საქმე №ას-1000-2020 25 მარტი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ა.ვ.ო–კო (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ნ.კ.ე–ია“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 21 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სამსახურში აღდგენა, განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 21 იანვრის განჩინებით ა.ვ.ო–კოსა (შემდგომში - „მოსარჩელე“ ან „კასატორი“) და შპს „ნ.კ.ე–იას“ (შემდგომში - „მოპასუხე“ ან „მოპასუხე კომპანია“) სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელის სარჩელი გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხის 2016 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილება მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა კომპენსაციის სახით 4500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება.

2. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოპასუხემ მოსარჩელე გაათავისუფლა ზეპირი ფორმით, ამასთან, მოპასუხეს მოსარჩელისთვის არ განუმარტია მისი გათავისუფლების კონკრეტული საფუძველი, რომელიც მითითებულია მოპასუხის მიერ მოსარჩელისთვის გაგზავნილ „დასაქმების შეთავაზებაში“ ან რომელიც გათვალისწინებულია საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდგომში - „სშკ“) 37-ე მუხლით. შესაბამისად, იმის გათვალისწინებით, რომ ბრძანება მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ არ არსებობს, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხემ არ მიუთითა მოსარჩელეს მისი სამსახურიდან გათავისუფლების სამართლებრივი საფუძველი.

3. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ დოკუმენტში - ,,დასაქმების შეთავაზება“, მოსარჩელის თანამდებობად მითითებულია: ,,საქართველოში იმიგრაციის დირექტორი“; თანამდებობის მდებარეობად მითითებულია თბილისი, საქართველო; ხოლო დამსაქმებლად - „ n. c. , L.“, ჰონგ კონგში დარეგისტირებული კომპანია და/ან მისი უფლებამონაცვლე. აღნიშნული „დასაქმების შეთავაზებით“ არ დგინდება რეალურად ვინ არის მოსარჩელის დამსაქმებელი, თუმცა, ვინაიდან „დასაქმების შეთავაზებაში“ მითითებულია „ n. c. , l.“ ან/და მისი უფლებამონაცვლე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ დამსაქმებლის დასადგენად მნიშვნელოვანია ხელშეკრულების სხვა პირობები და დასაქმებულის მიერ განხორციელებული საქმიანობის ერთობლიობა. სასამართლოს მითითებით, დგინდება, რომ დასაქმებულის სამუშაო ადგილი არის საქართველო, ამასთან, მის მიერ დაკავებული თანამდებობის მოვალეობად მითითებულია: საქართველოში უძრავი ქონების აგენტებთან და დეველოპერებთან მუშაობა, კლიენტების გაძღოლა თბილისში და მის გარშემო ტერიტორიაზე, საქართველოში იმიგრაციის და ინვესტიციის პირადად მხარდაჭერა; ამასთან მითითებულია, რომ კომპანია დაფარავს მოსარჩელის ტრანსპორტირების ხარჯებს თბილისამდე. სააპელაციო პალატამ ასევე აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის "შრომითი კონტრაქტის შეწყვეტის ხელშეკრულებაში", დამსაქმებლად უკვე პირდაპირ არის მითითებული ნომად კაპიტალისტ, ლიმიტედ, ჰონგ კონგში დარეგისტრირებული კომპანია და/ან მისი უფლებამონაცვლე, შპს n. c. E–ia, საქართველოში დარეგისტრირებული კომპანია. ასევე, მხარეები სადავოდ არ ხდიან ფაქტს, რომ მოსარჩელე უშუალოდ მოპასუხე კომპანიის დირექტორისგან იღებდა გარკვეულ სამსახურეობრივ დავალებებს და მისი ყოველდღიური საქმიანობა დაკავშირებული იყო შპს „ნ.კ.ე–იასთან“. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე შრომით საქმიანობას ეწეოდა მოპასუხე კომპანიაში და მისი ყოველთვიური შრომითი ანაზღაურება შეადგენდა 1500 აშშ დოლარს (იხ. დასაქმების შეთავაზება, შრომითი კონტრაქტის შეწყვეტის ხელშეკრულება, ინვოისები, ს.ფ. 33-40; 230-231).

