საქმე №ას-897-2022

10 მარტი 2023 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

თეა ძიმისტარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - შპს „ს.კ.რ..“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „ფ.ჰ–ი“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 6 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - თანხის დაკისრება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. სასარჩელო მოთხოვნა

1.1. შპს „ფ.ჰ–მა“ (შემდეგში წოდებული: „მოსარჩელე“, „მოწინააღმდეგე“ მხარედ) თბილისის საქალაქო სასამართლოში სარჩელი აღძრა შპს „ს.კ.რ..“-ის (შემდეგში წოდებული: „მოპასუხე“, „კასატორ“ მხარედ) მიმართ, რომლითაც მოითხოვა მომსახურების ხელშეკრულების სანაცვლოდ მოპასუხისათვის 10 145.04 ლარის გადახდის დაკისრება.

2. სარჩელის საფუძვლები

2.1. 2004 წელს შპს „ფ.ჰ–სა“ და შპს „ს.კ.რ..“-ს, შორის დაიდო მომსახურების ხელშეკრულება, რომლის ფარგლებშიც, შპს „ფ.ჰ–ი“ გასცემდა ნებართვას - მახათას მთაზე განლაგებულ მის კუთვნილ საანძო მეურნეობაში, განეთავსებინა შპს „ს.კ.რ..“-ის რეტრანსლიატორი „მოტოროლა“ და მომსახურებოდა მას. მხარეები შეთანხმდნენ სახელშეკრულებო ფასსა და პირობებზე. კერძოდ, მოპასუხე მხარეს, მომსახურების სანაცვლოდ, ყოველთვიურად უნდა გადაეხადა 120 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში. ხელშეკრულება მოქმედებდა 2005 წლის 25 სექტემბერამდე, თუმცა, თუ არცერთი მხარე არ მოითხოვდა მის შეწყვეტას, ხელშეკრულება ავტომატურად გაგრძელდებოდა.

2.2. შპს „ს.კ.რ..“ ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებას ასრულებდა 2017 წლის მარტამდე. 2017 წლის მარტის თვიდან მოპასუხე მხარემ შეწყვიტა შპს „ფ.ჰ–ისთვის“ გაწეული მომსახურების ღირებულების ანაზღაურება. დამკვეთის მხრიდან ნაკისრი ფინანსური ვალდებულების დარღვევამ სისტემატური სახე მიიღო, მიუხედავად ამისა, მოსარჩელის მიერ მომსახურების მიწოდება მაინც ხდებოდა და გრძელდებოდა მანამ, სანამ მხარეთა შორის არ მოხდა ხელშეკრულების შეწყვეტა.

2.3. 2019 წლის 20 ივლისს, შპს „ფ.ჰ–სა“ და შპს „ს.კ.რ..“-ს შორის დაიდო შეთანხმება 2004 წლის ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ. მოცემული მომენტისთვის, მოპასუხე მხარეს შპს „ფ.ჰ–ის“ სასარგებლოდ ეკისრებოდა 2017 წლის მარტის თვიდან 2019 წლის ივნისის თვის ჩათვლით გაწეული მომსახურების გადაუხდელი დავალიანება, რაც ჯამში შეადგენდა 10 145.04 ლარს.

2.4. შპს „ს.კ.რ..“-ს მოსარჩელის წინაშე ნაკისრი ვალდებულება არ შეუსრულებია.

3. მოპასუხის პოზიცია

3.1. მოპასუხემ წარმოდგენილი მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

3.2. შესაგებელში მითითებულია, რომ 2004 წელს, მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე, შპს „ს.კ.რ..“ მომსახურებას ღებულობდა 2008 წლამდე. 2008 წლის შემდგომ მოპასუხეს მომსახურება აღარ მიუღია. მხარემ დაადასტურა 2017 წლამდე შპს „ფ.ჰ–ის“ სასარგებლოდ თანხის გადახდის ფაქტობრივი გარემოება, თუმცა, განმარტა, რომ აღნიშნული გადახდები ხორციელდებოდა არა მის მიერ მიღებული მომსახურების ასანაზღაურებლად, არამედ, მოპასუხე კომპანიის დირექტორის დაცვის წევრების მიერ მიღებული სიხშირის სანაცვლოდ.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლო გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი

4.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 15 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, შპს „ფ.ჰ–ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა. შპს „ს.კ.რ..“-ს მოსარჩელე შპს „ფ.ჰ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 10 145.04 ლარის გადახდა.

4.2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ს.კ.რ..“-მა.

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 06 მაისის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

5.2. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316.1. (ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება), და 629.1. (ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური) მუხლებით და აღნიშნა, რომ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა არის დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციებზე გამოსაწერი მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტი, რომელიც ასახავს მიწოდებული საქონლის ოდენობას ან გაწეული მომსახურების სახეს და მის ფასს. შესაბამისად, წარმოდგენილ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებზე დაყრდონობით, მიჩნეულ იქნა, რომ 2017 წლის მარტის თვიდან, - 2019 წლის ივნისის თვის ჩათვლით, შპს „ფ.ჰ–მა“ შპს „ს.კ.რ..“-ს გაუწია 10 145.04 ლარის რეტრანსლიატორის მომსახურება, რომლის საფასურიც არ ანაზღაურებულა.

5.3. სააპელაციო პალატამ მოდავე მხარეთა შორის 2004 წელს გაფორმებული რეტრანსლიატორის მომსახურების გაწევის თაობაზე ხელშეკრულება, შეწყვეტილად მიიჩნია 2019 წლის 20 ივლისიდან (ს.ფ. 26; 2019 წლის 20 ივლისის შეთანხმება). აღნიშნულთან დაკავშირებით, პალატამ აღნიშნა, რომ სადავო გარემოების (2004 წლის რეტრანსლიატორის მომსახურების თაობაზე ხელშეკრულების შეწყვეტის) დასადასტურებლად მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი იყო მხარეთა შორის 2019 წლის 20 ივლისს გაფორმებული შეთანხმება, რომლითაც მხარეები გამოხატავენ ერთობლივ ნებას 2004 წლის ხელშეკრულების 2019 წლის 20 ივლისიდან შეწყვეტასთან მიმართებით. ვინაიდან სხვა სახის სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობა საქმის მასალებით არ დგინდებოდა, ამიტომ ვერ იქნა გაზიარებული აპელანტის არგუმენტი თითქოს სადავო მტკიცებულება არ მიემართებოდა 2004 წლის ხელშეკრულებას.

5.4. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა ხელშეკრულების მოქმედების ვადასთან მიმართებით და აღნიშნა, რომ მხარეთა შეთანხმების თანახმად, ხელშეკრულება ძალაში შედიოდა 2004 წლის 25 სექტემბრიდან და მოქმედებდა 2005 წლის 25 სექტემბრამდე. ამასთან, თუ არცერთი მხარე არ განაცხადებდა ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ მისი ვადის გასვლამდე ერთი თვით ადრე, ხელშეკრულება ავტომატურად გაგრძელდებოდა. მოცემულ შემთხვევაში, პალატის მითითებით, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა ხელშემკვრელ მხარეთა მიერ, 2005 წლის 25 სექტემბრამდე ერთი თვით ადრე, ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ნების გამოვლენა. ასევე, დადგინდა, რომ მოპასუხე მხარე 2004 წლიდან 2017 წლის მარტის თვემდე მოსარჩელის სასარგებლოდ იხდიდა 2004 წლის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე რეტრანსლიატორის მომსახურების ღირებულებას. ყოველივე აღნიშნული, კი, პალატის აზრით, მიუთითებდა, რომ მხარეთა შორის 2004 წლის ხელშეკრულების მოქმედების ვადა გაგრძელდა განუსაზღვრელი ვადით.

5.5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 06 მაისის განჩინება, საკასაციო საჩივრის წარდგენის გზით, შპს „ს.კ.რ..“-მა გაასაჩივრა.

6. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები

6.1. კასატორი ითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებასა და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

6.2. კასატორი მიიჩნევს, რომ საქმის მასალებში მიღება-ჩაბარების აქტების არარსებობა ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ სადავო პერიოდში კასატორს მომსახურება არ მიუღია.

6.3. კასატორი კომპანიის მტკიცებით, მხოლოდ ანგარიშ-ფაქტურები არ გამოდგება მოსარჩელის მიერ ვალდებულების შესრულების დასადასტურებელ მტკიცებულებად ვინაიდან მხარეთა მიერ ასევე შეთანხმებული იყო მიღება-ჩაბარების აქტების გაფორმების ვალდებულებაც. კასატორი მიიჩნევს, რომ ანგარიშ-ფაქტურები გამოიყენება მხოლოდ საგადასახადო მიზნებისთვის და სამოქალაქო სამართალში მათი არსებობა ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების დამადასტურებელ მტკიცებულებად არ უნდა იქნეს განხილული.

7. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

7.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 5 სექტემბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

8. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება

საკასაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

8.1. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

8.2.საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე (საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა).

8.3. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

8.4. სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორმა ვერ მიუთითა რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე დაადგინა მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები და იურიდიულად სწორად შეაფასა ისინი, შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ გამოტანილი სამართლებრივი დასკვნები მართებულია.

8.5. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსთვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. შესაბამისად წინამდებარე დავის გადაწყვეტის მიზნებისთვის საკასაციო პალატა დადგენილად მიიჩნევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

- 2004 წელს, შპს „ფ.ჰ–ს“ (შემსრულებელი) და შპს „ს.კ.რ..“-ს (დამკვეთი), შორის გაფორმდა მომსახურების ხელშეკრულება. ხელშეკრულების საფუძველზე, შპს „ფ.ჰ–ი“ გასცემდა ნებართვას მახათას მთაზე განლაგებულ მის კუთვნილ საანძო მეურნეობაში განეთავსებინა შპს „ს.კ.რ..“-ს რეტრანსლიატორი „მოტოროლა“ და მომსახურებოდა მას. სახელშეკრულებო ფასი განისაზღვრა თვეში 120 აშშ დოლარის ეკვივალენტით ლარში, რომლის გადახდაც დამკვეთის მხრიდან უნდა განხორციელებულიყო ყოველთვიურად, 25 რიცხვში. ხელშეკრულება მოქმედების ვადად განისაზღვრა 2004 წლის 25 სექტემბრიდან, - 2005 წლის 25 სექტემბრამდე, პერიოდი. ამასთან, თუ არცერთი მხარე არ განაცხადებდა ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ მისი ვადის გასვლამდე ერთი თვით ადრე, ხელშეკრულება ავტომატურად გაგრძელდებოდა (ს.ფ. 19-20).

- 2004 წლიდან 2017 წლის მარტის თვემდე, შპს „ს.კ.რ..“ შპს „ფ.ჰ–ის“ სასარგებლოდ იხდიდა 2004 წლის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე რეტრანსლიატორის მომსახურების ღირებულებას (ს.ფ. 21-25).

- შპს „ს.კ.რ..“- ისთვის რეტრანსლიატორის მომსახურების გაწევის ფაქტის დასადასტურებლად წარმოდგენილ იქნა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები (ს.ფ. 27-54).

- მოდავე მხარეთა შორის 2004 წელს გაფორმებული ხელშეკრულება რეტრანსლიატორის მომსახურების გაწევის თაობაზე, შეწყვეტილია 2019 წლის 20 ივლისიდან (ს.ფ. 26).

- გაწეული მომსახურების საფასური კასატორს არ გადაუხდია.

8.6. სადავო შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა და ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება. სახელდობრ, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ნარდობა ორმხრივი და სასყიდლიანი ხელშეკრულებაა (სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლი), რომლის ორივე ხელშემკვრელმა მხარემ, სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, ნაკისრი ვალდებულება უნდა შეასრულოს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის მისაღებად უნდა შესრულდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მხარეთა შორის დადებული უნდა იყოს ნარდობის ხელშეკრულება; ბ) მენარდეს შესრულებული უნდა ჰქონდეს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო; გ) შემკვეთს არ უნდა ჰქონდეს ანაზღაურებული შესრულებული სამუშაო (შდრ. იხ. სუსგ. საქმე №ას-623-2022 . 12 ოქტომბერი, 2022წ).

