საქმე №ას-1285-2020 26 იანვარი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ შპს „თ.ს.კ–ია“ (მოპასუხე, მოსარჩელე შეგებებულ სარჩელში)

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს „ი–ია ...“ (მოსარჩელე, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელში)

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 23 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი _ ზიანის ანაზღაურება (ძირითად სარჩელში), პირგასამტეხლოს დაკისრება (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 23 ივლისის განჩინებით შპს „ი–ია ...“-ის (შემდგომში - „მოსარჩელე“, „მოსარჩელე კომპანია“ ან „მენარდე“) და შპს „თ.ს.კ–ის“ (შემდგომში - „მოპასუხე“, „კასატორი“ ან „შემკვეთი“) სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელის სარჩელი მოპასუხის მიმართ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის ანაზღაურება 9861.16 ლარის ოდენობით; არარსებულ ვალდებულებად იქნა აღიარებული მოპასუხის მიერ 2017 წლის 31 აგვისტოს №01/5778 წერილით მოთხოვნილი პირგასამტეხლოს თანხა 5986.64 ლარის ოდენობით; მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნები დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა; შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე შპს „თ.ს.კ–იის“ შეგებებული სარჩელი შპს „ი–ია ...“-ის მიმართ პირგასამტეხლოს დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2.1. 2016 წლის 28 ივლისს მხარეთა შორის სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ ხელშეკრულება დაიდო, რომლის საგანს შემსყიდველი ორგანიზაციის მიერ მეტროსადგურ „ვაგზლის მოედანი“ №3 ვესტიბიულის აღდგენა-გაძლიერების სამუშაოების სახელმწიფო შესყიდვა წარმოადგენდა. ხელშეკრულების საერთო ღირებულება მიმწოდებლის მიერ წარმოდგენილი დანართი №1-ის შესაბამისად განისაზღვრა და 161 801 ლარი შეადგინა. ხელშეკრულების 4.1 პუნქტის თანახმად, სამუშაოს შესრულების ვადად სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ ხელშეკრულების გაფორმების დღიდან არაუგვიანეს 150 კალენდარული დღე განისაზღვრა. ამასთან, მიმწოდებელს სამუშაოს შესრულება ხელშეკრულების გაფორმებიდან არაუგვიანეს 10 კალენდარული დღის ვადაში უნდა დაეწყო. სამუშაოს შესრულების ადგილი იყო ქ. თბილისი, ......... ქ. №7 (ტომი 1, ს.ფ. 31-34);

2.2. ხელშეკრულების მე-8 მუხლის თანახმად, ანგარიშსწორება ეტაპობრივად, ფაქტიურად შესრულებული სამუშაოს შესაბამისად, მიღება-ჩაბარების აქტის, ფორმა №2-ის და შესაბამისი საგადასახადო დოკუმენტაციის საფუძველზე, აღნიშნული დოკუმენტაციის წარმოდგენიდან არაუგვიანეს 5 სამუშაო დღის ვადაში მოხდებოდა. ეტაპობრივი მიღება-ჩაბარების აქტი გაფორმდებოდა მხარეთა შორის ხელშეკრულების პირობების შესრულების კონტროლის მიზნით შექმნილი ინსპექტირების ჯგუფის დასკვნის საფუძველზე. საბოლოო ანგარიშსწორება სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ან სხვა აკრედიტებული ორგანოს დასკვნით/ანგარიშით დადგენილი, ფაქტიურად შესრულებული სამუშაოს მოცულობის საფუძველზე უნდა მომხდარიყო (ტომი 1, ს.ფ. 31-34);

2.3. ხელშეკრულების მე-9 მუხლის თანახმად, ტექნიკური ზედამხედველი შემსყიდველს სამუშაოების დასრულების შესახებ აცნობებდა. იმ შემთხვევაში, თუ ექსპერტიზის განხორციელების შედეგად აღმოჩნდებოდა, რომ ხელშეკრულებით განხორციელებული სამუშაოები ხარვეზით იყო შესრულებული, საჯარიმო სანქციების ათვლა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოების შესრულების სავალდებულო ვადის დასრულების დღიდან მოხდებოდა. მიმწოდებელს საჭიროების შემთხვევაში, ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ სამუშაოსთან დაკავშირებით საჭირო წერილობითი თანხმობა, მშენებლობისა თუ სხვა სახის ნებართვები საკუთარი ხარჯით უნდა მოეპოვებინა. პერიოდი, რომელიც მიმწოდებელს დოკუმენტების (წერილობითი თანხმობა, მშენებლობისა თუ სხვა სახის ნებართვები) მოპოვებისთვის სჭირდებოდა, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს შესრულების სავალდებულო ვადებში შედიოდა. ამავე ხელშეკრულების მე-10 მუხლის თანახმად, დაუშვებელი იყო ნებისმიერი ცვლილება, რომელსაც მოჰყვებოდა ხელშეკრულების ღირებულების გაზრდა ან შემსყიდველისათვის პირობების გაუარესება, გარდა სსკ-ის 389-ე მუხლით დადგენილი შემთხვევებისა (ტომი 1, ს.ფ. 31-34);

2.4. ხელშეკრულების მე-11 მუხლის თანახმად, შემსყიდველი უფლებამოსილი იყო ცალმხრივად შეეწყვიტა ხელშეკრულება (მთლიანად ან ნაწილობრივ), თუ: მიმწოდებელი არ შეასრულებდა ან არაჯეროვნად შეასრულებდა ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებებს, მიმწოდებელი სისტემატიურად ან/და უხეშად დაარღვევდა ხელშეკრულების პირობებს, მიმწოდებელი ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ან გაგრძელებულ ვადებში ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულებას ვერ უზრუნველყოფდა. მიმწოდებელი სამუშაოს შესრულების ვადის დარღვევის შემთხვევაში, ვალდებული იყო, პირგასამტეხლოს სახით შემსყიდველისთვის გადაეხადა შესასრულებელი სამუშაოს ღირებულების 0.1% ყოველი ვადაგადაცილებული დღისთვის. თუ მიმწოდებელი საგარანტიო ვადის პერიოდში არ განახორციელებდა წარმოქმნილი დეფექტის გამოსწორებას 6.3 პუნქტის შესაბამისად, ყოველი ვადაგადაცილებული დღისთვის პირგასამტეხლოს სახით დაეკისრებოდა წუნდებული სამუშაოს ღირებულების 0.1% (ტომი 1, ს.ფ. 31-34);

2.5. ხელშეკრულების 13.1 მუხლის თანახმად, მხარეები თავისუფლდებოდნენ პასუხისმგებლობისგან, თუ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობა გამოწვეული იყო ფორს-მაჟორული მდგომარეობით ან/და მხარეები ხელშეკრულების შესრულების პროცესში წააწყდებოდნენ ისეთ ხელშემშლელ გარემოებებს, რომლებიც გამოწვეული იქნებოდა მათგან დამოუკიდებელი სხვა ობიექტური მიზეზებით. ასეთი ვითარების არსებობის შემთხვევაში ხელშეკრულების პირობების ან რომელიმე მათგანის მოქმედების შეჩერება არ იქნებოდა განხილული, როგორც ხელშეკრულების პირობების შეუსრულებლობა ან დარღვევა და არ გამოიწვევდა საჯარიმო სანქციების გამოყენებას. ამავე ხელშეკრულების 13.3 პუნქტის თანახმად, მხარე, რომელიც 13.1. პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევის გამო, ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებას ვერ ასრულებდა, ვალდებული იყო დაუყოვნებლივ წერილობით ეცნობებინა მეორე მხარისთვის ვალდებულების შეუსრულებლობის გამომწვევი მიზეზებისა და მისი შესაძლო ხანგრძლივობის შესახებ, ხოლო შეტყობინებიდან გონივრულ ვადაში წარმოედგინა ფორს-მაჟორული ან/და სხვა ხელშემშლელი გარემოების დამადასტურებელი დოკუმენტი შესაბამისი კომპეტენტური ორგანოდან, რომელიც წერილში მოყვანილ გარემოებებს დაადასტურებდა. ხელშეკრულება ძალაში შევიდა მისი ხელმოწერის დღიდან და მოქმედებდა 2017 წლის 31 იანვრის ჩათვლით (ტომი 1, ს.ფ. 31-34);

2.6. 2016 წლის 14 ივლისის დანართი №1-ის თანახმად, მეტროსადგურ „ვაგზლის მოედანი“ №3 ვესტიბიულის გაძლიერების სამუშაოების ხარჯთაღრიცხვამ მთლიანობაში 161 801.00 ლარი შეადგინდა, საიდანაც სატრანსპორტო ხარჯი იყო - 1970,84 ლარი, ზედნადები ხარჯები - 11205,87 ლარი, გეგმიური დაგროვება - 9861,16 ლარი, გაუთვალისწინებელი ხარჯი - 3993,77 ლარი. აღნიშნული ხარჯები შესრულებული სამუშაოს შესაბამისი პროცენტული მაჩვენებლებით გამოანგარიშდებოდა (ტომი 1, ს.ფ. 35-39);

2.7. ხსენებული ხელშეკრულების დანართი №2-ის თანახმად, სახელშეკრულებო ობიექტზე მიმწოდებელს სამუშაოთა წარმოების ჟურნალი უნდა ეწარმოებინა, სადაც ყოველდღიურად ჩაწერდა დღიური შესრულებული სამუშაოს მოცულობას, შემსრულებელი პერსონალის მონაცემებს, გამოყენებული მექანიზმების და მოწყობილობების ჩამონათვალს, რომელიც სამუშაოს შესრულებაში მონაწილეობდა, ხარისხის დაცვის პროცედურებს და სხვა. (ტომი 1, ს.ფ. 40-43, 44);

2.8. მოსარჩელე კომპანიის წარმომადგენლის დ.ტ–ის 29/08/2016 წლის განცხადებაზე, სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის გადაწყვეტილებით, განმცხადებელს განემარტა, რომ მის მიერ მოთხოვნილ საკითხზე არქიტექტურის სამსახური იმსჯელებდა იმ შემთხვევაში, თუ განცხადება ატვირთული იქნებოდა აღნიშნული სამსახურის ვებგვერდზე, შესაბამის ნომენკლატურაში, კერძოდ: 1 კლასის მცირე არქიტექტურული ობიექტები (ტომი 1, ს.ფ. 45-46);

2.9. მოსარჩელე კომპანიის წარმომადგენლის დ.ტ–ის 05/09/2016 წლის განცხადებაზე, სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის გადაწყვეტილებით, განმცხადებელს განემარტა, რომ საპროექტო დავალებით მეტროს სადგურში ჩასასვლელი კიბეების შემოღობვა არის გათვალისწინებული. აღნიშნული საზოგადოებრივი ტრანსპორტით სარგებლობის შეზღუდვას გამოიწვევდა, რაც მიუღებელი იყო. ამას გარდა, გასათვალისწინებელი იყო ის გარემოება, რომ დროებითი სამშენებლო ღობის მოწყობის საკითხი პირველი კლასის კუთხით ვერ იქნებოდა განხილული და მისი განთავსების სქემა გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო ტერიტორიაზე დაგეგმილი მშენებლობის სამშენებლო დოკუმენტაციაში, კერძოდ, მშენებლობის ორგანიზების კალენდარულ გრაფიკში. ზემოაღნიშნულის შესაბამისად, არქიტექტურის სამსახური განაცხადის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას მოკლებული იყო (ტომი 1, ს.ფ. 47-48);

2.10. მოსარჩელე კომპანიის წარმომადგენლის დ.ტ–ის 12/09/2016 წლის განცხადებაზე, სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის გადაწყვეტილებით, განმცხადებელს განემარტა, რომ, იმ შემთხვევაში, თუ ისეთი სარეკონსტრუქციო სამუშაოები იგეგმებოდა, რომლითაც მოშენების ფართი არ იზრდებოდა, საკითხი განსახილველად უნდა შეტანილიყო მშენებლობის ნებართვის შესაბამის ნომენკლატურაში, რადგან აღნიშნული სამუშაოები მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების მომზადებას არ საჭიროებდა. ხოლო, იმ შემთხვევაში, თუ მოშენების ფართი იზრდებოდა და საპროექტო მოცულობა იცვლებოდა, განმცხადებელს დამატებით, საპროექტო ობიექტის ესკიზი უნდა წარმოედგინა. ასევე იმისთვის, რომ მომზადდეს მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობები, საჭიროა არსებობდეს რეგისტრაცია (მიწის ნაკვეთის საკადასტრო გეგმა და ამონაწერი), რომლის მოსამზადებლად განმცხადებელს უნდა მიემართა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსთვის შესაბამისი აზომვითი ნახაზით (ტომი 1, ს.ფ. 49-50);

2.11. მოსარჩელე კომპანიის წარმომადგენლის დ.ტ–ის 06/10/2016 წლის განცხადებაზე, სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის გადაწყვეტილებით, განმცხადებელს განემარტა, რომ წარმოდგენილი დოკუმენტაციის მიხედვით (განმარტებითი ბარათი, თანდართული დოკუმენტაცია) განხორციელებული სამუშაოები 1-ლი კლასის სარეკონსტრუქციო სამუშაოებს არ განეკუთვნებოდა და იგი თავისი მახასიათებლებით ისეთი კლასის რეკონსტრუქციას მიეკუთვნებოდა, რომელიც არქიტექტურული პროექტის შეთანხმებასა და მშენებლობის ნებართვის გაცემას საჭიროებს (ტომი 1, ს.ფ. 51-52);

2.12. მოსარჩელე კომპანიის დირექტორის ჰ.ტ–ის 19.10.2016 წლის წერილით მოპასუხეს ეცნობა, რომ ხელშეკრულებით განსაზღვრული სარემონტო /სარეაბილიტაციო სამუშაოები ვერ სრულდებოდა იმ გარემოებიდან გამომდინარე, რომ ვაგზლის მოედნის №3 ვესტიბიულში ჩასასვლელი კიბეები არ იყო დარეგისტრირებული საჯარო რეესტრში და საკადასტრო კოდი არ გააჩნდა. ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურმა ვაგზლის მოედნის №3 ვესტიბიულის კიბეების დარეგისტრირება მოითხოვა. შესაბამისად, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოები ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადებში შესრულებული ვერ იქნებოდა. აქედან გამომდინარე, ხელშეკრულების მოქმედებისა და სამუშაოების მიწოდების ვადების გაზრდა ითხოვა. მოპასუხის მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვადების გაზრდა არ მომხდარა (ტომი 1, ს.ფ. 53, 55-56, 57-58, 59-62, 63; 69-78);

2.13. მოპასუხის 31/08/2017 წლის წერილის თანახმად, მოსარჩელეს განემარტა, რომ ხელშეკრულების 12.3 პუნქტის საფუძველზე, მოსარჩელეს პირგასამტეხლოს სახით, ეკისრება შესასრულებელი სამუშაოს ღირებულების 0.1%, ყოველი ვადაგადაცილებული დღისთვის, რამაც მთლიანობაში 5986.64 ლარი შეადგინა. კომპანიის დირექტორს განემარტა, რომ შეტყობინების მიღებიდან 10 კალენდარული დღის ვადაში პირგასამტეხლოს სახით დარიცხული დავალიანება მოპასუხის საბანკო ანგარიშზე უნდა გადაეხადა (ტომი 1, ს.ფ. 79; ტომი 2, ს.ფ. 170-175);

2.14. 2012 წლის 23 იანვრის საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით დგინდება, რომ ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში იყო 34 მ მეტროსადგურის ჩასასვლელი და ამავე პერიოდიდან მოპასუხე მითითებული ქონების მეიჯარე იყო. 2016 წლის 21 ნოემბრის ამონაწერით კი დგინდება, რომ სადავო ქონების სიგრძედ გაზრდილი ფართი - 40,06 მ. დარეგისტრირდა (ტომი 1, ს.ფ. 59-65);

2.15. მოსარჩელემ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მოსამზადებელი სამუშაოები განახორციელა (ტომი 1, ს.ფ. 64-78);

2.16. სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2017 წლის 18 ივლისის განკარგულების თანახმად, მოსარჩელე 2017 წლის 19 ივლისს შავ სიაში დარეგისტრირდა. მოსარჩელე კომპანიამ აღნიშნული განკარგულება გაასაჩივრა ადმინისტრაციული წესით თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში, რომლის 2017 წლის 11 აგვისტოს განჩინების თანახმად, მოსარჩელის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა, სსიპ სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს 2017 წლის 18 ივლისის №2046 განკარგულების მოქმედება სასამართლოს მიერ სადავო საკითხზე გადაწყვეტილების მიღებამდე შეჩერდა (ტომი 1, ს.ფ. 81-83, 84-86);

2.17. 2016 წლის 02 აგვისტოს მოსარჩელე კომპანიამ ფიზიკურ პირებთან - თ.ტ–თან, გ.ტ–თან, გ.ა–ძესთან, ვ.ბ–თან, დ.ტ–თან, ჯ.ჭ–ძესთან შრომითი ხელშეკრულებები გააფორმა, რომელთა საგანს მხარეთა შორის 2016 წლის 28 ივლისს გაფორმებული სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ ხელშეკრულება №0300/31/215-ით განსაზღვრული მეტროსადგურ „ვაგზლის მოედანი“ №3 ვესტიბიულის აღდგენა-გაძლიერების სამუშაოების შესრულება წარმოადგენდა. შრომითი ხელშეკრულებები 150 კალენდარული დღის ვადით გაფორმდა. ხელშეკრულების 4.1 პუნქტის თანახმად, დასაქმებულის შრომის ანაზღაურება (ხელფასი) 1000 ლარს შეადგენდა, ხოლო შრომითი ანაზღაურების დანამატი შესრულებული სამუშაოს მოცულობის, სამუშაო დროისა და შესრულებული სამუშაოს ხარისხის მიხედვით განისაზღვრებოდა (ტომი 2, ს.ფ. 2-25).

3. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა საქმის მასალებში წარმოდგენილ წერილებზე, რომლებიც მოდავე მხარეთა შორის კომუნიკაციას ასახავენ. მხარეები თანხმდებიან, რომ ხელშეკრულებით შეთანხმებული სამუშაოები არ ჩატარებულა, თუმცა სასამართლოს მითითებით, გამოსაკვლევია ის საკითხი, თუ ვისი ბრალით ვერ მოხერხდა სამუშაოების შესრულება.

4. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ხელშეკრულების 4.1 პუნქტის თანახმად, სამუშაოს შესრულების ვადად ხელშეკრულების გაფორმების დღიდან არაუგვიანეს 150 კალენდარული დღე განისაზღვრა, რომელშიც ასევე ის დრო შედიოდა, რომელიც მენარდეს ნებართვების ასაღებად შესაძლებელია დასჭირვებოდა. ამავე ხელშეკრულების 9.9. მუხლით გათვალისწინებული იყო, რომ საჭიროების შემთხვევაში, მოსარჩელე კომპანიას ნებართვების მოპოვების ვალდებულება ეკისრებოდა. სასამართლოს მითითებით, აღნიშნული შეთანხმება ობიექტური დამკვირვებლის თვალით, ნებართვების მოპოვების გარდაუვალობასა და აუცილებლობას არ ითვალისწინებს. სსკ-ის 52-ე მუხლით დადგენილი ნების განმარტების სტანდარტის გათვალისწინებით, ხელშეკრულების აღნიშნული მუხლი ე.წ დამცავი ხასიათისაა, რომელიც სამუშაოების შესრულებისას გაუთვალისწინებლად წარმოშობილი დოკუმენტაციის მოპოვების უფლებამოსილ სუბიექტს განსაზღვრავს. აღნიშნული რწმენა სააპელაციო პალატას სიტყვათა იმგვარი შეთანხმებიდან შეექმნა, რომელიც არაიმპერატიული ხასიათისაა, მეტიც, უფრო მეტად სავარაუდოა, ვიდრე გარდაუვალი, კერძოდ, ხელშეკრულების 9.9 პუნქტში აღნიშნულია, რომ საჭიროების შემთხვევაში, მოსარჩელე კომპანიას ნებართვების მოპოვების ვალდებულება ეკისრებოდა. სამუშაოების დაწყების შედეგად კი აღმოჩნდა, რომ სარეაბილიტაციო სამუშაოები პირველი კატეგორიის მშენებლობას არ წარმოადგენდა და მას, გარდა ნებართვისა, ასევე მაკეტის და სხვა დოკუმენტაციის წარდგენა ესაჭიროებოდა, რამაც სასამართლოს შეუქმნა ვარაუდი, რომ ამგვარი დოკუმენტაციის საჭიროების არსებობის შესახებ ხელშეკრულების დადებამდე არცერთი მხარისთვის დეტალურად ცნობილი არ ყოფილა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოსაპოვებელი დოკუმენტაციის კომპლექსურობის გათვალისწინებით, ხელშეკრულებაში მოსაპოვებელი ნებართვების ნუსხა დეტალურად იქნებოდა აღწერილი და ამისათვის შესაბამისი დროც იქნებოდა შეთანხმებული.

5. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ხელშეკრულების ხსენებული დათქმა იმპერატიულ დანაწესად იქნებოდა მიჩნეული, იგი ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოების შეუსრულებლობაში მოსარჩელის სრული ბრალეულობის დასადგენად მაინც არ იქნებოდა საკმარისი. საქმის მასალებში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერებითა და სხვადასხვა თარიღით დათარიღებული წერილებით დგინდება, რომ ხელშეკრულებით განსაზღვრული სარემონტო/სარეაბილიტაციო სამუშაოები ვერ სრულდებოდა იმ გარემოებიდან გამომდინარე, რომ ვაგზლის მოედნის №3 ვესტიბიულში ჩასასვლელი კიბეები არ იყო დარეგისტრირებული საჯარო რეესტრში და საკადასტრო კოდი არ გააჩნდა. ამასთან, 2012 წლის 23 იანვრის საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით დგინდება, რომ ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში იყო 34 მ მეტროსადგურის ჩასასვლელი და ამავე პერიოდიდან მოპასუხე მითითებული ქონების მეიჯარე იყო. სასამართლოს მითითებით, საქმის მასალებში არ მოიპოვება საჯარო რეესტრიდან ამონაწერი, რომლითაც შემკვეთი სარეაბილიტაციო ფართის მესაკუთრედ იქნებოდა რეგისტრირებული, მეტიც, 2016 წლის 21 ნოემბრის ამონაწერით, რომელსაც მოპასუხე მხარე უთითებდა და განმარტავდა, რომ სწორედ 21 ნოემბერს მესაკუთრეობის საკითხი მოგვარდა და შემსრულებელს სამუშაოების დაწყება შეეძლო, დგინდება, რომ სადავო ქონების მესაკუთრედ სსიპ თვითმმართველი ქალაქი - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტია მითითებული, თუმცა გაზრდილია სადავო ქონების სიგრძე, რომელიც 36 მ-ის ნაცვლად 40,06 მ-ით არის დარეგისტრირებული, რასაც ხარჯთაღრიცხვის ცვლილება არ მოჰყოლია. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ შემსყიდველის მიერ სადავო ქონების სარეაბილიტაციო სამუშაოების შესახებ ტენდერი ისე გამოცხადდა, რომ შემკვეთი ქონების მესაკუთრე არ იყო, შესაბამისად, შემკვეთმა თავიდანვე იცოდა ან გულისხმიერი მოქმედების ფარგლებში უნდა სცოდნოდა, რომ მენარდის მიერ სარეაბილიტაციო სამუშაოების შესრულება შეუძლებელი იყო.

6. რაც შეეხება სააპელაციო საჩივარში შემკვეთის აპელირებას, რომ სამუშაოების შეუსრულებლობა მენარდის ბრალით იყო გამოწვეული, რომ იგი ვალდებული იყო მოსამზადებელი სამუშაოები ხელშეკრულების დადებიდან 10 დღის განმავლობაში დაეწყო, ასევე ვალდებული იყო რეაბილიტაციის პროცესი სულ მცირე, 2016 წლის 21 ნოემბერს განეახლებინა, როდესაც მენარდეს ხელშეკრულების დასრულებამდე 27 დღე რჩებოდა, თუმცა მაინც შეეძლო ეს დრო სამუშაოების შესასრულებლად გამოეყენებინა, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ საქმის მასალებით შემსრულებლის მიერ სარეაბილიტაციო ობიექტის ბანერისა და სხვა მოსამზადებელი სამუშაოების განხორციელების ფაქტი დგინდება. რაც შეეხება ხელშეკრულების დასრულებამდე 27 დღით ადრე სამუშაოების დაწყების შესაძლებლობას, სასამართლომ აღნიშნა, რომ შემკვეთის მიერ გაგზავნილი შეტყობინება, რომელიც მიღებასავალდებულო ნებისთვის საჭირო პროცედურით ჩაბარდებოდა მენარდეს, საქმის მასალებში არ მოიძებნება, შესაბამისად, აღნიშნულიც ხელშეკრულების შეუსრულებლობაში მენარდის ბრალს მინიმუმამდე ამცირებდა.

7. მიუღებელ შემოსავალთან მიმართებით, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სსკ-ის 412-ე მუხლი ზიანის ანაზღაურებას მხოლოდ ისეთ ქმედებებს უკავშირებს, რომლებიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს წარმოადგენს. შესაბამისად, ის ზიანი, რომელიც ისეთი ქმედების შედეგად დადგა, რომელიც მხარეს არ შეეძლო წინასწარ განეჭვრიტა, ანაზღაურებას არ ექვემდებარება.

8. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე სადავო ხელშეკრულების ღირებულების ნაწილის ანაზღაურებას მოითხოვდა. ამ მიმართებით პალატამ ყურადღება მიაქცია სადავო ხელშეკრულების დანართს, სადაც დეტალური ხარჯთაღრიცხვაა წარდგენილი და საიდანაც დგინდება, რომ მეტროსადგურ „ვაგზლის მოედანი“ №3 ვესტიბიულის გაძლიერების სამუშაოების ხარჯთაღრიცხვა მთლიანობაში 161 801.00 ლარს შეადგენდა, საიდანაც სატრანსპორტო ხარჯი იყო 1970,84 ლარი, ზედნადები ხარჯები - 11205,87 ლარი, გეგმიური დაგროვება - 9861,16 ლარი, გაუთვალისწინებელი ხარჯი - 3993,77 ლარი. აღნიშნული ხარჯები შესრულებული სამუშაოს შესაბამისი პროცენტული მაჩვენებლებით გამოანგარიშდებოდა (ტომი 1, ს.ფ. 35-39) და ეტაპობრივად, ფაქტიურად შესრულებული სამუშაოს შესაბამისად ანაზღაურდებოდა.

9. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სატრანსპორტო ხარჯის, ზედნადები ხარჯისა და გაუთვალისწინებელი ხარჯის მიუღებელ შემოსავლად დასაკვალიფიცირებლად არ არსებობდა კანონმდებლობით გათვალისწინებული ორი კუმულატიური პირობა, კერძოდ, შემკვეთის მიერ ასეთი ზიანის განცდის სავარაუდოობისა და მენარდის მიერ ამ ანაზღაურების უცილობლად/გარდაუვლად მიღების შესაძლებლობა.

10. სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის მიერ შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე გასაცემი თანხის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნა ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია.

11. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ შემკვეთს მენარდისთვის გეგმიური დაგროვების ხარჯის - 9861,16 ლარის ანაზღაურების ვალდებულება მართებულად დაეკისრა და მოპასუხის მითითება ხსენებული თანხის დაკისრებაზე უარის თქმის შესახებ დაუსაბუთებელი იყო.

12. სააპელაციო პალატის მითითებით, როგორც მხარეთა ახსნა-განმარტებით იქნა დადგენილი, ხელშეკრულებით შეთანხმებული ზედნადები ხარჯები იქნებოდა ის მოგება, რაც შეიძლებოდა დარჩენოდა მხარეს ხელშეკრულების შესრულების შემდეგ, აღნიშნული თანხის ჯამი 11 205.87 ლარს შეადგენდა, ხოლო გეგმიური დაგროვება იქნებოდა სრული/წმინდა მოგება, რაც ხელშეკრულების თანახმად, 9861.16 ლარს შეადგენდა. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, სწორედ გეგმიური დაგროვება არის ის ზიანი (მიუღებელი შემოსავალი), რომელსაც მოსარჩელე სამუშაოების შესრულების შედეგად რეალურად მიიღებდა, ანუ მითითებული თანხა არის ის თანხა, რომელსაც კომპანია ყველანაირი სახის ხარჯის გაწევის შემთხვევაშიც კი მიიღებდა და რომელიც ასევე წინასწარ იყო ცნობილი მოპასუხისთვის, რაც მიუღებელი შემოსავლის დაკისრებისთვის კანონით განსაზღვრულ ორივე კუმულატიურ პირობას აკმაყოფილებდა.

13. რაც შეეხება მოპასუხის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ქვემდგომმა ინსტანციის სასამართლომ მართებულად უარყო მენარდისთვის პირგასამტეხლოს დაკისრების მოთხოვნა.

14. სააპელაციო პალატის მითითებით, უდავო გარემოებას წარმოადგენს, რომ ხელშეკრულების მოქმედების ვადა ამოიწურა ისე, რომ მოსარჩელის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები არ შესრულებულა. შესაბამისად, ხელშეკრულების 12.3. პუნქტის თანახმად, 2016 წლის 25 დეკემბრიდან 2017 წლის 31 იანვრის ჩათვლით მას სამუშაოს შესრულების ვადის დარღვევისთვის/შეუსრულებლობისთვის გათვალისწინებული პირგასამტეხლო - შესასრულებელი სამუშაოს 0.1% დაერიცხა, რაც 5986.64 ლარს შეადგენდა. სასამართლოს მითითებით, ხელშეკრულების ვადების დარღვევა განპირობებული იყო არა მოსარჩელე კომპანიის ბრალეულობით, რომელსაც სარეაბილიტაციო სამუშაოების წარმოება და დასრულება ხელშეკრულებით გაწერილ ვადებში ევალებოდა, არამედ - მოპასუხე კომპანიის მიერ ანუ იმ კომპანიის მიერ, რომელიც შეგებებული სარჩელით პირგასამტეხლოს დაკისრებას მოითხოვდა. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ მოსარჩელე კომპანიისთვის ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირგასამტეხლოს დაკისრების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობდა.

15. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში ზიანის, როგორც მიუღებელი შემოსავლის, მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს ეკისრება, შესაბამისად, მოსარჩელეს მის მიერ სარჩელით მოთხოვნილი სრული თანხის, როგორც მიუღებელი შემოსავლის სახით განცდილი ზიანის, არსებობის ფაქტი უნდა დაედასტურებინა. მან, გარდა ზეპირი ახსნა-განმარტებისა, სასამართლოს წინაშე რელევანტური მტკიცებულება ვერ წარადგინა, რომელიც მის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის პირობებში, სატრანსპორტო, სახელფასო და ზედნადები ხარჯის უცილობლად მიღების ფაქტს დაადასტურებდა. ასევე, იმ პირობებში, როდესაც სადავო ხელშეკრულებაში ცალსახად და არაორაზროვნად იყო მითითებული, რომ ხარჯები ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოს მიხედვით, თუმცა ხელშეკრულების ფასის ფარგლებში ანაზღაურდებოდა, სააპელაციო პალატამ ზემოთხსენებული ხარჯები, როგორც მიუღებელი შემოსავალი, ვერ დააკვალიფიცირა.

16. რაც შეეხება მოპასუხეს, სააპელაციო პალატის მითითებით, მას ის ფაქტობრივი გარემოებები უნდა ედასტურებინა, რომ ხელშეკრულებით შეთანხმებული ვალდებულების შეუსრულებლობა მენარდის ბრალით იყო გამოწვეული, რაც პირგასამტეხლოს დაკისრების ფაქტობრივ-სამართლებრივ საფუძვლებს შექმნიდა, თუმცა იმ პირობებში, როდესაც საქმის მასალებში არსებული შეუდავებელი მტკიცებულებებით დგინდება, რომ შემკვეთი არ იყო იმ უძრავი ქონების მესაკუთრე, რომლის რეაბილიტაციაც ხელშეკრულებით შეთანხმდა, ამგვარი საკითხის მოგვარება მენარდის მიერ გადასაწყვეტ და მოსაგვარებელ საკითხად ვერ დაკვალიფიცირდებოდა. ამასთან, მოპასუხეს უნდა დაედასტურებინა, რომ ხარჯთაღრიცხვაში გაწერილი გეგმიური დაგროვება, რომელიც მენარდის მისაღებ სუფთა მოგებას წარმოადგენდა, მიუღებელ შემოსავლად დაკვალიფიცირების სტანდარტს არ აკმაყოფილებდა. სასამართლოს მითითებით, შემკვეთმა ვერ წარადგინა რელევანტური მტკიცებულებები, რომლითაც მასზე კანონით დაკისრებული მტკიცების ტვირთი გადაილახებოდა.

17. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

18. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

19. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

20. საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე [სსსკ-ის 391.5 მუხლი].

21. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407.2 მუხლი].

22. საკასაციო საჩივრის თანახმად:

22.1. დადგენილია, რომ მიმწოდებელმა პირველად არქიტექტურის სამსახურს 2016 წლის 29 აგვისტოს მიმართა, ხოლო შემდეგ - 2016 წლის 12 სექტემბერს. განცხადების პასუხად კი მას განემარტა, რომ მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების მოსამზადებლად საჭირო იყო რეგისტრაცია (მიწის ნაკვეთის საკადასტრო გეგმა და ამონაწერი). აღნიშნულ გადაწყვეტილებას მოსარჩელის წარმომადგენელი გაეცნო 2016 წლის 18 სექტემბერს. შესაბამისად, 2016 წლის 18 სექტემბრისთვის მოსარჩელემ უკვე იცოდა, რომ არსებობდა ხელშეკრულების შესრულების ისეთი ხელისშემშლელი გარემოება (უძრავი ნივთი საჯარო რეეტრში არ იყო აღრიცხული), რასაც მხოლოდ თავისი მოქმედებით ვერ აღმოფხვრიდა და საჭირო იყო შემსყიდველს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეესტრში აღერიცხა ფართი;

22.2. მიმწოდებელმა ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით შემსყიდველს აცნობა მხოლოდ 2016 წლის 19 ოქტომბერს, ერთი თვის დაგვიანებით;

22.3. ამდენად, მიმწოდებელმა სამუშაოს შესრულება დაიწყო 2016 წლის 29 აგვისტოს, როცა პირველად მიმართა არქიტექტურის სამსახურს. ხელშეკრულებიდან გამომდინარე კი მიმწოდებელს სამუშაოს შესრულება უნდა დაეწყო ხელშეკრულების გაფორმებიდან არაუგვიანეს 10 კალენდარული დღის ვადაში, ე.ი. არაუგვიანეს 2016 წლის 8 აგვისტოსა, რადგან ხელშეკრულება 2016 წლის 28 ივლისს დაიდო. ამრიგად, სამუშაოს დაწყება და უძრავი ნივთის აღრიცხვასთან დაკავშირებით შემსყიდველის ინფორმირება მოხდა ვადადარღვევით;

22.4. სამუშაოს შესრულების 150-დღიან ვადაში შემსყიდველის ბრალით სამუშაოს შესრულება გაჭიანურდა მხოლოდ 33 დღით (2016 წლის 19 ოქტომბრიდან 2016 წლის 21 ნოემბრამდე (როდესაც ფართი აღირიცხა საჯარო რეესტრში)), დანარჩენი 117 (150-33) დღის განმავლობაში მიმწოდებელს არ ჰქონდა შემსყიდველის მხრიდან მომდინარე არანაირი დაბრკოლება ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესასრულებლად;

22.5. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ 2016 წლის 21 ნოემბრის შემდეგაც შეუძლებელი იყო ნებართვის მოპოვება, რადგან ფართის მესაკუთრე არ ყოფილა მოპასუხე. აღნიშნული მსჯელობა არასწორია, რადგან მშენებლობის ნებართვის მოპოვებისთვის საჭირო არ იყო ფართზე მოპასუხის საკუთრების უფლების დარეგისტრირება, არამედ - მხოლოდ ფართის საჯარო რეესტრში აღრიცხვა. 2016 წლის 21 ნოემბრის ამონაწერით დგინდება, რომ ფართი აღირიცხა საჯარო რეესტრში და უძრავი ნივთის მესაკუთრედ დარჩა სსიპ თვითმმართველი ქალაქი თბილისის მუნიციპალიტეტი, რომელიც მოპასუხე კომპანიის დამფუძნებელია. შესაბამისად, სასამართლომ ასევე დაუსაბუთებლად დაადგინა, რომ შემსყიდველმა სადავო ქონების სარეაბილიტაციო სამუშაოების ტენდერი ისე გამოაცხადა, რომ შემკვეთი ქონების მესაკუთრე არ იყო და შემკვეთმა თავიდანვე იცოდა, რომ მენარდის მიერ სარეაბილიტაციო სამუშაოების შესრულება შეუძლებელი იყო;

22.6. ნებართვის მოპოვება იყო მხარეთა მიერ წინასწარ განსაზღვრული ისეთი საკითხი, რომელიც დადგებოდა თუ არა, წინასწარ არ იყო ცნობილი და, თუ დადგებოდა, მისი უზრუნველყოფა მიმწოდებელს უნდა მოეხდინა. სასამართლომ კი არასწორად შეაფასა აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება და ხელშეკრულების 9.9 პუნქტი წარმოაჩინა ისე, თითქოს ის არ ითვალისწინებდა, საჭიროების შემთხვევაში, ნებართვის მოპოვების გარდაუვალობას და აუცილებლობას;

22.7. ხელშეკრულების 9.9 პუნქტის სწორი განმარტების შემთხვევაში, სასამართლო დაადგენდა, რომ ზიანზე პასუხისმგებელია თავად მიმწოდებელი, რადგან ის იყო ვალდებული მოეპოვებინა მშენებლობის ნებართვა და მასვე ეკისრება პასუხისმგებლობა ნებართვის მოპოვების ყოველგვარ გაჭიანურებაზე. შესაბამისად, ამ ვალდებულებიდან გამომდინარეობს ის, რომ, თუ მშენებლობის ნებართვის მოპოვების პროცესში აუცილებელი გახდებოდა შემსყიდველის მოქმედება, ამის შესახებ დაუყოვნებლივ ან გონივრულ ვადაში უნდა ეცნობებინა მისთვის მიმწოდებელს;

22.8. ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების დარღვევაში შეიძლება ბრალი მიუძღოდეს როგორც შემკვეთს, ასევე მენარდესაც (ე.წ. „შერეული ბრალი“). მიმწოდებელმა თავისი ბრალეული უმოქმედობით გონივრულ ვადაში არ შეატყობინა შემსყიდველს ხელშეკრულების შესრულების დამაბრკოლებელი გარემოების წარმოქმნის შესახებ. მიმწოდებელმა ხელშეკრულების დადებიდან 1 თვის დაგვიანებით მიმართა არქიტექტურის სამსახურს, ხოლო მას შემდეგ, რაც შეიტყო ფართის რეგისტრაციასთან დაკავშირებული პრობლემის შესახებ, ერთი თვის დაგვიანებით აცნობა ამის შესახებ შემსყიდველს, ამასთან, მან ხელშეკრულების შესრულებისთვის არ გამოიყენა ის დრო (2016 წლის 21 ნოემბრის შემდეგ), როცა აღმოფხვრილი იყო ნებართვის მოპოვების დამაბრკოლებელი გარემოება. ამრიგად, მიმწოდებელს მიუძღვის ბრალი ზიანის დადგომაში და ამ შემთხვევაში მოქმედებს ე. წ. გაუფრთხილებლობის ობიექტური მასშტაბი;

22.9. ტენდერის გამოცხადების და ხელშეკრულების დადების დროისთვის შემსყიდველისთვის არ იყო ცნობილი, განსახორციელებელი სამუშაოები საჭიროებდა თუ არა ნებართვას, ხოლო, თუ ასეთი საჭიროება დადგებოდა, მისი უზრუნველყოფა მიმწოდებელს უნდა განეხორციელებინა. მიუხედავად ამისა, სააპელაციო სასამართლომ მშენებლობის ნებართვისთვის საჭირო პროცედურების წინასწარ არგანსაზღვრა შემსყიდველის ბრალეულობად შერაცხა. ხელშეკრულება სწორედ იმას ითვალისწინებდა, რომ მიმწოდებელს არამხოლოდ მშენებლობა უნდა ეწარმოებინა, არამედ ყველა საჭირო ნებართვა თავად მოეპოვებინა (თუ ამის საჭიროება დადგებოდა). შესაბამისად, ის, რომ შემსყიდველმა არ იცოდა, რა ღონისძიებები იყო ჩასატარებელი ნებართვის მისაღებად, არ შეიძლება მის ბრალად შეფასდეს;

22.10. ზიანის დადგომაში შემსყიდველის მიერ შეტანილი ობიექტური „წვლილის“ მათემატიკურად დაანგარიშების შედეგად, მთლიანი ვადის მხოლოდ 1/5 გაჭიანურდა დამკვეთის გამო, ხოლო დანარჩენი დროის 4/5 გაჭიანურდა მიმწოდებლის ბრალეული მოქმედების შედეგად. შესაბამისად, უსამართლო და უკანონოა ხელშეკრულების შეუსრულებლობით დამდგარი ზიანის ანაზღაურების მხოლოდ მოპასუხისთვის დაკისრება. მოპასუხის მიერ ასანაზღაურებელი ზიანი მისი ბრალის პროპორციულად უნდა შემცირდეს, ხოლო მიმწოდებელს პირგასამტეხლო უნდა დაეკისროს მისი ბრალეული ქმედების შედეგად დამდგარი ზიანის პროპორციულად.

23. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანია ნარდობის ხელშეკრულებით [სსკ-ის 629.1. მუხლი: ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური] ნაკისრი ვალდებულების დარღვევის/შეუსრულებლობის შედეგად მიუღებელი შემოსავლის [სსკ-ის 394.1. მუხლი: მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის; 411-ე მუხლი: ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო] დაკისრების კანონიერება.

24. საკასაციო პალატის განმარტებით, მიუღებელი შემოსავალი თავისი ბუნებით გულისხმობს „წმინდა ეკონომიკურ დანაკარგს“ (pure economic loss), რომელიც ხელშეკრულების მხარემ განიცადა და რომელსაც ადგილი არ ექნებოდა, ხელშეკრულება რომ ჯეროვნად შესრულებულიყო. იმისათვის, რომ შემოსავალი მიუღებლად ჩაითვალოს, მას პირდაპირი და უშუალო კავშირი უნდა ჰქონდეს მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევასთან. პირდაპირ კავშირში იგულისხმება მოვლენების, მოქმედებისა და დამდგარი შედეგის ის ლოგიკური ბმა, რომელიც არ ტოვებს შემოსავლის მიღების რეალურ შესაძლებლობასთან დაკავშირებული ეჭვის საფუძველს (იხ. სუსგ საქმე №ას-459-438-2015, 07 ოქტომბერი, 2015 წელი). მიუღებელი შემოსავლის სამართლებრივი წინაპირობები შემოიფარგლება კონკრეტული ვალდებულებითი ურთიერთობებით და დამოკიდებულია ამ ვალდებულების ჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში შემოსავლის მიღების ალბათობაზე. ამდენად, განსახილველი ნორმის თანახმად, მიუღებელი შემოსავალი წარმოადგენს სავარაუდო შემოსავალს, მაგრამ მისი დადგენისათვის აუცილებელია, გათვალისწინებულ იქნეს, თუ რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი მიღება (იხ. სუსგ საქმე №ას-520-488-2010, 2 დეკემბერი, 2010 წელი).

25. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის დადგომაში იკვეთება ასევე მოსარჩელის ბრალეულობა, რაც ზიანის ანაზღაურების მოცულობის შემცირების საფუძველია სსკ-ის 415-ე მუხლის საფუძველზე [თუ ზიანის წარმოშობას ხელი შეუწყო დაზარალებულის მოქმედებამაც, მაშინ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება და ამ ანაზღაურების მოცულობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ უფრო მეტად რომელი მხარის ბრალით არის ზიანი გამოწვეული. ეს წესი გამოიყენება მაშინაც, როცა დაზარალებულის ბრალი გამოიხატება მის უმოქმედობაში – თავიდან აეცილებინა ან შეემცირებინა ზიანი].

26. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ სსკ-ის 52-ე მუხლის [ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად, და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან] საფუძველზე ხელშეკრულების 9.9. მუხლის [მიმწოდებელს, საჭიროების შემთხვევაში, ნებართვების მოპოვების ვალდებულება ეკისრებოდა] განმარტებას, რომ ხელშეკრულების აღნიშნული მუხლი სამუშაოების შესრულებისას გაუთვალისწინებლად წარმოშობილი დოკუმენტაციის მოპოვების უფლებამოსილ სუბიექტს განსაზღვრავს, რაც მიუთითებს ნებართვის მოპოვების შესახებ მიმწოდებლის ვალდებულებაზე მხოლოდ საჭიროების (სავარაუდო) შემთხვევაში. ამასთან, გასაზიარებელია ისიც, რომ ხელშეკრულების დადებამდე მხარეებისთვის დეტალურად ცნობილი არ იყო სარეაბილიტაციო სამუშაოებისთვის საჭირო დოკუმენტაციის თაობაზე.

27. გამომდინარე აქედან, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მართებულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების დასკვნა, რომ ხელშეკრულების შეუსრულებლობაში მენარდეს - მოსარჩელეს ბრალი არ მიუძღვის.

28. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზეც საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

29. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი [სსსკ-ის 401.4 მუხლი]. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 792,39 ლარის 70% – 554,67 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „თ.ს.კ–იის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. შპს „თ.ს.კ–იას“ (ს.ნ. ........) დაუბრუნდეს მის მიერ 2020 წლის 16 ნოემბერს №1605520280 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 792,39 ლარის 70% – 554,67 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი