საქმე №ას-561-2023 7 მარტი, 2024 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი,

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – სს „რ.მ. და ს.კ.გ.ბ.ჯ–ია“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.ჯ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 17 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. მ.ჯ–მა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართა სს „რ.მ. და ს.კ.გ.ბ.ჯ–იის“ მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ სადაზღვევო თანხის - 100 000 ევროს დაკისრება.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. მოსარჩელე დასაქმებული იყო შპს „ქ–ში“ ბუღალტრად . 2018 წლის 20 ივლისს მოპასუხესა და შპს „ქ–ს“ შორის გაფორმდა „კრიტიკული დაავადებების დაზღვევის“ შესახებ სადაზღვევო ხელშეკრულება, სადაზღვევო პოლისის მიხედვით, მოსარჩელე წარმოადგენდა ერთ-ერთ დაზღვეულ პირს.

2.2. სადაზღვევო პერიოდი განისაზღვრა 2018 წლის 20 ივლისიდან 2019 წლის 19 ივლისამდე. ხელშეკრულება ითვალისწინებდა ჯანმრთელობის გარკვეულ სახეებს, ე.წ. „დაზღვეულ რისკებს“, რომელთა გამოვლენის შემთხვევაში, მზღვეველი იღებდა ვალდებულებას, დაზღვეულისათვის წინასწარ განსაზღვრული ოდენობის თანხა გადაეხადა. მოსარჩელე, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული წესის შესაბამისად, სადაზღვევო პრემიის სახით, ყოველთვიურად - 43,00 ევროს იხდიდა, სადაზღვევო თანხა კი შეადგენდა - 100 000 ევროს.

2.3. მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით სადაზღვევო თანხის გაცემის ერთ-ერთი წინაპირობა ფორმულირებული იყო შემდეგი სახით: „იფარება მხოლოდ ქვემოთ ჩამოთვლილი მდგომარეობები, თუ მათი დიაგნოსტირება მოხდება დაზღვევის ამოქმედებიდან 90 დღის (მოცდის პერიოდი) გასვლის შემდეგ და თუ დაზღვეული გადარჩება დიაგნოზის დასმიდან შემდგომი 30 დღის მანძილზე (გადარჩენის პერიოდი). დაზღვევამდე დიაგნოსტირებული/არსებული კრიტიკული დაავადება წარმოადგენს გამონაკლისს“.

2.4. 2018 წლის 5 ნოემბერს, სადაზღვევო პერიოდის დაწყებიდან 108-ე დღეს, წინა კვირების განმავლობაში სხვადასხვა სახის პროფილაქტიკური და გეგმური გამოკვლევის საფუძველზე, მოსარჩელეს დაუსვეს სარძევე ჯირკვლის კარცინომის დიაგნოზი, რაც სადაზღვევო ხელშეკრულების თანახმად, დაფარულ რისკს წარმოადგენდა და, შესაბამისად, მზღვევლის მხრიდან სადაზღვევო თანხის გაცემის ვალდებულებას წარმოშობდა.

2.5. მოსარჩელემ სადაზღვევო კომპანიას წარუდგინა საჭირო დოკუმენტაცია და ხელშეკრულების ფარგლებში სადაზღვევო თანხის გაცემა მოითხოვა, რაზეც მოპასუხემ უარი განაცხადა ხელშეკრულებაში არარსებული პირობების ციტირებითა და განმარტებით, რომ მოთხოვნა ანაზღაურებას არ ექვემდებარებოდა. განმეორებით მოთხოვნის შემდეგ, მოპასუხემ კვლავ უარი განაცხადა ანაზღაურებაზე, თუმცა უარის თქმის მიზეზად უკვე სხვა საფუძველი მიუთითა - ხელშეკრულებით შეთანხმებული, არასწორად განმარტებული პირობა.

3. მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხემ შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

3.2. მოპასუხე მხარემ განმარტა, რომ დაავადება დიაგნოსტირდა არა მოცდის პერიოდის შემდეგ, არამედ მოცდის პერიოდამდეც, რაც დასტურდებოდა კვლევებით.

3.3. სახელშეკრულებო გამონაკლისს წარმოადგენდა დაზღვევამდე არსებული ჯანმრთელობის მდგომარეობა, ვინაიდან დაზღვევა, მართალია, დაიწყო 2018 წლის 20 ივლისს, თუმცა მოცდის 90-დღიანი პერიოდის გათვალისწინებით, დაზღვევამდე არსებულ პერიოდში მოიაზრებოდა მოცდის პერიოდიც, რადგან მოცდის პერიოდში მზღვეველი იღებდა მხოლოდ სადაზღვევო პრემიას, თუმცა თავისუფლებოდა ანაზღაურების ვალდებულებისაგან.

3.4. მოპასუხის მტკიცებით, გამონაკლისის არსებობაზე მიუთითებს ისიც, რომ მზღვეველი ხელშეკრულების მიხედვით, არ იღებდა რისკს იმ გართულებებზე, რომელიც წარმოშობილი იყო დაზღვევამდე. დაზღვევის პერიოდი ხელშეკრულების შინაარსით, უნდა განმარტებულიყო მოცდის პერიოდის ჩათვლით, რადგან მზღვევლის ნებას არ შეესაბამებოდა ის გარემოება, რომ მოცდისას დაზღვეულს ჰქონოდა ისეთი ჩივილი, რომელიც დიდი ალბათობით მოცდის ამოწურვიდან სადაზღვევო პერიოდის დასრულებამდე გამოვლინდებოდა.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 5 მაისის გადაწყვეტილებით, მ.ჯ–ის სარჩელი დაკმაყოფილდა.

4.2. მოპასუხე სს „რ.მ. და ს.კ.გ.ბ.ჯ–იას“ მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა - 100 000 ევროს ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება.

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 17 იანვრის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

5.2. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ რადგან მოსარჩელემ სადიაგნოსტიკო მანიპულაციები გაიკეთა ხელშეკრულებით შეთანხმებული მოცდისას, ამიტომ სადაზღვევო თანხის ანაზღაურების ვალდებულება არ არსებობდა. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მხარეთა მიერ შეთანხმებული მოცდის პერიოდი - 90 დღე (20/07/2018 წლიდან), გულისხმობდა დაფარული რისკის მოცდის პერიოდში გამომჟღავნების ფაქტს და არა დაზღვეული პირის მიერ ე.წ. „მოცდის პერიოდში“ დაავადების გამოკვლევის პროცედურების დაწყებას.

5.3. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ დიაგნოზის დასმა გულისხმობს დაავადების გამოვლენას, მისი თავისებურებებისა და არსის განსაზღვრას და ეს ტერმინი არ შეიძლება გაიგივდეს დიაგნოსტირების-დიაგნოზის დასმის მიზნით გამოკვლევის პროცედურების დაწყებასათან/ჩატარებასთან, რადგან დიაგნოზის დასმას ყოველთვის წინ უძღვის სადიაგნოსტიკო პროცედურები. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, იმ შემთხვევაში, თუ სადაზღვევო პოლისი მიზნად ისახავდა დიაგნოზის დასმის მიზნით გამოკვლევების ე.წ. „მოცდის პერიოდში“ აკრძალვას, ამის თაობაზე მხარეები გარკვეულად (ექსპლიციტურად) უნდა შეთანხმებულიყვნენ, თუმცა ასე არ მომხდარა.

5.4. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სწორედ ძუძუს კიბოს (სიმსივნის) გამოვლენისა და დიაგნოზის დასმის მიზნით, ჩატარდა მამოლოგის კონსულტაცია, სარძევე ჯირკვლის ექოსკოპია და მასალის ციტოლოგიური კვლევა. უდავოა, რომ გამოკვლეულია საბოლოო დიაგნოზის გამოვლენისა და დიაგნოსტირების ფარგლებში. ამდენად, პალატის აზრით, ვინაიდან 2018 წლის 5 ნოემბერს მ.ჯ–ს დაუსვეს საბოლოო დიაგნოზი, სამედიცინო შემთხვევა წარმოადგენდა კრიტიკული დაავადებების დაზღვევით გათვალისწინებულ დაფარულ რისკს – სიმსივნეს და დიაგნოზი დაისვა მოცდის პერიოდის (90 დღის) გასვლის შემდეგ, რაც სადაზღვევო თანხის გადახდის წინაპირობა იყო.

5.5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის პალატის 2023 წლის 17 იანვრის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა სს „რ.მ. და ს.კ.გ.ბ.ჯ–იამ“.

6. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

6.1. კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ ყურადღება არ მიაქცია მოსარჩელის ახსნა-განმარტებებს და საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, შესაბამისად, არასწორად დაადგინა, რომ დიაგნოსტირების პროცესი განიმარტება, როგორც საბოლოო დიაგნოზის დასმა. კასატორის მტკიცებით, სასამართლოს ეს განმარტება დაეფუძნა მხოლოდ და მხოლოდ კლინიკური პრაქტიკის ეროვნულ რეკომენდაციებს, რომლებსაც სასამართლო ცალსახად არ განმარტავს. კასატორის აზრით, დიაგნოსტირება არის პროცესი, როდესაც მნიშვნელოვანია თავად დაავადების ხასიათის გათვალისწინება, კერძოდ, რა ტიპის სიმსივნურ დაავადებაზეა საუბარი და რამდენად ინფორმაციულია მისი დიაგნოსტირების პროცესი საბოლოო დიაგნოზის დასმამდე. შესაბამისად, კასატორი აცხადებს, რომ დიაგნოსტირების პროცესის დიაგნოზის დასმასთან გაიგივება არასწორია.

6.2. კასატორის აზრით, საქმეს განსაკუთრებული სამართლებრივი მნიშვნელობა აქვს, რადგან სასამართლო პრაქტიკაში პირველად განიხილება კრიტიკული დაზღვევის პოლისი, რაც სადაზღვევო დავებზე არსებულ სამომავლო პრაქტიკაზე იქონიებს გავლენას.

6.3. სს „რ.მ. და ს.კ.გ.ბ.ჯ–იის“ საკასაციო საჩივარი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2023 წლის 9 ივნისის განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

7. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

8. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

9. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, კერძოდ:

10. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

11. საკასაციო პალატის განსჯით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, კასატორს არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რის გამოც დადგენილად მიიჩნევა შემდეგი:

- 2018 წლის 20 ივლისს მოპასუხესა და შპს „ქ–ს“ შორის ხელმოწერილი კრიტიკული დაავადებების დაზღვევის ხელშეკრულების ფარგლებში, კრიტიკული დაავადებების დაზღვევის პოლისის №BCR18000137 თანახმად, მზღვეველს წარმოადგენს სს “რ.მ. და ს.კ.გ.ბ.ჯ–ია“, პოლისის მფლობელს - შპს „ქ–ი“ (31/12/2018 წლის ცვლილებით შპს „მ.ს–სი“), „შერჩევის კრიტერიუმს“ - თანამშრომლები მათი მეუღლეები 65 წლამდე და შვილები 14 დღიდან 18 წლამდე; დაზღვევის პერიოდი 12 თვეა, 20/07/2018 წლიდან 19/07/2019 წლამდე;

- პოლისით დაფარულ რისკებს, რაც ანაზღაურდებოდა, წარმოადგენდა: ინფარქტი, ინსულტი, თირკმლის უკმარისობა, ძირითადი ორგანოს გადანერგვა, კორონალური არტერიის შუნტირება, მრავლობითი სკლეროზი, სიმსივნე - ავთვისებიანი სიმსივნე, რომელიც ხასიათდებოდა უკონტროლო ზრდით, ავთვისებიანი უჯრედების გავრცელებითა და ქსოვილის ინვაზიით. დაფარვას ექვემდებარებოდა ლეიკემია, თუმცა გამონაკლისს წარმოადგენდა შემდეგი ტიპის სიმსივნეები: არაინვაზიური სიმსივნე “in situ”; ლიმფომის ყველა ფორმა, ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსის არსებობის შემხვევაში, კაპოშის სარკომა, იმუნოდეფიციტური ვირუსის არსებობის შემთხვევაში; კანის ნებისმიერი სიმსივნე, ინვაზიური ავთვისებიანი მელანომის გარდა. ამასთან, პოლისის თანახმად, იფარებოდა მხოლოდ ეს დაავადებები, თუ დიაგნოსტირდებოდა დაზღვევის ამოქმედებიდან 90 დღის (მოცდის პერიოდი) გასვლის შემდეგ და, თუ დაზღვეული გადარჩებოდა დიაგნოზის დასმიდან 30 დღის მანძილზე (გადარჩენის პერიოდი);

- დაზღვევამდე დიაგნოსტირებული/არსებული კრიტიკული დაავადება წარმოადგენდა გამონაკლისს. პოლისით განისაზღვრა გამონაკლისები, მათ შორის – დაზღვევამდე არსებული;

- სადაზღვევო პოლისის დანართში მითითებული მ.ბ–ია, პირადი ნომრით: ........, წარმოადგენს მოსარჩელე მ.ჯ–ს, რომლის პირადი ნომერიცაა: ........;

- მ.ჯ–ის სადაზღვევო თანხა განისაზღვრა - 100 000 ევროთი, ხოლო პრემია 43,00 ევროთი (ყოველთვიური);

12. წინამდებარე საქმეზე საკასაციო პალატის შეფასების საგანს წარმოადგენს საპელაციო პალატის სამართლებრივი შეფასება, რომელსაც, საბოლოოდ, საქმეზე კასატორის საწინააღმდეგო გადაწყვეტილების მიღება მოჰყვა . სახელდობრ, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ დიაგნოზის დასმა გულისხმობს დაავადების გამოვლენას, მისი თავისებურებებისა და არსის განსაზღვრას და ეს ტერმინი არ შეიძლება გაიგივდეს დიაგნოსტირების, დიაგნოზის დასმის მიზნით გამოკვლევის პროცედურებისა დაწყებასა და ჩატარებასთან, რადგან დიაგნოზის დასმას ყოველთვის წინ უძღვის სადიაგნოსტიკო პროცედურები. მოხმობილი სამართლებრივი შეფასების შედეგად კი, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ სადავო სადაზღვევო შემთხვევა კასატორი კომპანიის მხრიდან ექვემდებარებოდა ანაზღაურებას.

13. საკასაციო პალატა, უპირველესად, განმარტავს, რომ იმ შედეგის გათვალისწინებით რისი მიღწევაც მხარეებს სურთ, მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმას წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსის 799-ე მუხლის პირველი ნაწილი (დაზღვევის ხელშეკრულებით მზღვეველი მოვალეა აუნაზღაუროს დამზღვევს სადაზღვევო შემთხვევის დადგომით მიყენებული ზიანი ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად. მყარად დადგენილი სადაზღვევო თანხით დაზღვევისას მზღვეველი მოვალეა გადაიხადოს სადაზღვევო თანხა ან შეასრულოს სხვა შეპირებული მოქმედება), 814-ე (სადაზღვევო შემთხვევის დადგომის გაგებისთანავე დამზღვევი მოვალეა აცნობოს ამის შესახებ მზღვეველს. მზღვეველს შეუძლია სადაზღვევო შემთხვევის დადგომის შემდეგ მოსთხოვოს დამზღვევს ყოველგვარი ცნობა, რომელიც კი აუცილებელია სადაზღვევო შემთხვევის ან მოვალეობის მოცულობის დასადგენად. მზღვეველს არ შეუძლია დაეყრდნოს შეთანხმებას, რომლითაც იგი თავისუფლდება თავისი მოვალეობისაგან, თუ დამზღვევი არ შეასრულებს შეტყობინების მოვალეობას, მაგრამ ამით მზღვევლის ინტერესები არსებითად არ დაირღვევა. მზღვეველმა თავისი მოვალეობა უნდა შეასრულოს სადაზღვევო შემთხვევის დადგენისა და საზღაურის ოდენობის განსაზღვრის შემდეგ), 820-ე (ზიანის დაზღვევისას მზღვეველმა ზიანი უნდა აანაზღაუროს ფულით), 821-ე (მზღვეველი ზიანს ანაზღაურებს მხოლოდ სადაზღვევო თანხის ფარგლებში) მუხლებიდან.

14. იმისათვის, რათა მოხმობილი სამართლებრივი ნორმების განსახილველი დავის ფაქტობრივ გარემოებებთან სუბსუმირების შესაძლებლობა დადგინდეს, აუცილებელია გაირკვეს, ხომ არ ვლინდებოდა სადაზღვევო შემთხვევის ანაზღაურებისგან საგამონაკლისო შემთხვევა, რაც კასატორის პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლების საფუძველი შეიძლება გახდეს. საქმის მასალებში წარმოდგენილი ხელშეკრულების გამონაკლისს წარმოადგენს დაზღვევამდე არსებული დაავადებები (ხელშეკრულების გამონაკლისი 1, ს.ფ. 29). მხარეთა შორის სადავო არ არის, რომ დაზღვეულ პირს სადაზღვევო შემთხვევის ანაზღაურებაზე უარი საბოლოოდ ეთქვა იმ მოტივით, რომ მას ძუძუს კიბოს სიმპტომები პირველად გამოუვლინდა 90-დღიანი ლოდინის დასრულებამდე, პირველი და შემდგომი სადიაგნოსტიკო კვლევებიც გაკეთდა ე.წ. მოცდის პერიოდში, რის გამოც დაფარვა მიუწვდომელი იყო პოლისის საფუძველზე (იხ. 2018 წლის 06 დეკემბრის წერილი, ს.ფ. 39). საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ განსახილველ დავაში, სადაზღვევო რისკისგან საგამონაკლისო შემთხვევის არსებობის დასადგენად, სააპელაციო პალატამ მართებულად განსაზღვრა - დიაგნოზის დეფინიცირება.

15. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს გასაჩივრებულ განჩინებაში განვითარებულ მსჯელობას, რომლის თანახმად, დიაგნოზის დასმა გულისხმობს დაავადების გამოვლენას, მისი თავისებურებებისა და არსის განსაზღვრას და ეს ტერმინი არ შეიძლება გაიგივდეს დიაგნოსტირების-დიაგნოზის დასმის მიზნით გამოკვლევის პროცედურების დაწყებასა და ჩატარებასთან, რადგან დიაგნოზის დასმას ყოველთვის წინ უძღვის სადიაგნოსტიკო პროცედურები. აღნიშნული დეფინიცია უმთავრესად დაეფუძნა „კლინიკური პრაქტიკის ეროვნული რეკომენდაციებისა (გაიდლაინები) და დაავადებათა მართვის სახელმწიფო სტანდარტების (პროტოკოლები) შემუშავების, შეფასების და დანერგვის ეროვნული საბჭოს“ 2014 წლის 10 ივნისის #4 სხდომის გადაწყვეტილებას, რაც ეროვნულ დონეზე მოქმედ სპეციალურ სამართლებრივ დანაწესად შეიძლება იქნეს განხილული და რომლისგან განსხვავებული მტკიცებულებაც საქმის მასალებში არ მოიძებნება (იხ. გასაჩივრებული განჩინება ს.ფ. 284-289).

16. საკასაციო პალატის განსჯით, ვინაიდან დიაგნოზი სამედიცინო ტერმინია, მისი განსაზღვრა და მნიშვნელობა უნდა დადგინდეს ტელეოლოგიური და სიტყვასიტყვითი განმარტებების შედეგად. ავტორიტეტული ელექტრონული ენციკლოპედიის თანახმად, დიაგნოსტირება ეს არის დაავადების სახის/ბუნების დადგენისა და მისი სხვა დაავადებისგან გარჩევის პროცესი, ტერმინი წარმოშობილია ბერძნული სიტყვა Gnosis-ისგან, რომელიც ცოდნას ნიშნავს. დიაგნოსტირების პროცესი არის მეთოდი, რომლითაც ექიმი ერთ დაავადებას განასხვავებს მეორისგან და აიდენტიფიცირებს იმ მთავარ გამომწვევ დაავადებას, რომელსაც შესაძლოა პაციენტის ჩივილები გამოეწვია. როგორც წესი, სიმპტომები, რომლებიც დაავადების ადრეულ ეტაპზე ვლინდება, მკვეთრად განსხვავდება დაავადების პროგრესირებასთან ერთად გამოვლენილი სიმპტომებისგან, რაც ზუსტი დიაგნოზის დასმის პროცესს განსაკუთრებულად ართულებს (იხ. ენციკლოპედია ბრიტანიკა - დიაგნოზის განმარტება, https://www.britannica.com/science/diagnosis). ამერიკის ეროვნული სიმსივნის ინსტიტუტი, სიმსივნის განმსაზღვრელი ტერმინების ლექსიკონში კლინიკურ დიაგნოზს განსაზღვრავს, როგორც დაავადების, მდგომარეობის ან ტრავმის იდენტიფიცირების პროცესს, რომელიც ეფუძნება პაციენტის ჩივილებს, სიმპტომებს, მისი ჯანმრთელობის ისტორიასა და ფიზიკურ გამოკვლევას. იგივე წყარო დიაგნოზის ცნებას შემდეგნაირად განმარტავს: არსებული სიმპტომების გათვალისიწინებით, დაავადების, პაციენტის მდგომარეობის ან ჯანმრთელობის დაზიანების შეფასების/იდენტიფიცირების პროცესი, რომელიც მოიცავს სხვადასხვა სადიაგნოსტიკო პროცედურას (მაგ. ბიოფსია, სისხლის ანალიზი, გარეგანი დათვალიერება და სხვა), (იხ. ამერიკის ეროვნული სიმსივნის ინსტიტუტი, https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/clinical-diagnosis, კლინიკური დიაგნოზისა და დიაგნოზის განმარტება). ასევე, ოქსფორდისა და კოლინსის საზოგადოდ აღიარებული ლექსიკონებიც, დიაგნოზს განმარტავენ, როგორც პაციენტის სიმპტომების საფუძველზე დაავადების დადგენის პროცესს, რომელიც თერაპევტული ჩარევისგან განსხვავებით, როგორც წესი, პაციენტის მკურნალობას არ მოიცავს (იხ. Oxford Reference - დიაგნოზის განმარტება, https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095715641; ასევე იხ. Collins dictionary - დიაგნოზის ცნება https://collinsdictionary.com/dictionary/english/diagnosis).

17. მოხმობილი ტელეოლოგიური და სიტყვა-სიტყვითი განმარტების შედეგად, საკასაციო პალატა განმეორებით აღნიშნავს, რომ სააპელაციო პალატამ სრულიად მართებულად განსაზღვრა დიაგნოსტირების პროცესი, როგორც დაავადების გამოვლენისა და თავისებურებების დადგენის პროცესი, რომელსაც ყოველთვის წინ უძღვის სადიაგნოსტიკო პროცედურები. მხარეები არ დავობენ, რომ დიაგნოსტირების ფარგლებში მ.ჯ–ის პირველი სამედიცინო მანიპულაცია და შემდეგი სადიაგნოსტიკო კვლევები მიმდინარეობდა ე.წ. „მოცდის“ პერიოდში, კერძოდ: ჯირკვლის ექოსკოპია და მასალის ციტოლოგიური კვლევა. საბოლოო დიაგნოზი დაისვა 2018 წლის 5 ნოემბერს - სადაზღვევო პერიოდის დაწყებიდან 108-ე დღეს ანუ, პოლისით გათალისწინებული მოცდის პერიოდის გასვლის შემდგომ. მსჯელობის შესაბამისად, საკასაციო პალატა ასკვნის, რომ რადგან მხარეთა მიერ გაფორმებული ხელშეკრულების საგამონაკლისო წესებში კლინიკური დიაგნოსტირება (სიმპტომების საფუძველზე პირველადი დიანოზის დასმა, რომელიც შემდგომი გამოკვლევებით უნდა დადასტურდეს, იხ. წინამდებარე განჩინების მე-16 პუნქტი) ან დიაგნოზის დასმის მიზნით გამოკვლევის პროცედურების დაწყება, არ ყოფილა გათვალისწინებული, ამიტომ ვერ იქნება გაზიარებული ხელშეკრულების საგამონაკლისო შემთხვევის არსებობისა და მისი პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლების შესახებ კასატორის პოზიცია.

18. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

19. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

20. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მხარეს უარი უნდა ეთქვას საქმის განხილვაზე.

21. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. სს „რ.მ. და ს.კ.გ.ბ.ჯ–იას“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. სს „რ.მ. და ს.კ.გ.ბ.ჯ–ია“ (საიდ. კოდი ......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეს მის მიერ 19/04/2023წ. №1681891085 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან - 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ამირან ძაბუნიძე

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

თეა ძიმისტარაშვილი