8.7. საგულისხმოა, რომ კასატორი სადავოდ ხდის რეტრანსლიატორის მომსახურების გაწევას და საკასაციო საჩივარს ძირითადად ამყარებს მხოლოდ მიღება-ჩაბარების აქტების არარსებობის ფაქტით, მაშინ როდესაც მხარეთა შორის წარმოშობილია ნარდობის სამართლებრივი ურთიერთობა და მისი შესრულების დადასტურება, კანონით მხოლოდ რაიმე კონკრეტული მტკიცებულების გაფორმებასთან არ არის დაკავშირებული. კერძოდ, საკასაციო პალატამ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ ნარდობის ხელშეკრულების მარეგულირებელ ნორმებსა და საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკაზე დაყრდნობით, კანონის რომელიმე დანაწესი ვალდებულების შესრულებულად მიჩნევას იმპერატიულად მხოლოდ მიღება-ჩაბარების აქტის შედგენას არ უკავშირებს. მართალია, ხელშეკრულების მხარეები შეთანხმდნენ შესრულებული სამუშაოს მიღება-ჩაბარების ფორმაზე, მაგრამ იმ პირობებში, როდესაც სხვა მტკიცებულებით უტყუარად დასტურდება ვალდებულების შესრულების ფაქტი, მიღება-ჩაბარების აქტის შეუდგენლობა მოსარჩელის მოთხოვნის უარყოფის საფუძველი ვერ გახდება (იხ. სუსგ-ები: №ას-3232-307-2011; 939-879-2017; №ას-614-2019). აქვე საგულისხმოა, რომ კასატორს განკუთვნადი და რელევანტური მტკიცებულებების წარმოდგენის გზით, არ დაუდასტურებია საკუთარი მოსაზრება მიღება-ჩაბარების აქტების გაფორმების სავალდებულოობის თაობაზე. კერძოდ, საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ შესრულებულ სამუშაოთა ანაზღაურება 2004 წლიდან მოყოლებული, მხარეთა შორის მუდმივად ხელშეკრულებით გათვალისწინებული წესით, მიღება-ჩაბარების აქტის (ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოების მოცულობების მიღების აქტის) საფუძველზე ხორციელდებოდა. აღნიშნულის საფუძველზე, საკასაციო პალატის აზრით, იქმნება პრეზუმფცია, რომ მიღება-ჩაბარების აქტის გარეშე, სამუშაოს მიღება და ანგარიშსწორება მხარეთა შორის არსებულ საქმიან ურთიერთობაში ჩვეულებრივად დამკვიდრებულ პრაქტიკას წარმოადგენდა, რის გამოც კასატორის არგუმენტი უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია.

8.8. რაც შეეხება იმ გარემოებას 2017 წლის მარტის თვიდან, - 2019 წლის ივნისის თვის ჩათვლით, რეალურად განხორციელდა თუ არა, შპს „ფ.ჰ–ის“ მიერ შპს „ს.კ.რ..“-ისთვის 10 145.04 ლარის რეტრანსლიატორის მომსახურების მიწოდება, ამ მიმართებით სააპელაციო პალატამ სრულიად მართებულად გამოიკვლია და შეაფასა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურები. კერძოდ, საქმის მასალების კვლევის შედეგად იკვეთება, რომ სადავო პერიოდის განმავლობაში მოსარჩელე ადგენდა ელექტრონულ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებს (ს.ფ. 27-54), რომელთაგან ყველა დადასტურებულია (აღნიშვნა დატანილია დოკუმენტაციის მარცხენა ზედა კუთხეში) მოპასუხის მიერ.

8.9. ანგარიშ-ფაქტურების, როგორც მტკიცებულების ძალაზე სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, არსებობს უზენაესი სასამართლოს მიერ კარგად დამკვიდრებული ერთგვაროვანი პრაქტიკა, რომლის მიხედვით, საგადასახადო ანგარიშფაქტურა, მართალია, საჯარო კანონმდებლობით განსაზღვრული დოკუმენტია და საჯარო მიზნებს ემსახურება, თუმცა, სამოქალაქო სამართლისთვისაც მას გარკვეული ღირებულება გააჩნია. კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მიზნებისთვის, ანგარიშფაქტურის დადასტურება შესრულების მიღებას უტოლდება (სამოქალაქო კოდექსის 649-ე მუხლი) და ამ ფაქტის გაქარწყლება იმ მხარეს ეკისრება, რომლის წინააღმდეგაცაა იგი მიმართული (იხ. სუსგ საქმე Nას-793-760-2016, 20 იანვარი, 2017 წელი; საქმე Nას-671-642-2016, 20 იანვარი, 2017 წელი). ასევე, საკასაციო პალატამ არაერთ დავაში აღნიშნა, რომ სასაქონლო ზედნადები და საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა საქონლის მიწოდების ერთ-ერთი და არა ერთადერთი მტკიცებულება შეიძლება იყოს, რომელიც სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში უნდა შეფასდეს და საქონლის მოწოდების თაობაზე სასამართლოს შინაგან რწმენას უნდა დაედოს საფუძვლად (შდრ. იხ. სუსგ. ას-1013-2019, 17.07.2020 წ.).

8.10. ყოველივე ზემოაღნიშნულის შესაბამისად, ვინაიდან კასატორმა ვერ დაადასტურა, რომ 2004 წლიდან (ხელშეკრულების გაფორმების დროიდან) მოყოლებული, მხარეთა შორის მომსახურების მიღება სტაბილურად მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე ხდებოდა (არ იყო საქმიან ურთიერთობაში ჩვეულებრივად დამკვიდრებულ პრაქტიკა), ასევე, რადგან მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ყველა ანგარიშ-ფაქტურა დადასტურებულია მოპასუხის მხრიდან და მასში მომსახურების დასახელებად გაწერილია რეტრანსლაციის მომსახურება, ამასთან, იმის გათვალისწინებით, რომ 2019 წლის 20 ივლისის შეთანხმებით, მხარეებმა გააფორმეს შეთანხმება სწორედ 2004 წელს დადებული ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ და ამავდროულად, მხარეთა შორის სხვაგვარი სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობის ფაქტი საქმის მასალებით არ დგინდება.

8.11 საკასაციო პალატა, ასევე განმარტავს, რომ კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მხოლოდ მოპასუხის ზეპირი განმარტება მოსარჩელის პოზიციას ვერ გადაწონის და მხარისათვის არახელსაყრელ მატერიალურ-სამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს (სუსგ. Nას-1579-2019, 17.12.2019წ.).

8.12. რაც შეეხება უშუალოდ სარჩელით მოთხოვნილი თანხის ოდენობას, საკასაციო პალატა მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ კასატორს დასაბუთებული შედავება არ წარმოუდგენია, იგი შემოიფარგლა ზოგადი ხასიათის შედავებით (იხ. მოპასუხის შესაგებელი. ფაქტობრივი გარემოებების მე-6 გრაფა. ს.ფ. 71.)

8.13. ამგვარადა, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელემ მოახდინა თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება, ხოლო მოპასუხემ ვერ დასძლია მისი წილი მტკიცების ტვირთი. შესაბამისად, სარჩელი მართებულად დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ იკვეთება.

8.14. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

8.15. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

8.16. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

8.17. საკასაციო პალატის დასკვნით, გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

9. პროცესის ხარჯები

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. შესაბამისად, შპს „ს.კ.რ..“-ს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) უნდა დაუბრუნდეს 2022 წლის 03 აგვისტოს, სს „საქართველოს ბანკში“ სახელმწიფო ბაჟის სახით, №175 საგადახდო დავალებით გადახდილი 507,25 ლარის 70% - 355,075 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53, 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

შპს „ს.კ.რ..“-ის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნეს ცნობილი; კასატორ შპს „ს.კ.რ..“-ს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს 2022 წლის 03 აგვისტოს, სს „საქართველოს ბანკში“ სახელმწიფო ბაჟის სახით, №175 საგადახდო დავალებით გადახდილი 507,25 ლარის 70% - 355,075 ლარი. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე თეა ძიმისტარაშვილი

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე