№ას-53-2023

02 ნოემბერი, 2023 წელი თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

რევაზ ნადარაია (მომხსენებელი), თამარ ზამბახიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „ო.ვ–ი“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.ც–ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 25 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება ან საქმის დაბრუნება ხელახლა განსახილველად

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. შპს „ო.ვ–მა“ (შემდეგში - მოსარჩელე, კასატორი) სარჩელი აღძრა გურჯაანის რაიონულ სასამართლოში მ.ც–ის (შემდეგში - მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე) მიმართ, მატერიალური ზიანის სახით - 7000 ლარის დაკისრების მოთხოვნით.

2. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

3. გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 12 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, შპს „ო.ვ–ის“ სარჩელი მოპასუხე მ.ც–ის მიმართ არ დაკმაყოფილდა და მოსარჩელე შპს „ო.ვ–ს“ მოპასუხე მ.ც–ის სასარგებლოდ დაეკისრა წარმომადგენლის დახმარებისთვის გადახდილი თანხიდან 280 ლარის ანაზღაურება.

4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება შპს „ო.ვ–მა“ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 25 ნოემბრის განჩინებით, შპს „ო.ვ–ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 12 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

6. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

6.1. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

6.1.1. მოსარჩელე შპს „ო.ვ–ი“ არის კერძო სამართლის იურიდიულ პირი. იგი სამეწარმეო რეესტრში 06.08.1996 წლიდან არის რეგისტრირებული. მოპასუხე მ.ც–ის საკუთრებაშია მოსარჩელე კომპანიის 8%-იანი წილი. საზოგადოების დირექტორია ნ.გ–ნი.

6.1.2. საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 26 თებერვლის №102 დადგენილებით, დამტკიცდა სოციალური რეაბილიტაციისა და ბავშვზე ზრუნვის 2016 წლის სახელმწიფო პროგრამა, რომლის მიზანს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა (მათ შორის, ბავშვთა), ხანდაზმულთა და ოჯახურ მზრუნველობას მოკლებულ, სოციალურად დაუცველ, მიუსაფარ და მიტოვების რისკის ქვეშ მყოფ ბავშვთა ფიზიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება და საზოგადოებაში ინტეგრაცია, ასევე კრიზისულ მდგომარეობაში მყოფი ბავშვიანი ოჯახების გადაუდებელი დახმარება წარმოადგენს. სახელმწიფო პროგრამა ითვალისწინებს ერთი წლის განმავლობაში გასაწევი ხარჯის ოდენობას და ყოველი მომდევნო წლისთვის პროგრამის დამტკიცება ახალი ნორმატიული აქტის მიღებით ხდება.

6.1.3. შპს „ო.ვ–ი“ 2016 წლიდან ჩართულია აღნიშნულ პროგრამაში.

6.1.4. შპს „ო.ვ–სა“ და მ.ც–ს შორის, 2016 წლის 21 იანვარს დაიდო შრომითი ხელშეკრულება ერთი წლის ვადით, 2017 წლის 21 იანვრამდე. ხელშეკრულების მიხედვით, მ.ც–ი დაინიშნა ექიმ-ნევროლოგად და პროგრამების ხელმძღვანელად. მისი სამუშაო, ხელშეკრულების მე-3 მუხლის მიხედვით, შემდეგი შინაარსით განისაზღვრა: სოციალური რეაბილიტაციისა და ბავშვზე ზრუნვის სახელმწიფო პროგრამების ქვეპროგრამის „ბავშვთა რეაბილიტაცია/აბილიტაციის პროექტის“ ზედამდხედველი, ექიმი ნევროლოგი.

6.1.5. შპს „ო.ვ–ის“ დირექტორის 2016 წლის 22 იანვრის ბრძანებით, სოციალური რეაბილიტაციისა და ბავშვზე ზრუნვის სახელმწიფო პროგრამით გათვალისწინებული მომსახურების უზრუნველყოფის მიზნით, შპს „ო.ვ–ში“ ოკუპაციურ თერაპევტად დაინიშნა ნ.ქ–ვი, ფიზიკურ თერაპევტად - დ.ც–ი, უმცროს ფიზიკურ თერაპევტად - ქ.ქ–ი, ენის თერაპევტად - ნ.ჩ–ი და ფსიქოლოგად - მ.ჯ–ი. ამავე ბრძანებაში აღნიშნულია, რომ მ.ც–ი დაინიშნა სახელმწიფო პროექტის „სოციალური რეაბილიტაცია და ბავშვზე ზრუნვის“ ხელმძღვანელად და პასუხისმგებელია აღნიშნულ პროექტზე.

6.1.6. შპს „ო.ვ–ს“ და მ.ც–ს შორის, 2016 წლის 08 ივნისს დაიდო შრომითი ხელშეკრულება, ხელშეკრულების ვადა 2017 წლის 08 ივნისამდე განისაზღვრა. ხელშეკრულების მიხედვით, მ.ც–ი დაინიშნა ექიმ-ნევროლაგად და დირექტორის მოადგილედ სამკურნალო დარგში. მისი სამუშაო, ხელშეკრულების მე-3 მუხლის მიხედვით, შემდეგნაირად განისაზღვრა: ამბულატორიული ავადმყოფების კონსულტირება, სტაციონარული ავადმყოფების მკურნალობა, სამედიცინო სამსახურის ხელმძღვანელის ფუნქციების შესრულება. ამავე ხელშეკრულების 2.2. პუნქტის მიხედვით, დამქირავებლის მოთხოვნის საფუძველზე, დაქირავებული ვალდებულია განაახლოს კონტრაქტი გარკვეული ვადით.

6.1.7. შპს „ო.ვ–მა“, საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 26 თებერვლის №102 დადგენილებით დამტკიცებული ერთწლიანი პროგრამის ფარგლებში, ბენეფიციარებისათვის მომსახურების გაწევა 2016 წლის 22 დეკემბერს დაასრულა.

6.1.8. შპს „ნ–ი“ წარმოადგენს კერძო სამართლის იურიდიულ პირს. მ.ც–ი საზოგადოების დირექტორი და 50%-იანი წილის მესაკუთრეა. შპს „ნ–ი“ სამეწარმეო რეესტრში 2016 წლის 15 დეკემბრიდან არის რეგისტრირებული, ხოლო 2017 წლის იანვრიდან ჩაერთო „სოციალური რეაბილიტაციისა და ბავშვზე ზრუნვის“ 2017 წლის სახელმწიფო პროგრმაში. იგი ამ პერიოდიდან ახორციელებს შესაბამისი მომსახურების გაწევას ბენეფიციარებისათვის.

6.1.9. შპს „ო.ვ–ის“ დირექტორის 2016 წლის 22 იანვრის ბრძანებით დანიშნული სპეციალისტებიდან - ნ.ქ–ვი, ქ.ქ–ი და დ.ც–ი 2017 წლიდან მუშაობენ შპს „ნ–ში“, ნ.ჩ–ი მუშაობს როგორც შპს „ო.ვ–ში“, ასევე შპს „ნ–ში“. მ.ჯ–ი 2016 წლის ბოლოს გარდაიცვალა (იხ. სასამართლოს 22.10.2016 წლის სხდომის ოქმის აუდიო ჩანაწერი 17:19:29-17:22:39 სთ).

6.2. სააპელაციო პალატის მითითებით, წარმოდგენილი სარჩელითა და სააპელაციო საჩივრით შპს „ო.ვ–ი“ მიუთითებდა მისი პარტნიორისა და შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებული პირის, მოპასუხე მ.ც–ის მხრიდან სამსახურეობრივი მდგომარეობის არამართლზომიერ გამოყენებაზე, კერძოდ, მოსარჩელე ორგანიზაციის კონკურენტი საწარმოს დაარსებაზე და არაკეთილსინდისიერი კონკურენციის განხორციელებაზე, მათ შორის, დასაქმებული მედ-პერსონალისა და ბენეფიციარის გადაბირებაზე, რამაც მოსარჩელეს მიაყენა 7000 ლარის მატერიალური ზიანი. საგულისხმო იყო, რომ მოსარჩელე მხარე მოთხოვნას აფუძნებდა სადავო ურთიერთობის დროს მოქმედ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის ნორმებს, რომელთა საფუძველზედაც რიგი მოთხოვნები იყო განსაზღვრული კომპანიის დირექტორსა და პარტნიორთან მიმართებით.

6.3. სააპელაციო პალატის განმარტებით, უდავო იყო, რომ შპს „ო.ვ–ი“ და შპს „ნ–ი“ ახორციელებდნენ ანალოგიურ საქმიანობას და წარმოადგენდნენ კონკურენტ საწარმოებს. ასევე, უდავო იყო, რომ მოსარჩელე კომპანიაში დასაქმებული მედ-პერსონალისა და ბენეფიციარების ნაწილი გადავიდა მოპასუხე მ.ც–ის თანამონაწილეობით დაფუძნებულ შპს „ნ–ში“, აღნიშნული კი, მოსარჩელის შეფასებით, წარმოადგენდა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის წინაპირობას. კერძოდ, აპელანტის მითითებით, მ.ც–მა თავისი სამსახურეობრივი მდგომარეობა გამოიყენა ბოროტად და შპს „ო.ვ–ში“ სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში დასაქმებული მედ-პერსონალი გადაიყვანა მის მიერ შექმნილ კომპანიაში. აღნიშნულის საპასუხოდ, მოწინააღმდეგე მხარე მიუთითებდა, რომ მედ-პერსონალის გადასვლა გამოიწვია ნოემბრის თვიდან ხელფასების შემცირებამ; ასევე, დასაქმებულებსა და ბენეფიციარებს ჰქონდათ არჩევანის თავისუფლება და შესაბამისად, ჰქონდათ უფლება აერჩიათ ის დამსაქმებელი/მომსახურების გამწევი, რომელიც უკეთეს პირობებს შესთავაზებდა.

6.4. სადავო საკითხთან მიმართებით, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-5-6 პუნქტებით დადგენილი შეზღუდვები ვრცელდებოდა კომპანიის დირექტორთან მიმართებით, ხოლო განსახილველ შემთხვევაში, წარმოდგენილი სამეწარემო ამონაწერით დგინდებოდა, რომ შპს „ო.ვ–ის“ დირექტორს არა მოპასუხე მ.ც–ი, არამედ ნ.გ–ნი წარმოადგენდა, შესაბამისად მითითებულ ნორმაზე დაყრდნობით, მოპასუხის ბრალეულობასა და პასუხისმგებლობაზე საუბარი დაუსაბუთებელი იყო, რამეთუ მ.ც–ი არ წარმოადგენდა მოსარჩელე კომპანიის დირექტორს და მის მიმართ აღნიშნული ნორმის დანაწესი ვერ გავრცელდებოდა.

6.5. გარდა ამისა, სააპელაციო პალატამ მიუთითა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 9¹ მუხლის მე-6 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტზე (შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების პარტნიორთა საერთო კრება იღებს გადაწყვეტილებას დირექტორების დანიშვნა და გამოწვევის, მათთან ხელშეკრულებების დადება და შეწყვეტის, აგრეთვე მათი ანგარიშების დამტკიცების შესახებ), ამავე კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „თ“ ქვეპუნქტზე (საწარმოს რეგისტრაციის მოთხოვნის შემთხვევაში მარეგისტრირებელ ორგანოს სხვა მონაცემებთან ერთად უნდა წარედგინოს საწარმოს ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის მონაცემები) და განმარტა, რომ მ.ც–ის მიმართ კანონით დადგენილი ზემოაღნიშნული სავალდებულო მოთხოვნების შესრულებას ადგილი არ ჰქონია. მ.ც–ის დირექტორის მოადგილედ დანიშვნის ხელშეკრულებას შპს „ო.ვ–ის“ დირექტორი აწერდა ხელს და გადაწყვეტილების მიღება პარტნიორთა კრების მიერ არ მომხდარა. ამავდროულად, საქმეში წარმოდგენილი შპს „ო.ვ–ის“ წესდებითაც დასტურდებოდა, რომ დირექტორის დანიშვნაზე უფლებამოსილ ორგანოს პარტნიორთა საერთო კრება წარმოადგენდა. ამ მხრივ, კანონის ზემოთ მითითებულ მოთხოვნისგან განსხვავებული პირობა შპს „ო.ვ–ის“ წესდებით გათვალისწინებული არ იყო. ამდენად, აპელანტის განმარტება მასზედ, რომ 2016 წლის 22 ივნისს დადებული შრომითი ხელშეკრულებით მ.ც–ი გახდა საწარმოს ხელმძღვანელი პირი და მასზე უნდა გავრცელებულიყო „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლით დადგენილი მოვალეობები და აკრძალვები, პალატის შეფასებით, მოკლებული იყო ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძვლებს.

6.6. ასევე, სააპელაციო პალატამ მიუთითა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 46.1 მუხლზე (პარტნიორთა უფლება-მოვალეობები და წილების თავდაპირველი განაწილების წესი განისაზღვრება საწარმოს წესდებით (პარტნიორთა შეთანხმებით), შპს „ო.ვ–ის“ წესდების 6.14 მუხლზე (პარტნიორებს ევალებათ: ა) დროულად შეიტანონ წილი საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში, ბ) არ გაახმაურონ კონფიდენციალური ინფორმაცია საზოგადოების საქმიანობის შესახებ, გ) დაიცვან წესდების დებულებები და დ) შეასრულონ საზოგადოების კრების გადაწყვეტილებები) და განმარტა, რომ შპს „ო.ვ–ის“ პარტნიორებს არ ჰქონდათ დაწესებული შეზღუდვა დაეარსებინათ ანალოგიური საქმიანობის განმახორციელებელი კომპანია, მათ შორის დარეგისტრირებულნი ყოფილიყვნენ კონკურენტი საწარმოს დირექტორად. საქმეზე წარმოდგენილი იყო 2016 წლის 08 ნოემბრით დათარიღებული შპს „ო.ვ–ის“ პარტნიორთა კრების ოქმი, რომლის მიხედვით, განხილულ იქნა „სოციალური რეაბილიტაციისა და ბავშვზე ზრუნვის სახელმწიფო პროგრამიდან“ შემოსული თანხების განაწილების საკითხი. კრების ოქმის თანახმად, შემოსული თანხები განაწილდა შემდეგნაირად - შემოსავლის 40% გადაირიცხებოდა შპს-ს მესაკუთრეთა ფონდში, ხოლო დარჩენილი 60% განაწილდებოდა პროგრამაში მონაწილე სპეციალისტებსა და სანატორიუმის თანამშრომლებს შორის. საქმის განხილვისას, დირექტორმა ნ.გ–ნმა განმარტა, რომ სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში შემოსული თანხებიდან საზოგადოების მესაკუთრეები სარგებელს არ იღებდნენ და ამიტომ, საერთო კრებამ მიიღო გადაწყვეტილება რომ 40% მესაკუთრეების ფონდში გადარიცხულიყო, დარჩენილი 60%-დან 40% ნაწილდებოდა პროექტში ჩართულ მედ-პერსონალზე, ხოლო დანარჩენი 20% სანატორიუმის თანამშრომლებზე. პირველი ინსტანციით საქმის განხილვისას, ასევე, მოწმის სახით დაკითხულმა ქ.ქ–მა განმარტა, რომ 2016 წლის ნოემბერში შეიცვალა მათი ანაზღაურება და ნაცვლად შეთანხმებული ოდენობისა, ნოემბერ-დეკემბრის თვეებში 20%-ით ნაკლები ხელფასი მიიღეს, რასაც პროექტში დასაქმებული პერსონალის უკმაყოფილება მოჰყვა შედეგად. მოწმემ განმარტა, რომ იგი სამსახურიდან წასვლას მაშინვე აპირებდა, თუმცა, მ.ც–მა სთხოვა, რომ ბენეფიციარების მდგომარეობა გაეთვალისწინებინა და პროექტის ბოლომდე სამსახურში დარჩენილიყო. მოწმემ განმარტა, რომ მ.ც–ს მისთვის შპს „ნ–ში“ სამსახური რომც არ შეეთავაზებინა, მომავალი წლიდან შპს „ო.ვ–ში“ მუშაობას მაინც აღარ აპირებდა. ამდენად, სააპელაციო პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ 2016 წლის ნოემბრიდან სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში დასაქმებულ მედ-პერსონალს ხელფასები შეუმცირდა. რაც შეეხება მოპასუხის მხრიდან სამსახურეობრივი მდგომარეობის არამართლზომიერი გამოყენებით მედ-პერსონალის და ბენეფიციარების გადაყვანას, მოპასუხემ ეს გარემოება უარყო, მოსარჩელე მხარემ კი, ვერ განმარტა, თუ რაში მდგომარეობდა მოპასუხის არამართლზომიერი ქმედება და არც რაიმე მტკიცებულება წარუდგენია სასამართლოსთვის, რომლითაც აღნიშნული გარემოება დადასტურდებოდა. თავისთავად ის ფაქტი, რომ მანამდე შპს „ო.ვ–ში“ დასაქმებული პირები შპს „ნ–ში“ მუშაობდნენ, ხოლო ბენეფიციარები მომსახურებას შპს „ნ–ში“ იღებდნენ, არ მიუთითებდა მოპასუხის არამართლზომიერ ქმედებაზე, ვინაიდან შრომა თავისუფალი იყო და დასაქმებულს ჰქონდა თავისუფალი არჩევანის გაკეთების უფლება, იგი თავად განსაზღვრავდა დამსაქმებელს, ხოლო ბენეფიციარს ჰქონდა თავისუფალი არჩევანის უფლება და მას მომსახურების მიღება შეეძლო ნებისმიერ სამკურნალო დაწესებულებაში, რომელიც ჩართული იქნება სახელმწიფო პროგრამაში და ექნებოდა მომსახურების გაწევის შესაძლებლობა.

6.7. პალატის მითითებით, კომპანიის პარტნიორთა პასუხისმგებლობის დამდგენ ნორმას ასევე წარმოადგენდა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 3.6 მუხლი (კომანდიტური საზოგადოების შეზღუდული პარტნიორი, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების, სააქციო საზოგადოებისა და კოოპერატივის პარტნიორები საზოგადოების კრედიტორების წინაშე პასუხს აგებენ პირადად, თუ ისინი ბოროტად გამოიყენებენ პასუხისმგებლობის შეზღუდვის სამართლებრივ ფორმებს (ე.წ. „გამჭოლი პასუხისმგებლობა“), რომლითაც განსაზღვრული იყო პარტნიორის პასუხისმგებლობა იმ შემთხვევისათვის, როდესაც პარტნიორი ბოროტად იყენებდა პასუხისმგებლობის შეზღუდვის სამართლებრივ ფორმებს, რაც განსახილველ შემთხვევაში სახეზე არ იყო და შესაბამისად, აღნიშნული საფუძვლითაც გამორიცხული იყო მოპასუხე მ.ც–ის პასუხისმგებლობაზე მსჯელობა.

6.8. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა მასზედ, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მართალია სახეზე იყო მოცემულობა, რომლის მიხედვითაც, მ.ც–ი შპს „ნ–ის“ დირექტორსა და დამფუძნებელს წარმოადგენდა და იმავდროულად, შპს „ო.ვ–ში“ 8%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორიც იყო, მაგრამ ის შეზღუდვა და მოთხოვნა, რაც „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლით იყო გათვალისწინებული, მ.ც–ს მხოლოდ შპს „ნ–ის“ წინაშე შეიძლებოდა რომ ჰქონოდა და არა შპს „ო.ვ–ის“ მიმართ, ვინაიდან ამ უკანასკნელში მოპასუხე მხოლოდ პარტნიორს წარმოადგენდა და არ იყო დირექტორი ან სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი. შპს „ო.ვ–ი“ არ წარმოადგენდა იმ მხარეს, რომელსაც შეეძლო „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით დირექტორების მიმართ დაწესებული შეზღუდვებიდან გამომდინარე მოთხოვნები წაეყენებინა მოპასუხე მხარისათვის. ამ უფლებით მხოლოდ შპს „ნ–ს“ შეეძლო ესარგებლა.

6.9. სააპელაციო პალატამ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების, კერძოდ კი, იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ მ.ც–ი გარდა კომპანიის 8% -იანი წილის ფლობისა, დასაქმებული იყო მოსარჩელე შპს „ო.ვ–ში“ ექიმ-ნევროლოგად და დირექტორის მოადგილედ სამკურნალო დარგში, მნიშვნელოვნად მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნა „შრომის კოდექსით“ დასაქმებულებისათვის განსაზღვრული მოვალეობების ჭრილშიც შეეფასებინა.

6.10. პალატამ მიუთითა სადავო ურთიერთობის დროს მოქმედი შრომის კოდექსის 8.2 (დასაქმებულის უფლება, შეასრულოს სხვა სამუშაო, შესაძლებელია შრომითი ხელშეკრულებით შეიზღუდოს, თუ ასეთი სამუშაოს შესრულებამ შეიძლება ხელი შეუშალოს მის ძირითად სამუშაოსთან დაკავშირებული მოვალეობების შესრულებას ან/და თუ პირი, რომლისთვისაც უნდა შესრულდეს შეთავსებითი სამუშაო, დამსაქმებლის კონკურენტია) და 46.3 (შრომითი ხელშეკრულებით შეიძლება დადგინდეს დასაქმებულის ვალდებულება, შრომითი ხელშეკრულების პირობების შესრულებისას მიღებული ცოდნა და კვალიფიკაცია არ გამოიყენოს სხვა, კონკურენტი დამსაქმებლის სასარგებლოდ. ეს შეზღუდვა შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტიდან 6 თვის განმავლობაში, იმ პირობით, რომ ამგვარი შეზღუდვის მოქმედების პერიოდში დამსაქმებელი დასაქმებულს გადაუხდის ანაზღაურებას არანაკლებ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას არსებული ოდენობით) მუხლებზე, რომლებიც შეიცავდნენ კონკურენტ საწარმოში დასაქმების შეზღუდვის დანაწესს და განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში დასახელებული მუხლებით გათვალისწინებული მოცემულობა სახეზე არ იყო. შესაბამისად, აღნიშნული საფუძვლითაც არ არსებობდა მოპასუხე მ.ც–ის პასუხისმგებლობის დადგომისათვის სათანადო სამართლებრივი წინაპირობები.

6.11. პალატამ აქვე, მნიშვნელოვნად მიიჩნია აღენიშნა, რომ კეთილსინდისიერების პრინციპიდან გამომდინარე (სამოქალაქო კოდექსის 8.3 მუხლი: სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობანი), თავად ის ფაქტი, რომ მოპასუხე დასაქმებული იყო მოსარჩელე კომპანიაში და ამავდროულად საკუთრებაში ფლობს კომპანიის 8%-იან წილს, გარკვეულწილად წარმოშობდა წინააღმდეგობას კონკურენტი საწარმოს დაფუძნებისა და ხელმძღვანელობის ნაწილში, თუმცა აღნიშნული სამოქალაქო სამართლებრივი პასუხისმგებლობის (ზიანის ანაზღაურების) დაკისრებისათვის ვერ იქნება მიჩნეული საკმარის საფუძვლად.

6.12. გარდა ზემოთ აღნიშნულისა, პალატის მოსაზრებით, სარჩელის დაკმაყოფილებას ასევე გამორიცხავდა თავად ზიანის არსებობისა და მისი ოდენობის სათანადო მტკიცებულებებით დაუდასტურებლობაც (სსსკ-ს მე-4, 102-ე მუხლები). გარდა იმისა, რომ საქმის განხილვის შედეგად, მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ქმედების არსებობა ვერ დადგინდა, ამავდროულად, მოსარჩელე მხარემ სასამართლოს ვერ წარუდგინა განმარტება, თუ საიდან გამომდინარეობდა 7000 ლარის ოდენობის ზიანი. მხარემ სასამართლოს შეკითხვაზე განმარტა, რომ 7000 ლარი არის ის შემოსავალი, რომელსაც საზოგადოება მიიღებდა, თუმცა კონკრეტულად ვერ განმარტა, როგორ დაითვალა მიუღებელი შემოსავლის ოდენობა და მისი გამოთვლა რა მონაცემებზე დაყრდნობით განახორციელა. აღნიშნული კი, გამორიცხავდა ზიანის ანაზღაურების შესაძლებლობას.

7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ო.ვ–მა“, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება ან საქმის დაბრუნება ხელახლა განსახილველად.

8. საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

8.1. კასატორის მითითებით, სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი ანალიზი ცხადყოფს, რომ პალატის დასაბუთება სააპელაციო საჩივრის არ დაკმაყოფილების თვალსაზრისით სრულიად უსაფუძვლოა. სასამართლო ვალდებული იყო დაესაბუთებინა რატომ გაიზიარა ერთი და რატომ უარყო მეორე, რა საფუძვლით არ ჩათვალა, რომ არსებობს მიზეზობრივი კავშირი მ.ც–ის ქმედებას, დამდგარ შედეგსა და მ.ც–ის, როგორც დამფუძნებელი პარტნიორის, დირექტორთა საბჭოს წევრის მოადგილის და როგორც სამედიცინო სამსახურის უშუალო ხელმძღვანელის ბრალეულობას შორის.

8.2. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატის სამართლებრივი შეფასებები ეწინააღმდეგება როგორც „მეწარმეთა შესახებ“ კანონს, ისე „შრომის კოდექსის“ ნორმებს სახელშეკრულებო ვალდებულებებთან მიმართებაში, ასევე, უფლების ბოროტად გამოყენების აკრძალვის, ანალოგიური ინფორმაციისა და საქმიანობის გამოუყენებლობის პრინციპს კეთილსინდისიერებისა და პარტნიორის გულისხმიერების კონტექსტიდან გამომდინარე, რაც საკასაციო პალატის მიერ უნდა შეფასდეს როგორც არსებითი დარღვევა.

8.3. კასატორის მითითებით, არასწორია პალატის მტკიცება მასზედ, რომ თითქოს შპს „ო.ვ–ის“ პარტნიორებს არ ჰქონდათ დაწესებული შეზღუდვა მ.ც–ისათვის ანალოგიური საქმიანობის განხორციელებასა და კონკურენტი საწარმოს დირექტორობაზე. კასატორი აღნიშნავს, რომ პარტნიორებთან შეთანხმებით, დირექტორმა მ.ც–ი დანიშნა დირექტორთა საბჭოს წევრად და მოადგილედ, ასევე კონკრეტული პროექტის პასუხისმგებელ ხელმძღვანელად და ეს სტატუსები წარმოადგენდენ სწორედ უფლების ბოროტად გამოყენების აკრძალვის სამართლებრივ საფუძველს. მ.ც–მა კი, მის უშუალო ხელმძღვანელობაში არსებული პროექტი გადაიტანა სპეციალურად ამ მიზნით დაფუძნებულ თავისავე კომპანიაში, რაც რატომღაც პალატამ არ ჩათვალა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად.

9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 13 თებერვლის განჩინებით, შპს „ო.ვ–ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

10. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

11. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

13. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

14. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საქმეებზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებისა და ზოგადად, მართლმსაჯულების განხორციელების უწინარეს საფუძველს წარმოადგენს იმის სწორად განსაზღვრა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარეობს მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა. ამ მიზნით, საქმის განმხილველმა სასამართლომ პირველყოვლისა, უნდა დაადგინოს მოთხოვნის მატერიალური საფუძველი [მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა]. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გამოარკვიოს მოძიებული ნორმის წინაპირობები, მისი აბსტრაქტული შემადგენლობა და შეამოწმოს განხორციელებულია თუ არა განსახილველ საქმეზე ყველა მათგანი. ამ ასპექტში, ფორმალურ სამართლებრივი თვალსაზრისით, სასამართლო შეზღუდულია სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებებით: იგი ამოწმებს რომელ კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს მოსარჩელე, ქმნიან თუ არა ისინი დამფუძნებელი ნორმის უკლებლივ ყველა წანამძღვარს. ამის შემდეგ მოწმდება, მოპასუხის პოზიცია რამდენად აქარწყლებს წარმოშობილ წანამძღვრებს (პროცესუალური და მატერიალური თვალსაზრისით) (იხ. სუსგ №ას-53-49-2017, 07 აპრილი 2017 წელი).

15. განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანია მოპასუხის, როგორც შპს „ო.ვ–ის“ პარტნიორისა და იმავდროულად, როგორც შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებული პირის (მოპასუხე 2016 წლის 08 ივნისს დადებული შრომითი ხელშეკრულებით დანიშნული იყო ექიმ-ნევროლოგად და დირექტორის მოადგილედ სამკურნალო დარგში) მიერ, სამსახურეობრივი მდგომარეობის არამართლზომიერი გამოყენების გამო, საზოგადოებისათვის მიყენებული ზიანის - 7000 ლარის ანაზღაურება. მოსარჩელე მოპასუხის არამართლზომიერ ქმედებად მიიჩნევს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ინტერესთა კონფლიქტის წესებისა და ფიდუციური მოვალეობების დარღვევას, რაც გამოიხატა მოპასუხის მხრიდან კონკურენტი საწარმოს დაარსებასა და არაკეთილსინდისიერი კონკურენციის განხორციელებაში, მათ შორის, მოსარჩელე საზოგადოებაში დასაქმებული მედ-პერსონალისა და ბენეფიციარების გადაბირებაში.

16. განსახილველი დავის საგნის, სასარჩელო მოთხოვნისა და მის საფუძვლად მოსარჩელის, მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზი, გვაძლევს იმ დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას, რომ მოსარჩელე თავის მოთხოვნას სადავო პერიოდში მოქმედ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-5 და მე-6 პუნქტებზე ამყარებს, რომლებიც განსაზღვრავს საწარმოს ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის პასუხისმგებლობას ინტერესთა კონფლიქტის წესების დარღვევისა და საწარმოს არაკეთილსინდისიერად (საწარმოს ინტერესების საწინააღმდეგოდ) მართვისათვის, ხოლო, ის კონკრეტული მატერიალურ-სამართლებრივი შედეგი (ზიანის ანაზღაურება), რომლის დადგომაც მოსარჩელეს სურს, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 394.1 (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება) და 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) მუხლებიდან გამომდინარეობს.

17. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საკასაციო სასამართლო საქმეს იხილავს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში (სსსკ-ის 404.1 მუხლი) და დისპოზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით, უფლება არ აქვს გასცდეს საკასაციო საჩივარში დაფიქსირებულ პრეტენზიებს. შესაბამისად, საკასაციო პალატა კასატორს, მის მიერ განხორციელებული შედავების გათვალისწინებით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის რელევანტურობას განუმარტავს.

18. გასაჩივრებული განჩინების საწინააღმდეგოდ წარმოდგენილი საკასაციო პრეტენზიების შინაარსის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს განმარტოს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, ამ მუხლის პირველ პუნქტში დასახელებულ პირებს არა აქვთ უფლება, პარტნიორების თანხმობის გარეშე განახორციელონ იგივე საქმიანობა, რომელსაც ეწევა საზოგადოება, ან მონაწილეობა მიიღონ, როგორც მსგავსი ტიპის სხვა საზოგადოებაში პერსონალურად პასუხისმგებელმა პარტნიორმა ან დირექტორმა, თუ წესდებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული (ინტერესთა კონფლიქტი). შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში ამ თანხმობის გაცემა შეუძლია იმ ორგანოს, რომელიც ნიშნავს (ირჩევს) დირექტორებს. ასეთი საქმიანობის განხორციელებაზე თანხმობა მიცემულად ჩაითვლება, თუ საზოგადოების ხელმძღვანელად დანიშვნისას პარტნიორებისათვის ცნობილი იყო, რომ საზოგადოების ხელმძღვანელი ეწევა ასეთ საქმიანობას და ამ საქმიანობის შეწყვეტა მისთვის აშკარად არ მოუთხოვიათ. თუ ამ მუხლის პირველ პუნქტში დასახელებული პირების მიერ ინტერესთა კონფლიქტის წესების დარღვევისას საზოგადოებას მიადგა ზიანი, დამრღვევი ვალდებულია დათმოს ამ საზოგადოებიდან გასამრჯელოს მიღების მოთხოვნის უფლება და აანაზღაუროს ზიანი. სადავო პერიოდში მოქმედი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად კი, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში ხელმძღვანელობის უფლება აქვს – დირექტორს, თუ წესდებით (პარტნიორთა შეთანხმებით) სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

19. ამდენად, სადავო პერიოდში მოქმედი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-5 პუნქტი ადგენს დირექტორის მხრიდან მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილების არაკეთილსინდისიერად (საწარმოს და პარტნიორების საზიანოდ) გამოყენების აღკვეთის მიზნით, ინტერესთა კონფლიქტის რეგულაციის სპეციალურ წესს. დასახელებული ნორმა აწესებს აკრძალვის ორ დამოუკიდებელ საფუძველს: 1) პარტნიორების თანხმობის გარეშე იგივე საქმიანობის განხორციელება, რომელსაც ეწევა საზოგადოება; 2) მსგავსი ტიპის სხვა საზოგადოებაში პერსონალურად პასუხისმგებელ პარტნიორად ან დირექტორად მონაწილეობა. შესაბამისად, ერთ-ერთის არსებობა საკმარისია შეფასდეს ინტერესთა კონფლიქტად. აღნიშნულის გამომრიცხავი გარემოებაა ის შემთხვევა, როცა წესდება სხვაგვარად არეგულირებს ამ საკითხს.

20. რაც შეეხება სადავო პერიოდში მოქმედი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტს, საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ დასახელებული პუნქტით განსაზღვრული მოვალეობები არის დირექტორის ფიდუციური მოვალეობები (იხ. სუსგ.-ები საქმეებზე: №ას-687-658-2016, 6 ნოემბერი, 2018 წელი; №ას-370-344-2017, 18 აპრილი, 2019 წელი), რომელიც მოიცავს დირექტორის მოვალეობას, საზოგადოების საქმეებს გაუძღვეს კეთილსინდისიერად, ზრუნავდეს ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი და მოქმედებდეს იმ რწმენით, რომ მისი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის (იხ. სუსგ.-ები საქმეებზე: №ას-1307-1245-2014, 06/05/2015წ.; №ას-1158-1104-2014, 06/5/2015წ.). ფიდუციური მოვალეობები, კერძოდ, ზრუნვისა და ერთგულების მოვალეობა, დირექტორს ეკისრება საზოგადოების წინაშე, შესაბამისად, ამ მოვალეობების დარღვევისათვის მისი პასუხისმგებლობა დგება საზოგადოების მიმართ (იხ. სუსგ. საქმეზე: №ას-457-436-2015, 06/06/2016წ.). კომპანია უფლებამოსილია, ხოლო გარკვეულ შემთხვევებში ვალდებულიც, მოითხოვოს ფიდუციური მოვალეობის დარღვევით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება დირექტორისგან (იხ. სუსგ. საქმეზე: №ას-1811-2018, 29/09/2023 წ.).

21. ამდენად, სადავო პერიოდში მოქმედი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, ინტერესთა კონფლიქტის წესებისა (9.5 მუხლი) და ფიდუციური მოვალეობების (9.6 მუხლი) დარღვევისას, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის ადრესატს შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში წარმოადგენს დირექტორი. საქმის მასალებით არ დასტურდება და არც მხარეები უთითებენ აღნიშნული საკითხის წესდებით სხვაგვარად რეგლამენტაციაზე. აქედან გამომდინარე, სადავო პერიოდში მოქმედი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-5 და მე-6 პუნქტებზე დაყრდნობით, მ.ც–ისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრებას არ გააჩნია ვარგისი სამართლებრივი საფუძველი, რამეთუ საქმის მასალებით, კერძოდ, სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერით უდავოდ დასტურდება, რომ იგი წარმოადგენს არა ამავე კანონის მე-9 მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრულ, მოსარჩელე კომპანიის ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ პირს - დირექტორს, არამედ პარტნიორს.

22. პალატა აღნიშნავს, რომ კომპანიის პარტნიორის პირადი პასუხისმგებლობის შესაძლებლობას სადავო პერიოდში მოქმედი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტი ითვალისწინებს, რომლის თანახმად, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების პარტნიორები კრედიტორების წინაშე პასუხს აგებენ პირადად, თუ ისინი ბოროტად გამოიყენებენ პასუხისმგებლობის შეზღუდვის სამართლებრივ ფორმებს. პარტნიორის პირადი პასუხისმგებლობის აღნიშნული წესი გამომდინარეობს იმ დოქტრინიდან, რომელსაც სამეწარმეო სამართლში „კორპორატიული საფარველის გაჭოლვის“ ან სხვაგვარად, „გამჭოლი პასუხისმგებლობის“ დოქტრინა ეწოდება. „გამჭოლი პასუხისმგებლობის“ გამოყენების საჭიროება, როგორც წესი, წარმოიშობა იმ შემთხვევაში, როცა ვალდებულება წარმოეშვა კომპანიას, მაგრამ იგი არ არის გადახდისუნარიანი. კრედიტორი, გადახდისუნარიანი პირის ძიებაში, უჩივის კომპანიის პარტნიორს და მიუთითებს, რომ ამა თუ იმ მიზეზის გამო, ის პირადად აგებს პასუხს კომპანიის სახელით წარმოშობილი ვალდებულებებისათვის, რასაც განსახილველ შემთხვევაში, ადგილი არ აქვს.

23. მოპასუხე მ.ც–ზე, სადავო პერიოდში მოქმედი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-5 და მე-6 პუნქტებით დადგენილი მოვალეოებებისა და აკრძალვების გავრცელების თვალსაზრისით, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას მასზედ, რომ პარტნიორებთან შეთანხმებით, საზოგადოების დირექტორმა მ.ც–ი დანიშნა დირექტორთა საბჭოს წევრად და მოადგილედ, რამეთუ ის გარემოება, რომ 2016 წლის 08 ივნისის შრომითი ხელშეკრულებით მოპასუხე მ.ც–ი დაინიშნა ექიმ-ნევროლოგად და დირექტორის მოადგილედ სამკურნალო დარგში, არ გულისხმობს მოპასუხისათვის საწარმოს ხელმძღვანელობის უფლებამოსილების მინიჭებას, რაც თავის მხრივ, დაკავშირებულია კანონით გათვალისწინებული სავალდებულო მოთხოვნების შესრულებასთან და აღნიშნულზე, სააპელაციო პალატამ თავადაც ვრცლად იმსჯელა (იხ. ამ განჩინების 6.5. აბზაცი).

24. ამასთან, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებას მასზედ, რომ განსახილველ შემთხვევაში არც სადავო ურთიერთობის დროს მოქმედი შრომის კოდექსის 8.2 (დასაქმებულის უფლება, შეასრულოს სხვა სამუშაო, შესაძლებელია შრომითი ხელშეკრულებით შეიზღუდოს, თუ ასეთი სამუშაოს შესრულებამ შეიძლება ხელი შეუშალოს მის ძირითად სამუშაოსთან დაკავშირებული მოვალეობების შესრულებას ან/და თუ პირი, რომლისთვისაც უნდა შესრულდეს შეთავსებითი სამუშაო, დამსაქმებლის კონკურენტია) და 46.3 (შრომითი ხელშეკრულებით შეიძლება დადგინდეს დასაქმებულის ვალდებულება, შრომითი ხელშეკრულების პირობების შესრულებისას მიღებული ცოდნა და კვალიფიკაცია არ გამოიყენოს სხვა, კონკურენტი დამსაქმებლის სასარგებლოდ. ეს შეზღუდვა შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტიდან 6 თვის განმავლობაში, იმ პირობით, რომ ამგვარი შეზღუდვის მოქმედების პერიოდში დამსაქმებელი დასაქმებულს გადაუხდის ანაზღაურებას არანაკლებ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას არსებული ოდენობით) მუხლებით გათვალისწინებული შემთხვევა გვაქვს სახეზე და შესაბამისად, აღნიშნული საფუძვლითაც არ არსებობს მოპასუხე მ.ც–ის პასუხისმგებლობის დადგომისათვის სათანადო სამართლებრივი წინაპირობები.

25. გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძვლად საკასაციო პალატა კასატორის ვერც იმ მითითებას გაიზიარებს, რომ სააპელაციო პალატამ არ დაასაბუთა თუ რატომ გაიზიარა ერთი გარემოება და რატომ უარყო მეორე, რა საფუძვლით არ ჩათვალა, რომ არსებობს მიზეზობრივი კავშირი მ.ც–ის ქმედებას, დამდგარ შედეგსა და მ.ც–ის, როგორც დამფუძნებელი პარტნიორის, დირექტორთა საბჭოს წევრის მოადგილის და როგორც სამედიცინო სამსახურის უშუალო ხელმძღვანელის ბრალეულობას შორის. კასატორის მითითების საპირისპიროდ, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის დასკვნები და მოსაზრებები შესაბამისად დასაბუთებული და მოტივირებულია, რაც აისახა წინამდებარე განჩინების 6.4-6.12 აბზაცებში; სასამართლოს მოტივაცია კი, კასატორის მხრიდან შესაბამისი კონტრარგუმენტებისა და მტკიცებულებების წარმოდგენის გზით, გაქარწყლებული ვერ იქნა. ამასთან, კასატორის არგუმენტის საპასუხოდ საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ ზიანის, ანუ ფაქტობრივი დანაკლისის არსებობის დაუდასტურებლობის პირობებში, მხოლოდ მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული ქმედების დადასტურება, მოპასუხის პასუხისმგებლობას ვერ გამოიწვევდა.

26. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

27. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და მის დამატებით ოქმთან/ოქმებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.

28. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

29. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

30. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

31. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. შესაბამისად, შპს „ო.ვ–ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ნ.გ–ნის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 350 ლარის 70% – 245 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ო.ვ–ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. შპს „ო.ვ–ის“ (.....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ნ.გ–ნის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 350 ლარის (საგადახდო დავალება N3797, გადახდის თარიღი 03.02.2023) 70% – 245 ლარი;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: რევაზ ნადარაია

თამარ ზამბახიძე