საქმე №ას-480-2021 16 დეკემბერი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – მ.ნ–ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ვ.თ–ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა, მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 მარტის განჩინებით მ.ნ–ძის (შემდგომში - „მოსარჩელე“ ან „კასატორი“) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 16 აგვისტოს გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელის სარჩელი ვ.თ–ის (შემდგომში - „მოპასუხე“) მიმართ სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობის, მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.

2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2.1. საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, უძრავი ქონება, მდებარე: თბილისი, ....... (ყოფილი ..... ქუჩა) N16, ბინა 14ა, ფართი 140,21 კვ.მ (შემდგომში - „სადავო უძრავი ქონება“, „სადავო ქონება“ ან „სადავო ბინა“) 10.08.2007წ. დარეგისტრირდა ლ. ნ–ძისა (შემდგომში - „მოსარჩელის და“ ან „მოპასუხის ბებია“) და კ.თ–ის (შემდგომში - „მოპასუხის მამა“) საკუთრებად. უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენდა N238 საკუთრების უფლების მოწმობა, დამოწმებული ვაკე-საბურთალოს გამგეობის მიერ 18.07.2007წ. (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 24).

2.2. კ.თ–ი გარდაიცვალა 07.06.2008წ. და მის სახელზე რეგისტრირებული სადავო უძრავი ქონების ½ ნაწილი მემკვიდრეობით მიიღო მისმა დედამ, მოპასუხის ბებიამ (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 44-48). ეს უკანასკნელი გარდაიცვალა 07.10.2017წ. და მისი დანაშთი სამკვიდრო ქონება (მათ შორის, სადავო ქონება) 10.04.2018წ. სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე სრულად მიიღო მისმა შვილიშვილმა, მოპასუხემ.

2.3. დადგენილია, რომ 22.06.2007წ. მოპასუხის ბებიამ განცხადებით მიმართა ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობას და მოითხოვა სადავო ბინის პრივატიზაცია მისი და მისი შვილის, მოპასუხის მამის სახელზე (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 165).

2.4. ქალაქ თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის მიერ 03.07.2007წ. მიღებულ იქნა N59/2-04 განკარგულება სადავო ქონების მოპასუხის ბებიისა და მამისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის შესახებ. ქონების უსასყიდლოდ გადაცემის საფუძვლად მითითებულია ორდერი N378. აღნიშნული განკარგულების საფუძველზე გაიცა საკუთრების უფლების მოწმობა N238, რაც შემდგომ გახდა სადავო უძრავი ქონების მოპასუხის ბებიისა და მამის სახელზე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირების საფუძველი (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 163-164).

3. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელე უთითებს, რომ სადავო უძრავი ქონება მიიღეს მისმა მშობლებმა 1950 წელს, რა დროსაც თვითონ და თავისი და, მოპასუხის ბებია წარმოადგენდნენ მათი ოჯახის წევრებს და, შესაბამისად, ბინის პრივატიზაციაზე უფლებამოსილ პირებს. გარდა აღნიშნულისა, მოსარჩელემ, როგორც თავისი მშობლების კანონისმიერმა მემკვიდრემ, ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მშობლების სამკვიდრო ქონება, რომელშიც სადავო ქონების პრივატიზების უფლებაც შედიოდა. აღნიშნული გარემოებები წარმოადგენენ სადავო ქონებაზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველს.

4. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ 1992 წლის 01 თებერვლის N107 დადგენილების პირველი, მე-5 პუნქტებით, ასევე, საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის N73-ე ბრძანებულებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართების ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის“ მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ე” და „ვ“ ქვეპუნქტებით, მე-3 მუხლით და განმარტა, რომ ეს წესი ბინის პრივატიზების უფლებას უკავშირებს ბინით მართლზომიერი სარგებლობის უფლებას. ამდენად, დასახელებული ნორმების შესაბამისად, უდავოდ გამოხატულია კანონმდებლის ნება - საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცეთ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც პრივატიზაციის ხელშეკრულების დადების დროისათვის ამ სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები იყვნენ. პრივატიზებულ ბინებზე საკუთრების უფლება მიეცა ყველა იმ პირს, რომელსაც ბინის პრივატიზების დროისათვის საცხოვრებელ ფართობზე უფლება მოპოვებული ჰქონდა.

5. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე და ასევე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე მუხლზე დაყრდნობით, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ წინამდებარე დავის გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანია ორი საკითხის დადგენა: 1. შედიოდა თუ არა სადავო ქონების პრივატიზების უფლება მოსარჩელის მშობლების სამკვიდრო მასაში და 2. არის თუ არა მოსარჩელე სადავო ბინის მოსარგებლე.

6. სააპელაციო პალატის განმარტებით, მიუხედავად იმისა, რომ სადავო უძრავი ქონება თავის დროზე გადაეცათ მოსარჩელის მშობლებს, რასაც ადასტურებს საქმეში წარდგენილი სახლის მმართველსა და მოსარჩელის მამას, ხოლო შემდგომ, 1968 წელს სახლის მმართველსა და მოსარჩელის დედას შორის გაფორმებული ხელშეკრულებები (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 143-144), საქმის მასალებით დასტურდება, რომ პრივატიზაციის მომენტში სადავო უძრავი ქონების კანონიერი მოსარგებლეები იყვნენ მოპასუხის ბებია და მისი შვილი. კერძოდ, N378 ორდერის თანახმად, მოპასუხის ბებიას და მასთან ერთად მცხოვრებ პირს უფლება მიეცათ გადაეცვალათ თბილისში, .......მდებარე ოთახი 16 კვ.მ ფართით, ქ.ი. ასული ნ–თვის 5 ოთახისგან შემდგარ საცხოვრებელში, მდებარე: თბილისი, ....., ფართი 62 კვ.მ (იხ. ტ.1, ს.ფ. 166). ამდენად, მოსარჩელის დედამ პრივატიზაციის განხორციელებამდე ნებაყოფლობით დათმო უფლება სადავო ქონებაზე და გაუცვალა მოპასუხის ბებიას. შესაბამისად, ბინის პრივატიზაციის უფლება სამკვიდრო მასაში ვერ შევიდოდა. აღნიშნულს ადასტურებს ისიც, რომ საქმეში წარდგენილი ცნობის მიხედვით, მოსარჩელის დედა 1979 წლის 16 დეკემბრიდან გარდაცვალებამდე რეგისტრირებული იყო მისამართზე: თბილისი, ......... (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 231).

7. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმის მასალებით ასევე არ დასტურდება, რომ მოსარჩელე წარმოადგენდა სადავო უძრავი ქონების დამქირავებელს ან მისი ოჯახის წევრს. N378 ორდერზე თანდართული დოკუმენტის თანახმად, სადავო ფართში ცხოვრების უფლება მიენიჭათ მოპასუხის ბებიას და მის შვილს (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 167). საყურადღებოა აგრეთვე ის გარემოება, რომ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსგს თბილისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის საინფორმაციო ბარათის თანახმად, მოსარჩელე 1972 წლიდან რეგისტრირებულია მისამართზე: თბილისი, ........ (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 31). ამდენად, იგი ბინის პრივატიზაციის მომენტში არც რეგისტრირებული იყო სადავო ფართში და არც დამქირავებლის ოჯახის წევრს წარმოადგენდა.

8. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ სადავო ქონების კანონიერ მოსარგებლეებს წარმოადგენდნენ მოპასუხის ბებია და მისი შვილი და სწორედ მათ მიენიჭათ ქონების პრივატიზაციის უფლება. სადავო ქონება არ შესულა მოსარჩელის მშობლების სამკვიდრო მასაში და არც მოსარჩელის სადავო ქონებით მოსარგებლის ოჯახის წევრობის ფაქტი დასტურდება, რის გამოც მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სარჩელი მართებულად არ დაკმაყოფილდა.

9. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე მოსარჩელემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა. კასატორმა ასევე მოითხოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 13.05.2019წ. საოქმო განჩინების გაუქმება, რომლითაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა დოკუმენტის სიყალბის დადგენის შესახებ შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე.

10. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

10.1. მოსარჩელის მამამ - გიორგი ნიორაძემ 1950-იან წლებში მიიღო საცხოვრებელი ფართი მდებარე ყოფილი ..... ქუჩა N16-ში (ამჟამინდელი ...... ქუჩა). ამ დროისათვის მისი ოჯახის წევრები იყვნენ მოსარჩელე, მისი და და მათი დედა, ქ. ნ–ძე (ს–ძე). ამავე დროს მოსარჩელის მამასა და სახლმმართველობას შორის გაფორმდა ხელშეკრულება ბინით სარგებლობის შესახებ, სადაც მითითებულია ოჯახის მთლიანი შემადგენლობა. ბინის ძირითადი დამქირავებელი, მოსარჩელის მამა გარდაიცვალა 1951 წელს. მისი გარდაცვალების შემდეგ მოსარჩელემ, მისმა დედამ და დამ გააგრძელეს სადავო ბინაში ცხოვრება და ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლნენ მამის დანაშთ ქონებას კანონით დადგენილ 6-თვიან ვადაში, რაც ბინის პრივატიზაციის უფლებასაც მოიცავდა. სააპელაციო სასამართლომ, მიუხედავად მოსარჩელის არაერთგზის მითითებისა, აღნიშნულ გარემოებებზე არ იმსჯელა. მოსარჩელის მიერ საქმეზე დართული წერილობითი დოკუმენტებით უდავოდ დასტურდებოდა, რომ იგი ამ დროისათვის ჩაწერილი იყო სადავო ბინაში და მამის გარდაცვალების შემდეგ გააგრძელა მისი დანაშთი ქონების ფაქტობრივი ფლობა და სარგებლობა;

10.2. მოსარჩელის დედა გარდაიცვალა 1986 წლის 02 იანვარს. დედის გარდაცვალების შემდეგაც მოსარჩელე კანონით დადგენილ 6-თვიან ვადაში დაეუფლა მის დანაშთ ქონებას და ფაქტობრივი ფლობით მიიღო დედის მემკვიდრეობა. აღნიშნულს არცერთი ინსტანციის სასამართლო უარყოფს, ვინაიდან შესაბამისი მტკიცებულებებით არის დადასტურებული;

10.3. მოსარჩელემ პირველი ინსტანციის სასამართლოში დააყენა შუამდგომლობა სადავო ბინაზე არსებული გაცვლის ორდერის სიყალბის დადგენის შესახებ, რაც არ დაკმაყოფილდა იმ საფუძვლით, რომ აღნიშნული დოკუმენტი გამოგზავნილი იყო ეროვნული არქივიდან. დოკუმენტის ეროვნულ არქივში არსებობა არ გამორიცხვას მის სიყალბეს, ვინაიდან ეროვნულ არქივში ყალბი დოკუმენტების ჩაბარებისა თუ წარდგენის უამრავი მაგალითი არსებობს. შესაბამისად, თუ სასამართლო მაინც რეალურად ჩათვლიდა ბინების გაცვლას, ამ შემთხვევაში უნდა გაეთვალისწინებინა ის გარემოება, რომ მოსარჩელეს ფაქტობრივი ფლობით ჯერ კიდევ 1951 წელს მიღებული ჰქონდა გარდაცვლილი მამის მემკვიდრეობა, იყო და არის მისი უფლებების გამგრძელებელი და გაცვლის პერიოდში მისი ნება უნდა ყოფილიყო გამოხატული;

10.4. გარდა ამისა, გაცვლის ორდერით თუ ვიმსჯელებთ, გაცვლა მოხდა ერთი ოჯახის წევრებს შორის, ფორმალურად, ერთ სამემკვიდრეო ქონებაზე, რომელშიც წილზე მემკვიდრეობით მიღებული მოსარჩელის უფლებაც იყო. გაცვლას, როგორც სასამართლო სხდომებზე დადგინდა, ჰქონდა ფორმალური ხასიათი, ვინაიდან მოსარჩელის დედა სადავო ბინაში გარდაიცვალა, ეს ბინა არასოდეს დაუტოვებია და ამ ბინიდანვე გაასვენეს, რაც როგორც მოპასუხემ, ასევე, მოსარჩელის მიერ წარდგენილმა მოწმეებმა დაადასტურეს;

10.5. ამდენად, ბინის პრივატიზაციის პერიოდში მამის უფლების ნაწილი ბინის პრივატიზაციაზე მემკვიდრეობით მიღებული ჰქონდა მოსარჩელეს, შესაბამისად, მას უფლება აქვს მოითხოვოს პრივატიზირებული ბინიდან ფაქტობრივი ფლობით მიღებული მემკვიდრეობა.

11. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

12. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

13. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

14. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

15. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

16. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ წარმოუდგენია.

17. განსახილველ შემთხვევაში კასატორის პრეტენზია ემყარება იმას, რომ მისი მამა წარმოადგენდა სადავო უძრავი ქონების კანონიერ მოსარგებლეს, ხოლო მან, როგორც მისი მშობლების კანონისმიერმა მემკვიდრემ, ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მშობლების დანაშთი სამკვიდრო ქონება, რომელშიც ასევე შედიოდა სადავო ბინის პრივატიზაციის უფლება.

18. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ საქართველოს რესპუბიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 01 თებერვლის N107 დადგენილების პირველი მუხლის თანახმად, ბინების პრივატიზაცია წარმოადგენს მოქალაქეებისათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი, შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას. იმავე დადგენილების მე-5 მუხლის თანახმად, საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან.

19. დასახელებული ნორმების შესაბამისად, საცხოვრებელი სახლის (ბინის) პრივატიზაციისას თანაბარი უფლებებით სარგებლობენ ის პირები, რომლებიც წარმოადგენენ ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლებს ან მათი ოჯახის წევრებს. აღნიშნული ნორმატიული აქტი არ აყენებს საცხოვრებელი სახლის (ბინის) არცერთ დამქირავებელს ან მისი ოჯახის წევრს პრივილეგირებულ მდგომარეობაში (იხ. სუსგ საქმე Nას-1108-1028-2017, 31 ივლისი, 2018 წელი).

20. საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის N73 ბრძანებულებით დამტკიცდა „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესი“, რომლითაც რეგულირდება სახელმწიფო საბინაო ფონდში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საცხოვრებელ ფონდში არსებული, მათ შორის ამ დებულების ამოქმედებამდე დროებით გადაცემული, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესი და პირობები (1.1 მუხლი). აღნიშნული წესის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ე” ქვეპუნქტის თანახმად, კანონიერი მოსარგებლე არის ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალურ ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობით, ხოლო კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში, მისი მემკვიდრე; ხოლო, იმავე პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტისა და წესის მე-3 მუხლის შესაბამისად, საკუთრებაში გადაცემა გულისხმობს ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოს მიერ არაპრივატიზებულ საცხოვრებელ და არასაცხოვრებელ (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობზე კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრების უფლების მინიჭებას, რომლის შესახებაც გადაწყვეტილებას იღებს შესაბამისი ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოს უფლებამოსილი თანამდებობის პირი „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის, ამ წესისა და კანონმდებლობის შესაბამისად.

21. ამდენად, აღნიშნული წესის მიხედვით, პირის კანონიერ მოსარგებლედ მიჩნევისა და, შესაბამისად, ბინის პრივატიზაციის უფლების რეალიზაციისათვის სახეზე კუმულაციურად უნდა იყოს ორი პირობა: 1. პირს უნდა ჰქონდეს უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტი (ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვა) და 2. ამ დოკუმენტის საფუძველზე კანონიერად უნდა სარგებლობდეს სადავო ფართით. ამდენად, ბინის პრივატიზაციის უფლების რეალიზაციის ფაქტობრივ საფუძველს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის ფაქტი წარმოადგენდა.

22. საკასაციო სასამართლო ასევე განმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება მიმდინარეობს მხარეთა თანასწორობისა (სსსკ-ის მე-5 მუხლი) და შეჯიბრებითობის (სსსკ-ის მე-4 მუხლი) ფუნდამენტურ პრინციპებზე დაყრდნობით. სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებულნი არიან სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა (სსსკ-ის 102-ე მუხლი). მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. ამ გარემოებების დამტკიცება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, შეიძლება მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით.

23. მტკიცების ტვირთი - ესაა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი - ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს (იხ. სუსგ საქმე Nას-833-833-2018, 16 ნოემბერი, 2018 წელი; Nას-867-834-2016, 22 ნოემბერი, 2018 წელი).

24. შესაბამისად, ზემოაღნიშნული წესით გათვალისწინებული საკუთრების უფლების მოსაპოვებლად მოსარჩელეს ევალებოდა იმის დამტკიცება, რომ პრივატიზაციის დროისათვის იგი წარმოადგენდა სადავო ბინის კანონიერ მოსარგებლეს, ანუ ცხოვრობდა და სარგებლობდა ამ ბინით, თუმცა მოსარჩელემ აღნიშნული გარემოების დადასტურება ვერ შეძლო.

25. კერძოდ, საკასაციო სასამართლო წინამდებარე საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოსარჩელის დედა (რომელმაც სადავო არ არის რომ მიიღო მოსარჩელის მამის დანაშთი სამკვიდრო ქონება) სადავო ბინის პრივატიზაციის უფლების მქონე პირს არ წარმოადგენდა. კერძოდ, საქმეში წარდგენილი N378 ორდერით დასტურდება, რომ მოსარჩელის დედამ მოპასუხის ბებიას სადავო ბინა გადაუცვალა თბილისში, ...... მდებარე 16 კვ.მ ფართის ოთახში (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 166), შესაბამისად, მოსარჩელის დედამ პრივატიზაციის განხორციელებამდე ნებაყოფლობით დათმო სადავო ბინაზე უფლება; ამ გარემოებას ის ფაქტიც განამტკიცებს, რომ მოსარჩელის დედა 1979 წლის 16 დეკემბრიდან გარდაცვალებამდე რეგისტრირებული იყო მისამართზე: თბილისი, ........ (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 231). სწორედ აღნიშნული ორდერის საფუძველზე გადაეცათ 03.07.2007წელს მოპასუხის ბებიასა და მამას სადავო ბინა უსასყიდლოდ საკუთრებაში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სადავო ბინის პრივატიზაციის უფლება მოსარჩელის დედის სამკვიდრო მასაში ვერ შევიდოდა.

26. გარდა ზემოაღნიშნულისა, საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ სადავო ბინის პრივატიზაციის მომენტისათვის მოსარჩელე ცხოვრობდა და სარგებლობდა სადავო უძრავი ქონებით. კერძოდ, N378 ორდერზე თანდართული დოკუმენტის თანახმად, სადავო ფართში ცხოვრების უფლება მიენიჭათ მოპასუხის ბებიას და მის შვილს (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 167), ხოლო საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსგს თბილისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის საინფორმაციო ბარათის თანახმად, მოსარჩელე 1972 წლიდან რეგისტრირებულია მისამართზე: თბილისი, ....... (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 31). მოსარჩელეს მისი მტკიცების ტვირთის ფარგლებში არ წარუდგენია აღნიშნულის საწინააღმდეგო სათანადო მტკიცებულება.

27. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 13.05.2019წ. საოქმო განჩინების გაუქმებასთან დაკავშირებით, რომლითაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა N378 გაცვლის ორდერის სიყალბის შემოწმების ან/და მტკიცებულებებიდან ამორიცხვის თაობაზე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ აღნიშნული განჩინების მართებულობასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ იმჯელა გასაჩივრებული განჩინებით და მიიჩნია, რომ არ არსებობდა მისი გაუქმების საფუძველი, ვინაიდან გაცვლის ორდერი გამოგზავნილი იყო სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივიდან, ხოლო მოსარჩელემ აღნიშნული დოკუმენტის სიყალბესთან დაკავშირებით საკმარისი მტკიცება ვერ წარადგინა. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნულ მსჯელობას, ხოლო კასატორს არც წარმოუდგენია აღნიშნული მსჯელობის საწინააღმდეგო დასაბუთებული პრეტენზია.

28. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობა, კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

29. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

30. ამდენად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 3 000 ლარის 70% – 2 100 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. მ.ნ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. მ.ნ–ძეს (პ.ნ. .........) დაუბრუნდეს ნ. ც–ის (პ.ნ. ........) მიერ 2021 წლის 26 ივლისს №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 3000 (სამი ათასი) ლარის 70% – 2100 (ორი ათას ასი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი