საქმე №ას-683-2020 5 ივლისი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ა.შ–ნი (მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელით მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.მ–ო (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე)

თავდაპირველი მოპასუხეები შეგებებულ სარჩელში -

ე.ზ–ვა, ნ.მ–კო

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 4 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობა (თავდაპირველ სარჩელში), უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 04 მარტის განჩინებით ა.შ–ნის (შემდგომში - „მოსარჩელე“, „შეგებებული სარჩელით პირველი მოპასუხე“ ან „კასატორი“), ე.ზ–ვას (შემდგომში - „შეგებებული სარჩელით მეორე მოპასუხე“) და ნ.მ–კოს (შემდგომში - „შეგებებული სარჩელით მესამე მოპასუხე“) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელის სარჩელი ნ.მ–ოს (შემდგომში - „მოპასუხე” ან „შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე”) მიმართ კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობის შესახებ, არ დაკმაყოფილდა; ხოლო მოპასუხის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა და შეგებებული სარჩელით მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, ......., ს.კ. ....... (შემდგომში - „სადავო უძრავი ქონება” ან „სადავო ბინა”) და დადგინდა მისი მესაკუთრისთვის/მოპასუხისათვის თავისუფალ მდგომარეობაში გადაცემა.

2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2.1. სადავო უძრავი ქონება (ფართი 60,10 კვ.მ) ირიცხება მოპასუხის საკუთრებაში. საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, აღნიშნული ქონება მოპასუხემ შეიძინა 31.08.2011წ. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე და მის საკუთრებაში რეგისტრირებულ. 2011 წლის 06 სექტემბრიდან.

2.2. 2011 წლის 31 აგვისტოს ლ.გ–ვასა (იგივე გ–ძე) და მოპასუხეს შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად, გამყიდველმა 35 000 ლარის სანაცვლოდ მოპასუხეს სადავო უძრავი ქონება საკუთრებაში გადასცა.

2.3. სადავო უძრავი ქონება ამჟამად შეგებებული სარჩელით მოპასუხეთა მფლობელობაშია.

2.4. დადგენილ., რომ მოსარჩელე იმყოფებოდა რეგისტრირებულ ქორწინებაში მოპასუხის გარდაცვლილ ძმასთან - ა.მ–ოსთან (შედგომში - „მოსარჩელის მეუღლე” ან „მოპასუხის ძმა”) 1993 წლის 08 ივნისიდან. შეგებებული სარჩელით მესამე მოპასუხე არის მოსარჩელისა და ა.მ–ოს შვილი და, შესაბამისად, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის/მოპასუხის ძმის შვილი, ხოლო შეგებებული სარჩელით მეორე მოპასუხე არის მოსარჩელის შვილი, რომელიც ერთ ოჯახად ცხოვრობს მოსარჩელესთან და შეგებებული სარჩელით მესამე მოპასუხესთან ერთად.

2.5. მოსარჩელის მეუღლე გარდაიცვალა 2017 წლის 31 ოქტომბერს. სამკვიდრო გაცემულ. მოსარჩელისა და შეგებებული სარჩელით მესამე მოპასუხის სასარგებლოდ.

2.6. 1990 წლის 27 ნოემბერს ლ. გ–ძესა და მ.ლ–ვას შორის დაიდო სადავო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, მ.ლ–ვამ 7 000 მანეთად უძრავი ნივთი საკუთრებაში გადასცა ლ. გ–ძეს, რომელიც არის მოსარჩელის მეუღლის და მოპასუხის დის - ლ. გ–ძის შვილი.

2.7. სადავო უძრავ ქონებაში წლების მანძილზე ცხოვრობდა მოსარჩელის მეუღლე ოჯახთან ერთად, ხოლო მისი გარდაცვალების შემდგომ ოჯახი აგრძელებს აღნიშნულ მისამართზე ცხოვრებას.