4. სააპელაციო პალატის მითითებით, მოპასუხის მიერ მოსარჩელისთვის გაგზავნილ „დასაქმების შეთავაზებაში“ აღნიშნულია, რომ თანამდებობიდან გათავისუფლების საფუძველი შეიძლება გახდეს სამსახურის გაცდენა, კრიმინალური ან ამორალური ქმედება, უხეში დაუდევრობა ან სამოხელეო დანაშაული კომპანიის წინააღმდეგ. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოპასუხეს მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლებისას არ მიუთითებია სშკ-ის 37.1. მუხლით გათვალისწინებული საფუძველი. მოპასუხემ მხოლოდ საქმის სასამართლოში განხილვის დროს მიუთითა, რომ მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველი გახდა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების უხეში დარღვევა, თუმცა არ მიუთითებია, რაში გამოიხატა ვალდებულების უხეში დარღვევა და არ წარმოუდგენია რაიმე მტკიცებულება აღნიშნულის დასადასტურებლად.

5. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის პრეტენზია, რომ მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება უნდა ჩაითვალოს უვადო ხელშეკრულებად.

6. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სშკ-ის მე-6 მუხლით და აღნიშნა, რომ მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრიდან ამონაწერის თანახმად, მოპასუხე კომპანია მეწარმე სუბიექტად რეგისტრირებულია 2014 წლის 3 დეკემბერს (იხ. ამონაწერი ს.ფ. 89-90). მხარეთა შორის შრომითი ხელშეკრულება დაიდო იმ პირობებში, როცა მოპასუხის სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაციიდან არ იყო გასული 48 თვე. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ სახეზე არ იყო მხარეთა შორის შრომის ხელშეკრულების უვადოდ დადების წინაპირობები, რის გამოც შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების ვადად მიჩნეულ იქნა 6 თვე.

7. სააპელაციო პალატის დასკვნით, ვინაიდან მხარეთა შორის არსებობდა ვადიანი შრომითი ურთიერთობა, სახეზე იყო მოსარჩელის პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის დამაბრკოლებელი გარემოებები, ხოლო მართებული იყო მოსარჩელის დარღვეული უფლების რესტიტუცია კონკრეტული თანხის - 4500 აშშ დოლარის ანაზღაურების გზით.

8. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

10. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

11. საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე [სსსკ-ის 391.5 მუხლი].

12. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407.2 მუხლი].

13. საკასაციო საჩივრის თანახმად:

13.1. ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არ იმსჯელეს იმ საკითხზე, რომ მოპასუხე კომპანია არის კორპორაციული ჯგუფის წევრი კომპანია და სშკ-ის მე-6 მუხლის 1⁶ პუნქტით გათვალისწინებული რეგისტრაციიდან გასული 48-თვიანი პერიოდი უნდა აითვალოს არა მოპასუხე კომპანიის საქართველოში რეგისტრაციიდან, არამედ - დასახელებულ კორპორაციულ ჯგუფში შემავალი პირველი კომპანიის რეგისტრაციიდან (2012 წლის დეკემბერი);

13.2. ის გარემოება, რომ მოპასუხე კომპანია არის კორპორაციული ჯგუფის წევრი, დასტურდება შემდეგი მტკიცებულებებით: აღსრულების ხელშეკრულება, შეკვეთა და გადახდის ფორმა, მოპასუხის 2014 წლის 3 დეკემბრის ამონაწერი, მოპასუხის 2016 წლის 5 აგვისტოს ამონაწერი, 2016 წლის 3 აგვისტოს წილის საკუთრებაში გადაცემის ხელშეკრულება, კომორის კუნძულების კავშირი - ეკონომიკური მოქალაქეობის მოთხოვნა, ........ №8-ში მდებარე 43 კვ.მ. ფართის 3 ამონაწერი, მ.ბ–ის მიერ შპს „ს. ე–ის“ დაფუძნება;

13.3. ე.ჰ–ნი არის კორპორაციულ ჯგუფში (ტრანსნაციონალური ჰოლდინგი) შემავალი კომპანიების ბენეფიციარი მესაკუთრე და მენეჯერი. აღნიშნული კომპანიები ატარებენ საერთო ეკონომიკურ ინტერესს. მათ აქვთ საერთო საქმიანობის მიზანი. თანამშრომლებს იყენებენ ზოგადად კორპორაციული ჯგუფის მიზნებისთვის. სხვადასხვა დოკუმენტებში აქტიურად გამოიყენება ტერმინი „ნ.კ.ლ ან/და მისი უფლებამონაცვლე“ ან „ე.ჯ.ჰ–ნი, ნომად კაპიტალისტი და მისი შვილობილი კომპანიები“. კორპორაციულ ჯგუფში შემავალი ერთი კომპანია ხელფასს უხდის კორპორაციულ ჯგუფში შემავალი მეორე კომპანიის თანამშრომელს. კომპანიის დირექტორი მის საკუთრებაში არსებულ ქონებას ასხვისებს კომპანიაზე, რომლის დირექტორიც თავადაა და რომელიც, თავის მხრივ, ასხვისებს ასეთ საკუთრებას კომპანიის კლიენტზე. კლიენტების მომსახურებისთვის ტრანსნაციონალური ჰოლდინგი მომსახურებას ახორციელებს ერთობლივად და ურთიერთშეთანხმებით მათი კორპორაციული ჯგუფის წევრი კომპანიების საერთო საქმიანობის მიზნის მიხედვით, მიუხედავად ამ წევრი კომპანიების რეგისტრაციის ადგილისა. აღნიშნულმა ჰოლდინგმა ფუნქციონირება დაიწყო 2012 წლის დეკემბრიდან. აღსანიშნავია, რომ მოპასუხე მხარემ თითქმის ყველა სხდომაზე აღნიშნა, რომ დასახელებულ კორპორაციულ ჯგუფში შედიან, ასევე, სხვა კომპანიები, მაგალითად, მონტენეგროში;

13.4. ის, რომ სახეზეა კორპორაციული ჯგუფი, შეიძლება დადგინდეს შემდეგი ფაქტიდან: მოპასუხე კომპანია 2014 წლის 3 დეკემბერს დააფუძნა ე.ჯ.ჰ–ნმა და 2016 წლის აგვისტომდე იყო ამ კომპანიის როგორც დირექტორი, ასევე, პარტნიორი. 2016 წლის 5 აგვისტოს მოპასუხე კომპანიის 100% წილი გადასცა შპს „ნ.კ.ლ–ს“, რომელიც რეგისტრირებულია ჩინეთში (ჰონგკონგში). საჯარო რეესტრიდან ამოღებული დოკუმენტაცია, რომელიც არის საქმეში, ადასტურებს, რომ გარიგების (წილის საკუთრებაში გადაცემის ხელშეკრულების) ორივე მხარეს იდგა ე.ჯ.ჰ–ნი, როგორც ორივე კომპანიის დირექტორი. ასევე, სარჩელზე თანდართულ დოკუმენტში: „კომორის კუნძულების კავშირი - ეკონომიკური მოქალაქეობის მოთხოვნა“, დასტურდება, რომ ე.ჯ.ჰ–ნი არის „ნ.კ–ის“ მესაკუთრე/მმართველი პარტნიორი და დირექტორი. შესაბამისად, მოპასუხეში წილის ცვლილება ფორმალურ ხასიათს ატარებდა;

13.5. როდესაც ახალი კომპანია არის კორპორაციული ჯგუფის ძირითადი ბიზნესსაქმიანობის გამგრძელებელი ან/და ასეთი კომპანია დაფუძნებულია ხანგრძლივი ბიზნესგამოცდილების მქონე ორგანიზაციის ან ფინანსური ინსტიტუტის მიერ, მიუხედავად იმისა, რომ საწარმოს რეგისტრაციიდან არ არის გასული 48 თვეზე მეტი, იგი ვერ ჩაითვლება დამწყებ საწარმოდ. შრომის კოდექსის მიზანი არის ასეთი საწარმოსთვის შეღავათის მიცემა და მისი დაცვა კოდექსის მკაცრი მოთხოვნებისგან ამ საწარმოს ბიზნესსაქმიანობის მოკლევადიანი განხორციელებისა და გამოუცდელობის გამო;

13.6. გამომდინარე აქედან, მოპასუხე კომპანია არ შეიძლება აღქმულ იქნეს როგორც ცალკე მდგომი და დამწყები საწარმო. ვინაიდან მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობა დაიწყო 2016 წლის აგვისტოში და უნდა დასრულებულიყო 2017 წლის იანვარში, ამ შრომით ურთიერთობაზე უნდა გავრცელდეს სშკ-ის მე-6 მუხლის 1⁶ პუნქტის მოქმედება და მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება უნდა ჩაითვალოს უვადო ხელშეკრულებად.

14. განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლოს შემოწმების საგანია მხარეთა შორის დადებული შრომითი ხელშეკრულების ვადიან ხელშეკრულებად მიჩნევის კანონიერება.

15. კერძო სამართლის სხვა დარგების მსგავსად, შრომით სამართალშიც მოქმედებს სამოქალაქო კოდექსით განმტკიცებული სახელშეკრულებო თავისუფლების პრინციპი, რომლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობის მონაწილე მხარეები თავისუფალნი არიან დადონ (ან არ დადონ) ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ მათი შინაარსი, მათ შორის, ხელშეკრულების მოქმედების ვადა. თუმცა, კერძო სამართლის სუბიექტებს მოქმედების თავისუფლება მხოლოდ კანონით განსაზღვრულ ფარგლებში აქვთ, რაც ურთიერთობის ძლიერი მხარის მიერ სუსტის საწინააღმდეგოდ ძალაუფლების ბოროტად გამოყენების თავიდან აცილებას ემსახურება. სწორედ ზემოაღნიშნული მიზნით იყო განპირობებული ქართველი კანონმდებლის მიერ შრომის კოდექსში შრომითი ხელშეკრულების ვადის განსაზღვრის ობიექტური საფუძვლის ცნების შემოღება და ვადიანი შრომის ხელშეკრულების დადების დასაშვებობის ფარგლების განსაზღვრა. საქართველოს შრომის კოდექსი 2013 წლის ცვლილებებამდე არ იცნობდა შრომის ხელშეკრულების ვადის განსაზღვრის ობიექტური საფუძვლის ცნებას, ვინაიდან არ ითვალისწინებდა ხელშეკრულების ვადის განსაზღვრისათვის საფუძვლის არსებობის სავალდებულობას. 2013 წლის 12 ივნისის ცვლილებების ტექსტით კი კანონმდებელმა, დასაქმებულის სოციალური ინტერესებიდან გამომდინარე, ვადიანი შრომის ხელშეკრულებები გარკვეულ რეგულაციას დაუქვემდებარა, რაც ასევე ვადის განსაზღვრის კონკრეტული წინაპირობების ფორმულირებასაც მოიცავს (იხ. სუსგ საქმე №ას-1251-1191-2014, 12 თებერვალი, 2016 წელი).

16. შრომითი ხელშეკრულება იდება წერილობითი ან ზეპირი ფორმით, განსაზღვრული ან განუსაზღვრელი ვადით. გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც შრომითი ხელშეკრულების ვადაა 1 წელი ან მეტი, შრომითი ხელშეკრულება განსაზღვრული ვადით იდება მხოლოდ მაშინ, როცა: ა) შესასრულებელია კონკრეტული მოცულობის სამუშაო; ბ) შესასრულებელია სეზონური სამუშაო; გ) სამუშაოს მოცულობა დროებით იზრდება; დ) ხდება შრომითი ურთიერთობის შეჩერების საფუძვლით სამუშაოზე დროებით არმყოფი დასაქმებულის ჩანაცვლება; ე) არსებობს სხვა ობიექტური გარემოება, რომელიც ამართლებს ხელშეკრულების განსაზღვრული ვადით დადებას [სშკ-ის მე-6 მუხლის 1 და 1² პუნქტები].

17. სშკ-ის მე-6 მუხლის 1⁴ პუნქტის თანახმად, ვადიანი შრომითი ხელშეკრულების დადებაზე ამ მუხლით დაწესებული შეზღუდვები არ ვრცელდება „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ მეწარმე სუბიექტზე, თუ მისი სახელმწიფო რეგისტრაციიდან არ გასულა 48 თვე (დამწყები საწარმო) და იგი აკმაყოფილებს საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრულ დამატებით პირობებს (ასეთი პირობების დადგენის შემთხვევაში), იმ პირობით, რომ ამ პუნქტის მიზნებისთვის ვადიანი შრომითი ხელშეკრულების ხანგრძლივობა არ შეიძლება იყოს 3 თვეზე ნაკლები. ამავე მუხლის 1⁶ პუნქტის თანახმად, გარდა ამ მუხლის 1^​2 პუნქტის „ა“–„ე“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, თუ შრომითი ურთიერთობა დაწყებულია ამ მუხლის 1​⁴ პუნქტით განსაზღვრულ 48-თვიან პერიოდში, ამ ვადის ამოწურვის შემდეგ ჩაითვლება, რომ დადებულია უვადო შრომითი ხელშეკრულება.

18. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოპასუხე კომპანია მეწარმე სუბიექტად რეგისტრირებულია 2014 წლის 3 დეკემბერს (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-6 პუნქტი). ამდენად, მხარეთა შორის შრომითი ხელშეკრულება დაიდო იმ პირობებში, როცა მოპასუხის სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაციიდან არ იყო გასული 48 თვე. შესაბამისად, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება მართებულად არ მიიჩნიეს უვადო ხელშეკრულებად.

19. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას, რომ რადგან მოპასუხე კომპანია კორპორაციული ჯგუფის წევრია, სშკ-ის მე-6 მუხლის 1⁶ პუნქტით გათვალისწინებული რეგისტრაციიდან გასული 48-თვიანი პერიოდი უნდა აითვალოს არა მოპასუხე კომპანიის საქართველოში რეგისტრაციიდან, არამედ - დასახელებულ კორპორაციულ ჯგუფში შემავალი პირველი კომპანიის რეგისტრაციიდან (2012 წლის დეკემბერი), შესაბამისად, მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება უნდა ჩაითვალოს უვადო ხელშეკრულებად, სშკ-ის მე-6 მუხლის 1⁶ პუნქტის საფუძველზე.

20. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სშკ-ის მე-6 მუხლის 1⁵ პუნქტი ითვალისწინებს გამონაკლისებს 1⁴ პუნქტიდან. კერძოდ, ამ მუხლის 1​⁴ პუნქტის მოქმედება არ ვრცელდება მეწარმე სუბიექტზე, რომელიც შექმნილია რეორგანიზაციის შედეგად, სხვა მეწარმე სუბიექტის აქტივების საკუთრებაში ან სარგებლობაში გადაცემის ან თვალთმაქცური გარიგების საფუძველზე. კასატორს აღნიშნულ საფუძვლებზე არ მიუთითებია. მისი განმარტება, რომ მოპასუხე კომპანია კორპორაციული ჯგუფის წევრია, საფუძვლად ვერ დაედება შრომითი ხელშეკრულების უვადოდ მიჩნევას და კოდექსით დადგენილი საგამონაკლისო შემთხვევების გაფართოებას, ვერც სშკ-ის მე-6 მუხლის 1⁴ პუნქტის ფართო განმარტებას.

21. საკასაციო სასამართლო მოიხმობს „ვადიანი სამუშაოს შესახებ“ ევროპის სოციალური პარტნიორობის თაობაზე ჩარჩო შეთანხმებას - ევროდირექტივას 1999.70/EC, რომელიც ევროკავშირის ქვეყნების კანონმდებლობას მკაფიო საზღვრებს უდგენს. განუსაზღვრელი ვადით დადებული ხელშეკრულებები არის და იქნება დასაქმების და შრომითი ურთიერთობების ძირითადი ფორმა, თუმცა, იმავდროულად აღიარებულია, რომ გარკვეული გარემოებები და ურთიერთობები ითხოვს ვადიანი შრომითი ხელშეკრულებების დადებას, რაც საჭიროებს დამსაქმებლისა და დასაქმებულის ინტერესების გათვალისწინებას. აუცილებელია იმ რეალიების და ობიექტური ვითარების გააზრება, რომელიც დაკავშირებულია ეროვნულ, სექტორალურ თუ სხვ. სპეციფიკურობებთან, რაც განაპირობებს ვადიანი შრომითი ურთიერთობების არსებობას (იხ: ეკატერინე ქარდავა - საქართველოს შრომის სამართლის რეფორმა ევროპული ინტეგრაციისა და ასოცირების შეთანხმების მოთხოვნათა ჭრილში; დისერტაცია, თბილისი; 2018; გვ.103).

22. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გაბათილებისა და საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

23. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზეც საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

24. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი [სსსკ-ის 401.4 მუხლი]. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ა.ვ.ო–კოს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. ა.ვ.ო–კოს (აშშ პასპორტის №4........) დაუბრუნდეს დ.მ–ძის (პ.ნ. .........) მიერ 2020 წლის 04 მარტს №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 (სამასი) ლარის 70% – 210 (ორას ათი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი