ას-1002-2022

05 ოქტომბერი, 2023 წელი თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

რევაზ ნადარაია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

თეა ძიმისტარაშვილი, ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – გ.ჯ–ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ვ.კ–ია (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 01 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. გ.ჯ–ძემ (შემდეგში - მოსარჩელე, კასატორი) სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში ვ.კ–იას მიმართ (შემდეგში - მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე) შემდეგი სასარჩელო მოთხოვნებით:

1.1.ბათილად იქნეს ცნობილი გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება დადებული, ერთი მხრივ, გ.ჯ–ძესა და მეორე მხრივ, ვ.კ–იას შორის (დამოწმებული ნოტარიუს თ.მ–ძის მიერ, 2016 წლის 16 ივლისს, სანოტარო მოქმედების რეგსიტრაციის ნომერი 160742195), უძრავ ქონებაზე მდებარე: თბილისი, ........, საკადასტრო კოდი ..........;

1.2.გ.ჯ–ძე ცნობილ იქნეს ........ საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების, მდებარე, თბილისი, ........... მდებარე, №13 ბინის მესაკუთრედ;

1.3.მხარეებს, გ.ჯ–ძესა და ვ.კ–იას შორის, დადგენილ იქნეს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების არსებობა, 80000 აშშ დოლარის სესხად გადაცემისა და მისი უზრუნველყოფის მიზნით, ....... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების, მდებარე, თბილისში, ..........№13 ბინის იპოთეკით დატვირთვის შესახებ.

2. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილებით, გ.ჯ–ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა და გაუქმდა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო კოლეგიის 2017 წლის 05 აპრილის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება, რომლითაც ყადაღა დაედო ვ.კ–იას საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებას, მდებარე: თბილისი, ......., სართული მეხუთე, ბინა №13, ს/კ ..........

4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელე გ.ჯ–ძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1.თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 01 ივნისის განჩინებით, გ.ჯ–ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

6. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

6.1.სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი იურიდიული ფაქტები:

6.1.1. 2016 წლის 06 ივლისს, გ.ჯ–ძეს, გამყიდველსა და ვ.კ–იას, მყიდველს შორის გაფორმდა გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება (ნოტარიუსი თ.მ–ძე, სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის ნომერი 160742195), რომლის თანახმად, მყიდველმა გამოსყიდვის უფლებით იყიდა უძრავი ქონება, მდებარე: თბილისი, ........, სართული მეხუთე, ბინა №13.

6.1.2. გამოსყიდვის უფლების ვადად განისაზღვრა 2017 წლის 06 იანვარი. ნასყიდობის საგანი გაიყიდა 90000 აშშ დოლარად. ხელშეკრულების თანახმად, უძრავი ქონება დატვირთული იყო იპოთეკით, რომელიც გაუქმდა 06.07.2016 წელს, ნოტარიუსს თ.მ–ძის მიერ, რეგისტრაციის ნომერი 160742181.

6.1.3. 2017 წლის 31 მარტის ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან დგინდება, რომ ........ საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების, მდებარე, თბილისი, ........., 2016 წლის 11 ივლისიდან აღირიცხა ვახტანგი კ–იას საკუთრებად; უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება №160742195, დამოწმების თარიღი - 06/07/2016, ნოტარიუსი თ. მაღალდაძე.

6.2. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე და 56-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ როგორც საქმის მასალებით დგინდებოდა, თავად მოსარჩელემ განმარტა, რომ მას გაცნობიერებული და შეგნებული ჰქონდა ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე ხელისმოწერის მიზანი და შედეგები, ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმება გამოსყიდვის უფლებით იყო თავად გ.ჯ–ძის ნება, მისთვის ხელშეკრულების გაფორმებისას, მნიშვნელოვანი იყო თანხის მიღება იპოთეკით დატვირთული სადავო ბინის იპოთეკისაგან გასათავისუფლებლად და გადამწყვეტი მნიშვნელობა არ ჰქონდა იმას, თუ რა სახის ხელშეკრულებას გააფორმებდა იგი (იხ. 2019 წლის 18 იანვრის სასამართლო სხდომის ოქმი, 11:22:33-დან). გარდა აღნიშნულისა, სააპელაციო პალატის მითითებით, მსგავსი შინაარსით გ.ჯ–ძემ ახსნა-განმარტება მისცა ასევე პოლიციის დეპარტამენტს; კერძოდ, შსს თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის ძველი თბილისის სამმართველოს მე-7 განყოფილების წარმოებაში არსებულ საქმეში (№006160317006) გამოკითხული მოწმის - გ.ჯ–ძის გამოკითხვის ოქმის თანახმად, 2016 წლის ივლისის თვეში გ.ჯ–ძეს დასჭირდა ფულადი თანხა, რა მიზნითაც გადაწყვიტა ბინის იპოთეკით დატვირთვა; ამ დროსაც, ბინა უკვე იყო იპოთეკით დატვირთული ორი იპოთეკარის სასარგებლოდ, რომელთაგან ერთ-ერთი სასწრაფოდ საჭიროებდა ფულადი თანხის მიღებას. იპოთეკით ბინის დატვირთვის მიზნით, გ.ჯ–ძე დაუკავშირდა თავის ნაცნობს გ.ჟ–ს. საბოლოოდ გადაწყდა, რომ ვ.კ–იასთან ხელშეკრულება გაფორმდებოდა იმ შემთხვევაში, თუ ბინაზე გაფორმდებოდა არა იპოთეკის ხელშეკრულება, არამედ ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით; ვინაიდან, გ.ჯ–ძისათვის არ ჰქონდა მნიშვნელობა რა სახის ხელშეკრულება გაფორმდებოდა, ამიტომ დათანხმდა ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებას (ს.ფ. 164-167), ანალოგიურ განმარტებას აკეთებდა გ.ჯ–ძის მეუღლე მან. კიკვაძეც მისსავე გამოკითხვის ოქმში. სააპელაციო პალატამ ისიც აღნიშნა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებას მოჰყვა შესაბამისი იურიდიული შედეგები, რაც გამოიხატა თანხის გადაცემასა და უძრავი ქონების მყიდველის, ვ.კ–იას სახელზე აღრიცხვაში, რაც ასევე გამორიცხავდა მხარეებს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას გამოვლენილი ნების შეუსაბამობის არსებობას მათ ნამდვილ ნებასთან.

6.3. სააპელაციო პალატის განმარტებით, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების არსებობის მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს ეკისრებოდა. სწორედ მას უნდა წარედგინა სასამართლოსთვის იურიდიულად სარწმუნო და დამაჯერებელი მტკიცებულებები, რომლებიც მხარეთა შორის სესხის სახელშეკრულებო ურთიერთობას დაადასტურებდა. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ არასარწმუნოდ მიიჩნია აპელანტის მითითება მასზედ, რომ მხარეთა შეთანხმება 2000 აშშ დოლარის ყოველთვიურად გადახდაზე მოიცავდა სარგებელს და მათივე შეთანხმებით ძირ თანხასთან ერთად უნდა გადაეხადათ სარგებელი ერთობლიობაში 10 000 აშშ დოლარის ოდენობით, სხვაობა 10 000 აშშ დოლარი იყო სარგებლის საფასური, რაც განისაზღვრა ექვს თვეზე. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მოსარჩელემ არათუ დაადასტურა მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებები იმის შესახებ, რომ რეალურად, მოდავე მხარეთა შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, არამედ, მან მიცემული ჩვენებითა და წარმოდგენილი მტკიცებულებებით გამორიცხა აღნიშნული ფაქტის არსებობის გარემოება.

6.4. აპელანტი გარიგების ბათილობის საფუძვლად ასევე მიუთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ ხელშეკრულების საგნის ღირებულება და ხელშეკრულებაში მითითებული ფასი, მათ შორის არსებული სხვაობის გამო, წარმოადგენდა ხელშეკრულების თვალთმაქცურად მიჩნევის საფუძველს, რაც არ იქნა გაზიარებული სააპელაციო სასამართლოს მიერ, რამეთუ სააპელაციო პალატის მითითებით, აპელანტი თავადვე ადასტურებდა, რომ მას არ დაუბრუნებია ნასესხები თანხა. ამასთან, პალატამ განმარტა, რომ ფასთაშორის სხვაობა და ის გარემოება, რომ გამყიდველს გადაეცა თანხა 80 000 აშშ დოლარი, ხოლო ნასყიდობის თანხა ხელშეკრულებაში მითითებული იყო 90 000 აშშ დოლარი, ვერ მიიჩნეოდა სარჩელის დაკმაყოფილების და გარიგების ბათილობის წინაპირობად.

6.5. გარდა ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო პალატამ მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებების შესაბამისად, დამატებით მიუთითა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების მოჩვენებითი ხასიათის დადგენისას, უპირველეს ყოვლისა, უნდა განსაზღვრულიყო ნასყიდობის ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელი შედეგები. ამ მიმართებით, პალატამ მიიჩნია, რომ საქმეში არ იყო წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა ერთი მხრივ, ვ.კ–იას და მეორე მხრივ, გ.ჯ–ძეს, როგორც გამყიდველის მიერ ამ გარიგების დადების დროს რაიმე კანონსაწინააღმდეგო მიზნის მიღწევის ნებას. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო გარიგების დადებით სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მხარეებს სურდათ ერთი მხრივ, ქონების საკუთრებაში გადაცემა და მეორე მხრივ, მყიდველის მიერ მისი მიღება.

6.6. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, სახეზე იყო გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულებისთვის დამახასიათებელი ელემენტები და არ დგინდებოდა ისეთი აუცილებელი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებდნენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქტიური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“, მხარეთა საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამებოდა მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას და შესაბამისად, მხარეთა შორის დადებული გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულება მოჩვენებით გარიგებად ვერ მიიჩნეოდა.

7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ.ჯ–ძემ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

8. კასატორის მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

8.1.კასატორის განმარტებით, სააპელაციო ინსტანციის სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, არასწორი შეფასება მისცა როგორც საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, ისე მხარეთა ახსნა-განმარტებებს. კერძოდ, კასატორის მითითებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების ერთ-ერთ ძირითად საფუძვლად მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელემ გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე ხელისმოწერით გამოავლინა გასხვისების ნება და აღიარა ნების გამოვლენის ნამდვილობა, რაც კასატორის განმარტებით, სინამდვილეს არ შეესაბამება. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად აღიქვა და არასწორი შეფასება მისცა მოსარჩელე მხარის მიერ მიცემულ ახსნა-განმარტებას. სინამდვილეში, მოსარჩელეს უძრავი ნივთის გასხვისების მიზანი არ ჰქონია და სადაოდ გამხდარი ნასყიდობის ხელშეკრულება მიზნად ისახავდა სესხისა და იპოთეკის სამართალურთიერთობის დაფარვას, რამაც ნეგატიური შედეგი გამოიწვია მოსარჩელისათვის, რამეთუ ამ უკანასკნელმა საკუთრების უფლება დაკარგა უძრავ ნივთზე. კასატორის განმარტებით, საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერები საჯარო რეესტრიდან ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელეს ქონების გასხვისების სურვილი არასოდეს არ ჰქონია და ყოველთვის, როდესაც თანხა სჭირდებოდა, ქონებას იპოთიკით ტვირთავდა. კასატორის მითითებით, ის ფაქტი რომ მოსარჩელე აცნობიერებდა იმ გარემოებას, თუ რა სახის ხელშეკრულებას აწერდა ხელს, არ უნდა ჩაითვალოს, უძრავი ქონების გასხვისების აღიარებად. კასატორი განმარტავს, რომ როდესაც მოჩვენებითი გარიგება იდება, ასეთ დროს, გარიგების ორივე მხარემ ძალიან კარგად იცის რა სახის ხელშეკრულებას აწერს ხელს, თუმცა, მთავარია, გარიგების მიზანი და სამართლებრივი შედეგი. საცხოვრებელი ბინის გაყიდვის ნება და მიზანი გ.ჯ–ძეს არ ჰქონია, მაგრამ მოწინააღმდეგე მხარის სურვილი იყო, რომ რეალურად დადებულ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებას მისცემოდა გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების ფორმა და ხასიათი.

8.2.კასატორის მოსაზრებით, ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, ყველაზე საყურადღებო ფაქტი თანხის ოდენობაა. საქმეში პოლიციის სამმართველოდან წარმოდგენილი მასალებით უდაოდ დასტურდება ის გარემოება, რომ მოსარჩელეს მიღებული აქვს 80000 აშშ დოლარი, ხოლო სადაო გარიგებაში მითითებულია 90000 აშშ დოლარი. სხვაობას წარმოადგენს 10000 დოლარი, რაზეც სასამართლო არანაირ განმარტებას არ აკეთებს. სწორედ, ეს 10000 აშშ დოლარი წარმოადგენს სარგებლის საფასური, რაც განისაზღვრა ექვს თვეზე. ერთი თვის - 2000 აშშ დოლარი მეორე მხარეს გადაეცა გარიგების დადების დღესვე, მოწინააღმდეგე მხარისგან გაღებული 80000 აშშ დოლარიდან, ხოლო დამატებითი 10000 აშშ დოლარი მოსარჩელეს ძირი თანხის - 80000 აშშ დოლარის გასტუმრების დროს უნდა გადაეხადა.

8.3.კასატორის მოსაზრებით, ამ დავაში მნიშვნელოვანი ფაქტორია ისიც, რომ ნასყიდობის ფასი, რაც მითითებულია გარიგებაში, ბევრად ნაკლებია სადავო ქონების რეალურ ღირებულებაზე. საცხოვრებელი ბინა რეალურად მეტი ღირებულებისაა, რაზეც მეტყველებს საქმეში ორივე მხარის მხრიდან წარმოდგენილი აუდიტის დასკვნები. ამასთან, კასატორი მიუთითებს მაკლერთა ჯგუფის ერთ-ერთი წარმომადგენლის გიორგი ჟორჯოლიანის გასაუბრების ოქმზე, რომლის განმარტებითაც დგინდება, რომ ამ უკანასკნელმა სადავო ბინა პირადად ნახა და მისი აზრით, გადახდილ ფასთან შედარებით, ქონება წარმოადგენდა ორმაგი ღირებულების საცხოვრებელ ბინას. კასატორის მითითებით, მოწმე ადასტურებს გ.ჯ–ძის ნების რეალურ გამოვლინებასაც, რომ უკანასკნელს სურვილი ჰქონდა გაეფორმებინა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება და არა ნასყიდობა, მაგრამ ვინაიდან თანხის რეალური გამსესხებლის სურვილი იყო ნასყიდობის გაფორმება, ამიტომ შედგა გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულება.

8.4.ასევე, კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო პალატის განმარტებას მოსარჩელის მხრიდან გამოვლენილ მცდელობასთან მიმართებით, რომელიც ქონების უკან გამოსყიდვას შეეხება. კასატორი მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის მცდელობა ქონების უკან გამოსყიდვაზე, სასამართლომ არ უნდა მიიჩნიოს ნასყიდობის ხელშეკრულების ნების და მიზნის გამოვლინებად.

9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 22 დეკემბრის განჩინებით, წარმოებაში იქნა მიღებული გ.ჯ–ძის საკასაციო საჩივარი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო, ამავე სასამართლოს 2023 წლის 25 ივლისის განჩინებით, გ.ჯ–ძის საკასაციო საჩივარი საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „დ“ ქ/პუნქტის საფუძველზე, ცნობილ იქნა დასაშვებად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

10. საკასაციო პალატამ შეისწავლა წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლები, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთება და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი დასაბუთებულია, შესაბამისად, გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, გ.ჯ–ძის სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

11. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებსა და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით კი, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორმა წარმოადგინა დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

12. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მხარეთა შორის დავის განხილვისას სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რა ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს მოსარჩელე თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს სამართლებრივი ნორმა, რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რომლის მიღწევაც მხარეს სურს. მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენებით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს ამა თუ იმ ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს (სუსგ N ას-251-2018, 08.02.2022 წ.).

13. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა, საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში. სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა აგებულია რა დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპებზე, პირის დარღვეული ან სადავოდ ქცეული უფლების დაცვა ამავე პირის ნებაზეა დამოკიდებული. მხარეები სამოქალაქო სამართალწარმოებაში თვითონვე განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის შეტანის შესახებ (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3-4-ე მუხლები), რაც კანონის მოთხოვნათა დაცვით (ამავე კოდექსის 178-ე მუხლი) უნდა აისახოს მხარეთა მიერ სასამართლოში წარდგენილ სარჩელში (სუსგ N ას-1163-2018, 08.02.2019 წ.; Nას-495-2020, 23.10.2020 წ).

14. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ 2016 წლის 06 ივლისს, გ.ჯ–ძეს, როგორც „გამყიდველსა“ და ვ.კ–იას, როგორც „მყიდველს“ შორის გაფორმდა გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება (ნოტარიუსი თ.მ–ძე, სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის ნომერი 160742195), რომლის თანახმად, მყიდველმა გამოსყიდვის უფლებით იყიდა უძრავი ქონება, მდებარე: თბილისი, ............., ბინა №13. გამოსყიდვის უფლების ვადად განისაზღვრა 2017 წლის 06 იანვარი. ნასყიდობის საგანი გაიყიდა 90000 აშშ დოლარად. ხელშეკრულების თანახმად, უძრავი ქონება დატვირთული იყო იპოთეკით, რომელიც გაუქმდა ხელშეკრულების გაფორმების დღესვე - 2017 წლის 06 იანვარს ნოტარიუსს თ.მ–ძის მიერ, რეგისტრაციის ნომერი 160742181. აღნიშნული ხელშეკრულება მოსარჩელის მიერ შედავებულია, როგორც თვალთმაქცური გარიგება, ვინაიდან მისი განმარტებით, სადავო გარიგებით დაფარულ იქნა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება.

15. სადავო საკითხის განხილვის მიზნით, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 509-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, თუ გამყიდველს ნასყიდობის ხელშეკრულებით აქვს გამოსყიდვის უფლება, ამ უფლების განხორციელება დამოკიდებულია გამყიდველის ნებაზე. ამავე კოდექსის 510-ე მუხლის თანახმად, გამოსყიდვა ხდება თავდაპირველი ფასით. ამასთან, მყიდველს უფლება აქვს მოითხოვოს ის თანხაც, რომლითაც გაიზარდა საქონლის ღირებულება გამოსყიდვის მომენტამდე სასარგებლო დანახარჯების შედეგად, ხოლო გამომსყიდველს შეუძლია მოითხოვოს იმ თანხის გამოკლება, რომლითაც შემცირდა საქონლის ღირებულება მის გამოსყიდვამდე.

16. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობას აქვს გარკვეული თავისებურებანი, რაც იმაში მდგომარეობს, რომ გამყიდველს უფლება აქვს, დათქმულ ვადაში გამოისყიდოს გასხვისებული ნივთი. ახალ შემძენს უფლება არ აქვს, სასყიდლის მიღებასა და საკუთრების დაბრუნებაზე უარი თქვას. ხელშეკრულების შინაარსი მას ზღუდავს მესაკუთრის აბსოლუტური უფლებით ფლობდეს, სარგებლობდეს და განკარგავდეს გამოსყიდვის უფლებით შეძენილ ქონებას. იგი გამოსყიდვის ვადით შეზღუდულია და საკუთრების უფლებას შეიძენს გამოსყიდვისათვის დათქმული ვადის გასვლის შემდეგ. თავის მხრივ, გამყიდველსაც დაკისრებული აქვს ვალდებულება გამოსყიდვის ფუნქცია მხოლოდ გამოსყიდვისათვის დათქმულ ვადაში განახორციელოს. თუ ის არ ისარგებლებს გამოსყიდვის ვადაში გამოსყიდვის უფლებით, მაშინ მას უფლება ესპობა ვადის გასვლის შემდგომ გადაიხადოს ღირებულება და ქონება გამოისყიდოს. რა თქმა უნდა, ქონების გამოსყიდვის უფლება მას არ ერთმევა ვადის გასვლის შემდეგაც, მაგრამ ამ ვადის გასვლის შემდეგ, ნივთის გაყიდვის უფლება ენიჭება მის ნამდვილ მესაკუთრეს და ის ვალდებული აღარაა იმავე ფასში, ან თუნდაც განსხვავებულ ფასში მიჰყიდოს კუთვნილი ქონება ყოფილ მესაკუთრეს. ეს მისი უფლებაა და მის ნებაზეა დამოკიდებული, გაყიდის თუ არა ქონებას, რომლის გამოსყიდვის ვადაც გავიდა (იხ. სუსგ №ას-694-665-2016; 31.03.2017 წ.).

17. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას. თუ საზოგადოების ან პიროვნების არსებითი ინტერესების დაცვისათვის ხელშეკრულების ნამდვილობა დამოკიდებულია სახელმწიფოს ნებართვაზე, მაშინ ეს უნდა მოწესრიგდეს ცალკე კანონით. დასახელებული ნორმის ნორმატიული შინაარსის მიხედვით, მხარეები სარგებლობენ ხელშეკრულების დადების თავისუფლების პრინციპით. ხელშეკრულების პირობა წინასწარ შემუშავებულ ხასიათს არ ატარებს, მხარეებს შეუძლიათ ნებისმიერ საკითხზე შეთანხმდნენ. ამისათვის მათ არ სჭირდებათ რაიმე ნებართვა ან შინაარსის დაცვა. მთავარია, მათი შეთანხმება არ ეწინააღმდეგებოდეს კანონს, აკმაყოფილებდეს მორალის ფარგლებს და საჯარო წესრიგს არ არღვევდეს. მაგალითად, სამოქალაქო კოდექსის ზოგად დებულებებში განმტკიცებული ნორმების თანახმად (54-56-ე, 81-83-ე მუხლები) ნებისმიერი გარიგება, რომელიც დადებულია დადგენილი წესისა და აკრძალვების, საჯარო წესრიგის ან ზნეობის ნორმების წინააღმდეგ, ასევე მოტყუებით, თვალთმაქცობით ან მოჩვენებით, ბათილია.

18. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის მე-2 ნაწილი წარმოადგენს, რომლის მიხედვითაც, თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება).

19. უპირველესად უნდა აღინიშნოს, რომ გარიგების ნამდვილობა მხარეთა ნების თავისუფალ გამოვლენაზეა დამოკიდებული. ნასყიდობის ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის, აუცილებელია მხარეთა თავისუფალი ნების გამოვლენა. უძრავი ქონების მესაკუთრემ უნდა გამოხატოს ნება, რომ ქონებაზე საკუთრება მყიდველს გადასცეს. კანონმა დაადგინა, რომ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება უნდა დაიდოს წერილობითი ფორმით. მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი ხელშეკრულების ფორმა დაცულია, რადგანაც ის გაფორმებულია წერილობით და შეიცავს ყველა აუცილებელ რეკვიზიტს, თუმცა, მიუხედავად ამისა, მოსარჩელე ამტკიცებს, რომ მას ქონება არ გაუყიდია და ნასყიდობის თაობაზე ნება არ გამოუვლენია. მოსარჩელის განმარტებით, მან მხოლოდ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადების ნება გამოავლინა.

20. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოჩვენებითია გარიგება, რომელიც დადებულია იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას მოჰყვეს შესაბამისი იურიდიული შედეგი. თვალთმაქცური გარიგებისას მხარეებს სხვა გარიგების დაფარვა სურთ. მოჩვენებითი გარიგების დროს, მისი ბათილობის საკითხი დამოკიდებულია მხარეთა მიერ ჩაფიქრებული მიზნის მართლზომიერებაზე, ხოლო თვალთმაქცური გარიგებისას, ბათილობის შემთხვევაში, უნდა გაირკვეს დაფარული გარიგების ხასიათი, რომელიც შესაძლოა იყოს ბათილი ან არა, თუმცა, უმრავლეს შემთხვევაში, იგი ბათილია. როგორც მოჩვენებითი, ისე თვალთმაქცური გარიგება მხოლოდ მოსაჩვენებლადაა დადებული, არც პირველ და არც მეორე შემთხვევაში მხარეებს არ სურთ ამ გარიგებიდან გამომდინარე შედეგის დადგომა. ორივე შემთხვევაში, სახეზეა სიმულაცია, მხოლოდ განსხვავებული მეთოდებით. საერთო ჯამში გარიგება დაიდება იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყოლოდა. მოჩვენებითი და თვალთმაქცური გარიგების დროს, გარიგების ბათილობის საკითხის გადაწყვეტა დამოკიდებულია მხარეთა მიერ ჩაფიქრებული მიზნის მართლზომიერება-არამართლზომიერებაზე. საკითხის გადაწყვეტისას აუცილებელია გაირკვეს დაფარული გარიგების ხასიათი, რომლის მიმართაც გამოიყენება შესაბამისი მოქმედი წესები (იხ. სუსგ საქმეზე Nას-694-665-2016, 31.03.2017 წ.).

21. თვალთმაქცური გარიგების დროს ნების გამოვლენის სუბიექტების ნება შეთანხმებულია და მათ განზრახული აქვთ განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის დადგომა, თუმცა, მათი შინაგანი ნება და გამოვლენილი ნება არ ემთხვევა ერთმანეთს. დადებული გარიგებით ისინი ფარავენ სხვა გარიგებას, რომლის დადების ნებაც რეალურად გააჩნიათ. ამ შემთხვევაში, დგება ამ ნორმის საფუძველზე ნების გამოვლენის ბათილობის საკითხი. თვალთმაქცური გარიგების დროს განხილვის საგანია გარიგების მხარეთა მიერ შინაგანი და გარეთ გამოვლენილი ნების ურთიერთმიმართება, ვინაიდან მათ შორის არსებობს შეუსაბამობა (იხ. სუსგ საქმეზე №ას-1142-1088-2014, 23.01.2015 წ.).

22. ამდენად, თვალთმაქცური გარიგების დროს უნდა დადასტურდეს გარემოებები, რომლებიც მიუთითებენ სხვა გარიგების დადების სურვილზე და ამ დაფარული გარიგებისათვის აუცილებელ ყველა წინაპირობის არსებობაზე. ასეთ შემთხვევაში, მოსარჩელის მტკიცების საგანს შეადგენს იმ ფაქტობრივი შემადგენლობის დადასტურება, რაც თვალთმაქცური გარიგების ყველა წინაპირობას მოიცავს. ამგვარ ვითარებაში, მხარეთა მტკიცებითი ფორმა, როგორც წესი, ორიენტირებულია მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებაზე და მეტი დამაჯერებლობისათვის, მათ მიერ დასახელებულ მოწმეთა თანაფარდობაზე. თუ მოსარჩელის არგუმენტაცია გამყარებულია მოწმეთა ჩვენებებით, ამ მტკიცებულებით უნდა დასტურდებოდეს ყველა იმ გარემოების არსებობა, რომელიც თვალთმაქცური გარიგების შემადგენლობას ქმნის, ხოლო დასკვნა იმის შესახებ ჩაითვალოს თუ არა თვალთმაქცურად გარიგება, უნდა გამოიტანოს სასამართლომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების საფუძველზე. ამდენად, მოწმეთა მიერ ხდება არა გარიგების თვალთმაქცურობის დადასტურება ან უარყოფა, არამედ – იმ გარემოებებისა, რომელთა საფუძველზეც სასამართლომ შესაბამისი დასკვნა უნდა გააკეთოს (იხ. სუსგ-ები საქმეზე Nას-1126-1082-2016, 10.02.2017წ; Nას-1142-1088-2014, 23.01.2015 წ.).

23. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში, მოსამზადებელ სხდომაზე, მოსარჩელემ იშუამდგომლა მტკიცებულებების გამოთხოვის თაობაზე, რაც დაკმაყოფილდა. კერძოდ, საქართველოს შსს ქალაქ თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის ძველი თბილისის სამმართველოს მე-7 განყოფილების გამომძიებელ მ.შ–ის წარმოებაში არსებული სისხლის სამართლის საქმიდან (გ.ჯ–ძის კუთვნილი უძრავი ქონების თაღლითურად დაუფლების ფაქტზე) გამოთხოვილ იქნა გამოკითხვის ოქმები. გ.ჟ–ის 2017 წლის 16 თებერვლის გამოკითხვის ოქმის თანახმად, მისი ა/წ გარდაცვლილი მამა დაკავებული იყო უძრავი ქონების ყიდვა-გაყიდვის საქმიანობით, რომელიც მოცემულ საქმეში შუამავლობდა. გ.ჟ–იც თავის მხრივ, ეხმარებოდა მამას აღნიშნულ საქმეში. სწორედ აქედან გამომდინარე მას ჰქონდა კონტაქტები სხვადასხვა შუამავლებთან. გ.ჟ–ს 2016 წლის ზაფხულის თვეში დაუკავშირდა ჯ–ების ოჯახი, რომლებსაც ადრინდელი დროიდან იცნობდა. მოსარჩელის ოჯახმა მას განუცხადა, რომ სურდა თავისი ბინის (მდებარე: ........) იპოთეკით დატვირთვა; ამასთანავე, უთხრეს, რომ ბინა უკვე დატვირთული იყო იპოთეკით და სურდათ ე.წ. „გადაიპოთეკება“. გ.ჟ–ი დაუკავშირდა თავის ნაცნობ ქ.ა–ს, რომელიც ასეთ საქმეებზე მუშაობდა და სთხოვა დახმარება. ქ–იმ 2016 წლის ზაფხულში მოიყვანა ვიღაც კაცი, გვარად კ–ია და ერთად მივიდნენ ჯ–ების ბინაში; როგორც ქეთისგან გაიგო, კ–იას სახელზე უნდა გაფორმებულიყო იურიდიულად ხელშეკრულება, მაგრამ გამსესხებელი იყო კ–იას ნათესავი მოსკოვში, ვინმე ნ.. სახლი დაათვალიერეს ერთად, საუბარი იყო თანხის სესხებაზე - 90000 აშშ დოლარზე 6 თვის ვადით; ზუსტი ღირებულება არ იცის, მაგრამ გასესხებული თანხის ორმაგი ღირებულება იქნებოდა ბინის რეალური ფასი; გ.ჯ–ძეს სურდა იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმება, მაგრამ ქ–იმ განუცხადა, რომ არ სურდა ფულის გამსესხებელს იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმება და მოითხოვა გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმება, რაზედაც ორივე მხარე შეთანხმდა და დადეს ხელშეკრულება (ტ.1, ს.ფ. 225-227). დასახელებული გამოკითხვის ოქმი, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ერთმნიშვნელოვნად ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ გარიგების დადებისას, გ.ჯ–ძის, როგორც ოფერენტის ნება, აშკარად სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადებისკენ იყო მიმართული.

24. გარდა გ.ჟ–ის გამოკითხვის ოქმისა, პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ნასყიდობა გამოსყიდვის უფლებით ყოველთვის სესხსა და იპოთეკას არ ფარავს. ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში დასადგენ გარემოებათა წრეს წარმოადგენს ისეთი ფაქტები, როგორებიცაა, სესხისათვის დამახასიათებელი თავისებურებები; მაგალითად, ქონების ფასი, სესხის სახით აღებული თანხის ოდენობა და მისი გონივრული შესაბამისობა ქონების ღირებულებასთან, სარგებელი (ყოველთვიური პროცენტი) და ა. შ.

25. პალატა პირველ რიგში ყურადღებას გამახვილებს ხელშეკრულების საგნის ფასზე. ამ მიმართებით, დადგენილია, რომ მხარეთა შეთანხმებით ნასყიდობის საგანი გაიყიდა 90000 აშშ დოლარად, თუმცა, საქმეში როგორც მოსარჩელის, ისე მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ ქონების რეალური საბაზრო ღირებულება ბევრად აღემატება მხარეთა შორის შეთანხმებულ ოდენობას. კერძოდ, მოსარჩელის დაკვეთით მომზადებული „უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის შესახებ“ დასკვნის თანახმად, სადავო უძრავი ქონების რეალური საბაზრო ღირებულება 2016 წლის ივლისის მდგომარეობით შეადგენდა 216000 აშშ დოლარს (ტ.1, ს.ფ. 278-286), ხოლო, მოპასუხის დაკვეთით ჩატარებული შპს „თ.ე.ჯ.ა–ის“ შეფასების დასკვნის თანახმად, სადავო უძრავი ქონების რეალური საბაზრო ღირებულება 2016 წლის ივლისის თვის მდგომარეობით განისაზღვრა 155000 აშშ დოლარით. აღნიშნულთან მიმართებით, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მართალია, სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის პირველი ნაწილი მხარეებს აძლევს უფლებას, რომ შეთანხმდნენ ნასყიდობის ფასზე ნივთის საბაზრო ღირებულებაზე ნაკლები ოდენობითაც, თუმცა, მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გარიგებით განსაზღვრული ფასი აშკარად შეუსაბამო, არაგონივრული და მკვეთრად დაბალი იყო ნივთის საბაზრო ღირებულებასთან.

26. ამ მიმართებით, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებას მასზედ, რომ ფასთაშორისი სხვაობა ვერ მიიჩნევა გარიგების ბათილობის წინაპირობად და აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა მოიხმობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის განმარტებას, რომლის მიხედვით, საბაზრო ღირებულებასთან ნასყიდობის ფასის შეუსაბამობის დადასტურება, მხოლოდ ეს გარემოება, ცალკე აღებული, მხარეთა ორმხრივი ნების გამოვლენის პირობებში, საქმეში არსებულ სხვა გარემოებებთან და მტკიცებულებებთან ურთიერთშეჯერების გარეშე, სადავო გარიგების ბათილობის კანონიერი საფუძველი ვერ გახდება (იხ., სუს-ს დიდი პალატის გადაწყვეტილება №ას-664-635-2016, 2 მარტი, 2017 წელი). მაშასადამე, საბაზრო ღირებულებასთან ნასყიდობის ფასის შეუსაბამობის დადასტურება, ცალკე აღებული არა, მაგრამ საქმეში არსებულ სხვა გარემოებებთან, მტკიცებულებებთან, მათ შორის, მოწმეთა ჩვენებებთან ურთიერთშეჯერების, მათი ერთობლივად გაანალიზების, გონივრული და ობიექტური განსჯის შედეგად, შესაძლოა გახდეს სადავო გარიგების ბათილობის ერთ-ერთი წინაპირობა.

27. გარდა საბაზრო ღირებულებასთან ნასყიდობის ფასის შეუსაბამობისა, უმნიშვნელოვანესია ყურადღება მიექცეს საქმეში წარმოდგენილ მოპასუხე ვ.კ–იას, ქ.ა–ისა და ა.ლ–იას გამოკითხვის ოქმებს, რომელთა ჩვენები სრულ შესაბამისობაშია მოსარჩელის იმ ახსნა-განმარტებასთან, რომ გარიგების დადებისას, მხარეებმა გაითვალისწინებს სარგებლის მიღების შესაძლებლობაც. კერძოდ:

- მოპასუხე ვ.კ–იას გამოკითხვის ოქმის მიხედვით დგინდება, რომ მან, როგორც მყიდველმა, შეიძინა სადავო ქონება გ.ჯ–ძისაგან, როგორც გამყიდველისაგან 80000 აშშ დოლარად. ხელშეკრულების შინაარს იგი დაეთანხმა და მისთვის აბსოლუტურად გასაგები იყო ხელშეკრულების პირობები. ამ ხელშეკრულების თანახმად, გამყიდველს-გ.ჯ–ძეს უფლება ჰქონდა 6 თვის ვადაში გამოესყიდა თავისი ქონება. გამოსყიდვის ვადა იყო 2017 წლის 06 იანვრის ჩათვლით და თანხა შეადგენდა 90 000 აშშ დოლარს. ხელშეკრულების გაფორმების დღესვე, 2016 წლის 06 ივლისს, გ.ჯ–ძეს ხელზე გადასცა თანხა - 80000 აშშ დოლარი (ტ.1, ს.ფ. 216-219);

- ანალოგიურ განმარტებას შეიცავს საქმეში წარმოდგენილი ქ.ა–ის ჩვენება, რომლის თანახმად, ნოტარიუსში მისვლამდე ვ.კ–იამ გამოიტანა ფულადი თანხა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში განთავსებული ბანკის ფილიალიდან და 80000 აშშ დოლარი, რომელიც გამოგზავნილი იყო გზავნილის მეშვეობით, ხელშეკრულების გაფორმების დღესვე - 2016 წლის 06 ივლისს, ხელზე გადასცა გ.ჯ–ძეს. ვ.კ–იამ, როგორც მყიდველმა, შეიძინა სადავო ქონება გ.ჯ–ძისაგან, როგორც გამყიდველისაგან 80000 აშშ დოლარად. ხელშეკრულების შინაარს ვახტანგი დაეთანხმა, მისთვის აბსოლუტურად გასაგები იყო ხელშეკრულების პირობები. ამ ხელშეკრულების თანახმად, გამყიდველს-გ.ჯ–ძეს უფლება ჰქონდა 6 თვის ვადაში გამოესყიდა თავისი ქონება. გამოსყიდვის ვადა იყო 2017 წლის 06 იანვრის ჩათვლით და თანხა შეადგენდა 90 000 აშშ დოლარს. სწორედ ეს დამატებული თანხა წარმოადგენდა მისი მეგობრის (იგულისხმება ბინის „შემძენი“) ინტერესს (ტ.1, ს.ფ. 220-222);

- მოწმე ა.ლ–იას ჩვენებითაც დგინდება, რომ ვ.კ–იამ გამოიტანა ფულადი თანხა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში განთავსებული ბანკის ფილიალიდან და 80000 აშშ დოლარი, რომელიც გამოგზავნილი იყო გზავნილის მეშვეობით, ხელშეკრულების გაფორმების დღესვე - 2016 წლის 06 ივლისს, სანოტარო ბიუროში ხელზე გადასცა გ.ჯ–ძეს (ტ.1, ს.ფ. 223-224).

28. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ზემოაღნიშნულ პირთა ჩვენებების მიხედვით დადასტურებული ის გარემოება, რომ ხელშეკრულებით განსაზღვრული ნასყიდობის ფასის (90000 აშშ დოლარის) ნაცვლად, „გამყიდველმა“ რეალურად ხელზე 80000 აშშ დოლარი მიიღო, ამასთან, ქ.ა–ის პირდაპირი მითითება მასზედ, რომ ეს დამატებული თანხა წარმოადგენდა მისი მეგობრის (იგულისხმება ბინის „შემძენი“) ინტერესს, დამატებით მოწმობს იმ გარემოებას, რომ მხარეების ნება არა სადავო ქონების ნასყიდობის, არამედ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადებისკენ იყო მიმართული და სადავო გარიგებაში მითითებული ფასი (90000 აშშ დოლარი) რეალურად არა ნასყიდობის საზღაური, არამედ სესხის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების მოცულობა იყო.

29. ზემოაღნიშნულ გარემოებებთან ერთად, ყურადღება უნდა მიექცეს იმ გარემოებასაც, რომ ნასყიდობის საგანი მყიდველს მფლობელობაში არ გადასცემია, ნასყიდობის საგანს მოპასუხე არ დაუფლებია და უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ქონების გამოთხოვის შესახებ სარჩელი მოპასუხემ გამოსყიდვის ვადის გასვლის შემდგომ წარადგინა. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მართალია, გამოსყიდვის უფლებით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების პრაქტიკული დანიშნულება ისაა, რომ გამყიდველი გამოსყიდვის ვადაში შესაძლებელია უშუალოდ ფლობდეს ნასყიდობის საგანს, ვინაიდან მასზე არ ვრცელდება შემძენის აბსოლუტური საკუთრების უფლება, თუმცა, მეორე მხრივ, ამ მიმართებით, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მოპასუხის იმ განმარტებაზე, რომ გ.ჯ–ძეს ბინის გაყიდვა, ხოლო, ვ.კ–იას მისი ნათესავისთვის - მ.მ–იასთვის ბინის შეძენა სურდა, რასაც თავის მხრივ ადასტურებენ ქ.ა–ი და ა.ლ–ია თავისსავე გამოკითხვის ოქმებში (ქ.ა–ის განმარტებით, მას დაუკავშირდა მისი მეგობარი - მ.მ–ია, რომელიც ამჟამად ცხოვრობს მოსკოვში და განუმარტა, რომ სურდა თბილისში ბინის შეძენა დაახლოეობით 80000 დოლარი ფარგლებში; ხოლო, ა.ლ–იას განმარტებით, მ.მ–ია არის ბიძამისის მუღლის დედა, რომელიც ფულს იმ მიზნით აგზავნიდა, რომ მის ნათესავს, ვ.კ–იას მისთვის შეეძინა ბინა). საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოპასუხისა და მოწმეთა ზემოაღნიშნული მითითებების გაზიარების შემთხვევაში, არ დგინდება გონივრული კავშირი მოპასუხის მიერ მითითებულ ხელშეკრულების დადების მოტივებსა და განხორციელებულ იურიდიულ მოქმედებებს შორის, მით უფრო იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ მოპასუხე იმთავითვე აპელირებდა ნასყიდობის საბაზრო ღირებულებასთან ნასყიდობის ფასის სრული შესაბამისობის თაობაზე და განმარტავდა, რომ ვ.კ–იას მიერ გადახდილი ღირებულება, რომელიც მიიღო გ.ჯ–ძემ, უთანაბრდებოდა ქონების ღირებულებას (იხ. შესაგებელი, ტ.1, ს.ფ. 91). საკასაციო პალატის მოსაზრებით, თუ მოპასუხეს ნამდვილად უძრავი ნივთის შეძენის სურვილი გააჩნდა (თუნდაც მისი ნათესავისთვის), გაურკვეველია თუ რატომ გაითვალისწინეს მხარეებმა ნასყიდობის ხელშეკრულებაში გამოსყიდვის უფლება, რატომ არ დაეუფლა შემძენი უძრავ ქონებას შეძენისთანავე და რა ინტერესი ჰქონდა მოპასუხეს გამყიდველი აღეჭურვა გამოსყიდვის უფლებით, თუკი მოპასუხეს ნასყიდობის ფასიც, თავის მხრივ, ქონების რეალური საბაზრო ღირებულების ადეკვატურად მიაჩნდა. ამდენად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მხარეთა მიერ ფაქტობრივად განხორციელებული მოქმედებები და მოპასუხის განმარტება მასზედ, რომ მას უძრავი ქონების შეძენა სურდა, არ შეესაბამება ერთმანეთს. ეს გარემოებაც თავის მხრივ, საკასაციო პალატას არწმუნებს იმაში, რომ გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების მიზანს მოპასუხის მხრიდან სესხის დაბრუნებისათვის უფრო მყარი გარანტიის შექმნა წარმოადგენდა.

30. სადავო საკითხის სრულყოფილად შეფასების მიზნით, საკასაციო პალატა დამატებით ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზეც, რომ ხელშეკრულებით გამოსყიდვის ვადა განისაზღვრა 06 თვის ვადით და გამოსყიდვის უფლება მოსარჩელეს მიეცა 2017 წლის 06 იანვრამდე. მოსარჩელემ დადგენილ ვადაში ქონება ვერ გამოისყიდა (ან არ მიეცა გამოსყიდვის საშუალება რაც სადავო გარემოებაა), რის საფუძველზეც უკვე მომდევნო სამუშაო დღესვე - 2017 წლის 09 იანვარს, ისე რომ მოსარჩელისათვის დამატებითი ვადის სახით ერთი დღეც არ მიუცია, მოპასუხემ განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრს და მასსა და მოპასუხეს შორის, 2016 წლის 06 ივლისს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ უძრავ ნივთზე, საკუთრების უფლებასთან დაკავშირებული ვალდებულების შეწყვეტის რეგისტრაცია დაჩქარებული წესით მოითხოვა (იხ. ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან ტ.1, ს.ფ.137).

31. ზემოაღნიშნული გარემოების გასაბათილებლად, საკასაციო პალატა ვერ გაზიარებს მოპასუხის მითითებას მასზედ, რომ ვ.კ–იამ გ.ჯ–ძეს 2017 წლის 17 იანვარს კიდევ მისცა გამოსყიდვის შესაძლებლობა, თუმცა, გაურკვეველი მიზეზების გამო, გ.ჯ–ძემ კვლავ არ გამოიყენა მისთვის მიცემული შესაძლებლობა (იხ. შესაგებელი - ტ.1, ს.ფ. 91). დასახელებულ არგუმენტთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქმეში არ არის წარმოდგენილი რაიმე სახის მტკიცებულება, რომელიც სასამართლოსათვის უცილობლად სარწმუნოს გახდიდა მისი პოზიციის სისწორეს. ასეთ მტკიცებულებად, მარტოოდენ მოპასუხის ახსნა-განმარტება არ განიხილება, რადგან იგი პროცესის შედეგით დაინტერესებული მხარეა და შესაბამისად, მისი ახსნა-განმარტება, თუ გამყარებული არაა სხვა რელევანტური მტკიცებულებებით, სანდოობისა და ობიექტურობის ტესტს ვერ ლახავს; ამ მიმართებით, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს მოპასუხის განმარტებას მასზედ, რომ დასახელებულ გარემოებაზე (გამოსყიდვის დამატებითი შესაძლებლობის მინიჭებაზე) თავად მოსარჩელე აკეთებდა აქცენტს (იხ. შესაგებელი - ტ.1, ს.ფ. 91), რამეთუ ამ საკითხზე, მოსარჩელის პოზიციას წარმოადგენდა ის, რომ 2017 წლის 17 იანვარს, ნოტარიუსთან შეხვედრისას, მოპასუხე მხარის სურვილი იყო მოსარჩელეს ხელი მოეწერა აღიარებით ჩვენებაზე - მოსარჩელის ბრალეულობით გამოსყიდვის ვადის გაშვების თაობაზე და არა გამოსყიდვის დამატებითი ვადის/შესაძლებლობის მიცემის თაობაზე. ამასთან, მოსარჩელის პოზიციას წარმოადგენდა ისიც, რომ 2017 წლის 17 იანვარს, მოპასუხეს უკვე სარჩელი ჰქონდა მომზადებული მოსარჩელის უკანონო მფლობელობიდან სადავო უძრავი ქონების გამოთხოვის თაობაზე (იხ. სარჩელი, ტ.1, ს.ფ. 5-6). შესაბამისად, მოპასუხის მითითება მასზედ, რომ მოსარჩელე თავად ადასტურებდა ან აკეთებდა აქცენტს მოპასუხის მხრიდან მისთვის სადავო ქონების გამოსყიდვის დამატებითი ვადის მიცემის თაობაზე, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, წარმოადგენს მხოლოდ და მხოლოდ მოსარჩელის პოზიციის მოპასუხისეულ ინტერპრეტაციას. ამასთან, მოპასუხის მითითებას მოსარჩელისათვის გამოსყიდვის დამატებითი შესაძლებლობის მიცემის თაობაზე, თავისთავად გამორიცხავს ამ გადაწყეტილების 30-ე აბზაცში მითითებული, მოპასუხისვე განხორციელებული ქმედება.

32. ამდენად, მოწმეთა ჩვენებებისა და საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებების ერთობლიობაში გამოკვლევით, რაზედაც საკასაციო პალატამ ზემოთ იმსჯელა, პალატას მიაჩნია, რომ გარიგების დადებისას გ.ჯ–ძის, როგორც ოფერენტის ნება, აშკარად სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადებისკენ იყო მიმართული. იმ შედეგის გათვალისწინებით კი, რომ რეალურად მხარეთა შორის გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა, პალატას უჩნდება რწმენა იმის თაობაზე, რომ წინადადების მიმცემმა ნება სესხის დადებაზე გამოავლინა, მეორე მხარემ კი თანმხვედრი ნების ტრანსფორმირება ისე მოახდინა, რომ მსესხებელს სესხის სახით მოთხოვნილი თანხა გადასცა, თუმცა, სესხის დაბრუნების გარანტიად მსესხებლის ქონება იპოთეკით კი არ დატვირთა, არამედ, სესხის დაბრუნების უფრო მყარი გარანტიის შესაქმნელად აღნიშნული ქონება, გამოსყიდვის უფლებით, საკუთარ თავზე საკუთრების უფლებით დაირეგისტრირა. აღნიშნულ მოსაზრებას საკასაციო პალატას კიდევ უფრო მეტად უმყარებს მოპასუხის მიერ სააპელაციო შესაგებელსა და საკასაციო შესაგებელში მითითებული განმარტებები მასზედ, რომ მოსარჩელე მხარე სესხის სანაცვლოდ ყოველთვის იპოთეკით ტვირთავდა ბინას, თუმცა, სადავო ქონებას ამოეწურა უზრუნველყოფის ოდენობის რესურსი (იხ. ტ.2, ს.ფ. 87) და ბინა, რომელიც დღეს სადავოდაა ქცეული, უკვე გამოყენებული იყო სესხის უზრუნველყოფის საშუალებად არაერთგზის (იხ. საკასაციო შესაგებელი).

33. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ წინამდებარე გადაწყვეტილებაში აღნიშნული თითოეული გარემოება ცალკე აღებული, განყენებულად, გარიგების თვალთმაქცური ხასიათის დასადასტურებლად შესაძლოა საკმარისი არ ყოფილიყო, თუმცა, მათი ურთიერთშეჯერების, ერთობლივად, მოწმეთა ჩვენებებთან ერთად გაანალიზების, გონივრული და ობიექტური განსჯის შედეგად, საკასაციო პალატას ექმნება გამყარებული შინაგანი რწმენა მასზედ, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მხარეების ნება არა სადავო ქონების ნასყიდობის, არამედ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადებისკენ იყო მიმართული და გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებით, რეალურად გამსესხებელმა თავისი უფლების დაცვის მეტი გარანტიები შექმნა. შესაბამისად, საკასაციო პალატას დაუსაბუთებლად მიაჩნია სააპელაციო პალატის მსჯელობა მასზედ, რომ მხარეთა მიზანს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადება არ წარმოადგენდა.

34. საქართველოს უზენაესი სასამართლო თავის არაერთ გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ თვალთმაქცური გარიგების დროს, მართალია, ნების გამოვლენა მიმართულია სამართლებრივი შედეგების დადგომისაკენ, თუმცა, არა იმ ხელშეკრულების შესაბამისად, რომელზეც მხარეები თანხმდებიან. ამგვარი გარიგების მიზანს წარმოადგენს იმ გარიგების დაფარვა, რომლის მიღწევის სურვილი მხარეებს რეალურად გააჩნიათ. ამ შემთხვევაში არსებობს ორი გარიგება, ერთი თვალთმაქცური და მეორე – რომელიც მხარეებმა უშუალოდ გაითვალისწინეს. ამდენად, თვალთმაქცური გარიგება ერთგვარად ფარავს ნამდვილ გარიგებას, შესაბამისად, მას არ გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი და იგი ბათილია. თუმცა, ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას გარკვეული სპეციფიკურობა ახასიათებს. კანონმდებლის ასეთი დამოკიდებულება განპირობებულია მხარეთა რეალური ნების გათვალისწინებით. ხშირ შემთხვევაში, მხარეები ვერ ერკვევიან, რა შინაარსის ხელშეკრულების გაფორმება სურთ ან კიდევ ვერ ასხვავებენ ერთმანეთისაგან გარიგების სხვადასხვა ტიპებს. სამოქალაქო კოდექსი შესაძლებლობას ანიჭებს ხელშეკრულების სუბიექტებს, გამოასწორონ დაშვებული შეცდომები თვალთმაქცური გარიგების ბათილად ცნობით და მხარეთა შეთანხმების მიმართ გამოიყენონ ის მოთხოვნები, რაც დამახასიათებელია იმ გარიგებისათვის, რომლის მიღწევაც მხარეებს სურდათ (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი პრაქტიკა 2015 წლის 17 ივნისის, საქმე Nას # 487-461-2015, 2016 წლის 06 ივნისი, საქმე Nას # 743-704-2015, 28.09.2015წ.; ას# 1212-1138-2015).

35. სამოქალაქო კოდექსის 623-ე მუხლით განსაზღვრულია, რომ სესხის ხელშეკრულებით გამსესხებელი საკუთრებაში გადასცემს მსესხებელს ფულს ან სხვა გვაროვნულ ნივთს, ხოლო მსესხებელი კისრულობს დააბრუნოს იმავე სახის ხარისხისა და რაოდენობის ნივთი. სასამართლოს შეფასებით მოდავე მხარეთა შორის წარმოშობილი ურთიერთობა სესხის ხელშეკრულებაა. ამავე კოდექსის 286-ე მუხლის თანახმად კი, უძრავი ნივთი შეიძლება ისე იქნეს გამოყენებული მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად, რომ უზრუნველყოფილ კრედიტორს მიეცეს უფლება სხვა კრედიტორებთან შედარებით პირველ რიგში მიიღოს თავისი მოთხოვნის დაკმაყოფილება ამ ნივთის რეალიზაციით ან მის საკუთრებაში გადაცემით. სააპელაციო პალატა მიიჩნევს, რომ განსახილველი დავის საგანი სრულად შეესაბამება თვალთმაქცური გარიგებების მიმართ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ პრაქტიკას, რაც სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 52-ე და 56-ე მუხლების საფუძველზე მისი ბათილად ცნობისა და სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადებულად ცნობის სამართლებრივ საფუძვლებს ქმნის.

36. სამოქალაქო პროცესში მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის ობიექტური და სამართლიანი განაწილების პრინციპი არსებობს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებით. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება, დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. ამდენად, საპროცესო ნორმა განსაზღვრავს იმ მტკიცებულებათა ნუსხას, რომლებიც მხარეებს შეუძლიათ, თავიანთი მოთხოვნების დასადასტურებლად გამოიყენონ. ჩამოთვლილ მტკიცებულებათაგან არც ერთს არ აქვს უპირატესი იურიდიული მნიშვნელობა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ სრულ და ობიექტურ განხილვას, შედეგად, სასამართლოს გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ, თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლისა.

37. გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც კანონი მტკიცების ტვირთის გადანაწილების სპეციალურ წესს ითვალისწინებს (მაგ. შრომითსამათლებრივი დავები) მტკიცების ტვირთის გადანაწილების ზოგადი წესი მოქმედებს, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ ის გარემოებები უნდა დაამტკიცოს, რომლებზეც იგი თავის მოთხოვნას ამყარებს. არ შეიძლება მხარეს ისეთი გარემოების მტკიცების ტვირთი დაეკისროს, რომლის ზიდვაც მისთვის ობიექტურად შეუძლებელია.

38. განსახილველ შემთხვევაში, მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის თანაბრად გადანაწილების საფუძველზე, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების არსებობის მტკიცება მოსარჩელეს, ხოლო მოპასუხეს - გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობის დადასტურების ვალდებულება ეკისრებოდა. მოსარჩელე მხარემ სასამართლოში რელევანტური წერილობითი მტკიცებულებების წარმოდგენის გზით, მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთი წარმატებით დასძლია, ხოლო მოპასუხემ, ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ სადავო ხელშეკრულება თვალთმაქცურ ხასიათს არ ატარებდა და მის მიერ გაცემული სესხის უზრუნველყოფისთვის უკეთესი სამართლებრივი გარანტიების შექმნას არ ემსახურებოდა, ვერ დაადასტურა. შესაბამისად, პალატა მიიჩნევს, რომ გ.ჯ–ძესა და ვ.კ–იას შორის, 2016 წლის 06 ივლისს გაფორმებული უძრავი ქონების (მდებარე: თბილისი, იყალთოს მთა, კორპუსი პირველი, სადარბაზო პირველი, სართული მეხუთე, ბინა №13) ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით, როგორც თვალთმაქცური გარიგება, ბათილია, რის გამოც სახეზეა გ.ჯ–ძის სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი წინამძღვრები.

39. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, ვინაიდან საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება საქმეზე, კერძოდ, პალატას მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს; უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და სარჩელი გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადგენისა და უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე, უნდა დაკმაყოფილდეს.

40. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამავე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების თანახმად, აღნიშნული წესები შეეხება, აგრეთვე, სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გაწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც. შესაბამისად, ვ.კ–იას გ.ჯ–ძის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს ამ უკანასკნელის მიერ, პირველი და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებში გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად 4000 (3000+1000) ლარის გადახდა და სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციის სასამართლოებში გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის - 10000 (4000+6000) ლარის ანაზღაურება. ამასთან, ვ.კ–იას გ.ჯ–ძის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურება 2400 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით.

41. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 199¹ მუხლის თანახმად, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის, სარჩელის განუხილველად დატოვების ან საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლო თავისი გადაწყვეტილებით (განჩინებით) აუქმებს ამ სარჩელთან დაკავშირებით გამოყენებულ უზრუნველყოფის ღონისძიებას, რაც საჩივრდება ამ გადაწყვეტილების (განჩინების) გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილი წესით. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან სარჩელი დაკმაყოფილდა, სარჩელზე თბილისის საქალაქო სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 05 აპრილის განჩინებით (საქმე N2/9039-17) გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფა ძალაში უნდა დარჩეს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 408.3-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. გ.ჯ–ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 01 ივნისის განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. გ.ჯ–ძის სარჩელი დაკმაყოფილდეს;

4. ბათილად იქნეს ცნობილი გ.ჯ–ძესა და ვ.კ–იას შორის 2016 წლის 06 ივლისს გაფორმებული უძრავი ქონების (მდებარე: ქ. თბილისი, .........., სადარბაზო პირველი, სართული მეხუთე, ბ. N13, ს/კ .......) გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულება (სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის ნომერი N160742195);

5. გ.ჯ–ძე ცნობილ იქნეს უძრვი ქონების, მდებრე: ქ. თბილისი, ........., სართული მეხუთე, ბ. N13, ს/კ .......... მესაკუთრედ;

6. დადგენილ იქნეს, რომ გ.ჯ–ძესა და ვ.კ–იას შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება 80 000 აშშ დოლარზე, რომლის უზრუნველყოფის მიზნით, ქ. თბილისში, ........, სართული მეხუთე, ბ. N13, ს/კ ......... რეგისტრირებული ქონება დატვირთულ იქნეს იპოთეკით ვ.კ–იას სასარგებლოდ;

7. თბილისის საქალაქო სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 05 აპრილის განჩინებით (საქმე N2/9039-17) გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფა დარჩეს ძალაში;

8. ვ.კ–იას (......) გ.ჯ–ძის (.........) სასარგებლოდ დაეკისროს 4000 (3000+1000) ლარის გადახდა, ამ უკანასკნელის მიერ პირველი და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებში გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად;

9. ვ.კ–იას (........), სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ, დაეკისროს სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციის სასამართლოებში გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის - 10000 (4000+6000) ლარის გადახდა;

10. ვ.კ–იას (.......) გ.ჯ–ძის (.........4) სასარგებლოდ დაეკისროს წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურება 2400 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით;

11. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე რევაზ ნადარაია

მოსამართლეები: თეა ძიმისტარაშვილი

ლევან მიქაბერიძე