საქმე №ას-121-2023 25 აპრილი, 2024 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - სს „ტ–ი“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - მ.ჯ–ძე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 8 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - საქმიანი რეპუტაციის შემლახველი ცნობების უარყოფა, არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. სს „ტ–მა“ (შემდგომ – ბანკი, მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ.ჯ–ძის (შემდგომ - მოპასუხე მოწინააღმდეგე მხარე) მიმართ და მოითხოვა საქმიანი რეპუტაციის შემლახველი ცნობების უარყოფა, მოპასუხისათვის მორალური ზიანის - 1 000 000 ლარის დაკისრება.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის მტკიცებით, მედიასა და სხვა სტატიებში გავრცელებულ ცნობებში მითითებული იყო, რომ თითქოს ბანკმა თაღლითური გზით მიითვისა მეანაბრის კუთვნილი თანხა. 2016 წლის 7 ოქტომბერს საინფორმაციო სააგენტო „ინტერპრესნიუსს“ მოპასუხის წარმომადგენელმა აცნობა შემდეგი: „კომპანიამ 2016 წლის 8 ივნისს პრესკონფერენცია ჩაატარა, სადაც ბანკში განხორციელებული თაღლითობის ფართომასშტაბიანი სქემის შესახებ ინფორმაცია გაახმაურა, რომლის შედეგადაც ამ ბანკის ერთ-ერთი მეანაბრის დეპოზიტიდან მისგან მალულად და მისი ნების საწინააღმდეგოდ 2 000 000 ლარამდე ფულადი თანხა გაქრა“. მოსარჩელის მტკიცებით, ეს განცხადება ამხელდა არა თაღლითობაში ბრალდებულ ი.ა–ვას (შემდგომ - ფილიალის მმართველი), არამედ ქმნიდა აზრს, რომ თაღლითობა ბანკის მიერ იყო ჩადენილი. აღნიშნულს ადასტურებს მითითება 2016 წლის 8 ივნისის პრესკონფერენციაზე, სადაც მოპასუხის (მისი წარმომადგენლების) მიერ საჯაროდ გაცხადდა, რომ ბანკმა თაღლითობის გზით მიითვისა მეანაბრის კუთვნილი 760,000 აშშ დოლარი. მოპასუხის წარმომადგენლები იმასაც მიუთითებენ, რომ ბანკი ავრცელებს ცრუ ინფორმაციას, თითქოს მთავარმა პროკურატურამ გამოძიება დაიწყო დაზარალებულის და არა - ბანკის განცხადების საფუძველზე. ეს განცხადება იმავე დღეს გავრცელდა როგორც საინფორმაციო სააგენტო „ინტერპრესნიუსის“ ვებგვერდზე (www.ipn.ge.), ისე საინფორმაციო პორტალზე - www.ambebi.ge.

3. სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებითა და წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ ბანკს მოპასუხის თანხა არ მიუთვისებია, ამიტომ მისი განცხადებები არსებითად მცდარია და მიმართულია საზოგადოების მოტყუებისკენ. მოპასუხისათვის ცნობილი იყო, რომ სარგებელი მიიღო ფილიალის მმართველმა, როგორც ფიზიკურმა პირმა.

4. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხეს უნდა დაევალოს მოსარჩელის საქმიანი რეპუტაციის შემლახველი ცნობების უარყოფა შემდეგი სახით: საინფორმაციო სააგენტო „ინტერპრესნიუსის“ ვებგვერდზე (www.ipn.ge.) და საინფორმაციო პორტალ www.ambebi.ge-ზე განათავსოს შემდეგი სახის ცნობა: „სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულების ფარგლებში მოპასუხე აცხადებს, რომ მის მიერ გავრცელებული ინფორმაცია ბანკის მიერ მოპასუხის კუთვნილი 760 000 აშშ დოლარის ანაბრის თაღლითური გზით მითვისების შესახებ, არის ცილისწამება და არ შეესაბამება სინამდვილეს“.

5. მოსარჩელის მტკიცებით, მოპასუხის მრავალთვიანმა ცილისმწამებლურმა კამპანიამ, რომელიც მოიცავდა როგორც მასობრივი მედიის ისეთ საშუალებებს, როგორიცაა: ტელევიზია, პრესა და ელექტრონული გამოცემები, ისე სოციალურ ქსელსა და საჯარო სივრცეში (ქუჩაში) გავრცელებულ ინფორმაციას (აქციებზე განცხადებებისა და განთავსებული ბანერების სახით), ბანკს მიაყენა როგორც ქონებრივი, ისე არაქონებრივი ზიანი. ქონებრივი ზიანის დათვლა ობიექტურად შეუძლებელია. მოსარჩელე ქონებრივი ზიანის ანაზღაურებისაგან დამოუკიდებლად მოითხოვს მორალური ზიანის საკომპენსაციოდ მოპასუხისათვის 1 000 000 ლარის დაკისრებას. მოთხოვნის ამ ოდენობის განსაზღვრისათვის კი ბანკმა გაითვალისწინა შემდეგი გარემოებანი: ბანკი კლიენტებს ემსახურება მთელი საქართველოს მასშტაბით; სათავო ოფისის გარდა აქვს ფილიალები და სერვისცენტრები, რომელთა საერთო რაოდენობა 17 შეადგენს; ბანკის გაცხადებული კაპიტალი 121 372 000 ლარია. შესაბამისად, ზიანის ოდენობა, რასაც ბანკი ითხოვს, თანაზომადია ბანკის მასშტაბისათვის; მოპასუხე ცილს სწამებს ბანკს ანაბრის (760 000 აშშ დოლარის ოდენობის) მითვისებაზე, რომელიც დაახლოებით 2 000 000 ლარია. შესაბამისად, ბანკის მიერ მოთხოვნილი 1 000 000 ლარი 2-ჯერ ნაკლებია, ვიდრე ის თანხა, რომლის მითვისებაშიც მოსარჩელე ბანკს ბრალს სდებს. ამავდროულად, ანაბრის ვადის ამოწურვის შემდეგ მოსარჩელემ ბანკისაგან 760 000 აშშ დოლარი მიიღო, რაც მოსარჩელის ფინანსურ შესაძლებლობას ადასტურებს.

მოპასუხის პოზიცია:

6. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, ბრალდებული, როგორც ბანკის დიდუბის ფილიალის იმჟამინდელი მმართველი, დანაშაულთა ჩადენის დროსა და ფარგლებში მოქმედებდა, როგორც ბანკის წარმომადგენელი. ყველა იმ საბანკო პროდუქტის ხელშეკრულებაზე, რომელზეც დატანებულია მოპასუხის გაყალბებული ხელმოწერა, მეორე მხარედ მოიხსენიება სწორედ ბანკი და არა - ფიზიკური პირი, ბანკის თანმშრომელი. ნებისმიერი ფიზიკური თუ იურიდიული პირი საბანკო მომსახურების მიღებისას, იმის მიუხედავად, რომ ფიზიკურად ურთიერთობს კონკრეტულ თანამშრომლებთან, რეალურად სამართლებრივ ურთიერთობაში იმყოფება სწორედ ფინანსურ ინსტიტუტთან. მოპასუხე, მისი ოჯახის წევრები თუ მათი წარმომადგენლები მხოლოდ ფაქტებზე, პროკურატურის მიერ დადგენილ გარემოებებსა და მიღებულ პროცესუალურ გადაწყვეტილებებზე აწვდიდნენ საზოგადოებას ინფორმაციას.

7. მოსარჩელე არათუ „მნიშვნელოვან მატერიალურ ზიანს“, საერთოდ ვერ უთითებს ვერანაირ დათვლად მატერიალურ ზიანზე და მხოლოდ ზოგადი და ძალიან ბუნდოვანი შეფასებებით შემოიფარგლება. ბანკი რეალურად მოპასუხისაგან მოითხოვს, რომ მან უარი განაცხადოს სარჩელზე, რომელსაც უკვე განიხილავს თბილისის საქალაქო სასამართლო.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

8. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

9. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება:

10. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 8 ნოემბრის განჩინებით – სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

11. სააპელაციო პალატის მითითებით, მოსარჩელე სადავოდ ხდის ბანკის მიერ მოპასუხის კუთვნილი 760 000 აშშ დოლარის ანაბრის თაღლითური გზით მითვისების შესახებ მოპასუხის (წარმომადგენლების) საჯარო განცხადებებს. მისი მტკიცებით, სადავო განცხადებით მოპასუხე ბრალს სდებს ბანკს დანაშაულის ჩადენასა და ამ გზით თანხის მითვისებაში, რაც არასწორია, რამდენადაც განცხადების მომენტში უკვე არსებული და მოპასუხისათვის ცნობილი დაზარალებულად ცნობის დადგენილებითვე გამოძიების შედეგად გამოკვეთილი იყო კონკრეტული ფიზიკური პირის ბრალეულობა და, ამასთან, სარგებლის მიღება არა ბანკის, არამედ ბრალდებული პირის მიერ. მითითებული პოზიციის საწინააღმდეგოდ, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასება, რომ სადავო განცხადებები, საქმეში არსებული ფაქტობრივი მოცემულობისა და განცხადებების კონტექსტის გათვალისწინებით, არ ქმნის ცილისწამების შემადგენლობას, კერძოდ, მოპასუხე დაზარალებულად არის ცნობილი იმ სისხლის სამართლის საქმეზე, რომლითაც დადგენილია, რომ „..ბანკის ფილიალის მმართველმა, სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, ისარგებლა მოპასუხის ნდობით და თაღლითურად, მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით დაეუფლა ამ უკანასკნელის კუთვნილ დიდი ოდენობით თანხას“. მითითებული პირის ბრალეულობა ამ ეტაპზე უკვე დადგენილია კანონიერ ძალაში შესული სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენით, რომლითაც დადასტურებულია, რომ 2013 წლის 4 აპრილს, მოპასუხემ ვადიან დეპოზიტზე ბანკში განათავსა 800 000 აშშ დოლარი. ბანკის დიდუბის ფილიალის ყოფილმა მმართველმა, რომელსაც სამსახურებრივი მდგომარეობიდან გამომდინარე ხელი მიუწვდებოდა მოპასუხის დეპოზიტის მონაცემებთან, ბოროტად გამოიყენა ნდობა, ხელი მოაწერინა ისეთი შინაარსის განცხადებაზე, რომელიც რეალურად დაზარალებულის ნებას არ გამოხატავდა. ამ ქმედებით ფილიალის მმართველი თაღლითურად, მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით, სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, დაეუფლა მოპასუხის კუთვნილ დიდი ოდენობით თანხას - 759 800 აშშ დოლარს.

12. უდავოა ისიც, რომ განცხადებების მომენტისათვის მხარეთა შორის წარმოებდა არაერთი სამართლებრივი დავა, მათ შორის, მოპასუხე ბანკისაგან ითხოვდა ანაბარზე განთავსებული თანხის დაბრუნებას. ამ მოთხოვნაზე დავა წინამდებარე საქმის განხილვის დროისათვის დასრულებული არ არის. ამ გარემოებებიდან გამომდინარე, პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომ მოპასუხის განცხადებები შეიცავს ბანკის მიერ ქონების მითვისების სახით დანაშაულის ჩადენის შესახებ არსებითად მცდარ ფაქტს. განცხადება ობიექტურ და ნეიტრალურ მსმენელს არ უქმნის ბანკის, როგორც დანაშაულის სუბიექტის შთაბეჭდილებას. სიტყვისა და გამოხატვის უფლების დაცვის მაღალი სტანდარტი არ მოითხოვს განმცხადებლისაგან ინფორმაციის გავრცელებას აბსოლუტური სიზუსტით. უდავოა, მოპასუხემ ვადიან დეპოზიტზე თანხა განათავსა ბანკში. შესაბამისად, თანხის დაბრუნების მოლოდინი ბანკის მიმართ გაუჩნდა. ამასთან, თაღლითურ ქმედებაზე მითითება უკავშირდება ფაქტობრივ მოცემულობას, რომლითაც დადასტურებულია ბანკის იმ თანამშრომლის დანაშაული, რომლის მეშვეობითაც ახორციელებდა სამართლებრივ ურთიერთობას.

13. სააპელაციო პალატის მითითებით, მოსარჩელე სახელშეკრულებო ურთიერთობაში იმყოფებოდა ბანკთან, რომელსაც საანაბრო მომსახურების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ნაკისრი ჰქონდა განთავსებული თანხის შენახვის ვალდებულება, რისი შეუსრულებლობაც, თუნდაც მესამე პირის ბრალეული მოქმედების შედეგად, წარმოშობს უშუალოდ ხელშეკრულების მონაწილე ბანკის პასუხისმგებლობას და დაუსაბუთებელია აპელირება ბანკის პასუხისმგებლობის არარსებობასთან მიმართებით. პალატამ დამატებით მიუთითა, რომ ერთმანეთისაგან უნდა გაიმიჯნოს სისხლისსამართლებრივი და სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობა, კონკრეტულ შემთხვევაში, სახელშეკრულებო ურთიერთობა. ბანკის თანამშრომლები მოქმედებდნენ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებით, შესაბამისად, მოსარჩელეს პრეტენზია/მოთხოვნის უფლება წარმოეშვა უშუალოდ ბანკის მიმართ და ბანკის წინააღმდეგ არსებული სამოქალაქო დავების პარალელურად ლოგიკურია, რომ მოსარჩელეს დაეუფლა იმგვარი განცდა, რომ მისი მხრიდან ბანკში განთავსებულ თანხასთან მიმართებით, პასუხისმგებლობა სწორედ ბანკს ეკისრებოდა.

14. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საჯარო განცხადებების მთლიანი კონტექსტის გათვალისწინებით, ზოგადი ტონის ანალიზის შედეგად, „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის (შემდგომ - სპეციალური კანონი) მე-7 მუხლის მე-5 პუნქტით დაწესებული აზრისა და ფაქტის გამიჯვნის სტანდარტით შეფასების საფუძველზე, პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასება, რომ ბანკის მიერ მოპასუხის კუთვნილი 760 000 აშშ დოლარის ანაბრის თაღლითური გზით მითვისების თაობაზე სადავო განცხადება, არ შეიცავს მტკიცებითი ფორმით უშუალოდ მოსარჩელის მხრიდან დანაშაულის ჩადენის შესახებ ფაქტის გავრცელებას, არამედ ფაქტობრივ საფუძვლებზე დაყრდნობით მოპასუხის აღქმის შედეგად შექმნილი შეფასებები და აზრის გამოხატვაა. რამდენადაც მოსარჩელემ ვერ უზრუნველყო, დაედასტურებინა, რომ მოპასუხის მიერ გავრცელდა უშუალოდ მოსარჩელის შესახებ არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველი ინფორმაცია, გაუმართლებელია ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაც.

კასატორის მოთხოვნა:

15. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

16. კასატორის მტკიცებით, ბანკის მიერ 760,000 აშშ დოლარის ანაბრის თაღლითური გზით მითვისების შესახებ მოპასუხის მიერ გავრცელებული ინფორმაცია არის ცილისწამება და არ შეესაბამება სინამდვილეს. ამ განცხადებაში განსაკუთრებული მნიშვნელობისაა სიტყვა „მიერ“, რომელიც გულისხმობს, რომ ბანკმა დაგეგმა თაღლითური სქემა, რომლის შესრულების შედეგად, თავისი აქტიური ქმედებით მიიღო, მიითვისა მეანაბრის თანხა. მოპასუხემ იცოდა ისიც, რომ თუკი ვინმემ მიიღო სარგებელი, ეს შეიძლება იყოს ბანკის მმართველი, როგორც ფიზიკური პირი, რომელიც უკანონოდ გარიგდა სხვა პირებთან.

17. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხემ შეგნებულად მიუთითა რა, ბანკის მიერ კლიენტის ანაბრის მითვისების შესახებ მცდარ ფაქტზე, განზრახ მიაყენა ზიანი ბანკის საქმიან რეპუტაციას. აქედან გამომდინარე, ვლინდება ცილისწამებისთვის გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის დაკისრების ყველა წინაპირობა, კერძოდ, უდავოა, რომ საბანკო ინსტიტუტის წარმატებისა და საქმიანი რეპუტაციის განუყოფელი ნაწილია საზოგადოების - არსებული და პოტენციური კლიენტების (მათ შორის, მეანაბრეების) - ნდობა მის მიმართ. სწორედ ბანკის საიმედოობა და მის მიმართ ნდობის ხარისხი დიდწილად განაპირობებს კლიენტთა არჩევანს, საკუთარი ფულადი სახსრები განათავსონ სწორედ კონკრეტულ საბანკო დაწესებულებაში, რაც, თავის მხრივ, განაპირობებს ბანკის წარმატებასაც. ბანკი 19 წელია ოპერირებს ქართულ საბანკო ბაზარზე და მტკიცედ აქვს დამკვიდრებული თავი, როგორც სანდო და საიმედო საბანკო ინსტიტუტს. მოპასუხის განცხადებები სწორედ ბანკის საქმიანი იმიჯის შებღალვისაკენ იყო მიმართული და მიზნად ისახავდა მოსარჩელის იძულებას, შესაბამისი სამართლებრივი პროცედურების დამთავრებამდე მოპასუხისათვის გადაეხადა მოთხოვნილი თანხა.

18. მოპასუხის განცხადებები არ ჯდება სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების ფარგლებში და არ ექვემდებარება კანონით დაცვას, რადგან შეიცავს არსებითად მცდარ ფაქტებს, ამასთან, მნიშვნელოვან ზიანს აყენებენ ბანკს როგორც მატერიალური, ისე რეპუტაციული კუთხით. წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება, მოპასუხემ ნამდვილად უწყოდა, რომ ბანკს მისი თანხა არ მიუთვისებია, ამიტომ მისი განცხადებები არსებითად მცდარია და საზოგადოებას ცრუ ინფორმაციას აწვდის.

19. მითითება ბანკის მიერ თანხის მითვისებაზე სისხლის სამართლის დანაშაულის ჩადენაზე მეტყველებს, მაშინ, როდესაც არ არსებობს არც სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი და არც სხვა პროცესუალური დოკუმენტი, შესაბამისად, ვლინდება უკანონო ცილისწამებისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრების ყველა წინაპირობა, რადგან: ა) აშკარაა პირდაპირი მითითება ბანკზე; ბ) გავრცელებულია არსებითად მცდარი ფაქტის, კერძოდ, ბანკის მიერ სისხლის სამართლის დანაშაულის ჩადენის შესახებ ინფორმაცია; გ) ბანკთან დაკავშირებით გავრცელებული არსებითად მცდარი ინფორმაცია პირდაპირ ზიანს აყენებს ბანკის საქმიან რეპუტაციას; დ) მიყენებული რეპუტაციული ზიანის გამო, უარყოფის გამოქვეყნება არ არის საკმარისი ცილისწამებით მოყენებული ზიანის ჯეროვანი ანაზღაურებისთვის და ე) გაცხადებული ფაქტის მცდარობა მოპასუხემ წინასწარ იცოდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

20. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

21. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ - სსსკ-ის) 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

22. საკასაციო საჩივრის ფარგლებში პალატის შეფასების საგანია, მოპასუხის მიერ საჯაროდ გავრცელებული განცხადებები არის თუ არა მოსარჩელის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ - სსკ-ის) მე-18 მუხლით (სსკ-ის მე-18 მუხლის მე-2 ნაწილი: პირს უფლება აქვს, სასამართლოს მეშვეობით, კანონით დადგენილი წესით დაიცვას საკუთარი პატივი, ღირსება, პირადი ცხოვრების საიდუმლოება, პირადი ხელშეუხებლობა ან საქმიანი რეპუტაცია შელახვისაგან) დაცულ სფეროში იმგვარი ჩარევა, რასაც სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრება მოჰყვება. სხვაგვარად, წარმოადგენს თუ არა მოპასუხის გამონათქვამები ცილისწამებას, რომელმაც შელახა მოსარჩელის - ბანკის საქმიანი რეპუტაცია, მოპასუხის გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვა აუცილებელია თუ არა დემოკრატიულ საზოგადოებაში მოსარჩელეების უფლებების დასაცავად.

23. პირს ეკისრება სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობა კერძო პირის ცილისწამებისათვის, თუ მოსარჩელე სასამართლოში დაამტკიცებს, რომ მოპასუხის განცხადება შეიცავს არსებითად მცდარ ფაქტს უშუალოდ მოსარჩელის შესახებ და ამ განცხადებით მოსარჩელეს ზიანი მიადგა (სპეციალური კანონის მე-13 მუხლი). პეციალური კანონის მითითებული ნორმა მტკიცების ტვირთს მოსარჩელეს აკისრებს, რაც იმას ნიშნავს, რომ სასამართლოში სარჩელის წარდგენისას, ვალდებული მოსარჩელეა, ამტკიცოს, რომ შესრულებულია ნორმით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებლი ყველა წინაპირობა, კერძოდ: ა) მოპასუხემ მის შესახებ გაავრცელა სადავო განცხადება; ბ) სადავო განცხადება არ შეესაბამება სინამდვილეს, ანუ მცდარი ფაქტების შემცველია; გ) სადავო განცხადება ზიანს აყენებს საქმიან რეპუტაციას.

24. სპეციალური კანონის პირველი მუხლის „ე“ პუნქტის თანახმად, ცილისწამება არის არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველი და პირისთვის ზიანის მიმყენებელი, მისი სახელის გამტეხი განცხადება. ამრიგად, იმის გადასაწყვეტად, მოპასუხის გამონათქვამები შეიცავს თუ არა ცილისმწამებლურ განცხადებას (რაც სსკ-ის 18.2. მუხლით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის საფუძველია), უნდა გაირკვეს, მოპასუხის მსჯელობა წარმოადგენს „არსებითად მცდარ ფაქტს“, თუ „აზრის“ კატეგორიას განეკუთვნება.

25. სპეციალური კანონის პირველი მუხლის „ბ“ პუნქტის შესაბამისად, „აზრი“ განიმარტება, როგორც შეფასებითი მსჯელობა, თვალსაზრისი, კომენტარი, აგრეთვე, ნებისმიერი სახით ისეთი შეხედულების გამოხატვა, რომელიც ასახავს რომელიმე პიროვნების, მოვლენის ან საგნის მიმართ დამოკიდებულებას და არ შეიცავს დადასტურებად ან უარყოფად ფაქტს. ამავე კანონის მე-7 მუხლის მე-5 პუნქტის შესაბამისად, აზრის ან ფაქტის სტატუსის მინიჭების საკითხის განხილვისას ყოველგვარი გონივრული ეჭვი, რომელიც ვერ დადასტურდება კანონით დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს განცხადებაში მოყვანილი ცნობებისათვის აზრის სტატუსის მინიჭების სასარგებლოდ.

26. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის შესაბამისად, სიტყვა „აზრი“ ფართოდ განმარტებისას გულისხმობს განსჯას, დამოკიდებულებასა თუ შეფასებას, რომლის სისწორე თუ მცდარობა დამოკიდებულია მთლიანად ინდივიდზე, მის სუბიექტურ დამოკიდებულებაზე. ფაქტები კი, ჩვეულებრივ, მოკლებულია სუბიექტურ დამოკიდებულებას, იგი ობიექტური გარემოებებიდან გამომდინარეობს, ანუ ჩვენ გვაქვს იმის შესაძლებლობა, რომ ფაქტი შევამოწმოთ და ვნახოთ, ის რეალურად არსებობდა თუ არა. სწორედ ამიტომ, ფაქტების გადამოწმება და მისი ნამდვილობასთან შესაბამისობის დადგენა შესაძლებელია. ხშირ შემთხვევაში, აზრები და ფაქტები ერთმანეთს მჭიდროდ უკავშირდება და მათი გამიჯვნა რთულია. ეს განპირობებულია იმით, რომ გამოთქმის ორივე ფორმა იშვიათად გვხვდება სუფთა სახით. უმთავრესად, სჭარბობს სწორედ ისეთი გამონათქვამები, რომლებშიც თავს იყრის, როგორც შეფასებითი, ასევე - ფაქტობრივი ელემენტები. აზრი ხშირად ეყრდნობა და ეხება ფაქტებს, ფაქტები კი, თავის მხრივ, აზრის საფუძველია, რომელიც ადასტურებს ან უარყოფს მათ, ამიტომაც ხშირად საკამათო გამონათქვამის, როგორც შეხედულების ან, როგორც ფაქტის გადმოცემის, კვალიფიცირების დროს, შესაძლებელია გამოთქმის კონტექსტის მიხედვით მისი ცალკეული ნაწილების იზოლირება, მაგრამ ეს მეთოდი გამართლებულია მხოლოდ მაშინ, როდესაც ამით არ იკარგება ან არ ყალბდება გამონათქვამის შინაარსი და ნამდვილი აზრი. თუკი ასეთი იზოლირება შეუძლებელია გამონათქვამის შინაარსის გაყალბების გარეშე, მაშინ ეს გამონათქვამი უნდა ჩაითვალოს მთლიანად აზრის გამოთქმად, ანუ შეხედულებად, შეფასებით მსჯელობად და, შესაბამისად, მთლიანად უნდა იქნეს შეყვანილი ძირითადი უფლებით დაცულ სფეროში (იხ.: სუსგ №ას-1278-1298-2011, 20.02.2012წ.; №ას-790-739-2017, 17.01.2018წ.; №ას-928-868-2017, 17.01.2018წ.; №ას-1582-2023, 22.03.2024წ.). სადავო გამონათქვამის სწორი კვალიფიკაციისათვის უნდა შემოწმდეს მისი შინაარსი, გამოთქმის ფორმა და გამოთქმის კონტექსტი, რა ფაქტობრივი ელემენტებისაგან შედგება გამონათქვამი (იხ.: სუსგ №ას-1477-1489-2011, 03.04.2012წ.; №ას-569-540-2014, 11.03.2016წ.; №ას-1366-2019, 06.04.2020წ.).

27. გასათვალისწინებელია, რომ აზრი ფაქტებთან გარკვეული დამოკიდებულებით გამოითქმება, ანუ აზრი, როგორც წესი, ეყრდნობა ფაქტებს. ასეთ შემთხვევაში, აზრის დაყოფა შეხედულებად და ფაქტის გადმოცემად დაუშვებელია, რადგან მთლიანად გამონათქვამი აზრის თავისუფლების სფეროში ექცევა (მესხიშვილი ქეთევან, კერძო სამართლის აქტუალური საკითხები, თეორია და სასამართლო პრაქტიკა, ტომი I, თბილისი, 2020, გვ.259).

28. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხის განცხადებიდან სადავოდაა გამხდარი ბანკის მიერ მოპასუხის კუთვნილი 760 000 აშშ დოლარის ანაბრის თაღლითური გზით მითვისების თაობაზე გამონათქვამი. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სადავო გამონათქვამის აზრისა თუ ფაქტისადმი კუთვნილების საკითხის გადაწყვეტა შეუძლებელია მთლიანი განცხადების შინაარსის გაუთვალისწინებლად. მოპასუხის განცხადების ცალკეულ სიტყვებსა და წინადადებებს კონტექსტის გარეშე ვერ მიენიჭება მნიშვნელობა, ვინაიდან მათი განცალკევებულად განხილვა გამოიწვევს გამონათქვამის შინაარსის დაკარგვას. შინაარსს კი სიტყვებსა და წინადადებებთან შედარებით უპირატესი ძალა აქვს. ამდენად, პალატა მოპასუხის განცხადებას შეზღუდული კონტექსტით ვერ განიხილავს და მათ ერთიანად, იმ დროს არსებულ ფაქტობრივ გარემოებებთან ერთობლივად განიხილავს.

29. დადგენილია, რომ 2016 წლის 3 ოქტომბერს მოპასუხე დაზარალებულად იქნა ცნობილი დიდი ოდენობით თანხების თაღლითურად დაუფლებისა და უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციის ფაქტზე (რასაც თან ახლდა განსაკუთრებით დიდი ოდენობით შემოსავლის მიღება) დაწყებულ სისხლის სამართლის საქმეში. საქართველოს მთავარი პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილის პროკურორის 2016 წლის 3 ოქტომბრის დაზარალებულად ცნობის შესახებ დადგენილების თანახმად, გამოძიების შედეგად დადგენილია, რომ „..ბანკის ფილიალის მმართველმა, სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, ისარგებლა მოპასუხის ნდობით და თაღლითურად, მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით დაეუფლა ამ უკანასკნელის კუთვნილ დიდი ოდენობით თანხას“. „საბოლოოდ, ფილიალის მმართველი სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით თაღლითურად დაეუფლა მოპასუხის კუთვნილ 500,000 აშშ დოლარს, რითაც ამ უკანასკნელს მიადგა დიდი ოდენობით ქონებრივი ზიანი“. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 27 ივნისის განაჩენით ფილიალის მმართველი ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 208-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის და სასჯელის სახით განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 7 წლის ვადით. განაჩენის თანახმად, 2013 წლის 4 აპრილს, დაზარალებულმა ვადიან დეპოზიტზე ბანკში განათავსა 800 000 აშშ დოლარი. ბანკის დიდუბის ფილიალის ყოფილ მმართველს სამსახურებრივი მდგომარეობიდან გამომდინარე ხელი მიუწვდებოდა მოპასუხის დეპოზიტის მონაცემებზე. მან ისარგებლა დაზარალებულის ნდობით, გამოიყენა ბოროტად და ხელი მოაწერინა ისეთი შინაარსის განცხადებაზე, რომელიც რეალურად დაზარალებულის ნებას არ გამოხატავდა და ბანკს თითქოს მიუთითებდა, მისი დეპოზიტიდან დაფარულიყო ფილიალის მმართველთან დაკავშირებულ პირთა კრედიტები. მისი ქმედება მიზნად ისახავდა და საბოლოოდ დაეუფლა კიდეც მის კუთვნილ ქონებას - 759 800 აშშ დოლარს. აღნიშნული ქმედებით კი ფილიალის მმართველი თაღლითურად, მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით დაეუფლა მოპასუხის კუთვნილ დიდი ოდენობით თანხას. თბილისის სააპელაციო პალატის 15.03.2018 წლის განაჩენითაც, რომლითაც დამტკიცდა საპროცესო შეთანხმება პროკურორსა და მსჯავრდებულს შორის, ეს უკანასკნელი ცნობილია დამნაშავედ. 28.07.2016წ. მოპასუხემ სარჩელით მიმართა სასამართლოს ბანკის მიმართ ანაბარზე განთავსებული კუთვნილი თანხის - 759 800 აშშ დოლარის დაბრუნებისა და მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მოპასუხეს დაეკისრა 500 000 აშშ დოლარისა და 500 000 აშშ დოლარის წლიური 4%-ის, 2016 წლის მარტიდან თანხის სრულად დაფარვამდე გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ. დასაბრუნებელ თანხაზე დარიცხული ყოველწლიური სარგებლის - 12%-ის 2014 წლის 4 აპრილიდან ანაზღაურების მოთხოვნისა და ყოველ ვადაგადაცილებულ საბანკო დღეზე გადასახდელი თანხის 0.5%-ის დაკისრების შესახებ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შევიდა. მითითებული სარჩელის აღძვრის შემდგომ, 03.11.2016 წელს, თავის მხრივ, ბანკმა დამოუკიდებელი სარჩელი წარადგინა სასამართლოში მოპასუხის, ფილიალის მმართველისა სხვა პირთა წინააღმდეგ ზიანის ანაზღაურებისა და გარიგებების ბათილად ცნობის თაობაზე, რაც პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა. გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შევიდა.

30. როგორც უკვე აღინიშნა, იმისათვის, რომ ფაქტობრივი ბრალდება შეფასებითი მსჯელობისაგან გაიმიჯნოს, აუცილებელია საქმის გარემოებებისა და განცხადების ზოგადი ტონის ანალიზი, იმის გათვალისწინებით (Brasilier v. France, №71343/01, 11.04.2006 წელი, §37), რომ გამონათქვამები საჯარო ინტერესის საკითხზე, შესაძლებელია, სწორედ აღნიშნულ საფუძველზე (სწორედ აღნიშნულის გამო), უფრო შეფასებით მსჯელობას წარმოადგენდეს, ვიდრე ფაქტის შესახებ განცხადებას (Paturel v. France, №54968/00, 22.12.2005 წელი, §37). საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სადავო გამონათქვამები, მთლიანი კონტექსტის გათვალისწინებით, არ შეიცავს მტკიცებითი ფორმით უშუალოდ მოპასუხის მხრიდან დანაშაულის ჩადენის შესახებ ფაქტის გავრცელებას, არამედ სადავო განცხადება ზემოაღნიშნულ ფაქტობრივ საფუძვლებზე დაყრდნობით მოპასუხის აღქმის შედეგად შექმნილი შეფასებები და აზრის გამოხატვაა. ამასთან, რაკი მოპასუხის სადეპოზიტო ანგარიშზე განთავსებული თანხა არ დაბრუნებულა, გასაზიარებელია მოპასუხის მითითება, რომ ტერმინში, „მითვისება“ მოიაზრება არა სისხლის სამართლის კოდექსის გათვალისწინებული ბანკის მიერ ჩადენილი დანაშაულებრივი ქმედება, არამედ გამომდინარეობდა მისი მოსაზრებიდან, რომ თანხის საბოლოო მიმღები ბანკი იყო და დაბრუნების მოთხოვნაც მისგან ჰქონდა. მოპასუხის განცხადებაც წარმოადგენს პრეტენზიას ბანკის, როგორც ხელშეკრულების მხარის მიმართ იმის შესახებ, რომ ანაბარზე განთავსებული თანხა მიითვისა პირმა, რომელიც ბანკს წარმოადგენდა მოპასუხესთან ურთიერთობაში, შესაბამისად, თანხის დაბრუნებაზე პასუხისმგებლობა სწორედ ბანკს ეკისრებოდა (რაც დადასტურდა კიდეც კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით). ამ გარემოებებიდან გამომდინარე, თანხის დაბრუნებაზე ბანკის უარმა მოპასუხეს გაუჩინა განცდა, ბანკის მხრიდან დაუსაბუთებლად თანხების მითვისებასთან დაკავშირებით. შესაბამისად, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა შეფასებას, რომ მოპასუხის განცხადება არ შეიცავს მტკიცებითი ფორმით უშუალოდ მოსარჩელის მხრიდან დანაშაულის ჩადენის შესახებ ფაქტის გავრცელებას, არამედ მოპასუხის მოსარჩელისადმი უარყოფითი სუბიექტური დამოკიდებულება და შეფასებაა, რომელიც გამყარებულია გარკვეული ობიექტური ფაქტობრივი საფუძვლებით.

31. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ გამოხატვის თავისუფლების ნებისმიერი შეზღუდვა უნდა განისაზღვროს მკაცრად და მისი გამოყენების საჭიროება სარწმუნოდ დადასტურდეს. შეზღუდვის გამოყენება უნდა იყოს „აუცილებელი“ დემოკრატიულ საზოგადოებაში სხვა პირთა რეპუტაციის დასაცავად. „აუცილებელი“ კი, სასამართლოს განმარტებით, ნიშნავს „მწვავე საზოგადოებრივ საჭიროებას“ (Handyside v. the United Kingdom (საჩივარი № 5493/72), 7.12.1976წ.; Stoll v. Switzerland ([GC] (საჩივარი №69698/01), 10.12.2007წ., §101; Animal Defenders International v. the United Kingdom [GC] (საჩივარი №48876/08), 22.04.2013 წ, §100; Morice v. France [GC] (საჩივარი №29369/10), 23.04.2015 წ, §124; Balaskas v. Greece (საჩივარი № 73087/17), 05.11.2020 წ, §36) (შდრ. სუსგ №ას-625-593-2014, 20.05.2016 წ). აზრის თავისუფლების დაცვის სტანდარტის ხაზგასასმელად აღსანიშნავია, რომ თავის გადაწყვეტილებებში საქმეებზე „ლინგენსი ავსტრიის წინააღმდეგ“ (Lingens v. Austria (საჩივარი №9815/82), 08.07.1986 წელი, §46) და „ობერშლიკი ავსტრიის წინააღმდეგ“ (Oberschlick v. Austria (საჩივარი №11662/85), 23.05.1991წელი, §63) სტრასბურგის სასამართლომ ზღვარი გაავლო ფაქტის შემცველ განცხადებასა და შეფასებით მსჯელობას შორის და აღნიშნა, რომ ფაქტის არსებობა შეიძლება დემონსტრირდეს, მაშინ, როცა შეფასებითი მსჯელობის სიმართლე შეუძლებელია მტკიცების საგანი იყოს, ამიტომ შეფასების სიმართლის დამტკიცება არ შეიძლება ვინმეს დაევალოს, ეს შეეწინააღმდეგებოდა თავად გამოხატვის თავისუფლების არსს (De Haes and Gijsels v. Belgium, (საჩივარი №19983/92), 24.02.1997 წელი, §42) (შდრ. სუსგ №ას-938-2020, 18.03.2021წელი). მოცემულ შემთხვევაში, დავა გამოხატვის თავისუფლების სასარგებლოდ უნდა გადაწყდეს, სხვაგვარად, საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, შეზღუდვა ხელყოფდა შეხედულებების თავისუფლების არსს.

32. გამოხატვის თავისუფლება სამართლებრივი სახელმწიფოს საფუძველია, რადგან მის გარეშე შეუძლებელია ადამიანის თვითრეალიზაცია - გამოხატვის თავისუფლება თითოეული ადამიანის განვითარების და მთლიანად საზოგადოების პროგრესის აუცილებელი საფუძველია, სწორედ ის ქმნის საზოგადოებაში დემოკრატიული ღირებულებების გაზიარების პერსპექტივას (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2016 წლის 30 სექტემბრის №1/6/561,568 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე იური ვაზაგაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-39). გამოხატვის თავისუფლების უფლება დემოკრატიული საზოგადოების ფუნდამენტურ და ფუნქციურ ელემენტს წარმოადგენს, ის საზოგადოების განვითარების, ადამიანის უფლებების უზრუნველყოფისათვის აუცილებელ საფუძველს ქმნის. [...] ამ უფლებით თანაბარი და სრულფასოვანი სარგებლობის შესაძლებლობა საზოგადოების ღიაობისა და დემოკრატიულობის ხარისხს განსაზღვრავს (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2011 წლის 18 აპრილის №2/482,483,487,502 გადაწყვეტილება საქმეზე „მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება „მოძრაობა ერთიანი საქართველოსთვის“, მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება „საქართველოს კონსერვატიული პარტია“, საქართველოს მოქალაქეები – ზვიად ძიძიგური და კახა კუკავა, საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია, მოქალაქეები დაჩი ცაგურია და ჯაბა ჯიშკარიანი, საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-25).

33. იმავდროულად, თავისუფალი სიტყვა იმით ფასობს, ანუ სწორედ იმით გამოიხატება სიტყვის თავისუფლება, რომ ის მოიცავს არა მხოლოდ ისეთ მოსაზრებებს თუ გამონათქვამებს, რომლებიც ყველასათვის მისაღებია, დადებითად აღიქმება, მთლიანად საზოგადოების ან თუნდაც მისი დიდი ნაწილის, უმრავლესობის აზრს და გემოვნებას ეხმიანება, არ მიიჩნევა საჩოთიროდ, არამედ მოიცავს ისეთ იდეებს, აზრებს თუ გამონათქვამებსაც, რომლებიც მიუღებელია ხელისუფლებისთვის, საზოგადოების ნაწილისთვის თუ ცალკეული ადამიანებისთვის, შოკის მომგვრელია, რომელმაც შეიძლება აღაშფოთოს საზოგადოება, ადამიანები, წყენაც კი მიაყენოს მათ, გამოიწვიოს საზოგადოებაში ვნებათაღელვა, ასევე – მოიცავს კრიტიკას და სარკაზმსაც. ასეთია ტოლერანტობის, პლურალიზმის, შემწყნარებლობის მოთხოვნები, რომლებიც დემოკრატიის საზრდოობისთვის შეუცვლელი წყაროა (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2016 წლის 30 სექტემბრის №1/6/561,568 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე იური ვაზაგაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-40).

34. კონვენციის მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, სიტყვის თავისუფლება მოიცავს არა მხოლოდ სასურველ, უწყინარ ან ნეიტრალურ „ინფორმაციებსა“ და „იდეებს“, არამედ ისეთებსაც, რომლებიც შეურაცხმყოფელი, შოკის მომგვრელი ან შემაშფოთებელია. ასეთია პლურალიზმის, ტოლერანტობისა და გონიერების მოთხოვნები, ურომლისოდაც „დემოკრატიული საზოგადოება“ ვერ იარსებებს (Nilsen and Johnsen v. Norway (საჩივარი №23118/93), 25.11.1999წ., §43; Matalas v. Greece (საჩივარი №1864/18), 25.03.2021წ., §38). აზრის გამოხატვის თავისუფლებაში მოიაზრება ისეთი განცხადებისა და გამოთქმის უფლებაც, რომელიც შეურაცხმყოფელი, აღმაშფოთებელი და შემაწუხებელია (Castells v. Spain (საჩივარი №11798/85), 23.04.1992წ., §42). შეურაცხყოფის საქმეების განხილვის დროს სასამართლოს წინაშეა მთავარი კითხვა: იყო თუ არა აღნიშნული განცხადება „გადაჭარბებული“? ევროსასამართლოს განმარტებით, განცხადების შეფასებისას მნიშვნელოვანი ელემენტია, რამდენად შეიცავს იგი შეურაცხმყოფელ ტერმინებს, ასევე, მათი შინაარსი და გავლენა საზოგადოებაზე (Chauvy and others v. France (საჩივარი №64915/01), 29.06.2004წ.). ამდენად, შესაფასებელია გამოხატვის ფორმა და ღირებულება, მისი საზოგადოებრივი მნიშვნელობა (იხ.: სუსგ №ას-569-540-2014, 11.03.2016წ.).

35. პალატა მიუთითებს, რომ გამოხატვის თავისუფლების ნებისმიერი შეზღუდვა უნდა განისაზღვროს მკაცრად და მისი გამოყენების საჭიროება სარწმუნოდ დადასტურდეს. შეზღუდვის გამოყენება უნდა იყოს „აუცილებელი“ დემოკრატიულ საზოგადოებაში სხვა პირთა რეპუტაციის დასაცავად. „აუცილებელი“ კი, სასამართლოს განმარტებით, ნიშნავს „მწვავე საზოგადოებრივ საჭიროებას“ (Handyside v. the United Kingdom (საჩივარი № 5493/72), 7.12.1976წ.; Stoll v. Switzerland ([GC] (საჩივარი №69698/01), 10.12.2007წ., §101; Animal Defenders International v. the United Kingdom [GC] (საჩივარი №48876/08), 22.04.2013წ., §100; Morice v. France [GC] (საჩივარი №29369/10), 23.04.2015წ., §124; Balaskas v. Greece (საჩივარი № 73087/17), 05.11.2020 წელი, §36) (შდრ. სუსგ №ას-625-593-2014, 20.05.2016 წელი). მოპასუხეთა გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვის მწვავე საჭიროების დამადასტურებელი რაიმე გარემოება წინამდებარე საქმეში არ გამოკვეთილა.

36. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოცემულ შემთხვევაში, დავა გამოხატვის თავისუფლების სასარგებლოდ უნდა გადაწყდეს, სხვაგვარად, საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, შეზღუდვა ხელყოფდა შეხედულებების თავისუფლების არსს იმის გათვალისწინებითაც, რომ სადავო გამონათქვამები სუბიექტური დამოკიდებულებით გაჯერებული აზრის გამოხატვაა.

37. რაკი არ დადგინდა კანონით დაცული უფლების დარღვევა, ვერ იქნება გაზიარებული მისთვის მორალური ზიანის მიყენების თაობაზე მოსარჩელის მითითება. სადავო გამონათქვამები ექცევა ძირითადი უფლებით დაცულ სფეროში და გამორიცხავს მოპასუხის პასუხისმგებლობას.

38. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ტ–ის“ საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 8 ნოემბრის განჩინება;

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

ვლადიმერ კაკაბაძე