2.8. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსგს თბილისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის საინფორმაციო ბარათის თანახმად, მოსარჩელე მისამართზე: ქ. თბილისი, ......... N2, რეგისტრირებულ. 1996 წლიდან. აღნიშნულ მისამართზე კომუნალური მომსახურების აბონენტად რეგისტრირებულ. ლ. გ–ძე.

3. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს მოსარჩელის მიმართ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული მოსარგებლის სტატუსის განსაზღვრა.

4. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის 2.1.ა, 2.1.ბ, 2.2, 5.2, 6.1 მუხლებით და განმარტა, რომ სადავო ფართში რეგისტრაცია (ჩაწერა), ასევე, აბონენტად აღრიცხვა და სადავო ფართის ფლობა ერთობლივად ქმნის იმ დასკვნის გამოტანის საფუძველს, რომ მოსარჩელე წარმოადგენდა მოსარგებლეს (უფლებამონაცვლეს), რომელიც 30 წელზე ნაკლები ხნის განმავლობაში უწყვეტად ფლოდა საცხოვრებელ სადგომს.

5. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმეში წარდგენილი სს „თ–ის“ აბონენტის ბრუნვის ისტორიიდან ირკვევა, რომ სადავო ფართში მოსარჩელე არასოდეს ყოფილა აბონენტად რეგისტრირებული. აღნიშნულ მისამართზე აბონენტად რეგისტრირებულ. ლ. გ–ძე, ხოლო ის გარემოება, რომ მოსარჩელისა და მისი ოჯახის მიერ ხდებოდა კომუნალური გადასახადების გადახდა, სადავოს არ წარმოადგენს, ვინაიდან უდავოა, რომ მოსარჩელე თავის შვილებთან ერთად ცხოვრობს ამ მისამართზე და, შესაბამისად, ახორციელებს მოხმარებული კომუნალური მომსახურების ანაზღაურებას; ამასთან, არ დასტურდება ის გარემოება, რომ მოსარჩელე და მისი მეუღლე იხდიდნენ რაიმე თანხას ქონებით სარგებლობისათვის; აღსანიშნავია ისიც, რომ მოსარჩელის მეუღლე სადავო მისამართზე რეგისტრირებული არ ყოფილა და მისი რეგისტრაციის მისამართი იყო: ქ. თბილისი, .......; მოსარჩელე მის მოთხოვნას აფუძნებს იმ გარემოებას, რომ მან და მისმა მეუღლემ გადაიხადეს სადავო ბინის საფასური, ხოლო უძრავი ნივთი ფორმალურად გაფორმდა მათ ნათესავზე - ლ. გ–ძეზე. სადავო უძრავი ქონების ხელშეკრულებაში ლ. გ–ძის მონაწილეობა განაპირობა იმ პერიოდში საქართველოში შექმნილმა ვითარებამ. თუმცა, სააპელაციო პალატის განმარტებით, აღნიშნული გარემოება (მისი დადასტურებულად მიჩნევის შემთხვევაშიც) მოსარგებლის სტატუსის განსაზღვრისთვის მნიშვნელოვან ფაქტს არ წარმოადგენს. არამედ, ეს გარემოება შესაძლებელ. მხარეთა შორის სხვა დავის საგანს წარმოშობდეს.

6. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა ფაქტობრივი გარემოება მოსარგებლის უფლების მოპოვების შესახებ, შესაბამისად, მისი სარჩელი მართებულად არ დაკმაყოფილდა.

7. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 168-ე, 170.1, 172.1, 183-ე, 311-ე, 312-ე მუხლებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102.1 მუხლით და საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ ასევე მართებულად დააკმაყოფილა მოპასუხის შეგებებული სარჩელი სადავო უძრავი ქონების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის თაობაზე.

8. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე მოსარჩელემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მისი გაუქმება მოითხოვა.

9. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

9.1. მოსარჩელემ და მისმა მეუღლემ 1990 წელს მ.ლ–ვასაგან საკუთრების უფლებით შეიძინეს ბინა - საცხოვრებელი სადგომი, მდებარე: ქ. თბილისი, ........, თუმცა 1990 წელს არსებული, ყველასთვის ცნობილი გარემოების (მაშინდელი მთავრობის სიტყვიერი მითითებით, უძრავი ქონება არაქართველებზე არ რეგისტრირდებოდა) გამო, მოსარჩელის მიერ ნაყიდი ქონება მათი ნათესავის, ლ. გ–ძის სახელზე გაფორმდა. მოსარჩელე და მისი მეუღლე ოჯახის წევრებთან ერთად შეძენისთანავე მუდმივად შესახლდნენ აღნიშნულ საცხოვრებელ სადგომში, სადაც დღემდე ცხოვრობენ;

9.2. მოსარჩელე წარმოადგენს საცხოვრებელი სადგომით მოსარგებლეს. მოსარჩელეს, მის მეუღლესა და თავდაპირველ მესაკუთრეს, მ.ლ–ვას შორის საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების დადება დასტურდება შემდეგი გარემოებებით: 1) სასამართლოს სხდომაზე დაკითხული მოწმეების მიერ; 2) ამ საცხოვრებელ სადგომში მოსარჩელე არის რეგისტრირებული (ჩაწერილი) 1996 წლიდან (მესაკუთრის თანხმობით); 3) მოსარჩელე დღემდე იხდის ყველა კომუნალურ გადასახდს; 4) მოსარჩელემ საცხოვრებელ სადგომში თავისი სახსრებით გაკეთა კაპიტალური რემონტი;

9.3. მოწმეების - ა. გ–ძისა და ლ. გ–ძის ჩვენება მოკლებულ. ობიექტურობას, ვინაიდან ისინი არიან ლ. გ–ძის მშობლები და დაინტერესებული პირები; მოწმე ნ.კ–მა, რომელიც მხარეთა ახლო ნათესავია, დაადასტურა რომ სადავო ბინა რეალურად შეძენილ. მოსარჩელისა და მისი მეუღლის მიერ. ხოლო მოწმე ს.ყ–ძემ, რომელიც მეზობელ., დაადასტურა, რომ პირადად ესწრებოდა მოსარჩელის, მისი მეუღლისა და სადავო ბინის მესაკუთრე მ.ლ–ვას საუბარს ბინის ღირებულების გადახდის შესახებ და რომ ბინის ღირებულების თანხა მოსარჩელეს ჰქონდა მიტანილი;

9.4. მოსარჩელე არის სადავო უძრავი ქონების მფლობელი, რომელმაც ეს უფლება 1990 წელს მიიღო ყოფილი მესაკუთრისგან და იგი დღემდე კეთილსინდისიერად ფლობს აღნიშნულ ქონებას. შესაბამისად, არ არსებობს ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობები;

9.5. მოპასუხე, როგორც შესაგებელში, ისე შეგებებულ სარჩელში აცხადებს, თითქოს მესაკუთრემ სადავო ბინაში დროებით საცხოვრებლად შეუშვა მოსარჩელე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, უდავოა, რომ მოსარჩელე არის სადავო ბინის კეთილსინდისიერი და მართლზომიერი მფლობელი;

9.6. მოპასუხე სადავო ბინის მესაკუთრე გახდა 2011 წელს. მისთვის ცნობილი იყო, რომ მოსარჩელე სადავო ბინაში ცხოვრობდა 1990 წლიდან, ხოლო რეგისტრირებული იყო 1996 წლიდან და სადავო ბინის მფლობელობა მინიჭებული ჰქონდა როგორც მ.ლ–ვასგან, ისე ლ. გ–ძისგან. სწორედ ამიტომ, მოპასუხეს 2011 წლიდან 2019 წლამდე არ მოუთხოვია მოსარჩელის სადავო ბინიდან გამოსახლება.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

11. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

12. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულ. სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

13. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

14. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ წარმოუდგენია.

15. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანია წარმოადგენს თუ არა მოსარჩელე „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლეს, რომელმაც საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის უფლება მიიღო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით.

16. “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის პირველი მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ეს კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1997 წლის 25 ნოემბრამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს. იმავე კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, მოსარგებლე არის პირი, რომელიც ამ კანონის ამოქმედების მომენტისათვის კეთილსინდისიერად, ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო წესის დაუცველად დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ან პირი, რომელმაც მფლობელობის უფლება მიიღო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით.

17. ამრიგად, იმისათვის, რომ კონკრეტული სამართალურთიერთობა მოწესრიგდეს სპეციალური კანონით, უპირველეს ყოვლისა, აღნიშნული სამართალურთიერთობა წარმოშობილი უნდა იყოს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის და აუცილებლად 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1997 წლის 25 ნოემბრამდე პერიოდში.

18. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით წესრიგდება არა ყველა ის ურთიერთობა, რაც უძრავი ნივთის თაობაზე დადებულ, ფორმადაუცველ გარიგებასთანაა დაკავშირებული, არამედ მხოლოდ ისეთი, რომელიც მოითხოვს სპეციალურ მოწესრიგებას. მითითებული კანონის მოქმედების ფარგლებში სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილენი ვალდებულნი იყვნენ დაეცვათ უძრავ ქონებაზე საკუთრების წარმოშობის იმ დროს მოქმედი წესები, მაგრამ ზოგიერთ შემთხვევებში ამ წესების დარღვევა უკავშირდებოდა გარკვეულ ობიექტურ გარემოებებს, რაც დამახასიათებელი იყო იმ დროს მოქმედი სამართლებრივი სივრცისათვის, კერძოდ, სამოქალაქო უფლებათა განხორციელება იმ დროს ბევრად იყო დამოკიდებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ დანაწესებზე, რაც ხელს უშლიდა თავისუფალი სამოქალაქო ბრუნვის დამკვიდრებას. ასეთ ვითარებაში ხშირად მხარეთა ურთიერთობა არ სცილდებოდა მათი ფაქტობრივი ქონებრივი ურთიერთობის ფარგლებს. სპეციალური მოწესრიგება უკავშირდება უშუალოდ ამ ურთიერთობების სპეციფიკას. კერძოდ, ურთიერთობებს, რომლებიც არსებობდა ზემოაღნიშნულ პერიოდში ფაქტის სახით, ზემოაღნიშნულმა კანონმა მიანიჭა იურიდიული მნიშვნელობა და მას კონკრეტული სამართლებრივი შედეგები დაუკავშირა (იხ. სუსგ საქმე Nას-1193-1138-2013, 31 მარტი, 2015 წელი; Nას-137-2019, 06 მაისი, 2019 წელი; Nას-551-551-2018, 25 ნოემბერი, 2019 წელი).

19. „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგება უნდა დასტურდებოდეს შემდეგი გარემოებით/გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია, კომუნალური გადასახადების გადახდა ან/და მესაკუთრისათვის გარკვეული საფასურის გადახდა. ამასთან, იმავე კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, რეგისტრაცია არის „საქართველოს მოქალაქეთა და საქართველოში მცხოვრებ უცხოელთა რეგისტრაციის, პირადობის (ბინადრობის) მოწმობისა და საქართველოს მოქალაქის პასპორტის გაცემის წესის შესახებ“ საქართველოს 1996 წლის 27 ივნისის კანონის (პარლამენტის უწყებანი, №19-20, 30.07.96, გვ. 28) ამოქმედებამდე არსებული წესით რეგისტრაცია (ჩაწერა) საცხოვრებელ ფართობში.

20. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების არსებობის დადასტურებისათვის აუცილებელი არ არის ზემოაღნიშნულ ნორმაში ჩამოთვლილი ყველა სახის დოკუმენტის ერთდროულად არსებობა (იხ. სუსგ საქმე Nას-922-2019, 01 აგვისტო, 2019 წელი). თუმცა, სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე, რომელთა თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამდენად, მტკიცებულების გამოკვლევა უპირველესად გულისხმობს მისი შინაარსის სრულყოფილ შესწავლა-ანალიზს, ხოლო შემდეგ მისი იურიდიული ძალის (დამაჯერებლობის, სარწმუნოობის) შემოწმებას (იხ. სუსგ საქმე Nას-406-383-2014, 17 აპრილი, 2015 წელი).

21. წინამდებარე საქმეში დადგენილ., რომ მოსარჩელე 1996 წლიდან რეგისტრირებულ. სადავო ბინაში (მდებარე: ქ. თბილისი, .......), აღნიშნულ ბინაში ოჯახთან ერთად ცხოვრობს წლების განმავლობაში და იხდის კომუნალურ გადასახადებს, თუმცა კომუნალური მომსახურების აბონენტად რეგისტრირებულ. ლ. გ–ძე, მოსარჩელე აბონენტად არასდროს ყოფილა რეგისტრირებული. მიუხედავად აღნიშნული გარემოებებისა, მოცემულ შემთხვევაში არ დგინდება საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე – მესაკუთრის მიერ საცხოვრებელი სადგომის მოსარჩელისათვის დათმობის ფაქტი. კერძოდ, საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება მოსარჩელის ან/და მისი მეუღლის მიერ ბინის თავდაპირველ მესაკუთრესთან სადავო ბინით სარგებლობის შესახებ გარიგების დადება ან/და ბინით სარგებლობისათვის გარკვეული საფასურის გადახდა; უფრო მეტიც, დადგენილ., რომ 1990 წლის 27 ნოემბერს სადავო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა მოსარჩელის მეუღლის ნათესავსა (დისშვილსა) და სადავო ბინის მაშინდელ მესაკუთრეს, მ.ლ–ვას შორის, რომლის საფუძველზეც, მ.ლ–ვამ 7 000 მანეთის გადახდის სანაცვლოდ უძრავი ნივთი საკუთრებაში გადასცა არა მოსარჩელეს, არამედ ლ. გ–ძეს. რაც შეეხება კასატორის მიერ მითითებულ გარემოებას, რომ რეალურად აღნიშნული ფორმადაუცველი ნასყიდობის ხელშეკრულება მ.ლ–ვასთან მან და მისმა მეუღლემ გააფორმეს (იხ. წინამდებარე განჩინების 9.1-9.2 პუნქტები), საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ აღნიშნული ცალკე სარჩელით დავის საგანს წარმოადგენს და წინამდებარე საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება.

22. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე მართებულ. სააპელაციო სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ მოსარჩელე არ წარმოადგენს „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტით [მოსარგებლე, რომელიც საცხოვრებელ სადგომს 30 წელზე ნაკლები ხნის განმავლობაში ფლობს და მან მფლობელობის უფლება მიიღო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით] გათვალისწინებულ მოსარგებლეს, რომელსაც შეუძლ. მესაკუთრისაგან სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების გადაცემა მოითხოვოს.

23. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლ., კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. იმავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მესაკუთრეს შეუძლ. მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

24. ამდენად, ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმებიდან გამომდინარე, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

25. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილ., რომ მოპასუხე/შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს, რაც დასტურდება საქმეში არსებული ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 16, 109), რომლის მიმართაც, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის შესაბამისად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. დადგენილ., ასევე, რომ მოსარჩელე/კასატორი წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მფლობელს. მან საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-103-ე მუხლების შესაბამისად, ვერ უზრუნველყო მისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოსათვის იმგვარი მტკიცებულების წარდგენა, რომლითაც სადავო უძრავ ქონებაზე მისი მფლობელობის მართლზომიერება დადასტურდებოდა.

26. ამდენად, ვინაიდან, მოცემულ შემთხვევაში გამოიკვეთა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა წინაპირობა, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა დასაბუთებულ. და ის მართებულად დაკმაყოფილდა.

27. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობა, კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომლითაც საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

28. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორი გათავისუფლებულ. სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ა.შ–ნის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორი გათავისუფლებულ. სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი