორმაციის გაგზავნის კი არა, ჩაბარების დადასტურება ეკისრება გზავნილის ავტორს, რაც სსსკ-ის 184-ე მუხლის (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების 35-ე პუნქტი) მოწესრიგებას და მხარეთა ინტერესებს შორის ბალანსის ძიების მიზნებისთვის კეთილსინდისიერების სტანდარტს ემყარება.

43. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს, რომ სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება. ამასთან, შრომითი დავების განხილვას გარკვეული თავისებურება ახასიათებს, რაც დამსაქმებლის მტკიცებითი უპირატესობისა და დასაქმებულის სასარგებლო წესთა უპირატესობის - „favor prestatoris” პრინციპების სასამართლოეული კონტროლისა და დაბალანსების გზით უნდა განისაზღვოს. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, შრომითი ურთიერთობებისადმი წმინდა სახელშეკრულებო მიდგომის გამოყენება არ არის მიზანშეწონილი, რადგან კლასიკურად ასეთი ურთიერთობა მოიცავს მის მონაწილეთა შეთანხმებას თანაბარ საწყისებზე, მაშინ, როდესაც შრომით ურთიერთობაში ერთი პირი ნებაყოფლობით თანხმდება მეორის დაქვემდებარებაში ყოფნას (იხ. სუსგ-ები N ას-98-94-2016, 26.07.2016წ; N ას-222-2023, 27.07.2023წ.).

44. საკასაციო სასამართლო განმატავს, რომ შრომითი ურთიერთობის სპეციფიკა იმას ეფუძნება, რომ ხელშეკრულების არსებითი პირობების შემთავაზებელი ძირითადად დამსაქმებელია და მათი მოდიფიცირება დასაქმებულს, საკუთარი ინტერესების გათვალისწინებით, ნაკლებად ხელეწიფება, ამასთან, „ვინაიდან ეს პირობები დამსაქმებლის მიერ არის „ორგანიზებული“, აუცილებელია ხელშეკრულების მეორე მხარის შესაძლო არათანაზომიერი შეზღუდვისაგან დამცავი- „გამთანაბრებელი“ სამართალი. შრომის სამართალი სწორედ ამ მიზნის თანაზომიერად მიღწევას უზრუნველყოფს მხარეთა ინტერესებს შორის ბალანსის შენარჩუნებით. შესაბამისად, ნებისმიერი საკანონმდებლო მოწესრიგება თუ სამართლებრივი გადაწყვეტა იმ მოცულობით აკორექტირებს ნების ავტონომიის საფუძველზე მიღებულ გადაწყვეტილებებს, რაც აუცილებელია შრომითი ურთიერთობის არსთან არათანაზომიერი შეზღუდვის აღმოსაფხვრელად“ (იხ. დავით კერესელიძე-შრომის კოდექსის კომენტარი; გვ.1; [რედაქტორები: დავით კერესელიძე; სოფიო ჩაჩავა; ვახტანგ ზაალიშვილი; ზაქარია შველიძე; ქეთევან მესხიშვილი]; ნიუ ვიჟენ უნივერსიტეტი და შრომის საერთაშორისო ორგანიზაცია; 2023წ.). გარდა ამისა, ქვეყნის უზენაესი კანონით- საქართველოს კონსტიტუციით გაცხადებულია, რომ საქართველო არის სოციალური სახელმწიფო. „სოციალური სახელმწიფოს იდეის გამოხატულებაა შრომის სამართლისთვის ფუნდამენტური პრინციპი-სოციალური პარტნიორობა... ინდივიდუალურ შრომით ურთიერთობებში სოციალური პარტნიორობა ვლინდება ამ ურთიერთობის მხარეების ერთმანეთზე ზრუნვით.“ (იხ. დავით კერესელიძე -შრომის კოდექსის კომენტარი; გვ.2; [რედაქტორები: დავით კერესელიძე; სოფიო ჩაჩავა; ვახტანგ ზაალიშვილი; ზაქარია შველიძე; ქეთევან მესხიშვილი]; ნიუ ვიჟენ უნივერსიტეტი და შრომის საერთაშორისო ორგანიზაცია; 2023წ.).

45. იმის გათვალისწინებით, რომ საკასაციო სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებით მოსარჩელეს არ ჩაბარებია კანონით დადგენილი წესით შეტყობინება მასთან 2018 წლის 15 ოქტომბერს უკანონოდ შეწყვეტილი შრომითი ურთიერთობის დამსაქმებელი კომპანიის ინიციატივით აღდგენისა და შრომითი ვალდებულებების დაუყოვნებლივ- 2018 წლის 3 დეკემბრიდან (იხ. ტ.2, ს.ფ.45) შესრულების შესახებ, გამოვლენილია დამსაქმებლის ბრალით დასაქმებულის იძულებითი მოცდენა (არა 2018 წლის 29 ნოემბრიდან, როგორც ამას მოსარჩელე უთითებს) 2018 წლის 3 დეკემბრიდან (როდესაც დასაქმებული უნდა შედგომოდა შრომითი მოვალეობის შესრულებას, თუკი მას ჩაბარდებოდა შეტყობინება) 2019 წლის 11 აპრილამდე (როდესაც პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსამზადებელ სხდომაზე მოპასუხემ (დამსაქმებელმა კომპანიამ) იშუამდგომლა საქმისწარმოების შეწყვეტა 2018 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანების (თ.მ–ძის გათავისუფლება პირადი განცხადების საფუძველეზე) ბათილად ცნობის გამო მისივე იმავე წლის 29 ნოემბრის ბრძანებით). სწორედ ამ პერიოდისათვის, დასაქმებულის იძულებითი მოცდენის გამო, მის სასარგებლოდ, მოპასუხეს უნდა დაეკისროს სახელფასო ანაზღაურება, ყოველთვიური ხელზე ასაღები 4200 (ოთხი ათას ორასი) ლარის (დარიცხული ხელფასი, საშემოსავლო გადასახადის ჩათვლით, 5220 ლარს შეადგენს) გათვალისწინებით.

46. სადავო პერიოდში მოქმედი სშკ-ის 32-ე მუხლის (ამჟამად 42-ე მუხლია) პირველი ნაწილის თანახმად, თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის დროს დასაქმებულს შრომის ანაზღაურება მიეცემა სრული ოდენობით. საკასაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ არ ვლინდება ანაზღაურების გაცემის კანონით გათვალისწინებული გამომრიცხველი გარემოება - დასაქმებულის ბრალი (ორგანული კანონის ძველი რედაქციის 32.2-ე მუხლი, მოქმედი რედაქციის 42.2-ე მუხლი). შესაბამისად, მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნის ეს ნაწილი დაკმაყოფილდა.

47. პირველი კასატორის მეორე სასარჩელო მოთხოვნა მასთან სადავო პერიოდში მოქმედი სშკ-ის 37.1-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტის - უხეში დარღვევის საფუძვლით 2019 წლის 12 აპრილს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ბათილად ცნობის თაობაზე, ნაწილობრივ დასაბუთებულად მიაჩნია საკასაციო სასამართლოს. არ არის გაზიარებული მეორე კასატორის (დამსაქმებელი კომპანიის) საკასაციო შედავება, რომ როგორც საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ 2022 წლის 6 დეკემბერს (საქმე N ას-1204-2021), ისე სააპელაციო სასამართლომ ამ ნაწილში დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება მიიღეს. საკასაციო სასამართლოს 2022 წლის 6 დეკემბრის დასახელებული განჩინების (პუნქტები 21-28) სავალდებულო სამართლებრივი მითითებაა, რომ „შრომით ურთიერთობაში ვალდებულების უხეში დარღვევისას ხელშეკრულების შეწყვეტის საკითხის მომწესრიგებელ დებულებას თავად შრომის კოდექსის 47.1. „ზ“ (დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა) ქვეპუნქტი (სადავო ბრძანების გამოცემის მომენტისთვის მოქმედი 37.1.„ზ“ ქვეპუნქტი) ადგენს, სადაც განმარტებულია, რომ დამსაქმებელს ენიჭება დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების უფლება არა შრომითი ხელშეკრულების ყოველგვარი დარღვევის, არამედ ვალდებულების „უხეში დარღვევის“ შემთხვევაში. ამრიგად, მუშაკის სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძვლების კვლევისას, სასამართლო ამოწმებს დამსაქმებლის უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. ამისათვის კი, აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერების შეფასების მიზნით, დადგინდეს დასაქმებულის მიერ მისთვის დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ადმინისტრაციის ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (შდრ. სუსგ-ები N ას-416-399-16, 2016 წლის 29 ივნისის განჩინება; Nას-812-779-2016, 2016 წლის 19 ოქტომბრის განჩინება; Nას-1276-1216-2014, 2015 წლის 18 მარტის განჩინება; Nას-483-457-2015, 2015 წლის 7 ოქტომბრის განჩინება)....ამ შემთხვევაში, დამსაქმებელია ვალდებული, სათანადო მტკიცებულებებით დაადასტუროს მოსარჩელის მიერ, მასზე ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ანდა შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევის ფაქტები, რაც საქართველოს შრომის კოდექსის 47-ე (37-ე) მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სამართლებრივი საფუძვლით მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერ საფუძვლად იქნება მიჩნეული... მოსარჩელემ, ვინაიდან გაასაჩივრა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანება, სარჩელის აღძვრის შემდეგ დავის გადაწყვეტამდე არ ცხადდებოდა სამსახურში; დასაქმებულის აღნიშნული მოქმედების საწინააღმდეგოდ დამსაქმებელს საქმისწარმოების შეწყვეტამდე რაიმე სამართლებრივი გადაწყვეტილება არ მიუღია და საკასაციო პალატის მოსაზრებით ამავე გარემოებათა ერთობლივად შეფასება არამართლზომიერს ხდის თ.მ–ძის გათავისუფლების თაობაზე მიღებულ სადავო ბრძანებას. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სწორედ ამ კონტექსტით უნდა შეფასებულიყო სარჩელის წინააღმდეგ წარდგენილ შესაგებელში შრომითი ურთიერთობის მართლზომიერად შეწყვეტის თაობაზე გამოთქმული შედავება; ვინაიდან, მხოლოდ კანონმდებლობის მოთხოვნათა ფორმალური დაცვა (შრომის კოდექსის 37.1 „ზ“ ქვეპუნქტის ბრძანებაში მითითება), თუკი მას რეალურად სხვა მიზნის მიღწევა (არასასურველი შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა) უდევს საფუძვლად, სასამართლომ, როგორც დარღვეული უფლების დაცვის ინსტიტუტმა არამართლზომიერად უნდა განიხილოს და მიიჩნიოს იგი ეწინააღმდეგება შრომით სამართალში აღიარებულ, როგორც საერთაშორისო, ისე - ეროვნული სამართლის ნორმებს“.

48. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, როგორც წესი, ფაქტის მითითების და მისი დამტკიცების ტვირთი მჭიდრო კავშირშია ერთმანეთთან, თუმცა, არც ისაა გამორიცხული, რომ მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით ერთ მხარეს მხოლოდ ფაქტის მითითების ტვირთი ეკისრებოდეს, ხოლო მეორე მხარეს საწინააღმდეგოს დამტკიცების ტვირთი. ამის თვალსაჩინო მაგალითია შრომითი დავა, რომლის დროსაც, ფაქტებზე მითითების ტვირთი და დამტკიცების ტვირთი პროცესის სხვადასხვა მონაწილეს ეკისრება, კერძოდ, დასაქმებული უთითებს სამუშაოდან მისი გათავისუფლებისათვის აუცილებელი სშკ-ის შესაბამისი ნორმით გათვალისწინებული წინაპირობების არარსებობაზე, ხოლო დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის მნიშვნელოვანი საფუძვლის მტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს ეკისრება (Protection Against Unjustified Dismissal, International Labour Conference, 82-nd session 1995, Report III (part 4B), Geneva, 7). ამდენად, შრომითისამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე დავებზე, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისთვის მნიშნელოვანი საფუძვლის (“Good Reason“) არსებობის მტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს ეკისრება. კანონმდებლის ასეთი მიდგომა განპირობებულია იმით, რომ შრომითი ურთიერთობიდან გამომდინარე დავებში ,,სუსტი მხარის“ - დასაქმებულის პროცესუალური თანადგომა პრიორიტეტულია. ცხადია, ეს არ უნდა მივიჩნიოთ შეჯიბრებითობისა და პროცესუალური თანასწორობის კონსტიტუციური უფლების დარღვევად. მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები აქვთ. დამსაქმებელი სარგებლობს მტკიცებითი უპირატესობით, სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები იმის თაობაზე, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტას საამისოდ გათვალისწინებული მართლზომიერი საფუძველი ჰქონდა“ (იხ., ილონა გაგუა „მტკიცებულებები და მტკიცების პროცესი კერძო ხასიათის სამართლებრივ დავებზე, თბ., 2020 წელი, გვ: 229-231; 258-259; სუსგ N ას-1114-2022, 23.12.2023წ.).

49. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტა, რომ დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა უნდა შეფასდეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და, რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით. შრომის სამართალში პრინციპი - „Ultima Ratio“, მოითხოვს დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნამდე მისი ქმედების შეფასებას მიზეზშედეგობრივი თვალსაზრისით, დარღვევასა (გადაცდომას) და გათავისუფლებას შორის ზომიერი ბალანსის დაცულობას. ნიშანდობლივია, რომ ამავე პრინციპის შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ დარღვევის (გადაცდომის) ჩადენისას გამოყენებულ უნდა იქნეს ისეთი ზომები, რომელიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. შესაბამისად, მიზანშეწონილობის კუთხით, გადაცდომის დროს არჩეულ უნდა იქნეს პროპორციული დასჯის მექანიზმი, რაც, შედეგობრივად, გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, მას და სხვა დასაქმებულებს უფრო ეფექტური შრომის მოტივაციას შეუქმნის (იხ. სუსგ-ები: N ას-1114-2022, 23.12.2022წ; N ას-1101-2022,17.11.2022წ; N ას-1350-2019, 27.11.2019წ; N ას-368-2019, 31.07.2019წ; N ას-416-399-2016, 29.06.2016წ.).

50. საკასაციო სასამართლო, პირველი კასატორის (მოსარჩელის) საკასაციო პრეტენზიის პასუხად, განმარტავს, რომ მოსარჩელის სრული უფლებრივი რესტიტუცია (პირვანდელ ან ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენის სახით) შეუძლებელია, რადგან მოსარჩელემ ვერ დაძლია საკუთარი მტკიცების ტვირთი და ვერ დაასაბუთა პირვანდელი/ტოლფასი ვაკანტური თანამდებობის არსებობა, რაც სავსებით მართებულად დაასკვნა სააპელაციო სასამართლომ (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების 15-17 პუნქტები), შესაბამისად, ამ ნაწილში მოსარჩელის საკასაციო შედავება (სასარჩელო მოთხოვნა) უსაფუძვლოა, რის გამოც უარყოფილია და უცვლელად უნდა დარჩელს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, როგორც კანონიერი. მტკიცების ტვირთს აწესრიგებს სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. მტკიცების ტვირთი არის სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორედ გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა სათანადოდ არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი – ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს. მტკიცების ტვირთი დამოკიდებულია არა მხარის როლზე პროცესში, არამედ მოთხოვნის საფუძველზე. ის ვინც ითხოვს ვალდებულების შესრულებას, უნდა დაამტკიცოს მოთხოვნის საფუძვლის არსებობა არა მხოლოდ მაშინ, როდესაც იგი ითხოვს თავისი მოთხოვნის შესრულებას, ან აღიარებას, არამედ მაშინაც, როდესაც იგი თავს იცავს მოწინააღმდეგე მხარის ნეგატიური აღიარებითი სარჩელისაგან (მოთხოვნისაგან). ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, ე.ი. იმის დადგენა და გარკვევა, თუ რამდენად ასაბუთებენ ეს ფაქტები იურიდიულად მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს – ეს უკვე სასამართლოს პრეროგატივაა. მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებები უნდა იყოს დასაბუთებული და ეხებოდეს იმ გარემოებებს, რომლებსაც უშუალო კავშირი აქვს დავასთან. მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64; შეად. სუსგ-ებს N ას-1298-2018; 22.03.2019წ; N ას-1329-2018, 22.02.2019წ; N ას-1610-2019, 07.02.2020წ; N ას- 1027-2020, 27.11.2020წ; N ას-634-2021, 4.11.2021წ; N ას-1363-2021, 5.04.2022წ; N ას-1183-2022, 23.12.2022წ; N ას-1572-2022, 5.05.2023წ; N ას-862-2023, 29.09.2023წ.).

51. ვაკანტური ტოლფასი თანამდებობის არსებობის მტკიცების ტვირთი აწევს მოსარჩელეს. კერძოდ, სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სწორედ მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს და დაამტკიცოს, დამსაქმებელთან არსებული საშტატო ნუსხიდან კონკრეტულად რომელი სამუშაო (თანამდებობა) წარმოადგენს გათავისუფლებამდე მის მიერ დაკავებული სამუშაოს ტოლფას თანამდებობას, ხოლო, მოპასუხის ვალდებულებაა გააბათილოს მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებები ვაკანტური ტოლფასი თანამდებობის არსებობის შესახებ. კერძოდ, დამსაქმებლის ვალდებულებაა მიუთითოს, რომ მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი კონკრეტული თანამდებობა მოსარჩელის მიერ გათავისუფლებამდე დაკავებული თანამდებობის ტოლფასი არ არის, ან თუ ტოლფასია, არ არის ვაკანტური. დამსაქმებლის ვალდებულება, მხარის მიერ მითითებული არგუმენტი გააბათილოს მხოლოდ მას შემდეგ დგება, როდესაც საკმარისი და დამაჯერებელი მტკიცებულებებია (მათ შორის სასამართლოს წინაშე დასაბუთებული შუამდგომლობის აღძვრის გზით) წარდგენილი დამსაქმებელ კომპანიაში ვაკანტური პოზიციის არსებობის შესახებ (შდრ. სუსგ-ებს: N ას-1523-2023, 26.01.2024წ; N ას-1053-2022, 19.04.2023წ; N ას-862-2023, 29.09.2023წ; N ას-687-687-2018, 20.07.2018 წ; N ას-902-864-2014, 30.03.2015 წ; N ას-475-456-2016,24.06.2016 წ; N ას-761-712-2017, 10.07.2017 წ.).

52. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, კერძოდ, სადავო ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა (უფლებრივი რესტიტუცია) და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნა სადავო პერიოდში მოქმედი სშკ-ის 38.8 (სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით) და 44-ე (ინდივიდუალური შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისთვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით), ასევე, სსკ-ის 394.1 (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის) და 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) მუხლებიდან გამომდინარეობს.

53. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სშკ-ის 48-ე მუხლის მე-8 ნაწილის მიხედვით (სადავო დროს მოქმედი სშკ-ის 38.8-ე მუხლი) დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების ბრძანების უკანონოდ (ბათილად) ცნობის შემთხვევაში, დასახელებულ ნორმაში მითითებულია დამსაქმებლის ვალდებულება, რომელიც რამდენიმე შესაძლებლობას მოიცავს, თუმცა, კანონმდებლის მიერ დადგენილი წესი არ შეიძლება იმგვარად განიმარტოს, რომ სასამართლოს, დისკრეციული უფლებამოსილებით, შეუძლია მოხმობილი ნორმის დანაწესის საკუთარი შეხედულებისამებრ გამოყენება. მოსარჩელის მოთხოვნის ფარგლებში შრომის კოდექსი დამსაქმებელს ავალდებულებს „პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით“. მითითებული რეგულაციით დამსაქმებლისათვის დადგენილია უკანონოდ გათავისუფლებული დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენა, ხოლო თუკი აღნიშნული შეუძლებელია, მაშინ მომდევნო რიგითობით დადგენილი ვალდებულებების შესრულება (იხ. სუსგ-ები: №ას-951-901-2015, 29.01.2016წ; N ას-1083-1020-2015, 15.04.2016წ; N ას-862-2023, 29.09.2023წ.).

54. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ გამოყენება სშკ-ის 48.9-ე მუხლი, რადგან სადავო ბრძანება გამოცემულია 2019 წლის 12 აპრილს, შესაბამისად, მისი ბათილად ცნობის პირობებში, გამოიყენება სშკ-ის 38.8-ე მუხლი, რაც იმას ნიშნავს, რომ დასაქმებულის გათავისუფლების უკანონოდ ცნობის შემთხვევაში, რადგან მისი სრული უფლებრივი რესტიტუცია (პირვანდელ ან ტოლფას სამუშაოზე აღდგენა) შეუძლებელია, დასაქმებულს უნდა მიეკუთვნოს კომპენსაცია. „როდესაც უკანონოდ დათხოვნილი დასაქმებული შრომითი ხელშეკრულების ბათილად ცნობასა და უფლებებში აღდგენას ითხოვს, სასამართლომ თავად უნდა შეაფასოს მოსარჩელის უფლებრივი რესტიტუციის საუკეთესო გზა შემდეგი პრიორიტეტული თანმიმდევრობით, კერძოდ, თუ მოსარჩელის ინტერესი პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენაა, სასამართლომ დასაქმებულისა და დამსაქმებლის ორმხრივი პატივსადები ინტერესების დაცვით უნდა შეამოწმოს მითითებული მოთხოვნის საფუძვლიანობა და დაკმაყოფილების მიზანშეწონილობა. პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის მოთხოვნა საფუძვლიანია, თუ ხელშეკრულების შეწყვეტა უკანონოა, თუმცა აღნიშნული ავტომატურად არ იწვევს დასაქმებულის პირვანდელ მდგომარეობის აღდგენას, ვინაიდან, აღნიშნული მოთხოვნის დაკმაყოფილება დამოკიდებულია მისი აღსრულების შესაძლებლობასა და მხარეთა კანონიერი ინტერესების გათვალისწინებით, მისი აღსრულების შესაძლებლობასა და ეფექტიანობაზე... სშკ-ი არ განსაზღვრავს კომპენსაციის გამოანგარიშების წესსა და კრიტერიუმებს. კომპენსაციის, როგორც დასაქმებულის უფლებრივი რესტიტუციის საშუალების დადგენა და მისი ოდენობის განსაზღვრა სასამართლოს დისკრეციაა, რა დროსაც, გათვალისწინებულ უნდა იქნეს, რომ შრომითსამართლებრივი კომპენსაცია ერთდროულად ფარავს იმ მატერიალურ დანაკარგს, რაც მხარემ უკანონოდ დათხოვნით განიცადა და რასაც იგი საშუალოდ შესატყვისი სამსახურის მოძებნამდე განიცდის, ასევე, იმ მორალურ ზიანს, რაც მას უკანონოდ დათხოვნით მიადგა. ამავდროულად, მხედველობაშია მისაღები უკანონოდ დათხოვნილი სუბიექტის ასაკი, კომპეტენცია, სამსახურის შოვნის პერსპექტივა, ოჯახური მდგომარეობა, სოციალური მდგომარეობა, ასევე, დამსაქმებლის ფინანსური მდგომარეობა და ა.შ. (იხ. საქართველოს შრომის სამართალი და საერთაშორისო შრომის სტანდარტები, გვ. 272; შეად. სუსგ-ებს: №ას-1623-2018, 29.01.2019 წ; N ას- 1772-2020, 12.03.2021წ.; N ას-808-2021, 10.06.2022წ; N ას-931-20222, 6.10.2022წ; N ას-862-2023, 29.09.2023წ.).

55. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ რადგან მხარეთა შორის უვადო შრომითი ურთიერთობა დაუსაბუთებლად შეწყდა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოსარჩელისათვის მიკუთვნებული კომპენსაციის ოდენობა უნდა შეიცვალოს და, შრომითი ხელშეკრულების არამართზლომიერი შეწყვეტის გამო, საქმეზე დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით, სამართლიანი კომპენსაციის სახით დამსაქმებელ კომპანიას (მეორე კასატორს) მოსარჩელის (პირველი კასატორის) სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 50 000 ლარის გადახდა, რაც დასაქმებულის მიერ ხელზე მისაღებ თანხას წარმოადგენს, რადგან კომპენსაცია, როგორც დარღვეული უფლების აღდგენის საშუალება, წარმოადგენს არა ხელფასს, იძულებით განაცდურს ან სხვა რაიმე გასაცემელს, არამედ ის თანხაა, რომელიც შრომითი ურთიერთობის უკანონოდ შეწყვეტის გამო დასაქმებულის ინტერესების დაცვის საკანონმდებლო საშუალებაა და თავის თავში მოიცავს ზემოთ ჩამოთვლილ ყველა გასაცემელს (იხ. სუსგ Nა-2851-გან-5-2019, 21.06.2019წ.). კომპენსაციის სახით დაკისრებული ფიქსირებული თანხა არ წარმოადგენს სახელფასო დავალიანებას და ამდენად, საგადასახადო დაბეგვრის ინტერსებისათვის მასში მითითებული თანხის აღუსრულებლობა უმართებულოა (იხ. სუსგ-ები: N ას-1114-2022, 23.12.2022წ; N ას-923-2020, 11.03.2021წ; N ა-2020-გან-4-2015, 17.06.2015წ.).

56. სსსკ-ის 53-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც, ხოლო 55-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სასამართლოს მიერ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით გაწეული ხარჯები და სახელმწიფო ბაჟი, რომელთა გადახდისაგან გათავისუფლებული იყო მოსარჩელე, გადახდება მოპასუხეს ბიუჯეტის შემოსავლის სასარგებლოდ, მოთხოვნათა იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელიც დაკმაყოფილებულია. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე (პირველი კასატორი) კომპენსაციის მოთხოვნის ნაწილში გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან. შესაბამისად, სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების გამო, მოპასუხეს დაეკისრა ხარჯები მოსარჩელისა და სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ, ასევე, სსსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოპასუხეს დაეკისრა მოსარჩელის მიერ გაწეული საადვოკატო ხარჯების ანაზღაურება რაც ასახულია წინამდებარე გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8, 399-ე, 372-ე, 411-ე, 264.3-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. თ.მ–ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. შპს „3..-G. G. G.”-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება ნაწილობრივ გაუქმდეს, კერძოდ, მოსარჩელე თ.მ–ძის სასარგებლოდ მოპასუხე შპს “3..-G. G. G.”-ისათვის 2018 წლის 3 დეკემბრიდან 2019 წლის 11 აპრილის ჩათვლით იძულებითი მოცდენისათვის სახელფასო ანაზღაურების უარყოფის ნაწილში და უვადო შრომითი ურთიერთობის არამართლზომიერად შეწყვეტისათვის მოსარჩელისათვის მიკუთვნებული კომპენსაციის ნაწილში, შესაბამისად, მხარეთა შორის სახელმწიფო ბაჟის განაწილების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

4. თ.მ–ძის სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

5. თ.მ–ძის სასარგებლოდ მოპასუხე - შპს “3..-G. G. G.”-ს დაეკისროს 2018 წლის 3 დეკემბრიდან 2019 წლის 11 აპრილის ჩათვლით იძულებითი მოცდენისათვის სახელფასო ანაზღაურება, ყოველთვიური ხელზე ასაღები 4200 (ოთხი ათას ორასი) ლარის (დარიცხული ხელფასი, საშემოსავლო გადასახადის ჩათვლით, 5220 ლარს შეადგენს) გათვალისწინებით;

6. ბათილად იქნეს ცნობილი შპს “3..-G. G. G.“-ის 2019 წლის 12 აპრილის ბრძანება თ.მ–ძესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ;

7. თ.მ–ძის სასარგებლოდ მოპასუხე შპს “3..-G. G. G.”-ს დაეკისროს უვადო შრომითი ურთიერთობის 2019 წლის 12 აპრილს არამართლზომიერად შეწყვეტის გამო კომპენსაცია - 50 000 (ორმოცდაათი ათასი) ლარის გადახდა;

8. დანარჩენ ნაწილში (თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის 1.2 და 1.4 ქვეპუნქტების უცვლელად დატოვების თაობაზე) უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება;

9. მოსარჩელე თ.მ–ძის სასარგებლოდ ნაწილობრივ დაკმაყოფილებული სარჩელის ფარგლებში, მოპასუხე შპს „3..-G. G. G.”-ს დაეკისროს მოსარჩელისათვის გაწეული იურიდიული (საადვოკატო) მომსახურების ხარჯის 2 000 (ორი ათასი) ლარის ანაზღაურება;

10. შპს „3..-G. G. G.”-ს თ.მ–ძის სასარგებლოდ დაეკისროს სამივე ინსტანციის სასამართლოში წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 950 (ცხრაას ორმოცდაათი) ლარის ანაზღაურება;

11. შპს „3..-G. G. G.”-ს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის - 6 249.6 (ექვსი ათას ორასორმოცდაცხრა ლარი და სამოცი თეთრი) ლარის ანაზღაურება;

12. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

მ. ერემაძე